XIX ғасыр әдебиеті

ЫБЫРАЙ АЛТЫНСАРИН (1841.1889)
АБАЙ КУНАНБАЕВ (1845.1904)
АХМЕТ БАЙТҰРСЫНҰЛЫ (1873.1938)
ЖАМБЫЛ ЖАБАЕВ (1846.1945)
СӘКЕН СЕЙФУЛЛИН (1894.1938)
ІЛИЯС ЖАНСҮГІРОВ (1894.1938)
Белгілі ғалым Шокан Уалиханов 1835 жылы Кокшетау жерінде туған. Оо бала кезінде әжесі Айғанымның тамаша ертегілері мен жырларын қызыға тыңдап, ұнаған жерлерін суретке салып жүріпті.
Ауыл мектебінде оқып жүріп Шокан ауыз әдебиетіндегі өлең, жырларды жинап,оларды жазып ала бастайды.Әкесі Шоқанды он екі жасында Омбы Қаласындағы кадет корпусына оқуға береді.Осы жерде ол Гриша Потанин деген баламен дос болады. Г.Потанин қазақ халық ауыз әдебиетін зерттеушіү ғалым Шоқан туралы қызықты естеліктер жазған. Сол естеліктерінде ол былай дейді:
«...Мен Шоқанмен корпусқа оқуға келгенде таныстым. Ол орысша білмеді, ал мен қазақша білмедім. Бірақ Шокан орыс тілін тез арада үйреніп алды. Екеуміз де кітап оқуды жақсы кордік әсіресе саяхатшылар туралы кітапқа қатты қызығатынбыз,сондықтан екеуміз жақсы араласып кеттік.
Мен қазақ даласы мен географиясы туралы естіп-білгенімді дәптерге жазып алып жүрдім.Шокан сол жазуларды өз әңғімесімен толықтыра түсті. Сөйтіп біз қазақтардың бұркітті қалай баптау керектігін және аңға салудың ретін жақсы білетін. Мен оның айтқанын жазып алатынмын да,ол менің жазғандарыма суреттер салып отыратын. Осы кездерден бастап біз айрылмастай дос болдық.
Шоқан тез жетілді, ал оқуда орыс достарынан озып та кетті. Ақылды, дарынды балаға үлкендер де қызыға қарайтын. Демалыс күндері оны офицерлер мен Сібір шенеуніктері үйлеріне шақыратын. Қаладағы өнерлі, білімді адамдармен араласуы Шоқанның талабын жетілдіре түсті.
Шоқан өте көп оқитын, саяхатшы болуды армандайтын.
        
        МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ
РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН
Реферат
на тему:
XΙX ҒАСЫР ӘДЕБИЕТІ
Подготовила: уч-ца 8 «М» кл.
Шакенова Алия.
Проверила:
XΙX ҒАСЫР ӘДЕБИЕТІ.
ҒЫЛЫМА БАСТАҒАН ЖОЛ.
Белгілі ғалым Шокан Уалиханов 1835 жылы ... ... ... Оо ... ... ... ... ертегілері мен жырларын қызыға тыңдап,
ұнаған жерлерін суретке салып жүріпті.
Ауыл мектебінде оқып жүріп Шокан ауыз әдебиетіндегі өлең, жырларды
жинап,оларды жазып ала ... ... он екі ... Омбы
Қаласындағы кадет корпусына оқуға береді.Осы жерде ол Гриша Потанин деген
баламен дос болады. Г.Потанин қазақ халық ауыз ... ... ... ... қызықты естеліктер жазған. Сол естеліктерінде ол былай дейді:
«...Мен Шоқанмен корпусқа оқуға келгенде таныстым. Ол орысша білмеді, ... ... ... ... Шокан орыс тілін тез арада үйреніп алды.
Екеуміз де кітап оқуды жақсы кордік әсіресе саяхатшылар туралы кітапқа
қатты қызығатынбыз,сондықтан екеуміз жақсы араласып ... ... ... мен географиясы туралы естіп-білгенімді дәптерге жазып
алып жүрдім.Шокан сол жазуларды өз әңғімесімен толықтыра түсті. ... ... ... ... ... ... және аңға салудың ретін жақсы
білетін. Мен оның айтқанын жазып алатынмын да,ол менің жазғандарыма
суреттер салып отыратын. Осы ... ... біз ... дос ... тез ... ал оқуда орыс достарынан озып та кетті. Ақылды,
дарынды балаға үлкендер де қызыға қарайтын. Демалыс күндері оны офицерлер
мен Сібір шенеуніктері үйлеріне ... ... ... ... араласуы Шоқанның талабын жетілдіре түсті.
Шоқан өте көп оқитын, саяхатшы болуды армандайтын. Қаладағы кітапханадан
кітап алу сол ... тек ... ғана ... ... Ол ... кітаптарды
мен де құмарта оқимын.
Біз Шоқаннан үлкен болсақ та, білім жағынан ол бізден әлдеқайда жоғары
еді. Корпус оқушылары үшін ... ... ... ... ... еді».
ЫБЫРАЙ АЛТЫНСАРИН
(1841-1889)
Ыбырай Алтынсарин – қазақ балалар әдебиетінің ... ұлы ... 1841 жылы ... ... ... дүниеге келген. Әкесі Алтынсары
ерте қайтыс болып, Ыбырай атасы Балғожа бидің тәрбиесінде өседі. Ыбырайдың
орысша оқып, заманының білімді адамы, қоғам ... ... ... ... белгілі, елге сыйлы атасы Балғожа
бидің еңбегі зор.
Ыбырай ұстаздықты, ... ... ... балаларын оқытуды армандайды.
Көптеген қиындықтарды жеңе отырып бұл ... ... ... Қостанай
жерлерінде қазақ балаларына арнап мектептер, училищелер, кейінірек қазақ
қыздары үшін лицей-интернат ашады.
Ы.Алтынсарин «Қазақ хрестоматиясы» (1874) деп аталатын ... ... ... авторы. Оқулық қазақ балаларын оқуға, білімге шақырған
«Кел, ... ... ... ... ... ... орыс ... И.Паульсонның, К.Ушинскийдің оқулықтарынан
балаларға арнап жазылған әңгімелерді аударып және өзінің өнер-білімді,
еңбекті ардақтаған өлеңдері мен ... ... ... ... ... ... оқыған, мәдениетті ел қатарына
жеткізуді армандаған, осы мақсатқа бар өмірін арнаған ұлы ұстаз, жазушы
Ы.Алтынсарин 1889 жылы ауыр науқастан қайтыс болады.
АБАЙ ... ... ұлы ... Абай (шын ... ... ... Шығыс
Қазақстан облысы, Шыңғыстау бөктерінде дүниеге келген. Ол жас кезінен-ақ,
өлең-жыр, әнгіме, аңыз-ертегілерді құмарта тыңдап өскен.
Әжесі Зере мен анасы Ұлжаннан ... ... Абай ... ... ... ... еді. Абай Семей қаласындағы медреседе
оқып жүргенде көп уақытын кітап ... ... ... ... ... ақындарының ертегі, дастан, хисса сияқты әдеби мұраларымен
Абай осы кезде танысып, оларды ... ... Осы ... ... ... өз бетімен орыстың приходтық мектебінен сабақ алып, орыс тілін үйренеді.
Ұлы ақын Абай өзінің бірқатар өлендерін ... ... ... ... ... ... ... өлені ұрпағына өсиет
ретінде жызылған. Ақын бұл өлеңінде адам бойындағы ең үлкен қазына – ғылым,
білім, өнер екендігін ... ... ... 1873 жылы ... Торғай (қазіргі Қостанай) облысында
орта дәулетті шаруа отбасында дүниеге келген. Ол – халқымыздың тарихында
үлкен орны бар ... ... ... ақын, шебер аудармашы, көрнекті
педагог-ғалым.
Орыс ақыны И.А. Крыловтың мысалдарын Абайдан соң ... ... ... ... ... деген атпен 1909 жылы Санкт-Петербургте кітап етіп
шығарған. Ол өзінің аудармаларының халық ұғымына жақын да түсінікті
болуына, ... ... ... мен ... ғибратына баса назар аударған.
ЖАМБЫЛ ЖАБАЕВ
(1846-1945)
«ХХ ғасырдың Гомері» атанған жыр дүлдүлі Жамбыл ата 1846 жылы ... ... Шу ... ... ... ... баурайында туған.
Жастайынан өленді қолма-қол суырып салып айтатын қабілеті болған.
Жасөспірім баланың өнеріне, таудай ... ... ... ... ... оған ақ батасын берген. Жамбылдың оны ұстаз тұтып, «Менің
пірім – Сүйінбай, сөз сөйлемен сыйынбай» дейтін себебі сондықтан. ... ... ... ... ... рет ... айтысына қатысқан,
халықтың сөзін сөйлеген ол бірде бір рет жеңіліп көрмеген.
Ақынның заман шындығын ... ... ... ... ... ... Жамбыл балаларға да арнап өлең шығарған.
Ақын ата 1945 жылы жүз жасқа аяқ басқан шағында Алматы маңындағы өз
ауылында қайтыс болды. Ақын ... ... ... Мавзолей салынған.
Қазақстанда бір облыс, бірнеше аудан, көшелер Республикалық ... ... ... Әсем қала ... ақын ... ... екі ... СЕЙФУЛЛИН
(1894-1938)
Қазақ ұлтының ардақты азаматтарының бірі, аса көрнекті ақын әрі белгілі
мемлекет және ... ... ... ... ... оның тірі кезінде-
ақ халық арасына аңыз боп тараған-ды.
С.Сейфуллин 1894 жылы Сарыарқаның даласында, қазіргі Қарағанды облысының
Жезқазған өңірінде дүниеге келген. Сәкен ... өз ... ... Сейфолла жақсы домбырашы, саятшылықты ұнатқан, қыран құс
ұстаған ер көңілді, ал анасы ақжарқын, әңгімешіл жандар болған. Бала
Сәкеннің ән-күйге, ... ... ... ... осы ... ... үлкен болса керек.
Ауыл молдасынан сауатын ашқан Сәкен білімін Нілдідегі орыс-қазақ
мектебінде, Ақмоладағы (қазіргі Астана) екі класты училищеде жалғастырады.
1916 жылы ... ... ... бітіреді.
Алғашқы өлендер жинағы 1914 жылы шыққан Сәкен бұдан кейінгі кезеңде
шығармашылықпен белсене ... ... ... 20-30 ... көптеген
поэзиялық, прозалық, драмалық туындылары жарық көріп, халықтың ... ... ... кеңінен танылады.
С.Сейфуллин шығармашылығында туған жердің әсем табиғаты, Отанға
сүйіспеншілік, білім, өнерді ардақтау, халық бостандығы, өмір, ... ... орын ... ақын-жазушы, көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, қазақ
халқының ардақты ұлы Сәкен Сейфуллиннің өлендері мен әңгімелері басқа
халықтардың тіліне көптеп аударылған. Оның ... ... ... ... ... түсірілген фильм «Погоня в степи» балаларды аса
қызықтырады.
ІЛИЯС ЖАНСҮГІРОВ
(1894-1938)
Үздік дарын, қазақтың ... ... ... Жансүгіров 1894 жылдың 1
мамырды күні жер жаннаты – Жетісу өңірінде, қазіргі Алматы облысы ағынды
Ақсу өзенінің бойында туған. Анасынан ерте айырылған ... әке ... ... ... ... ауыз ... мұраларын жинап, жазып алып
жүретін әке өнегесі арқасында ол ... ... ... атақты Сүйінбай, Әсет, Сара секілді ақындарының айтыстарымен
жақсы таныс болады, өнерге қызығушылығы оянады.
Ілияс та С. Сейфуллин секілді кенестік дәуірдің 20-30 ... ... ... ... ақын ... ... танылады.
І.Жансүгіров шыгармаларында қазақ халқының ән- күйі, өнерпаздар тағдыры
басты тақырыптардың бірінен саналады. Аталған тақырыпта жазылған ақынның
«Қүй», «Күйші», ... ... ... поэзиясының мақтанышы, зор
жетістігі

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі жыраулық дәстүрдің көрінісі38 бет
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі нәзиралық шығармалар38 бет
XIX ғасыр поэзиясындағы өнер, білім, ғылым тақырыбы38 бет
Мұхтар Әуезов шығармаларындағы ұлттық тәрбие мәселесі7 бет
ХХ ғасырдың бас кезіндегі іс-қағаздар18 бет
Құлыншақ ақынның әдеби мұрасы43 бет
20 ғ. Қазақ мектеп ашылу тарихы3 бет
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
XIX ғасырдағы іс-қағаздарының қалыптасуы18 бет
Xix ғасырдағы сауда сипатының өзгеруі17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь