XIX ғасыр әдебиеті


ЫБЫРАЙ АЛТЫНСАРИН (1841.1889)
АБАЙ КУНАНБАЕВ (1845.1904)
АХМЕТ БАЙТҰРСЫНҰЛЫ (1873.1938)
ЖАМБЫЛ ЖАБАЕВ (1846.1945)
СӘКЕН СЕЙФУЛЛИН (1894.1938)
ІЛИЯС ЖАНСҮГІРОВ (1894.1938)
Белгілі ғалым Шокан Уалиханов 1835 жылы Кокшетау жерінде туған. Оо бала кезінде әжесі Айғанымның тамаша ертегілері мен жырларын қызыға тыңдап, ұнаған жерлерін суретке салып жүріпті.
Ауыл мектебінде оқып жүріп Шокан ауыз әдебиетіндегі өлең, жырларды жинап,оларды жазып ала бастайды.Әкесі Шоқанды он екі жасында Омбы Қаласындағы кадет корпусына оқуға береді.Осы жерде ол Гриша Потанин деген баламен дос болады. Г.Потанин қазақ халық ауыз әдебиетін зерттеушіү ғалым Шоқан туралы қызықты естеліктер жазған. Сол естеліктерінде ол былай дейді:
«...Мен Шоқанмен корпусқа оқуға келгенде таныстым. Ол орысша білмеді, ал мен қазақша білмедім. Бірақ Шокан орыс тілін тез арада үйреніп алды. Екеуміз де кітап оқуды жақсы кордік әсіресе саяхатшылар туралы кітапқа қатты қызығатынбыз,сондықтан екеуміз жақсы араласып кеттік.
Мен қазақ даласы мен географиясы туралы естіп-білгенімді дәптерге жазып алып жүрдім.Шокан сол жазуларды өз әңғімесімен толықтыра түсті. Сөйтіп біз қазақтардың бұркітті қалай баптау керектігін және аңға салудың ретін жақсы білетін. Мен оның айтқанын жазып алатынмын да,ол менің жазғандарыма суреттер салып отыратын. Осы кездерден бастап біз айрылмастай дос болдық.
Шоқан тез жетілді, ал оқуда орыс достарынан озып та кетті. Ақылды, дарынды балаға үлкендер де қызыға қарайтын. Демалыс күндері оны офицерлер мен Сібір шенеуніктері үйлеріне шақыратын. Қаладағы өнерлі, білімді адамдармен араласуы Шоқанның талабын жетілдіре түсті.
Шоқан өте көп оқитын, саяхатшы болуды армандайтын.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ
РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

Реферат
на тему:
XΙX ҒАСЫР ӘДЕБИЕТІ

Подготовила: уч-ца 8 М кл.

Шакенова Алия.
Проверила:

XΙX ҒАСЫР ӘДЕБИЕТІ.
ҒЫЛЫМА БАСТАҒАН ЖОЛ.

Белгілі ғалым Шокан Уалиханов 1835 жылы Кокшетау жерінде туған. Оо бала
кезінде әжесі Айғанымның тамаша ертегілері мен жырларын қызыға тыңдап,
ұнаған жерлерін суретке салып жүріпті.
Ауыл мектебінде оқып жүріп Шокан ауыз әдебиетіндегі өлең, жырларды
жинап,оларды жазып ала бастайды.Әкесі Шоқанды он екі жасында Омбы
Қаласындағы кадет корпусына оқуға береді.Осы жерде ол Гриша Потанин деген
баламен дос болады. Г.Потанин қазақ халық ауыз әдебиетін зерттеушіү ғалым
Шоқан туралы қызықты естеліктер жазған. Сол естеліктерінде ол былай дейді:
...Мен Шоқанмен корпусқа оқуға келгенде таныстым. Ол орысша білмеді, ал
мен қазақша білмедім. Бірақ Шокан орыс тілін тез арада үйреніп алды.
Екеуміз де кітап оқуды жақсы кордік әсіресе саяхатшылар туралы кітапқа
қатты қызығатынбыз,сондықтан екеуміз жақсы араласып кеттік.
Мен қазақ даласы мен географиясы туралы естіп-білгенімді дәптерге жазып
алып жүрдім.Шокан сол жазуларды өз әңғімесімен толықтыра түсті. Сөйтіп біз
қазақтардың бұркітті қалай баптау керектігін және аңға салудың ретін жақсы
білетін. Мен оның айтқанын жазып алатынмын да,ол менің жазғандарыма
суреттер салып отыратын. Осы кездерден бастап біз айрылмастай дос болдық.
Шоқан тез жетілді, ал оқуда орыс достарынан озып та кетті. Ақылды,
дарынды балаға үлкендер де қызыға қарайтын. Демалыс күндері оны офицерлер
мен Сібір шенеуніктері үйлеріне шақыратын. Қаладағы өнерлі, білімді
адамдармен араласуы Шоқанның талабын жетілдіре түсті.
Шоқан өте көп оқитын, саяхатшы болуды армандайтын. Қаладағы кітапханадан
кітап алу сол кезде тек Шоқанға ғана рұқсат етілді. Ол әкелген кітаптарды
мен де құмарта оқимын.
Біз Шоқаннан үлкен болсақ та, білім жағынан ол бізден әлдеқайда жоғары
еді. Корпус оқушылары үшін Шоқан Еуропаға ашылған терезе іспеттес еді.

ЫБЫРАЙ АЛТЫНСАРИН
(1841-1889)

Ыбырай Алтынсарин – қазақ балалар әдебиетінің атасы, ұлы педагог-жазушы.
Ол 1841 жылы қазіргі Қостанай облысында дүниеге келген. Әкесі Алтынсары
ерте қайтыс болып, Ыбырай атасы Балғожа бидің тәрбиесінде өседі. Ыбырайдың
орысша оқып, заманының білімді адамы, қоғам қайраткері болуында
әділдігімен, туралығымен, көпшілікке белгілі, елге сыйлы атасы Балғожа
бидің еңбегі зор.
Ыбырай ұстаздықты, мектептер ашып, қазақ балаларын оқытуды армандайды.
Көптеген қиындықтарды жеңе отырып бұл мақсатқа жетеді. Торғай, Қостанай
жерлерінде қазақ балаларына арнап мектептер, училищелер, кейінірек қазақ
қыздары үшін лицей-интернат ашады.
Ы.Алтынсарин Қазақ хрестоматиясы (1874) деп аталатын қазақ тіліндегі
тұңғыш оқулықтың авторы. Оқулық қазақ балаларын оқуға, білімге шақырған
Кел, балалар, оқылық өлеңімен басталады. Хрестоматияда автор
Л.Толстойдың, орыс педагогтары И.Паульсонның, К.Ушинскийдің оқулықтарынан
балаларға арнап жазылған әңгімелерді аударып және өзінің өнер-білімді,
еңбекті ардақтаған өлеңдері мен әңгімелерін енгізген.
Қазақ балаларына білім беріп, халқын оқыған, мәдениетті ел қатарына
жеткізуді армандаған, осы мақсатқа бар өмірін арнаған ұлы ұстаз, жазушы
Ы.Алтынсарин 1889 жылы ауыр науқастан қайтыс болады.

АБАЙ КУНАНБАЕВ
(1845-1904)

Қазақ халқының ұлы ақыны Абай (шын есімі Ибраһим) қазіргі Шығыс
Қазақстан облысы, Шыңғыстау бөктерінде дүниеге келген. Ол жас кезінен-ақ,
өлең-жыр, әнгіме, аңыз-ертегілерді құмарта тыңдап өскен.
Әжесі Зере мен анасы Ұлжаннан естіген ертегі-аңыздар Абай сусындаған
халық әдебиетінің алғашқы үлгілері еді. Абай Семей қаласындағы медреседе
оқып жүргенде көп уақытын кітап оқуға, өздігінен ізденуге жұмсайды.
Шығыстың классик ақындарының ертегі, дастан, хисса сияқты әдеби мұраларымен
Абай осы кезде танысып, оларды қызыға оқыған. Осы медреседе оқуымен қатар
ол өз бетімен орыстың приходтық мектебінен сабақ алып, орыс тілін үйренеді.
Ұлы ақын Абай өзінің бірқатар өлендерін жастарға арнаған.
Сендерге ұсынылып отырған Ғылым таппай мақтанба өлені ұрпағына ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Еуропалық орта ғасыр әдебиеті
ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиеті
XIX ғасыр өлең жырларындағы абылайхан
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі жыраулық дәстүрдің көрінісі
Xx ғасыр басындағы қазақ әдебиеті
XIX ғасыр поэзиясындағы өнер, білім, ғылым тақырыбы
ХІХ ҒАСЫР ӘДЕБИЕТІ ЖӘНЕ МЫСАЛ ЖАНРЫ
XIX ғасыр қазақ ағартушыларының дүниеге көзқарасы
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі нәзиралық шығармалар
Ғасыр басындағы қазақ әдебиеті мен қазақ баспасөзінің, интеллигенцияның қалыптасуы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь