Су қорын қорғау және тиімді пайдалану


Су қорын қорғау және тиімді пайдалану 3
Су қорын экономикалық бағалау 6
Ренталық бағалау 9
Қазақстан су ресурстары 13
Өндіргіш күштердің дамуының қазіргі кезеңінде су қорын қорғау, сарқылтпай тиімді пайдалану оны лас-тамау, қорамдық өндірістің тиімділігін арттырудың ең маңызды жақтарының бірі. Су қоры үлттық байлық болып табылады. Сондықтан қатаң есепке алынады. Елімізде сандық және сапалық сипаттарын анықтау жөнінде жұмыстар жүргізілуде. Суды пайдалану қар-қыны артуымен байланысты олардың сапапық өзге-рістері зерттеліп, қорғау шаралары, жер бетіндегі, жер астындағы суларды ластамау шаралары белгі-леніп жүзеге асырылуда.
Су қорын тиімді пайдапану үшін су шаруашылық кешендерін үдайы үздіксіз жетілдіріп отыру керек. Су шаруашылық комплексіне: сумен жабдықтау, суды бөлу, гидроэнергетика, су транспорты, суландыру, қүрғату, балық шаруашылығы, ағаш тасымалдау, ден-саулық сақтау, туризм және т.б. жатады. Су қорын қорғау және тиімді пайдалану шарапары масштабы және техникалық шешімдері бойынша әр түрлі, оның барлығы кешенді шараларды жүзеге асыруды талап етеді. Суды қорғау жөнінде 4 кешенді шараларды атауға болады: 1. Озық технологиялар қолдану арқылы су түты-нуды шуғыл азайтатын, лас суларды төгуді қысқар-татын айналмалы және тұйық су жүйелерін пай-далану.
2. Ластанған ақаба суларды тазарту шаралары, оларды ауыл шаруашылық және техникалық мақсат-тарда пайдалану, арнаулы қоймалар, тазартқыштар салу және т.б.
3. Су көздерінің санитарлық тазалығын қоргау, арттыру, арнаулы биологиялық өңцеулердөн өткізу.
4. Суға зиянды әсөрлерді азайту, шектеу шара-лары. Су жағасына орналасқан өндірістерді азайту, оларды тәртіпке келтіру.
Бұл шараларды тікелей су пайдаланушылар мен сумен қамтамасыз етушілер жүргізуі мүмкін. Олар жергілікті, аймақтық, республикалық, мемлекетара-лық, тіпті халықаралық болуы мұмкін. Соған қарап әр түрлі деңгейде су қорғау бағдарламалары жасалып жүзеге асырылады.
Бұл шаралардың барлығы суды сарқылтпай, сапа-сын нашарлатпай пайдалануға жеткізетін қалыпты деңгейдегі су жүйесін қалыптастыруға бағытталады. Су пайдаланудың нормалық жағдайын қалыптастыру қоғамдық өндірістің әлеуметгік-экономикалық тиімді-лігін арттыруға әкеп соғады.
Су қорғау шараларының әлеуметтік маңыздылығы халықтың қажетін сапалы сумен қамтамасыз өту және су пайдалануға байланысты қолайлы жағдайлар, жан рахатын туғызу.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Мазмұны:

Су қорын қорғау және тиімді пайдалану 3
Су қорын экономикалық бағалау 6
Ренталық бағалау 9
Қазақстан су ресурстары 13

СУ ҚОРЫН ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ТИІМДІ ПАЙДАЛАНУ
СУ ҚОРЫН ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ТИІМДІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ НЕПЗГІ БАҒЫТТАРЫ
Өндіргіш күштердің дамуының қазіргі кезеңінде су қорын қорғау,
сарқылтпай тиімді пайдалану оны лас-тамау, қорамдық өндірістің тиімділігін
арттырудың ең маңызды жақтарының бірі. Су қоры үлттық байлық болып
табылады. Сондықтан қатаң есепке алынады. Елімізде сандық және сапалық
сипаттарын анықтау жөнінде жұмыстар жүргізілуде. Суды пайдалану қар-қыны
артуымен байланысты олардың сапапық өзге-рістері зерттеліп, қорғау
шаралары, жер бетіндегі, жер астындағы суларды ластамау шаралары белгі-
леніп жүзеге асырылуда.
Су қорын тиімді пайдапану үшін су шаруашылық кешендерін үдайы үздіксіз
жетілдіріп отыру керек. Су шаруашылық комплексіне: сумен жабдықтау, суды
бөлу, гидроэнергетика, су транспорты, суландыру, қүрғату, балық
шаруашылығы, ағаш тасымалдау, ден-саулық сақтау, туризм және т.б. жатады.
Су қорын қорғау және тиімді пайдалану шарапары масштабы және техникалық
шешімдері бойынша әр түрлі, оның барлығы кешенді шараларды жүзеге асыруды
талап етеді. Суды қорғау жөнінде 4 кешенді шараларды атауға болады: 1.
Озық технологиялар қолдану арқылы су түты-нуды шуғыл азайтатын, лас суларды
төгуді қысқар-татын айналмалы және тұйық су жүйелерін пай-
далану.
2. Ластанған ақаба суларды тазарту шаралары, оларды ауыл шаруашылық және
техникалық мақсат-тарда пайдалану, арнаулы қоймалар, тазартқыштар салу және
т.б.
3. Су көздерінің санитарлық тазалығын қоргау, арттыру, арнаулы биологиялық
өңцеулердөн өткізу.
4. Суға зиянды әсөрлерді азайту, шектеу шара-лары. Су жағасына орналасқан
өндірістерді азайту, оларды тәртіпке келтіру.
Бұл шараларды тікелей су пайдаланушылар мен сумен қамтамасыз етушілер
жүргізуі мүмкін. Олар жергілікті, аймақтық, республикалық, мемлекетара-лық,
тіпті халықаралық болуы мұмкін. Соған қарап әр түрлі деңгейде су қорғау
бағдарламалары жасалып жүзеге асырылады.
Бұл шаралардың барлығы суды сарқылтпай, сапа-сын нашарлатпай
пайдалануға жеткізетін қалыпты деңгейдегі су жүйесін қалыптастыруға
бағытталады. Су пайдаланудың нормалық жағдайын қалыптастыру қоғамдық
өндірістің әлеуметгік-экономикалық тиімді-лігін арттыруға әкеп соғады.
Су қорғау шараларының әлеуметтік маңыздылығы халықтың қажетін сапалы
сумен қамтамасыз өту және су пайдалануға байланысты қолайлы жағдайлар, жан
рахатын туғызу. Су пайдаланушылардың осындай қа-лыпты жағдайын біртіндеп
қалыптастыру үшін мүмкін-діктерді ескеріп, экономикалық механизмдерді пайда-
лану керек. Былайша айтқанда, белгілі мерзімге сәй-кес оған сай келетін
экономикалық тұрғыдан дәлелді жүзеге асыруға болатын шаралар жеке су
бассейн-дері, олардың қүрамдас бөліктері бойынша анықта-лып, жүзеге асырып
отыруы керек.
Айта кететін жағдай, шаруашылық әрекеттеріиің су ресурстарына әсері
артқан сайын суға байланысты технологияларға көзқарас, оларды бағалау
өзгеріп отырады. Бұл тұрғыдан ең озық технология "сусыз" суды аз
қолданатын, су көздерін ластамайтын технология болады. Өнеркәсіпте су
үнемдеу мүмкіндіктері өте зор. Мысалы, қара металлургияда, химия
өнеркәсібінде су пайдалаиуды ондаған есе азайтатыи технологиялар қолданыла
бастады. Целлюлозақағ^з өнеркәсібінде лас суды тәгуді тоқтататын технология
өндірістің техника-экономикалық көрсеткіштерін күрт жақсартады.
Су көп қолданылатын өндіріс салаларында судьі үнемдеудің тағы бір
болашағы зор бағыты - сал-қындату процестерінде судың орнына ауаны пайдЗ-
лану. Мұндай жағдайда таза суды қолдану, ластанған суды төгу азаюмен қатар,
өндіріс шығындары кемиді. Суды тиімді пайдаланудың келесі маңызды бағыт&І -
айналымды су жүйесін қолдану. Ондай жүйе қазір мұнай-химия, қара және
тұсті метаплургия кәсіпо-рындарында қолданылады. Соңғы мәліметтер бой-
ыиша елімізде өнеркәсіпте пайдаланылған судыИ 61%-і айналымды
қолданылады. Айналымды су жүйе--сінде таза су ысыраптың орнын толтыруға
ғана альі' нады. Сонымен қатар техникалық сумен жабдықтаудә әлі күнге дейін
үнемсіз ашық және кезекті су жүйв' лері қолданылып келеді. Болашақта нағыз
үнемді -• түйық су жұйесі қолданылуы тиіс. Оның айналымды су жүйесінен
артықшылығы - мұнда су ысырабы болмайды және таза сумеи үнемі
толықтырылып отырмайды.
Айналымды су жүйесі ашық және кезөкті жүйе-лерге қарағанда техникалық
су тұтынуды 20-30 рет азайтады, бірақ лас су төгуді, таза сумен АПЫҚ-тыруды
мүлдем тоқтатпайды. Бұл тұрғыдан ек тиім-дісі тұйық су жүйесі. Ол су
үнемдеумен қатар іасқасу қорғау экологиялық мәселелерін шешөді. Әсіресе
суға тапшы аймақтарда өнеркәсілте түйық су жүйесі қолданылуы тиіс. Туйық су
жүйесін қолданудың біраз техникалық, технологиялық қиындықтары бар екенін
айта кеткен жөн және едәуір қаржы жұмсауды талап етеді. Сондықтан
экономикалық тиімділігі болғанда және техникалық тургыдан қолдану мүмкін
болғанда ғана өндіріске енгізіледі.
Суды ең көп пайдаланушы ауыл шаруашылығы болып табылады. Халық
шаруашылығында пайдалан-ған барлық судың 70-75%-іне дейін ауыл шаруа-
шылығының үлесіне тиеді. Суармалы егіншілікте суды дүрыс пайдаланбағанда су
айналымының табиғи про-цесі бүзылады және судың сапасы нашарлайды:
түздылығы артады, тыңайтқыштар, пестицидтер ара-ласады. Сондықтан суды
қорғау, үнемдеу шаралары қолданылады. Ең бірінші кезекте, суғару жүйелерін
жетілдіру, суғарудың озық үлгілерін қолдану. Тамшы-латып суғару су
үнемдеуге мүмкіндік береді. Судың ысырабын азайту арқылы пайдаланатын суды
үнем-деудің мол мүмкіншілігі бар. Мысалы, Т.С. Хачатуров та келтірілген
мәліметтер бойынша егістікті суғар-ғанда судың 8-9%-і ғана өсімдіктің
қоректенуіне ке-
төді екен.
Қазіргі суғару жүйелерінің пайдапы коэффициөнт-тері 0,5-0,7-ден
аспайды. Судың көп бөлігі канал-дарда, арықтарда жоғалтылады, буланады.
Суды су көзінен алғаннан бастап түтынушыға жеткізгенге дейін оның 62%-і
ысырап болады екен.
Ақаба суларды тазартып егіншілікте қайта пайда-лану да біраз су үнемдеуге
мүмкіншілік береді. Бірақ, оның қазіргі деңгейі өлі мардымсыз.
Коммуналдық шаруашылықта да су үнемдеудің өте көп мүмкіншіпіктері
пайдаланылмай келеді. Мүн-да ауыз судан басқасын қайтарымды сумөн ауыс-
тыру, судың ысырабына жол бермеу, түтынуға берілген суды есептеп, бақылап
отыру шаралары жү-зеге асырылуы тиіс.
Су қорын тиімді пайдаланудың маңызды бағыт-тарының бірі - су қорын
ластамау. Өндірістің, ком-муналдық шаруашылықтъің ақаба сулары тазартудан
өткеннен кейін ғана табиги су қорына қосылуы тиіс. Ластанган суды тазалау
өте қымбатқа түсетін шара. Тазалау қондырғыларының қүны негізгі өндіріс
қоры қүнының 6-15%-іне жетеді. Соның өзінде су 90-95% органикалық
қосындылардан тазартылады, ал түздар ерітіндісінен іс жүзінде
тазартылмайды. Мүндай жағдайларда судың түздылығын қалыпты жағдайға жеткізу
үшін бірнеше есе көп таза сумөн араластыруға тура келеді. Сондықтан ақаба
суды тазарту әдісін әлі жетілдіру қажет. Қазіргі кезде механикалық, физика-
химиялық, биологиялық тазар-ту әдістері қолданылады. Биохимиялық тазарту
өді-сінің болашағы зор. Сатылап тазарту арқылы суды тазарту дәрежесін
арттыруға болады.
Суды қорғау, үнемдеу, тазарту шаралары кешенді жүргізілгеңде нәтижелі
болады. МұндаЙ жағдайда тек қана су үнемделіп немесе оның тазалығы қорғалып
қана қоймай. суды пайдапанудың халыққа қолайлы-лығы, оның денсаулығына
пайдалылығы арттырыла-ды. Жоғарыда айтқанымыздай, суды қорғау, тазарту,
үнемдеу, тиімді пайдалану шаралары аса көп қаржы талап етеді. Бірақ су
қорының ластануынан ысырап болуынан келетін шығындарды есептейтін болсақ,
суды қорғау шараларының тиімді екенін байқаймыз жөне судың ластануынан
болған зиянды жоюдан оның алдын алып болдырмау шаралары анағүрлым тиімді
болады. Сондықтан су қорының нашарлауын күтпей, су қорғау шараларын
пәрменді жүргізуге тиіс-піз. Суды қорғау шараларының көпшілігі судьі баға-
лау, жүмсалатын шығындарды есептеу, тиімділігін анықтау сияқты экономикалық
есептеулерге байла-нысты.

СУ ҚОРЫН ЭКОНОМИКАЛЫҚ БАҒАЛАУ

Су ресурстарын экономикалық бағалау: су түты-нушы өндіріс күштерін
тиімді орналастыру; суды қор-ғауға, үнемдеп тиімді пайдалануға экономикалық
ын-таландыру және оны үлттық байлық қүрамында есеп-теу үшін қажет болады.
Көз келген табиғи ресурстар оның тұтыну қүнды-лығына сәйкес бағаланады.
Түтыну қүндылығын баға-лау үшін оның түтыну қажетін өтейтін сапалық қасие-
тін, халық шаруашылығына қажеттігін білуіміз керек. Жалпы алғашқы
мәліметтерге сүйеніп нақты табиғат ресурстарын пайдалану шамасының шегі
анықтала-ды. Пайдаланудың шамасы халық шаруашылығына қажеттілігі бойынша
анықталады. Табиғат ресурста-рын пайдалану тиімділігін анықтау үшін оның
табиғи қасиеттерін, экономикалық жағдаиларының керсет-кіштерін таңдау
қажет. Ол үшін ең алғаш табиғат ресурстарын игеруге байланысты қоғамдық
қажетті шығындарды белгілеу қажет болады. Ең жоғары деңгейдегі қоғамдық
қажетті шығындар шеткі шығын деп қабылданады.
Су ресурстарын экономикалық бағалау үшін шеткі шығын шамасы
қолданылады. Су ресурстары кеп-шілік жағдайда жеке-дара орналасады. Осыған
бай-ланысты су тапшылығы нөмесе жеткілікті болуы оның территориялық
орналасуына байланысты. Сондықтан шеткі шығын шамасын ауданның, аймақтың су
бас-сейндері бойынша белгілеу керек.
Суға шеткі шығын шамасын оптималдық су ша-руашылық баланстар негізінде
анықтайды. Барлық экстенсивтік және интенсивтік шараларды ескере отырып, су
пайдаланудың барлық балама мүмкінші-лікгері қарастырылады. Экстөнсивтік
шаралар пайда-ланылатын су көлемін арттырумен, баланстық кіріс жағын
кебейтумен байланысты. Айта кету керек,
104қазіргі кезде экстенсивтік шаралардың мұмкіндігі шектеулі, өйткені
игерілмеген су көзі қалған жоқ деп айтуға болады. Интенсивтік шаралар су
үнемдеумен, оның ысырабын азайтумен, сусыз немесе суды аз түтынатын
технологияларды игерумөн, суды тазартып қайтарымды пайдаланумөн тікелей
байланысты, ЯРНИ баланстың шығыс жағын азайту. Бүл түрғыдан интен-сивтік
шаралардың мүмкіндігі көп.
Су ресурстары өзен-су жүиесінде қалыптасады. Бүл жүйеге өзендермен,
өзен асты суларымөн қоса барлық су шаруашылық зерзаттарын (су қоймаларын,
қүдықтарды, каналдарды, т.б.) қамтитын су бөлуді, реттеуді жүзеге асыратын
су бассейні жатады. Бүл жүйеде су ресурсы пайдалану талабына сапасы мен
саны сәйкес келтірілгенде жүйенің өніміне айналады. Өнімге қойылатын
талаптарда судың сауықтыру, та-биғат түзеуші қасиөттері де қарастырылады.
Өэен суы жүйесінің пайдалануға болатын ресурсы деп оның белгіленген
қажетгілікті өтейтін орташа жылдық көлемін түсінеміэ. Су шаруашылық
баланстар түзегенде су шаруашылық нысаны салынатын жарма-лар анықталады.
Жармалар өздеріне сай су айырық-тарымен бірге езен бассейнінің ішіндегі
бөлекше су шаруашылық аудандарын қүрайды. Осыған байла-нысты шеткі шығын
шамасы да сараланады. Өзара каналдар арқылы жалғасқан су аудандарындағы шет-
кі ШЫРЫН айырмашылығы, ысырабын қоса есепте-генде, су тасымалдау шығынына
тең болады.
Өзен бассейнінде дербес су шаруашылық баланс-тары бар бірнеше су айырықтар
немесе су шаруа-шылық аудандары болуы мүмкін. Олардың әрқай-сысындары шеткі
шығын бір-біріне төуелсіз дербес айқындалады. Өзеннің теменгі сағасындағы
шеткі шығын оның бас жағына қарағанда төмендеу болады.
Суды басқа аудандардан әкелетін су шаруашылық аудандарында шеткі шығын
шамасы (33) су тасы малдаушы құрылым шығыны мек (Иг) алынатын суға
шығындарды (О„-3,} пайдаланылатын су ресурстары-ның көлеміне (Ор)
қатынасымен анықталады. мүнда: З^, 33 - су әкелетін және су алынатын
аудандарда суға шеткі ШЫРЫН; Ор = О„+О - су ысырабы қоса есептелген
тасымалданатын су көлемі. Іс жүзінде кейде тасымалданатын су көлемі пай-
даланылатын көлеміне тең болады (О = Ол). Мундай жағдайда шеткі шығын су
алынатын аудандағы шама бойынша ысырап пен тасымал шығынын ескеріп
анықталады.
1мүнда К- су тасымалдау пайдалы коэффициенті.
Су шаруашылығын аудандастыру жумысын жүргіз-генде су шаруашылық
аудандарын өте бөлшектеуден сақ болу керек, тек едәуір территорияға әсер
ететін аса ірі су зерзаттарының бассейн бөлімшелерін бөліп қарастырған
абзал.
Су шаруашылық баланстарын түзегенде судын сапасында ескерген жөн.
Өйткені судың сапасын сақтау, жақсарту су қорғау шараларына едеуір қаржы
бөлуді талап етеді. Сондықтан шеткі шығын шама-сында судың сапасын белгілі
деңгейге жеткізу шы-ғындарының шегі болып табылатын шығындар қоса есептелуі
тиіс. Шеткі шығын шамасын белгілегенде бүл принципті үстану өте маңызды.
Өйткені ол жер-гілікті су ресурстарын үнемдеуге сай келеді. Соны-мен, шеткі
шығын қүрамында су көздерінде суды пайдапануға даярлау, сапасын талапқа
сәйкестен-діру, шеткі шығындарын есептеу әрқылы суды дәлірек бағалауға
болады.
Су пайдалануды интенсивтендіру жағдайында, су ысырабын азайтуға баса
назар аударылып отыр-ғанда, осы бағытта жол берілетін шығындарды ай-қындау
аса маңызды. Су ысырабын болдырмауга жумсалатын ең жоғары шығын суға шеткі
шығын шамасына тең болады, ейткені су түтынушыға жет-кізілген судың үнемі
шеткі шығынға тең болатын тиім әкеледі және сондай мөлшерге сәйкес су
тұтынымын улғайтады. Сол сияқты сусыз технология қолдаи-ғанда үнемделген су
басқа тұтынушыларға сондай тиім әкеледі.
Су унемдеу шараларын мысалмен қарастырайық. Ең тиімдісін таңдау ушін су
үнемдеудің төрт варианты бар делік:

12-кесте
Көрсеткіштер 1 II IIIIV
Суды үнемдеуге жұмсалатын 4,25.08,510.0
тікелей шыгындар, тиынм3
Жоғары ауданда суға шеткі 9,59,595 9,5
шығын, тиынм3
Төменгі ауданда суға шеткі 6,06,06,06.0
шыгын, тиынм3

Есептеулер (С + ЕНК) келтірілген шығын формула-сымен жүргізілген.
Таңдаулы варианттар су үнем-деуге жумсалатын тікелей шығындарды екі
ауданнан алынатын судың шеткі шыгындармен салыстырып айқындалады,
Тасымалдау кезінде судың ысырабын азайту, су қоймасыңдағы судың булануын
кеміту не-месе суды пайдаланушылар сусыз технологияны қол-дану арқылы суды
үнемдеуге қол жеткізуге болады.
Қарастырылған мысалда жоғары аудан үшін 1-3 варианттар бойыиша су унемдеу
шығындары тиімді,
ал 4-вариантта тиімсіз. Төменгі аудан үшін 1 -2 вари-анттар тиімді.
Ақаба суды тазарту шығынын неғұрлым көп кез-десетін ластаушылар бойынша
анықтау қажет. Соны-мен қатар, судың тазалығына қойылатын қатаң талап ел
көп қоныстанған аудандарда, осыған сәйкес шеткі шығын шамасы да, басқа
елсіз мекендерге қарағанда жоғары болады.
Су қорының экономикалық бағасы өндіріс күш-терін орналастыруға едәуір
ықпал етеді. Суға шеткі шығын шамасы бойынша алдымен су көп түтынатын
өндірісті орналастыру ауданы анықталады, ал рента шамасына қарап тиімді су
көзі таңдалады. Мысалы, суды көп керек ететін химия өндірісін орналастыру
керек делік. Ол үшін жекө облыстар мен су бас-сейнелрінің шеткі шығын
шамасын анықтайды. Тал-дықорған облысында ол 12,8 тиын, Павлодарда -13,6,
Жезқазғанда - 20 тиын. Суға жүмсалатын шы-ғынды есептемегенде өнімнің бір
өлшеміне жүмса-латын шығын 120 теңге. Өнімнің бір өлшеміне 200 м3 таза су
істетіледі, Сонда Талдықорған облысында өнімнің бір өлшеміне жумсалатын
барлық шығын 120 + (12,8 • 200) = 145,6 теңге.
Павлодар облысында өнімнің өзіндік шығыны 117 теңге болса, суға
жұмсалатын шығынмен қоса есеп-тегенде 117 + (13,6-200) = 149,2 теңге,
Жезқазғанда -ІЮ + (20-200) = 150 теңге болды делік. Суға кететін шығынды
есептемегенде өндірісті Жезқазғанда орна-ластыру тиімді, ал суға кететін
шығынды есептесек, өндірісті Талдыкорғанда орналастыру тиімді.

РЕНТАЛЫҚ БАҒАЛАУ

Табиғат ресурстарын рентамен бағалаудың басқа әдістерге қарағанда
артықшылығы бары даусыз. Рен-талык қағидаға сәйкес тиімнің екі категориясы
ажы-ратылады: дифференциалдык тиім және ренталык. тиім. Дифференциалдық
тиім халық шаруашылығы-ның кез келген саласында пайда болуы мұмкін. Ол
ғылыми-техникәлық жетістікті қолдану және еңбекті жақсы уйымдастыру
нәтижесінде еңбек тиімділігін арттыру арқылы дербес шығынды қоғамдық
қажетті шыгыннан азайтқандағы үнемді көрсетеді. Ондай тиімділік
басқа кәсіпорныдарда ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Су ресурстары және оларды тиімді пайдалану
Су ресурстарын тиімді пайдалану және қорау
Жер ресурстарын тиімді пайдалану және қорғау
Жер ресурстарын тиімді пайдалану және қорғау туралы
Жер ресурстарын қорғау және тиімді пайдалану
Литосфера және оны тиімді пайдалану мен қорғау
Жер қырының табиғи сипаттамасы және Қазақстанның жер қорын тиімді пайдалану
Литосфера жəне оны тиiмдi пайдалану мен қорғау
Табиғи ресурстарды тиімді пайдалану мен қорғау мәселелері
Балық қорын құқықтық қорғау
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь