Зат алмасуы

1. Зат алмасуы туралы жалпы түсініктеме.
2. Белоктың маңызы және кажетті мөлшері
3. Қуаттың алмасуы.
Зат алмасуы туралы жалпы түсініктеме. Астың маңыздылығы мен сіңімділігі оның құрамына байланысты. Нанның, ет пен сүттің сіңімділігі мен маңыздылығы олардағы белок, май, кемірсу жөне витаминдерге байланысты анықталады. Зат алмасуы тірі табиғаттың ерекше маңызды жөне организмнің негізгі қызметі. Зат алмасуы тоқталысымен тірлікжойылады. Оның барысында организмге түрлі қуаты бар қореюік заттар, түздар мен су кіреді де, бүл заггардың ыдырауынан пайда болған денеге қажетсіз улы заттар денеден шығарылады. Жаңадан қабылданған заттардан организмдегі ұлпалардың клеткаларының өздеріне бейімделген затгар жасалады. Бұл ассимиляция, яғни организмге енген заттарды өздеріне бейімдеп өзгерту. Мұнымен бірге организмде клеткалар мен олардың бөлшектері ескіреді, олар ыдырайды, яғни диссимиляция байқалады. Ассимиляция мен диссимиляцияның нәтижесінде организм ескіріп тозған қажетсіз заттарды сыртқа шығарады және қызметіне қажетті қуат алады.
Зат алмасуы баланың өсіп, дамуы кезінде күшті болады. Бұл адамның жас ерекшелігінің ауқымды бір көрсеткіші. Балаларда ассимиляция диссимиляциядан басым болады, олар тек ересек адамда ғана теңеседі. Бала кезінде ассимимляция басым болса, қартайғанда, керісінше диссимиляция басым болады. Бұл заңдылық түрлі ауруларға, сыртқы ортаның қауырт жағдайларының өсеріне байланысты бұзылады.
Адам организміндегі клеткалардың құрамында көптеген химиялық заттар бар. Олар органикалық және бейорганикалық болып екі топқа бөлінеді. Органикалық заттарға: белок, май, көмірсу, гормондар мен ферменттер, ал бейорганикалық заттарға: су, түрлі минерал тұздары жатады. Дені саулығы бар ересек, 70 кг салмағы бар, адамның организмінде шамамен 40-45 лсу, 15-17 кгбелок, 7-10 кг май, 2,5-3 кг тұздар, 0,5-0,8 кг көмірсу болады. Бірақ дененің химиялық құрамы біркелкі тұрақты болмайды. Организмдегі үнемі болып жататын синтездеу мен ьщырау қажетті заттармен ұдайы дұрыс және жеткілікті шамада қамтамасыздандыруды талап етеді. Организмге қажетті "құрылыс материалдары" денеге тамақтану арқылы жеткізіледі. Әр адам өмір бойы өзінің салмағынан анағұрлым артық белоктар, майлар, көмірсу, тұздар мен суды қабылдайды. Мысалы, 65-70 жас өмір сүрген кісі шамамен 50 т су ішетін көрінеді, ал жейтін белогы 2,5 т, майлары 2 т, көмірсулері 10 т, 200-300 кг ас түзын жейді екен. Бүл зат алмасуының организмде күшті екенін көрсетеді.
1 Қ.Дүйсенбин, З. Алиакбарова «Жасқа сай физиология және мектеп гигиенасы» Алматы, 2003

2 Қ.С. Рымжанов, И.М. Төленбек. «Адам мен жануарлар физиологиясы». Алматы, 2000

3 А.Г.Хрипкова «Жас өспірім физиологиясы»1978
        
        Зат алмасуы мен оның жас ерекшелігі
Зат алмасуы туралы жалпы түсініктеме. Астың ... ... оның ... ... Нанның, ет пен сүттің сіңімділігі мен
маңыздылығы ... ... май, ... жөне ... байланысты
анықталады. Зат алмасуы тірі табиғаттың ерекше ... жөне ... ... Зат ... тоқталысымен тірлікжойылады. Оның барысында
организмге түрлі қуаты бар қореюік заттар, ... мен су ... де, ... ... ... ... денеге қажетсіз улы заттар денеден
шығарылады. Жаңадан қабылданған ... ... ... ... бейімделген затгар жасалады. Бұл ассимиляция, яғни
организмге енген заттарды ... ... ... Мұнымен бірге
организмде клеткалар мен олардың бөлшектері ... олар ... ... ... Ассимиляция мен диссимиляцияның нәтижесінде
организм ... ... ... ... ... ... және қызметіне
қажетті қуат алады.
Зат алмасуы баланың өсіп, дамуы кезінде күшті ... Бұл ... ... ... бір ... ... ... диссимиляциядан
басым болады, олар тек ересек адамда ғана ... Бала ... ... ... қартайғанда, керісінше диссимиляция басым болады.
Бұл заңдылық түрлі ауруларға, ... ... ... жағдайларының өсеріне
байланысты бұзылады.
Адам организміндегі клеткалардың құрамында көптеген химиялық заттар
бар. Олар ... және ... ... екі ... ... ... белок, май, көмірсу, гормондар мен ферменттер, ал
бейорганикалық заттарға: су, түрлі минерал тұздары ... Дені ... ... 70 кг ... бар, ... ... шамамен 40-45 лсу, 15-17
кгбелок, 7-10 кг май, 2,5-3 кг ... 0,5-0,8 кг ... ... ... ... ... ... тұрақты болмайды. Организмдегі үнемі болып
жататын синтездеу мен ьщырау қажетті заттармен ұдайы ... және ... ... талап етеді. Организмге ... ... ... ... ... жеткізіледі. Әр адам өмір бойы өзінің
салмағынан анағұрлым артық белоктар, майлар, көмірсу, тұздар мен ... ... 65-70 жас өмір ... кісі ... 50 т су ішетін
көрінеді, ал жейтін ... 2,5 т, ... 2 т, ... 10 т, 200-300 кг
ас түзын жейді екен. Бүл зат алмасуының организмде күшті екенін көрсетеді.
Егер денеде зат ... ... адам ... ... ... жиналып
қалар еді!
Белоктың маңызы және кажетті мөлшері. Азықтың ең құнды бөлігі белок,
өйткені ... ғана ... адам ... ... өмір сүре ... ал
белоксыз өмір сүру мүмкін емес. Белок ыдырағанда май мен ... ... ... (айталық, сүттің белогын) тікелей қанға жіберсе, адам ... ... сиыр ... ... жақпайды, себебі бұл тамақтардағы
белок ішек-қарын арқылы ыдырамай, сол күйінде қанға ... ... ... ... амин қышқылдары бар, ал май мен
көмірсуында олар жоқ.
Адамның ... ... ... ... б е ... ... дейді. Ол
жасқа байланысты өзгереді.
Қарапайым белоктың құрамында 4 зат қана бар: оттегі, ... ... ... ал ... ... ... ... бүлардан басқа күкірт,
фосфор, темір т. б. бар. ... ... амин ... ы н а н ... ... 100 ден 30000-ға дейін мономерлер ... ... ... ... ... дейін. Не бары 20-дан астам амин
қышқылдары бар. ... ... көп ... ... әр ... белоктары
өзіне ғана тән етіп бейімделген.
Организмдегі белоктар ... ... ... ... ... зат ... ... реакциялардың қарқынын езгертеді, яғни
биологиялық катализатор ... ... ... ... ... атқарып, заттарды тасымалдауға қатысады. Бүдан бұрын айтып кеткен
эритроциттердің құрамындағы гемоглобин отгегі мен ... ... ... ... ... ... арнайы белоктар актиннің және ... ... яғни ... ... ж и ы р ы л у ... де
қатысады. Денедегі клеткалардың құрамының негізгісі болып, ... ... ... ... ... ... өміріміздің барлық
салаларына белок қатысады.
Тамақтың құрамындағы күрделі белоктар ас қорыту ... ... ... ... және амин ... айналады. Мұны біз ас
қорыту жүйесінің қызметін жазғанда қарастырғанбыз. Ал сол қарапайым ... ... ... ... ... әр ... өзіне бейімделген
белоктар өндіріледі.
Амин қышқылдарының 10% организмнің өзінде өндірілмейді, ... ... ... ... Бұларға аргинин, триптофан, лейцин,
изолейцин, валин, треонин, лизин, метионин мен фенилаланин ... ... ... бала ... ... қоса ... — гастидин аса қажет.
Осы аталған ауыстырылмайтын амин қышқылдары жейтін ... ... ... адам ... өсіресе балалар мен жас өспірімдердің
организмінде айтарлықтай өзгерістер пайда болады. Денеде белоктың қоры онша
көп емес, сондықтан ... ... ... ... ... ... ... жағдайда ақыл кемшілігі пайда болуы мүмкін, баланың ... ... түру ... ... ... ... ... көпшілігі құрамында болмайтын өсімдік тағамдарымен ғана
қоректенетін елдерде "квашиоркор" ... ... көп ... ... ... ... ... қажет болады? Ауыр жүмыспен
шұғылданбайтын адам үшін орта шамамен тәулігіне адамның әрбір кг ... г ... ... адам ауыр ... істегенде, оның бұлшық еттерінде белок
жиналады, ал қалыпты ... ... ... ... ... ... ... азот түрінде денеден шығарылады.
Өсімдік белоктарымен салыстырғанда, жүмыртқадан ... ... ... ... ... тамақтың белогының сіңімділігі артады. Әр
ұлпаның белок қажетгілігі әр түрлі. ... ... ақ ... ... май ... қажет, ал мидың сүр затына, бүлшық еттерге, ... ... ... ... Адамның өсуі мен дамуына белоктың мөлшері ғана
емес, сапасы болуы ... ... тек қана ана ... ... ... ... ... үшін арнап жасаған дайын тағамы. Нәресте тәулігіне 600
мл сүтті ... ... ... ... 3-6 ... оған 700-800 мл ... Ана ... құрамында белок, май, қант, минерал заттары, витаминдер
т. б. бала тірлігіне қажетті заттардың бәрі бар және олар ... ... ... ете ... - ... гамма-глобулин, т. б. - белоктың
түрлері, ферменттер, гормондар, иммунды денешіктер жеткілікті мөлшерде
болғаны ... ... ... өте қажет. 1 жасқа дейінгі балалардың ... дене ... ... кг-ы 5 ... ... белок қажет екен. Осы
белокты бала ана сүтінен ғана ала ... Ана ... ... сиыр сүтінен
басқаша. Құрамындағы заттардың қасиеті жағынан ана сүтіне бие сүті ... Сиыр ... ... те ... мен ... азырақ, ал ана сүті
мен бие сүтінде олар керісінше. Сиыр ... ... ... ... ... көп, ал ана сүті мен бие ... ... май қышқылдары
кебірек. Адамның сүтіндегі белоктың жалпы мөлшері онша кеп емес 1-3 жасар
баланың жейтін тамағының ... 75 % ... ... ал 25 % өсімдік текті
болуы қажет. 5 жасар балалар үшін ... тең ... ... ... ... үшін ... ... мөлшерін кебейте түсу қажет. Нәрестенін
дене салмағынын ұлпаларының клеткасындағы судың мөлшері - 80 %. ... ... ... өсу, даму ... жоғары болғандықтан, денесіндегі
судың мөлшері де көп. 1 жаска дейінгі сәби төулігіне 800 мл, 2-4 ... ... мл, 5-6 ... - 1200 мл су ішуі ... Ұл ... ... қарағанда
суды көбірек ішеді, өйткені олардың дене қимылдары кезінде бұлшық еттеріне
су ... ... ... ... бала ... зат ... күшті
болғандықтан, суды кеп қажет етеді.
Қуаттың алмасуы. Ұлпадағы клеткаларда белок, май, көмірсу оттегінің
қатысуымен ... ... жөне осы ... денеге бейімделіп қайтадан
өндіріледі. Қоректік заттардың тотығу нөтижесінде бөлініп шығатын қуаттың
мөлшері бірдей ... ... бір ... ... 1 г ... ... ... сол заттың калориялық коэффициенті деп атайды. Бүл мөлшер
калориямен (кал), килокалориямен ... ... ... ... (кДж) ... 1 қдж = 4,187 ... 1 г ... = 4,1 ккал
(17,17 қЦж), 1 г май = 9,3 ккал (38,39кДж), 1 г. кемірсу = 4,1 ккал ... ... ... ... ... клеткаларында ферменттердің
қатысуымен тотығады. Клеткада ядро мен протоплазманың қүрамындағы белок,
май, көмірсу ыдырайды. Мүнымен ... ... ... ... ... ... ... басады. Сөйтіп организм мен сыртқы ортаның
арасында зат алмасуы үнемі болып ... да, ... ... отырады.
Организм бүйрек, тері, өкпе және ас қорыту жоддары ... ... ... ... ... ... ... шығарады. Қоректік заттардың
ыдырауынан пайда болған ... ... ... ... қышқылы,
көмірқышқыл газы, азот, аммиак т.б затгарды сыртқы ортада өсімдікгер
пайдаланады да күн ... ... ... ... ... ... май, көмірсу түзіледі. Мысалы, организмде белок түгел тотықпайды,
оның тотығуының нөтижесінде мочевина, креатин, креатинин, аммоний түздары
сияқты ... ... ... Организмдегі тотығатын қоректік ... ... ... ... ... ... 1 л ... жылулық
эквиваленті әртүрлі болады. Оттегініңкалориялық эквиваленті деп 1 л ... ... ... ... ... ... коэффициенті арқылы оттегінің
калориялық эквивалентін тауып, оны ... бір ... ... ... ... ... денеден шыққан энергияның мөлшерін білуге
болады. Қуат шығыны екі түрлі өдіспен ... а) ... ... жылу
қуатын тікелей калориметр деген аспаппен ... - ... ... ө) газ алмасуын өлшеу арқылы, яғни жанама калориметрия ... ... ... ... жылу ... ... ... температураның өзгеруі арқылы анықталады. Ал жанама калориметрия
әдісі бойынша белгілі бір ... ... ... ... мөлшерін не
денеден шыққан ... ... ... ... ... ... қуат мөлшері адамның жасына, денсаулығына,
азығына және іс-қимылына байланысты. ... дене ... ... ... ккал қуат жұмсалады, ал ауыр жұмыс кезінде бүл мөлшер істеген жұмысқа
сай 2-3 есе ... ... ... ... күрделілігіне,
денеге түсетін жүктеменің салмағына қарай қуат мөлшері әр деңгейде өзгеріп
отырады. Ми еңбегінде дене еңбегінен гөрі қуат аз ... ... ... қуат ... ... ... ... % төмен болады. Қыз
балалардың негізгі зат алмасун я ... ... ... ... 6 аяла ... да өмір бойы ... зат ... 1 кх салмз>;і шаққанда жаңа туған нөреетелерде онша көп емес 38-41
ккал, туғаннан кейін ол көбейе бастайды: 2-4 аптада -г ... 5-8 ... ... 8-12 ... 54 ккал, 1-1,5 жан 55-60 ккал болып ең ... ... ... ... 23 ... ... қуат алмасуының жоғары болуы кездегі баланың өсу
қарқынының өте жоғары болуыңа байланысты ... ... ... зат ... мөлшері жыл маусымына байланысты да өзгереді. Көктем
мен жазғы негізгі зат аламасуы күз бен ... ... ... ... да айта ... ... биік тау тұрғындарыны, негізгі зат
алмасу деңгейі жазықта өмір ... ... 22-28 % ... Бұл биік тау
жағдайына бейімделіп. биологиялық тұрғыдан қуат қорларын организмнің үнемі
жұмсауының дәлелі.Дене температурасын ... Зат ... ... жылу ... болады. Жылудың пайда болуымен қатар сыртқы ортаға оны
шығару жұмысы да, жасалады. Зат алмасуының қарқыны жылу пайда болу мен ... ... ... ... дене ... бір ... Дене температурасының тұрақтылығы клеткалардағы және ұлпалардағы
ферметтердің қатысуымен орындалатын организм қызметтерінің дұрыс болуын
қамтамасыз ... Дене ... ... жылу ... болуымен
қатар жылу шығару қызметтерінің бейімді ... ... ... ... ... ... арқылы іске асады.
Мұндай тетікті химиялық және физикалық реттеу жолдары деп бөледі. Химиялық
реттеу жолы ұлпалық және ... зат ... ... ... төмендету
арқылы жылудың пайда болуын көбейтіп, не нашарлатып реттейдіДенедегі
көптеген ұлпалар мен ... жылу ... болу көзі ... ... олардың
үлесі әр түрлі. Бұлшық еттерде жылу көп ... ... ... ... ... жылудың пайда болуы артады да, шығаруы
азаяды жене, керісінше, сыртқы ортаның температурасы ... ... ... ... пайда болуы төмендейді. Мұндай реттелу адам жұмыс істемей,
қозғалмай тыныш отырған жағдайда да ... ... ... жолы жылу ... ... орындалады: а) жылу сейілдіру адам денесінен
инфрақызыл сәулелерді шашу арқьшы жылудың 60-65% сыртқа ... ө) ... яғни ... ... ... ... ... өткізу, яғни
мүшелерді жылыту үшін 15 — 20 %-ы ... б) суды ... яғни ... дем шығару арқылы 19 — 22 % жылу ... ... ... ... ... ... ... жолымен іске асады. Тұрақты
температураны сақтауға қатысатын мүшелер мен мүшелер жүйелері оны ... ... ... Бұған жылу мен суықты қабылдайтын терідегі
және мүшелердегі терморецепторлар, ... ... ... ... жолақты дене мен торлы құрылым және кейбір гормондар
(қалқанша безінің тироксин ... ... үсті ... адреналині)
жатады.
Жоспар
1. Зат алмасуы туралы жалпы түсініктеме.
2. Белоктың маңызы және кажетті мөлшері
3. Қуаттың алмасуы.
Пайдаланған әдебиеттер:
1 Қ.Дүйсенбин, З. Алиакбарова «Жасқа сай ... және ... ... 2003
2 Қ.С. Рымжанов, И.М. Төленбек. «Адам мен жануарлар ... ... ... «Жас өспірім физиологиясы»1978

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Белок емес азоттық заттардың негізгі өкілдерінің - гемоглобиннің, мочевинаның, аммиактың, қаңқаның бұлшық еттерінің маңызды азоттық заттарының креатинфосфаттың, креатиннің, карнозиннің және анзериннің алмасуы14 бет
Органикалық заттардың алмасуы14 бет
Биологиялық мембраналардың қызметі10 бет
Газдардың толқындық ұлғаю процессі4 бет
Жасушадағы зат алмасу және энергияның айналымы7 бет
Жеке амин қышқылдары алмасуының ерекшеліктері7 бет
Жүрек қан тамырлар жүйесі22 бет
Жүректің ишемиялық ауруына ксенобиотиктер детоксикациясына қатысатын гендер әсері24 бет
Зат алмасудың типтік бұзылуының патологиясы11 бет
Зат алмасудың типтік бұзылуының патологиясы жайлы ақпарат11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь