Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметі жайлы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6


1. КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ДАМУ ТЕОРИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8

1.1 Кәсіпкерліктің қалыптасуы мен дамуы бойынша экономикалық ілімдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2 Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметтің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.3 Кәсіпкерлік қызметке салық салудың шетелдік тәжірибелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТКЕ САЛЫҚ САЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

2.1 Кәсіпкерлік қызметті салықтық реттеу тұтқалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
2.2 Алматы қаласы Алмалы ауданы Салық басқармасы мәліметтері бойынша кәсіпкерлік қызметті арнаулы салық режимі негізінде талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТІ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...46

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...56

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .58
Қазақстан Республикасы үшін XXI ғасырдың бірінші он жылдығы аса бір күрделі кезең болды. Осы 10 жылда экономикалық саясатта көптеген жұмыстар атқарылды. Халқымыз сауда жасап үйренді. Табиғи ресурстарды игеру кезеңі басталып, ол біршама сәтті жүзеге асты. Осы 10 жылдың өзінде Қазақстан табиғи ресурстардан алынған шикізат көздерін халықаралық рыноктарға шығару мүмкіндігіне ие болып, соның нәтижесінде елдің тәуелсіздік мұраттары ең алдымен экономикалық тұрғыдан бекіді. Экономикамызды дамытуда елде салық салу мәселелеріне де өте үлкен көңіл бөлінді. Салық салу қызметінің тиімділігі әлеуметтік және экономикалық саясаттың жетістіктеріне әкелді. Салық экономикалық белсенділікті реттей отырып, кәсіпкерліктің дамуына да зор ықпал етті. Кез - келген мемлекеттің экономикасының нарықтық дамуында салық жүйесі – жалпы экономикалық саясаттың маңызды инструменті. Отандық және шетелдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, салық жүйесі экономиканы басқарудың ең қолайлы қаржы институты болып табылады. Нарықтық экономиканың қалыптасуы кезеңінде Қазақстанда кәсіпкерлік қызметтің дамуына қысым жасамайтын тиімді салық жүйесін құру үлкен мәнге ие болып отыр. Негізінен, Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметке 1991 жылы тәуелсіздігін алғаннан кейін көңіл бөліне бастады. Кәсіпкерлік белсенділікті қолдауға байланысты бірқатар заңдар қабылданды. Бұл кезеңде Қазақстан халқы негізінен кәсіпкерлікті ашып жүргізудің әдіс-тәсілдерін меңгерді. Арамыздан кәсіпкерлер аталатын үлкен әлеуметтік топ бөлініп шықты. Олар кәсіп түрлерін ашып жүргізу арқылы елімізді қажетті тауарлармен қамтамасыз етті, халыққа жұмыс тауып берді. Бірақ осы уақыт ішінде әлемдік рынокта бәсекелестік қабілетін шыңдап үйренген жоқ. Көп жағдайда, мемлекеттің қолдауына, қамқорлығына сеніп жұмыс істеп келді. Кәсіпкерлік секторы – бұл ұлттық экономиканың жетекші секторларының бірі. Ол экономиканың өсу қарқынын, жалпы ұлттық өнімнің құрылымын және сапасын анықтайды. Сонымен қатар, бұл сала әлеуметтік құбылыс ерекшеліктеріне иемденіп, халықты жұмыс орындарымен қамтамасыз етеді, жұмыссыздықты қысқартады және кедейшілікке шек қояды. «Экономиканы әртараптандырудың негізі – кәсіпкерлік» деп Елбасы өте орынды пікір айтқан. Себебі қазір Қазақстанда жүргізіліп жатқан экономикалық реформалардың приоритетті бағыттарының бірі - кәсіпкерлік қызметтің қалыптасуы және дамуы болып табылады. Кәсіпкерлік - нарықтық механизмдердің қалыптасу шарттарының бірі және қазіргі нарық экономикасының негізгі бөлігі екендігін бүгінде қоғам растап отыр. Сондықтан да, кәсіпкерлік қызметтің ролі мына қызметтерден ерекше көрінеді:
1. Нысанбаев С.Н., Қожамқұлова Ж.Т. Коммерциялық кәсіпкерлік негіздері: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2004. – 138 бет.
2. Экономикалық теория негіздері: Оқулық. – Алматы: Санат, 2002. – 479 бет.
3. Аль-Пари, №1-2-2009, 224-бет «Қазақстандағы шағын және орта бизнестің қалыптасу ерекшеліктері»
4. Әубәкіров Я.Ә., Байжұмаев Б.Б., Жақыпова Ф.Н., Табиев Т.П. Экономикалық теория: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2002. – 280 бет.
5. Арзаева М.Ж., «Шағын және орта бизнесті дамытудағы қаржы-несиелік мәселелері», ҚазҰУ хабаршысы, №3(67)-2008, 60-бет
6. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2003. – 131 бет.
7. Вестник налоговой службы РК, №1-2009, 40-бет, «Специальные налоговые режимы»
8. Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 10 желтоқсанындағы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Салық Кодексі
9. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жылы 30 тамызда қабылданған
10. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы
11. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Дағдарыс арқылы жаңару мен дамуға» атты Қазақстан халқына Жолдауы
12. Қазақстан Республикасының «Жеке кәсіпкерлік туралы» Заңы
13. Ермекбаева Б.Ж. Проблемы развития налоговой системы Республики Казахстан в условиях глобализации экономики. – Алматы: Қазақ университеті, 2007. – 138 с.
14. Аль-Пари, №1-2007, 243-бет «Нарықтық қатынастар арқылы кәсіпкерлердің балық өнімдерін арттыру»
15. «Жолдаудың сәтті жүзеге асуы – әр қазақстандықтың және мемлекетіміздің көркеюі», Алматы ақшамы, №14(4259)-2010, 2-бет
16. «Предпринимательская деятельность», Бухгалтер и право, №11(41)-2009, 21-бет
17. Плошай Б., «Салық режимдерінің түрлері», Бухгалтер хабаршысы, №2(2)-2007, 12-бет
18. «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері», Дала мен қала, №4(334)-2010, 1-бет
19. Жатқанбаев Е.Б. Экономикалық теория бойынша практикалық оқу құралы: Оқу құралы. – Алматы: 2006. – 300 бет.
20. Садыкова М.Ж., «Эффективность развития малого предпринимательства», Қаржы қаражат, №1-2008, 54-бет
21. Үмбетәлиев А.Д., Керімбек Ғ.Е. Салық және салық салу: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2006. – 864 бет.
22. «Предприниматель» бизнес-газета, №1(2), 2010 г.
23. Сердюков А.Э., Вылкова Е.С., Тарасевич А.Л. Налоги и налогообложение: Учебник для вузов. 2-е изд. – СПб.: Питер, 2008. – 704 с.
24. Орысша-қазақша сөздік, - Алматы: Аруна, 2002. – 416 бет
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..............................................6
1. КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ... ЖӘНЕ ... ... ... мен ... ... экономикалық
ілімдер................................................................
............................................8
2. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... шетелдік
тәжірибелері...........................................................
......................................21
2. ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ауданы Салық басқармасы мәліметтері ... ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КӘСІПКЕРЛІК ... ... ... ... үшін XXI ... бірінші он жылдығы аса бір
күрделі кезең болды. Осы 10 ... ... ... ... жұмыстар
атқарылды. Халқымыз сауда жасап үйренді. Табиғи ресурстарды игеру ... ол ... ... ... ... Осы 10 ... өзінде Қазақстан
табиғи ресурстардан алынған шикізат ... ... ... шығару
мүмкіндігіне ие болып, соның нәтижесінде елдің тәуелсіздік мұраттары ... ... ... ... ... дамытуда елде салық
салу мәселелеріне де өте үлкен көңіл бөлінді. Салық салу ... ... және ... ... жетістіктеріне әкелді.
Салық экономикалық белсенділікті реттей отырып, кәсіпкерліктің дамуына да
зор ... ... Кез - ... ... ... ... дамуында
салық жүйесі – жалпы экономикалық саясаттың маңызды инструменті. Отандық
және шетелдік тәжірибе көрсетіп ... ... ... ... ең ... ... ... болып табылады. Нарықтық экономиканың
қалыптасуы кезеңінде ... ... ... ... ... тиімді салық жүйесін құру үлкен ... ие ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметке 1991
жылы тәуелсіздігін алғаннан кейін көңіл бөліне бастады. ... ... ... бірқатар заңдар қабылданды. Бұл кезеңде
Қазақстан халқы негізінен кәсіпкерлікті ашып ... ... ... кәсіпкерлер аталатын үлкен әлеуметтік топ бөлініп
шықты. Олар ... ... ашып ... ... ... ... ... етті, халыққа жұмыс тауып берді. Бірақ осы уақыт ішінде әлемдік
рынокта ... ... ... ... жоқ. Көп ... ... ... сеніп жұмыс істеп келді. Кәсіпкерлік
секторы – бұл ... ... ... ... бірі. Ол
экономиканың өсу ... ... ... ... ... және ... ... қатар, бұл сала әлеуметтік ... ... ... ... ... ... етеді, жұмыссыздықты
қысқартады және кедейшілікке шек қояды. ... ...... деп ... өте ... ... айтқан. Себебі қазір
Қазақстанда жүргізіліп жатқан ... ... ... бірі - ... қызметтің қалыптасуы және дамуы болып
табылады. Кәсіпкерлік - нарықтық механизмдердің қалыптасу шарттарының ... ... ... экономикасының негізгі бөлігі екендігін бүгінде қоғам
растап отыр. Сондықтан да, кәсіпкерлік қызметтің ролі мына ... ... ... ... әлі іске жаратылмаған қаржы қаражаттарын
тиімді жұмылдырады; ... ... ... ... ... айтарлықтай үлес ... ... ... ... жұмыспен
қамту мәселесін ... ... роль ... ... ... халықты қажетті тауарлармен қамтамасыз
етеді; ... ... ... ... ... Осы және ... да
қызметтерден көріп отырғанымыздай ... ... ... ... ролі өте ерекше болып отыр. Сол себепті ... ...... ... ... ісін одан әрі тереңдете түсу. Осы
міндетті жүзеге асыруда ең ауыр салмақ кәсіпкерлерге ... ... ... ... «Кәсіпкерлік қызметке салық салу ... ... ... өте ... ... ... отыр. Дипломдық жұмысымның
тақырыбының өзектілігіне келетін болсам, қазіргі ... ... ... ... салу мәселелері, олардың экономиканың дамуындағы
алатын орны, мемлекет тарапынын жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ... жазудағы негізгі
мақсатым - кәсіпкерлік қызметтің қалыптасуын, түрлерін, даму ... ... ... ... салық салу мәселелерін анықтау және
оларға талдау жүргізіп, ... ... ... ... ... ... жету үшін келесі міндеттер қойылып
отыр:
- Кәсіпкерлік қызметтің теориялық негіздерін қарастыру; ... ... ... ... ... ... -
Кәсіпкерлік қызметті салықтық реттеу; ... ... ... ... ... ... жұмысым үш бөлімнен тұрады: ... ... ... мен даму ... ... ... ... қызметке
салық салу ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік
қызметті жетілдіру ... ... ... ... ... аспектісі бойынша қорытынды жасалған және
жұмысты пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ретінде Қазақстан Республикасының нормативті актілері,
шетелдік және отандық авторлардың, ... ... оқу ... ... және ... ... ... газет –
журналдар, баспасөздегі мақалалар болып табылады.
1. КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ДАМУ ТЕОРИЯСЫ
1.1 ... ... мен ... ... ... ... уақытта кәсіпкерлік қоғамның экономикалық және әлеуметтік
прогресінің маңызды факторы болып келеді. Кәсіпкерлік ... – бұл ... ... ... бірі ... ... Кәсіпкерлік қызмет
экономиканың өсу қарқынын, жалпы ұлттық өнімнің құрылымын және сапасын
анықтайды. ... ... бұл сала ... ... ерекшеліктеріне
иемденіп, халықты жұмыс орындарымен ... ... ... және ... шек ...... бір істі ... білу. Іс істеу – адамның
белсенділігі және ... ... және ...... ... ... түрі. Кәсіпкерлік екі мағынада пайдаланылады: біреуі – белгілі бір
істің түрі, ... – сол ... ... ... ... тап.
«Кәсіпкерлік» деген ұғым өмірде экономикалық белсенділікке қолданылады.
Кәсіпкерлік – ежелден келе жатқан адамдардың іскерлік белсенділігі,
қабілеті. Ал оның ... орта ... ... Орта ... ... қолөнершілер және миссионерлер алғашқы кәсіпкерлер болған.
Кәсіпкерліктің алғашқы дамуында кәсіпкер ... ... ... өздері сол кәсіпорында жұмыс істеген. Бұл ... ... ... ... ... ортасынан бастап акционерлік капитал пайда болды,
акционерлік қоғамдар құрыла бастады. ... 1554 жылы ... ... 1660 жылы ... ... ... ... XVII ғасырдың
аяғында акционерлік банктер іске қосылды.
Ал, Қазақстанда кәсіпкерлік ерте заманнан ... ... бұл ... ерте ... ... болған. XVIII ғасырда қазақтар Орта Азия, Ресей,
Қытай, Иран ... – мал, ... ... жүн және аң ... ... ... ... алғашқы жартысында тұз табумен айналысу, тау-кен ісі дами
бастады. Сонымен қатар, мыс, қалайы, ... тас ... қазу ... және тері илеу ... ... ... ... орталықтары – Семей,
Ақмола, Атбасар, Орал, Гурьевте орналасты. Осы кезеңде қазақ даласында
сауда – ... ... ... ... басында өте кең дамығаны – банк капиталы болды. Сауданың
стационарлық және жәрмеңкелік түрлері өте ... ... ... пайда болуының басты себебі – сауданың пайда болуы және
өркендеуі [1, 8б.].
Кәсіпкерлік – көп ... және өте ... ... ол бір ... кәсіпкерліктің мағынасы өз бастауын ғасырлар тереңінен алып жатыр.
Кәсіпкерлік алуан түрлі және кешенді ... Ерте ... ... ... қана тәуекел элементтерімен байланыстырылған. Қазіргі кезде
«кәсіпкерлік» мағынасына ... ... ... тыс ... рет кәсіпкерлік және кәсіпкер терминін XVII ғасырдың аяғы XVIII
ғасырдың басында ағылшын экономисі ... ... ... ... ... ... ... функция ретінде қарастырды. 1725
жылы Ричард Кантильон кәсіпкерді - нар ... ... ... етуші адам
деді [1, 9б.].
Әйгілі ағылшын экономисі Адам Смит (1723-1790) кәсіпкерді жекеше
қызмет ... жеке ... және оның ... ... ... ... Бұл ... кәсіпкер өзі жоспарлаған
өндірісті өзі ұйымдастырып және алынған пайданы өзі ... тиіс ... Смит ... ... ... мен себебі туралы зерттеулер»
еңбегінде кәсіпкердің сипаттарына көп ... ... Ол ... ... ... ... пайда табу мақсатында тәуекел ететін меншік
иесі деп сипаттайды. Кәсіпкер өндірісті өзі ұйымдастырады, оның ... ... ... ... ... өз ... ... тағы бір әйгілі
француз экономисті Жан Батист Сэй (1767-1832) болып табылады. Ол былай
деген: ...... ... ... ... ұйымдастыратын
адам». Жан Батист Сэй кәсіпкерлікке шаруашылық тиімділігін қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... экономикалық агент ретінде
анықтама береді. Сэйдің ... ... ... ... ... мен
өткізуді ұйымдастыру қабілеті үшін алатын сыйақы болып табылады. Яғни ол
кәсіпкерлерді пайда табу ... ... ... ... үшін қызмет
атқарады деп түсіндірді. Бұның негізінде әрбір кәсіпкер өз ... ... ... тиіс ... Жан ... Сэй ... Адам ... кеңінен сипаттады. Кәсіпкерлекке шаруашылық тиімділігін
қамтамасыз ету мақсатымен өндіріс ... ... ... ретінде анықтама берді [2, 139б.].
Кәсіпкерлік – адам қызметінің ерекше саласы және ол ... ... ... ... ... ... атақты неміс экономисі, Гарвард
университетінің профессоры – Йозеф Алоиз Шумпетер (1883-1950) мән берді. Ол
былай деген: «Кәсіпкер болу – ... ... ... ... ...... ... жұмысты ұйымдастырушылар». 1934 жылы
Йозеф Шумпетер кәсіпкерді жаңа ... ... ... ... ... Ол ... ... ең алдымен жаңалықтар мен жаңа
немесе ескі ... жаңа ... ... әртүрлі мүмкіндіктерін
қолданатын, жаңа шикізат көздерін, ... ... аша ... ... ... түбірімен өзгертумен байланысты ... ... жылы ... – ұстамды тәуекел жағдайында қызмет ететін ... деп ... ... ... да осы ... ... экономисті Дэвид Ричардо (1772-1823) кәсіпкерді қарапайым
капиталист ретінде қарастырды. Ал Роберт Хизрич «кәсіпкерлік – ... ... ие ... жаңа ... ашу ... ал ...... бар күші мен
уақытын жұмсай отырып, орнына ақшалай және қанағаттанарлыққа жете алатын,
қаржылық, психологиялық және ... ... ... ... ... -
деді.
Кәсіпкерлік ұғымына анықтама беруші келесі ағым – кәсіпкерлікке ... ... одан ... ... мен туындайтын жауапкершілікті
жатқызады. Мысалы, 1797 жылы Бодо кәсіпкер – ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырып және оған иелік
етуші тұлға деген. 1964 жылы ... ... ...... ... мүмкіндікті пайдалана отырып, ең жоғарғы деңгейдегі пайдаға жетуге
ұмтылатын адам.
Ал, Республикада кәсіпкерліктің қалыптасу теориясын әзірлеуге Мамыров
Н.Қ., ... А.Қ., ... М.Б., ... Қ.О. және т.б. ... ... ... Олар кәсіпкерлікті экономикалық дамудың түйінді мәселесі,
ел нарығын отандық тауарлармен толтырудың көзі, ... ... ... ... жолы деп ... Ал, ... және ... дамытудың әлеуметтік-экономикалық мәселелерін қарастырумен
Ихданов Ж.О., ... Н.Б., ... Ж.А., ... А.А., ... О.Қ.
сияқты ғалымдар айналысты. Ғалымдардың алғашқы тобы ... ... ... күші ... ... тобы кәсіпкерлікті
зерттеудің тәжірибелік-әдістемелік жағына баса назар аударды [3, 225б.].
Қазақстан заңында ... - ... мен ... пайда
алуға бағытталған және ... ... ... сондай-ақ мүліктік
жауапкершілігі негізінде ... ... ... ... шаруашылық қызметін емес, тек тәуекелмен, ынтамен, іскерлікпен,
дербестікпен, жауапкершілік және белсенді іздеумен байланысты шаруашылық
қызметті кәсіпкерлік ... деп ... ... ... бәрі кәсіпкерліктің
белгілері болып табылады.
Кәсіпкерліктің субъектісі – ... жеке ... әр ... ... ... ... ... кооперативтер және
мемлекет бола алады. Ал, кәсіпкерліктің объектісі – шаруашылық қызметтің
кез-келген түрлері, ... ... сату - ... алу, ... беру ... ... қағаздармен операциялар бола алады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде кәсіпкерлік қызметке
мынадай анықтама берілген: ...... ... ... мен ... ... ... (жұмысқа, қызметке) сұранысты
қанағаттандыру арқылы пайда немесе жеке табыс ... ... және ... (жеке кәсіпкерлік) немесе мемлекеттік кәсіпорындарды шаруашылық
басқару құқығына (мемлекеттік кәсіпкерлік) негізделген ... ... ... дамыған рыноктық экономикада кәсіпорын ұйымдарының, жеке
кәсіпкерлердің жиынтығы ретінде келесідей қызметтерді атқарады: ... ... ... ... ... ... рыноктық экономикада жалпы экономикалық қызмет анықтаушы болып
табылады, бұл кәсіпкерлік ұйымдар мен жеке кәсіпкерлердің ... ... ... негізделеді. Кәсіпкерлік қызмет тауар (қызмет ... ... ... және оны ... ... ... ... дамуы экономикалық өсудің, жалпы ішкі өнім мен
ұлттық табыс өсуінің басты шарты болып табылады.
Ресурстық қызмет – ... ... ... бірі.
Кәсіпкерліктің дамуы ресурстардың барлық түрін тиімді ... ... ... өз ... ... идеяларды, жаңалықтарды енгізіп,
біліктілігі жоғары жұмыс күшін, ... ... ... ... ... қол ... қатар, кәсіпкерлік шығармашылық ізденіс қызметін де атқарады.
Кәсіпкер қызметінде жаңа ... ... қана ... алға ... жету үшін жаңа ... мен ... ... қажет.
Рыноктық экономика жағдайында кәсіпкерлік әлеуметтік қызмет атқарады.
Бұл қызмет адамдардың жаңа ... - ... ... ... ... өз ісін ... алға ... мақсатына жете
алатын адамдардың қалыптасуынан көрініс табады.
Кәсіпкерлік ұйымдар неғұрлым тиімді қызмет етсе, олардың әртүрлі
деңгейдегі ... ... тыс және ... ... түсетін
қаражаттары да соғұрлым көп болады. Сонымен ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейін төмендетеді,
жалдамалы ... ... ... ... ... бір ... қызметі – ұйымдастырушылық қызмет,
бұл қызметке кәсіпкерлердің өз ісін ұйымдастыруда дербес ... ... ... ... ... ... құрылымдарды құруы
және т.б. жатады. Ұйымдастырушылық қызмет шағын және орта кәсіпкерліктің
тез дамуынан, сондай-ақ ... ... ... ... табады [4,
140б.].
Кәсіпкерлікті шаруашылық қызметтің бір түрі деп ... ... ... ... сипатты белгілерін бөлуге болады:
1. Шаруашылық субъектілерінің еркіндігі және тәуелсіздігі;
2. Пайда табуға бағытталуы;
3. ... және ... ... Шаруашылық жүргізуде нар тәуекелге баруы.
Егер осы жоғарыда аталған белгілер экономикалық қызметке тән ... оны ... ... ... қызмет деп атауға болады.
Қызмет мазмұнына қарай кәсіпкерлік мынадай түрлерге ... ...... ... ... ... өндіретін кәсіпкерлік. Кәсіпкерліктің бұл түрінде өндіріс
функциясы негізгі болып табылады.
Коммерциялық кәсіпкерлік – мұнда басты ... ... ... атқарады. Мұнда бизнесмен басқа тұлғалардан сатып алған дайын
тауарларды қайта сата ... ... ... ... рөлін атқарады.
Кәсіпкер пайдасы тауарды сатып алу бағасынан жоғары бағаға сату арқылы
жасалады. Егер бұл ... заң ... ... алыпсатарлық болып
есептелмейді. Коммерциялық кәсіпкерлік ... ... мен ... ... ... ... – коммерциялық кәсіпкерліктің ерекше бір түрі
ретінде ... ақша ... ... ... ... қағаздарды сату-сатып
алу операцияларымен айналысады.
Делдалдық кәсіпкерлік – ... ... ... қажетті тауарларды өткізу шарттары туралы ақпарат алады және ... ... ... ... Егер де ... мен сатып алушы мәміле
жасаса, ... ... ... ... тиіс. Яғни, делалдық кәсіпкерлік
- бір мәмілеге өзара мүдделі жақтардың басын қосатын ... ... ... ... үшін ... табыс алады.
Сақтандыру кәсіпкерлігі – кәсіпкер сақтандырған оқиға болған кезде
ғана қайтарылатын сақтандыру жарнасын алып ... ... ... ... Жарналардың қалған бөлігі кәсіпкерлік табысты құрайды.
Кәсіпкерлік қызметтің ұйымдық-құқықтық ... ... ... ... ... ... ұйымдық-
құқықтық нысандарын дұрыс таңдау көптеген факторларға ... ... ... жеке ... мен оны ... мүмкіндігінің болуы, кәсіпкерлік қызмет
сипаты мен масштабы, кәсіпкерлік жобаны іске асыру мерзімі, кәсіпкердің
жеке тәжірибесі мен ... ... ... ... және ... ұйымдық-құқықтық нысандары:
1. Серіктестік: толық серіктестік, сенім серіктестігі, жауапкершілігі
шектеулі серіктестік, қосымша жауапкершілігі бар серіктестік.
2. Акционерлік қоғам.
3. Мемлекеттік ... ... ... қоры ... ... заңды тұлға болып табылады. Шаруашылық серіктестігінің мүлкіне
ақша, мүліктік құқық ... ... ... бар басқа да құндылықтар
салынады.
Толық серіктестік. Қатысушылары (толық ... ... ... ... тиесілі барлық мүлкімен ортақтасып жауап беретін
серіктестік ... ... ... ... ... құрылтай шарты негізінде құрылады және әрекет етеді.
Толық серіктестік қызметі барлық ... ... ... ... ... ... қатысушысы серіктестік атынан әрекет
етеді. ... ... мен ... ... ... арасында
жарғылық қордағы үлесіне қарай бөлінеді.
Сенім ... ... ... ... ... ... ... беретін қатысушылармен қатар, міндеттемеге өзінің салымының
көлемінде жауап беретін, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға қатыспайтын
бір ... ... ... ... ... ... серіктестігі
болып табылады. Қосқан үлесінің мөлшерінде жауап беретін қатысушылар
командистер деп ... ... ... ұжым ... ... ... ... атқарады. Фирманың ішкі өзара қызметін командистер
келісім арқылы жүзеге асырады. Әдетте мұндай келісім ... ірі ... ... ... тұратын кеңеске беріп отырады. Қоғам
сыртқы қатысушылардың қосқан үлес сомасына акциялар ... ... ... ... акционерлік қоғам деп атайды.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Бір немесе бірнеше адам құрған
жарғылық қоры құрылтай құжаттарында белгіленген мөлшерде ... ... ... ... ... деп ... Оның ... міндеттемелері бойынша жауап бермейді, серіктестіктің зияндарына
тек өз үлестерінің мөлшерінде тәуекел етеді.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік қоғамды ұйымдастыру үшін ... ... ... ... Онда фирманың аты, мекен ... ... ... ... негізгі капитал мөлшері, қоғам мүшелерінің үлесі
көрсетіледі. Ақша қаражатынан басқа қоғамды ... ... ... ... ... үлестері де болуы мүмкін.
Қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктің қатысушылары ... ... ... ал бұл ... ... ... мөлшерінде қосымша мүлікпен жауап береді. Қоғамның
бір қатысушысы банкротқа ұшыраған жағдайда оның ... ... ... ... ... ... – бұл өз ... жүзеге асыру үшін акциялар
шығаратын заңды тұлға. Қоғам өз ... ... ... ... ал акционерлер қоғам міндеттемелері бойынша жауап
бермейді. Жеке адам және ... ... ... бола ... Акционерлік
қоғамды құру үшін серіктестік келісім шартын жасау керек, оны қоғамның
жарғысы деп ... ... ... ... шек ... бір адам ... да ... Қоғамның негізгі жарғылық қорының
мөлшерін сол ... ... заң ... ... ... [4, ... дегеніміз – оның иесі акционерлік қоғамның жалпы капиталына өз
үлесін ... ... және оның ... ... бір ... ... ... құжат.
Мемлекеттік кәсіпорындар үш топқа бөлінеді: бюджеттік кәсіпорындар,
мемлекеттік ... ... ... ... кәсіпорындарға заңды, шаруашылық дербестігі жоқ кәсіпорындар
жатады. Олар мемлекеттік әкімшілік жүйесіне енеді, құрылымдық ... ... ... ... басқару органдарына бағынады. Бюджеттік
кәсіпорындар пайдадан ... ... ... ... ... мен ... бюджет арқылы өтеді. Сыртқы ... ... ... қазына есебінен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындардың кеңінен тараған
түрі. Олар белгілі бір құқық субъектілері және өзіндік меншікте мүліктері
бар кәсіпорындар. Әдетте олар ... ... ... мемлекет атынан
реттеуші және басқарушы ... ... ... ... ... ... ... арқылы акционерлік қоғам нысанында да
құрылуы мүмкін. ... ... ... ... мемлекеттік
қорлар есебінен құралатын өзіндік капитал, акционерлік капитал және ... ... ... ... ... заем ... банк несиелерін,
басқа да қаржы көздерін пайдаланады.
Аралас компаниялар акционерлік қоғам және ... ... ... ... ... ... пен жеке ... болады. Акционерлік қоғам туралы заңға сай аралас компаниялар заңды
иегер, коммерциялық жеке фирмалармен ... ... ... ... пайдаланады.
Аралас фирмалардың өзіндік капиталы ... ... ... ... қор ... ... болса,
эмиссиялық табыстан құралады. Мемлекет пен жеке ... ... ... ... ... ... алып ... жағдайында тәуекел кәсіпкерліктің шешуші элементі. Тәуекелдің
ерекшеліктері ... істе ... ... сенбеушілік
болжамдылық жетістікке жетуге кедергі болуы мүмкін.
Кәсіпкерлік тәуекел – ... ... ... өз ... немесе кәсіпкерге қатысты емес жағдайларда осы қызмет
талаптарының ... ... ... ... ... тәуекелі, оның
ішінде жоспарланған кірісті ала алмау тәуекелі. Оларға мыналар: ... ... ... ... ... ... өз ... байланысты шығын тәуекелі, жоспарланған кірісті ала алмауға
байланысты тәуекел, өндірістік, ... ... ... ... т. б. тәуекел жатады. ... ... одан ... ... ... ... етеді.
Қабылдаған шешімдерге деген жауапкершілік болмайтын ... ... де ... ... Республикасында кәсіпкерлік қызметтің дамуы
Қазақстанда кәсіпкерлік тарихи ерте заманнан дами бастады. XIII ғасыр
мен XV ... ... ... ... ... ... ... қызметінің дамуында маңызды рөл атқарған Батыс-Шығыс халықаралық
сауда жолы өткен. Осы ... ... жолы ... осы аймақта сауда
қызметі дамып, ... ... ... ... Орта ... ... Қытай, Иран патшалықтарымен –
мал, жылқы, тері, жүн және аң аулау бұйымдарымен сауда ... ... ... Орта ... ... ... ... Орынбор, Тобыл,
Семей арқылы сауда жасау өте маңызды болған.
XIX ... ... ... тұз ... ... ... ісі ... Сонымен қатар, мыс, қалайы, күміс, тас ... қазу ... және тері илеу ... ... ... ... ... маңызы
барынша өсті.
XIX ғасырдың екінші ... ... ... ... ... Орта ... Қытаймен сауда қатынастарының жалғасуымен
ұласты.
XX ғасырдың басындағы Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... де ... пайдасын тигізді. Өте кең дамығаны ... ... ... Сауданың стационарлық және жәрмеңкелік ... ... ... ... ... ... ... себебі – сауданың
дамуымен байланысты болды.
Кәсіпкерлік қызметтің бұрынғы Кеңес ... ... 1987 ... «СССР азаматтарының жеке еңбек қызметі туралы» заңы алғаш рет
ресмилендірді. 1988 жылы «Кооперация туралы заң» қабылданды. ... ... ... құрылуы басталды. Дегенмен, нарықтық
инфрақұрылымның болмауына ... ... аз ... ... тұрып кете алды. Кейінірек 1988-1991 жылдары «Жалға ... ... мен банк ... туралы» заңдар экономикалық
жағдайды біршама ырықтандырды. Тұтастай ... ... ... болып қала бергенімен, жалға беру түріндегі аздаған босаңсулар
біршама дәрежеде кәсіпкерлік белсенділікке жағдай жасады.
Қазақстан Республикасы 1991 жылы ... ... ... қызметке біршама көңіл бөлді. Осы сәттен бастап Қазақстан халқы
негізінен кәсіпкерлікті ашып ... ... ... Арамыздан
кәсіпкерлер аталатын үлкен әлеуметтік топ бөлініп ... Олар ... ... ... ... елімізді қажетті тауарлармен қамтамасыз етті,
халыққа жұмыс тауып берді.
Бүгінгі күні кәсіпкерлікті дамыту үшін мемлекет тарапынан түрлі ... ... ... жоғары деңгейде қызмет ... үшін ... ...... ... ... (менеджмент)
және қаржының жеткілікті болуы шартты жағдай.
Шаруашылық жүргізудің жаңа формаларын қолданбай ... ... ... ... хал-ахуалын көтеру мүмкін емес. Соның
бірі – кәсіпкерліктің дамуы болып табылады. ... ел ... ... қалыптастыруда, ірі өндірушілер монополиясын шектеуде
және бәсекелестікті дамытуда, ... және ... ... жалақы мен зейнетақыны уақытылы ... ... ... және жаңа ... ... ... шешуші
фактор ретінде маңызды рөл атқарады.
Кәсіпкерліктің Қазақстан Республикасында қалыптаса басталуы мен ... ... ... ... ... және ... ... іс-әрекеттің кең ауқымға құлаш жаюымен байланыстыруға болады.
Әрине мемлекетіміздің тәуелсіздікке қол жеткізуі, нарық экономикасына ... өзі елде ... пен ... және орта бизнеспен айналысуға
міндет еді. ... ... ... ... ... бизнес 1995-1996 жылдары
делдалдық қызмет ретінде жүзеге асты. ... ... ... ... түрінде көрініс тапты. Оған негіз болған 1988 жылғы
«Кооперация туралы» заң ... ... және ... секторлардың тең құқықтық әрекет етуін қамтамасыз етуге
бағытталды.
1994 ... 10 ... ... ... ... ... мен дамытудың 1994-1996 жылдарға арналған мемлекеттік
бағдарламасы осы саланы дамыту ... ... ... ... еді.
Бағдарламаның басты мақсаты – ... ... жеке ... ... ... ... ... жетік инфрақұрылымын
қалыптастыруға қолайлы құқықтық, әлеуметтік-экономикалық қаржы және ... ... ... Бұдан кейін келесі 1995 жылғы 20 ... ... ... ... ... құру мен дамыту бағдарламасы
қабылданды. Бағдарламаның басты мақсаты – кәсіпкерліктің кең ... құру ... ... ... ... ... ... жасау.
Шағын кәсіпкерлік пен бизнесті дамытудың түйінді мәселелерінің біріне оны
мемлекет ... ... ... белгілі. Барлық дамыған елдерде үкімет
шағын кәсіпкерлік пен ... ... ұзақ ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік пен бизнесті
мемлекеттік қолдау ... 1992 ... 4 ... ... ... және ... ... Қазақстан Республикасы Заңында
атап өтілді. 1992-1996 жылдар аралығында ... ... ... ... екі ... ... дайындалды. Бұл құжаттардың мазмұнын
талдау барысында республикамыздағы кәсіпкерліктің қалыптасу ... ... ... ... ... ... ... сын көзбен қарағанда,
кейбір кемшіліктердің бар екенін ... ... ... ... пен бизнесті қолдау шараларын жүзеге асыруды ресурстармен
(қаржы, материалдық, еңбек және т.б.) қамтамасыз ... ... ... болмауы, шаралардың аяқталуына байланысты нәтижелер (табыстың
ұлғаюы, жұмыссыздықтың азаюы, халықтың әл-ауқатының жақсаруы) ...... ... және ... ... ... жетуге мүмкіндік бермеді. Әйтсе де, аталған бағдарламалар,
жоғарыдағы кемшіліктерге қарамастан, ... ... ... ... ... қалау үшін батыл қадамдар жасауға мүмкіндік туғызды
деуге болады. Заң шығарушы және атқарушы органдар кәсіпкерлікті ... ... көп ... ... ... бәрі Қазақстан
Республикасының Азаматтық Кодексінде, бірқатар заң ... және ... ... ... ... ... ... Осы
жылдар аралығында кәсіпкерлікті қаржы – экономикалық және ... ... және оның ... ... ... қол ... 224б.].
Қысқа мерзім аралығында тағы бірқатар заң және нормативтік актілер
қабылданды: 1997 ... 19 ... ... ... ... ... Заңда шағын кәсіпкерлік нысандарына жыл бойына орта есеппен
жұмыскерлер саны 50 адамнан аспайтын заңды ... ... ... ... ... жататындығы белгіленген [3, 224б.].
1997 жылы 2 шілдесіндегі «Жеке кәсіпкерліктің мәселелері ... ... ... Заң ... ... мен толықтырулар
енгізу туралы» Заң және тағы бірнеше қаулылар мен ережелер. Осы құжаттарда
республикадағы ... ... ... мен ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту мен
қолдаудың 1999-2000 жылдарға арналған мемлекеттік ... 1998 ... ... ... Бұл – ... ... жөніндегі үшінші
бағдарлама болатын. Қазақстан Үкіметі соңғы ... ... ... ... ... ... ... Бұл мәселе елбасшысының
«Қазақстан-2030» ұзақ мерзімге арналған еңбегінде де ... ... 2001 ... ... ... Республикасы Президентінің жарлығымен бекітілген
«Қазақстан ... ... ... ... мен ... ... ... арналған мемлекеттік бағдарламасы» жарық көрді. Бағдарламада
оны іске асуының негізгі бағыттары, қаржыландыру көздері, бағдарламаны іске
асырудан күтілетін түпкі ... ... Бұл ... та мемлекет
тарапынан жүргізіліп жатқан кәсіпкерлікті әрі қарай дамытуға бағытталған іс-
шара болып табылады [3, 225б.].
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... келе жатыр. Сонымен, отандық кәсіпкерліктің дамуын
келесідей ... ... ... ... ... ... ... етуі мен дамуының құқықтық негізінің қалыптасуы. Бұл
мақсатта Қазақстанда бірнеше республикалық және ... да ... ... қабылданды: Азаматтық Кодекс, сондай-ақ «Шаруашылық
қызметінің еркіндігі және кәсіпкерлікті дамыту туралы», «Жеке ... ... ... ... ... ... және т.б. заңдар.
2. Кәсіпкерлікті мемлекеттік
қаржымен қамтамасыз ету және қолдау жүйесінің ... Бұл үшін ... ... және ... сақтандыру жүйелері мен амортизация
саясаты жетілдірілуде. Ең ... ... ... ... ... үшін ... салуды өзгерту қажет. Салық жүйесі
кәсіпкерлік пен ... ... ... ... ... ... Үкімет орта мерзімді несие ... ету үшін ... ... ... ... ... шараларын қолдануда. Республикалық және аймақтық ... ... ... ... ... құру ... ... қаржы көздері мемлекеттік бюджет қаражаттары және ... ... ... халықаралық ұйымдардың кәсіпкерлікті қолдау
үшін бөлетін ресурстары болады.
Бүгінгі күні Қазақстан Республикасында шағын және орта ... ... ... болып отыр. Мемлекеттің шағын кәсіпкерлікті
дамытуға көп көңіл бөлуі оның оң ... ... және ... ... ... Шағын кәсіпкерлік:
1) бәсекелік ортаны қалыптастырады;
2) рынокты отандық тауарлар және ... ... ... ... ... ... етеді.
2005 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстанда 208409 ... оның 93,9% ... 5,1% орта және 1% ірі ... Меншік
формасы бойынша кәсіпорындардың басым бөлігін – 82,7% жеке ... ... ... 12,7% ... ... және 4,6% ... құрайды. Шағын кәсіпорындардың 36% сауда саласында, 13%
мүлікпен операция жасау ... 9,8% ... 8% ... ... жұмыс істейді [4, 148б.].
Елде қазірдің өзінде шағын және орта кәсіпкерлікті ... үшін ... ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерінің
саны жылдан жылға өсіп келеді. Мәселен, соңғы 5 жылда олардың саны 2 ... ... ... ... бүкіл шаруашылық субъектілері құрылымындағы
олардың үлесінің 91,4 пайыз құрауы да осыны нақты айғақтайды. ... ... 106 ... жуық ... және орта ... ... ... істейді.
Шағын және орта кәсіпкерлік өндірген өнімдер мен қызметтер елдің ІЖӨ
құрылымында ... ... 30 ... ... Қазақстанда тіркелген кәсіпорындардың саны ... ... ... саласын сипаттайтын экономикалық көрсеткіштер оң
үрдіс көрсетуде. Бұл:
- Өндірістің жандануына;
- Мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... ... артуына байланысты.
Үкіметтің кәсіпкерлікті қолдау шараларына қарамастан, оның ойдағыдай
дамуына кедергі келтіретін мәселелер жылдар бойы ... жоқ. ... ... кәсіпорындардың тиімді қызмет етуіне кедергі келтіретін
мәселелердің ... ... ... ... саясаты, екінші – экономикалық
жағдайдың ... ...... ... ... ... ету, соңғы орында – мемлекеттік органдармен ара қатынас мәселесі
тұр.
Соның ... ... ... толығымен тоқталатын болсақ, фискалдық
саясаттың бір бөлігі ... ... ... саясаты мемлекеттің салық
төңірегінде жүргізетін іс-шараларының жиынтығы болып табылады. Рыноктық
экономика жағдайында ... ... ... ... ресурстарымен
қамтамасыз ету, ұлттық шаруашылықты реттеу барысына қатынасу, ... ... ... ... шешу, шаруашылық жүргізуші
субъектілердің қызметін ынталандыру ... ... ... мүддесін қолдау
тәрізді міндеттерді атқарады. Салық ауыртпалығы ... ... ... ... ... ... төлеуге ынтасы мен мүмкіндігі кемиді.
Сондықтан салықтардың нақты өндіріс саласындағы ... және орта ... ... ... әсерін естен шығармаған жөн. АҚШ, Германия,
Жапония тәрізді елдердің экономикалық дамуы салық ... ... ... ... ... Аталмыш мемлекеттердің салық жүйесі
әлеуметтік-экономикалық дамуды, инвестициялық ... ... ... ... ... басым бағыттарын қолдаудағы
ерекше құрал болып танылады.
Мемлекет қазынасын толтырудың басты қайнар көздерінің бірі салықтар
салық ... ... ... ... ... ... ұлттық
шаруашылықты қамтитын әмбебап құрал ретінде, тұтастай алғанда экономикаға,
оның ішінде нақты ... ... ... және орта бизнес
субъектілерінің ішкі-сыртқы қызметтеріне әсер ... [5, ... ... ... ... ... анық көрсететін салық
жүйесі нақты өндіріс ... ... және орта ... белсендірудің
маңызды құралдарының бірі болып табылады. Экономикалық әдебиеттерде салық
жүйесіне ... ... ... ... ... «нақты
кезеңде мемлекет аумағы шеңберінде қызмет ететін, заң ... ... ... ... ... мен мерзімі, есептеу әдісі, салықтарды
басқару жүйесінің жиынтығы көрсетілген салықтар мен ... ... да ... ... заң ... бекітілген тізбесі» деп анықтама
берсе, келесі бір экономикалық әдебиеттерде «салық жүйесі – салық ... мен ... ... ... ... ... ... түрлерінің, салық органдарының жиынтығы», «елдегі заңды және жеке
тұлғалардан бекітілген тәртіппен алынатын салықтар, алымдар, ... ... ... жиынтығы», «рыноктық экономиканың маңызды элементі»
деп түйінделеді [5, 63б.].
Көптеген экономист-ғалымдар да, ... ... де ... ... дамуын тежейтін бірден-бір құрал деген пікірде. Менің
пікірімше, бұл қисынсыз ... ... ... ... ... елімізде
кәсіпкерліктің қалыпты дамуына кедергі болып отырған фактор – ... ... ең ... салық жүйесінің тұрақсыздығы. ... ... жиі ... өзгерістер мен толықтырулардың өздері де
кәсіпкерлік қызмет барысына өзіндік ықпалын ... ... [5, ... ... ... ... шешімі кәсіпкерлік белсенділіктің
қарқынды дамуына түрткі болар еді. Олар: кәсіпкерлікті қолдау мен ... ... ... ... ... ... жетіспеуі,
шағын кәсіпкерлік субъектілерінің несие ресурстарына қол ... ... шыға ... ... және ... ... даму ахуалын талдау нәтижесін және шетелдік
тәжірибені ескере отырып көптеген мәселелер ... Сол ... бірі ... көлеңкелі экономиканы азайту. Кәсіпкерлердің көлеңкелі
бизнеске кетуінің негізгі себебі – ... ... ... асырудағы
ұсталымдардың көптігі болып табылады. Кәсіпкерліктегі көлеңкелі экономиканы
азайту үшін ең ... ... ... алып ... ... ... ... қажет. Көлеңкелі экономика үлесін төмендету ... ... ... ... ... жетілдіру шараларының
пәрменділігіне байланысты болады.
2006 жылдан бастап ... ... ... ... қатысты өзгертулер енгізілді. Біздің міндетіміз – тұрғын үйді
жалға берумен ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқа көлеңкеліктен ... ... ... ... Салық Кодексіндегі оң
өзгертулерді түсіндіру. Көлеңкелі экономика құрамындағы біршама ... ... ... ... ... ... ... Мұнан шығу
жолын біз ұйымдаспаған сауда ... ... ... түрге айналдыруға,
сауданың жалпы қабылданған нормалары мен ережелерін, базар саудасын сауда
орталықтарына айналдыру бойынша ... ... ... ... ... ... отырмыз.
Мұның барлығы кәсіпкерлікке мемлекет тарапынан көмек көрсету қажет
екендігін ... ... ... ... ... ... ... белсенді етудің шарттарын қысқаша атап
өтуге болады:
- Кәсіпкерлік қызметке мемлекеттің араласпауы;
- Мемлекет тарапынан ... ... ... ... субьектілері мүліктерінің қорғалуына кепілдік беру;
- Экономикалық еркіндік және рыноктық қатынас субьектілерінің барлығына
теңдей құқық беру;
- Рынок инфрақұрылымын дамыту;
- Шаруашылық жүргізудің ... ... ... мемлекеттің монополияға
қарсы қызметін қайта құру.
Егер де мемлекет жоғарыда аталған мәселелерге біршама мән ... ... ... қолдау көрсетсе, онда экономикамыз тұрақты
түрде дамитын еді.
1.3 ... ... ... салудың шетелдік тәжірибелері
Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғалы бері 19 жыл ішінде көптеген
елдермен тығыз қарым-қатынас жасап, ел ... ... ... ... ... ... ... айқын. Экономиканы реформалаудағы
маңызды саланың бірі – салық жүйесін реформалау, еліміздің салық жүйесін
халықаралық ... ... Осы ... мен дамыған елдердің салық ісіндегі
тәжірибесін қарастырдым. Негізінен ... ... ... ... ... үлесі өте жоғары.
Ресей Федерациясында да кәсіпкерлік қызметке арнаулы салық ... ... ... ... салық режимін қабылдауына байланысты,
2006 жылы бюджетке 56,0 млрд руб. ... ... бұл ... 2005 ... 44,3 %-ға ... Ресейде патент негізіндегі арнаулы салық
режимі 2006 жылдың 1 ... ... Бір жыл ... патент беруден
түскен түсім 2,9 млн руб. құрап отыр.
2006 жылдың 1 шілдесіндегі көрсеткіш бойынша, 1,2 млн ... ... ... ... ... арнаулы салық режимін қабылдады. Бұл
көрсеткіш 2005 жылдың 1 шілдесіндегі жағдаймен салыстырсақ, 27 %-ға ... ... ... біз жеке ... салық салудың арнаулы салық
режимін қабылдауына байланысты, ... ... ... ... ... байқадық. Яғни, Ресейдегі кәсіпкерлік қызметпен айналысатын
жеке кәсіпкерлер үшін арнаулы салық режимі тиімді ... ... ... шағын және орта кәсіпкерліктің басты сипаттамасы ... ... құқы мен ... тікелей басқарудың бірлігі болып
табылады. Екінші сипаттама - кәсіпорынды тікелей ... ... ... ... айқындылығы. Оның көлемінің шектеулілігі қожайын
мен жұмыскер арасындағы өзіндік ерекше қатынастар ... ... ... ... үшін екі ... да бірдей мүдделігін, ынталылығын
тудырады.
Үшіншіден, кәсіпорындар өмірінде басқарушы рөлінің ерекше маңыздылығы.
Ол шаруашылықтың нәтижелілігіне тек қана мүлік иесі болғандықтан ... ... ғана ... ... ... оның ... де өндіріспен
тікелей айналысып, оны ұйымдастыруға барлық жағынан қатысуынан көрінеді.
Төртінші – істі жанұялық ... ... ... қызметін
нәтижелі жүргізу, ұйымдастыруға атадан балаға мұра ... ...... ... тағы бір сипатты белгісі ретінде
кәсіпорынды қаржыландыру мәселесін айтуға болады.
Егер «алыптар» қажетті ресурстарды негізінен ... ... ... ... алатын болса, ал шағын және орта кәсіпорындар банктердің
аздаған несиесіне арқа сүйейді, сондықтан да олар үшін ... ... ... ... табылады.
Шағын кәсіпкерліктің жоғарыдағы аталған сапалық жақтарымен ... ... да ... бар. Олар екі көрсеткішке негізделеді:
жылдық айналым сапасы мен еңбекпен қамтылғандар саны. Италияда қабылданған
есептеу ... ... ... ... бұл ... ... 1. ... ... ... ... түріндегі – барлық жеке еркін мамандық иелері
(дәрігер, нотариустар, ... пен ... ... ... өз ... ... әрекет ететін инженерлер, ... өнер ... және тағы ... 2. ... саны 1-ден 43 ... дейінгі және жылдық айналымы 1 ... ... ұсақ ... 3. ... саны 50-ден 499 адамға дейінгі және жылдық айналымы 1 млн.-
нан 10млн. ... ... орта ... ... ... экономикалық маңызы, біріншіден барлық еңбекке жарамды халықтың
2/3 бөлігін қамтып ... ... ... ... ... ... ... өнімінің жартысына жуығын құрайтын өнім өндіруші мен қызмет көрсетуші
ретіндегі, үшіншіден барлық инвестициялар мен ... ... ... ... еңгізудегі үлесіне 2/5 бөлігі келетін ғылыми-
техникалық прогрестің катализаторы ... ... ... ... оқу ... 85 ... қамтитын кадрлар дайындау
көзі ... ... ... ... ... ... қолдау жүйесінің негізінде жатқан
басты принцип, өздігінен мүмкіндігінше өз бетінше ... ... ... көмек беру болып табылады. Бағдарламаның жалпы
мақсаты – ол шағын кәсіпкерліктің ... мен ... ... ... ... ... ... арнайы шаралардың жиынтығы мен нақты
бағдарламалардың ... ... ... етіп ... ... ... ... кәсіпорындарды ынталандыру проблемасы қойылып отыр.
Осыған орай, мынадай шараларды атап ... ... ... ... іс ... асырып отырған құрылымдық-саяси шаралар. Шағын
кәсіпкерлікке қолдау жасауға құрылымдық-саяси шаралардың екінші бір құрамды
бөлігі – мемлекеттік келісім ... ... ... ... ... ... ... ету. Италияда салық салудағы жеңілдіктер.
Италияның жаңа аймақтарында ... ... ... ... ... ... үш түрі бар: - ... аударымдардың
арнайы нормалары; - ... ... ... ... - ... ... ... ... Енді ... ... ... аударымдардың арнайы нормалары барлық инвестицияларға
қолданылып, жаңа жұмыс орнын ашуға, қоршаған ортаны ... ... ... ... өнім ... ... ... шығаруға бағытталады.
Жұмсалған қаражаттар үш жыл ішінде есеп ретінде ... ... ... ... 50% ... ... жылы 30% және үшінші
жылы 20%. Салықтан босатылған пайда ... ... қол ... саудада, өнеркәсіпте, еркін мамандық секторларында, сондай-ақ
мүліктерді ... мен ... беру ... сферасында қолдануға рұқсат
етілген. Резерв бір жыл ішінде түскен пайданың 20% дейінгі мөлшерін құрауы
мүмкін.
Қаржы жағынан ... ... ... ... ... ... процент ставкасы төмен және жеңілдік жағдайын ... ... ... ... ... ... – шағын бизнес
үшін қамқорлық болып саналады. Қазіргі кезде бұл шағын кәсіпкерлікке ... ... көзі ... ... оның ... - «Кредитонитальт
фюр Видерауфбау» ... - ... ... ... ... ... ішкі және ... проблемалары
олардың өз күшімен шешілуі мүмкін емес. Қазіргі кезеңде Германияда бірқатар
жағдайлар кәсіпкерлік қызметке мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... ... айналып отыр. Олардың ... ... ... бәсеке жағдайын шегіне жеткізе шиеленістіретін
тауарлар, ... ... күші және ... қозғалысы жолындағы барлық
кедергілерді алып тастау; - ... ... ... ... ... ... заңдық нормалардың қатаңдатылуы
оларға жұмсалатын күрделі қаржы барынша арттыруды талап етеді.
Заңды негізде жұмыс ... одан әрі ... және оны ... ... ... Ұлыбританиядағы кәсіпкерлік қызметтің кеңінен дамуы
орын алып отырғандығы байқалып ... ... ... ... саны 50 ... ... ... және орта фирмалардың жиынтығына
тең формалар болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... негізгі бөлігі ұсақ, көбінесе жанұялық немесе ... ... ... 87% саны 20-дан аспайтын, ал 80% ... ... ... ... ... ... және орта фирмалар
жалпы ұлттық өнімнің 40% өндіреді, оның ішінде өңдеуші өнеркәсіпте ... 80%, ... ... 86%, ... көрсету саласында 81% құрайды.
Ұлыбритания ... олар ...... ... ... барлық жаңалықтарды жасаудың, игерудің және өндіріске енгізу тең
жартысына жуығын қаматамасыз етеді. ... ... ... ... олар ірі кәсіпорындармен салыстырғанда орташа есеппен алғанда 17
еседен көп ғылыми ... ... ... инновациялы өндіріс. Мұнда
ғалымдар және ... сол ... ... ... Бүгінгі таңда жыл сайын құрылатын 600-700 мың фирмалардың
1/8 ... ... ... ... ... ... Ұлыбританияның инновациялық саясатының негізгі бағыттарының
бірі – ол ... ... ... ... ... Ол екі ... құрылады:
1. бюжеттен мақсатты бағытталған субсидияландыру ... ... үшін жеке ... ... ... іске ... Ұлыбританиядағы шағын бизнестің әкімшілігі
(ШБӘ) құрылған және ол кәсіпкерлік қызметке ... ... ... ... ... мен дайындауды жүзеге асырады.
Шағын бизнес ... ... ... келесі бағдарламалар
жүзеге асырылады: - ... ... - ... мен ... ... және ... - ... кәсіпкерлікті
дамыту; - әйел ... ... - ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің субьектілеріне қаржы ... ету ... ... ... шағын кәсіпкерлікті инвестициялауды
компаниялардың конкурстық ... ... ... қарыздар мен несиелер негізінде мемлекеттік
іс ұсынылуы (ШБӘ 25 жылға дейін 750 мың долларға дейінгі ... ... ... ... қорғауға байланысты шағын бизнесті
қаржыландыру (бұл жағдайда ШБӘ максималды деңгейі бір млн. ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызмет
субьектілеріне салықтық жеңілдіктер берумен ерекшелінеді. Мысалы, ... ... ... ... 15% ... мөлшерлемесі бекітілген, 70 мың
долларға дейін табысы бар шағын фирма салық нормасы 25 %, ал ең ... 34%. ... ... ... мен 12 шағын бизнесті дамыту
мекемелерінің 100 млн. долларлық бюджетінен шағын ғылыми ... ... ... ... 1,25% ... ... бөлуге міндетті
болып табылады. ... ... ... ... ... дамыған мемлекеттер тәжірибелерін талдаудың
маңызы өседі. Дамыған капиталистік ... ... ... ... және орта ... ... жұмысбастылықтағы үлесінің
артуын көрсетеді. ... ... ... ... ... әр ... ... көздері арқылы, техникалық және
технологиялық ... ... ...... жеңілдіктер болуы,
инфраструктуралық қолдау шаралары және шағын ... ... ... ... Азия мемлекеттерінің экономикалық дамуында мемлекет үлкен
роль атқарды. Экспортты ынталандыру және импортты айтарлықтай қатаң ... ... және ... жол ... ... протекционизм саясаты
өзінің өндірушілерін шетел бәсекелестігінен қорғаған, ал ішкі ... ... ... ... ... тұтынушылар тек жергілікті
тауар ... ... ... ... тежеулер индустрализациялауды
тездету, ұлттық өндірушілерді қорғау және экспорт өндірісін ынталандыруға
әкелді. ... ... ... ... ... ... тарту, жаңа өндірістерге инвестиция
салынып, үздік технологиялар алынып жатты. Шетел капиталының ... ... ... ... төмен болуы және оңтайлы инвестициялық климат.
Шетел ... мен ... ... ... ... ... өндіріс
орындары пайда болды. Аса маңызды даму барысындағы ... ... ... ... ... батыс елдерінің сапасы күшті өнімдерінен
қорғайтын жоғары кеден ... ... ... ... ... ішкі ... тез толтыруына әкелді;
- экспорттан
түскен шетел ... ... ... ... ... ... үздік құрал-жабдықтар мен ... ... бұл ... ... ынталандырды.
Экономикалық стратегияның даму барысында, халық шаруашылығының негізгі
салалары, экспортты дамыту әдістері және шетел бәсекелестігінен ... ...... ... ... ... Оңтүстік-Шығыс Азия
елдерінің үкімет тарапынан дұрыс шешім қабылдауының нәтижесінде осындай
даму ... ... ... экономика саласындағы негізгілерін
таңдауы - дүниежүзілік нарық конъюнктурасына тез енуінде. ... ... ... қарамастан негізгі шешімдер, нарық заңдарының
негізінде, нарық ... және ... ... ... ... ... өндірушілердің сыртқы нарыққа
бағыттарымен икемді келуі - бұл аймақтағы елдерге өте жақсы ... ... бар ... және ... ... ... болып - төмен пайызбен несие алу болды. Осының негізінде
экономиканың жоғары деңгейде нақты ұстап ... ... ... ... ... әр салада маманданған ірі компания ... ... ... ... қатар, жергілікті
компанияларға үкімет өз тарапынан кепілдік берді. Бұл ... жол ... ... ... ... ... төмендетумен қатар, есептелген
салықтан шегерім жасау қарастырылған. Мысалы, Польшада салық ... ... ... ақылы білім шығындары, салық төлеуші мен ... ... ... ... ... ... яғни ... 19%-на дейін шегеріледі. Германияда үйден жұмысқа дейін
қоғамдық көлікке ... ... ... ... шығындары, сақтандыру
жарналары, біліктілік ... ... ... ... ... ... ... мүшесін күту) шегеріледі. Швейцарияда көлік
шығындары, егер салық төлеуші үйінен ... ... онда ... ... ... ... ... кітап сатып алуға кеткен шығындар,
жұмыс киімінің құны, құрал-жабдық сатып алуға кеткен шығындар, тағы ... ... ... ... ... ... ... салық
жеңілдіктері табысқа салық салуға қатысты. Соның бірі ... ... ... ... ... ... ... есептен шығару уақыты қысқарады.
Қазіргі кезде жеңілдетілген амортизацияны қолдануға ... ... ... Ұлыбританияда қалыптасқан. Ағылшын компанияларына
техникалық құрал-жабдықтардың толық құнын ... ... ... ... ... шығаруға рұқсат етілген. Ал Францияда алғашқы жылы ... ... ... тек қана компьютерлерге қатысты, ал қалған ... жылы ... 50 ... ... ... ... көзделген. Германияда
қызметінің бірінші жылында барлық құралдар мен жылжымалы мүлік құнының 40
пайызын есептен шығаруға мүмкіндік бар. ... ... ... ... капиталды жаңартуға қолайлы жағдай жасайды.
Салық жеңілдіктерінің салық каникулы тәрізді тетігін шет мемлекеттер
нақты өндіріс саласындағы шағын бизнестің ... ... ... Кез ... ... ... өндіріс нысанына, капитал
мөлшеріне тәуелсіз қандай да бір салық түрінен екі жылдан төрт жыл ... ... ... ... ... ... ... сыйымдылығы жоғары кәсіпорындарға
беріледі. Францияда инновациялық қызметпен ... ... ... ... ... екі жыл ішінде табысқа салынатын ... ... ... жылы 75 ... төртінші жылы 50 пайызға,
бесінші жылы 25 пайызға ... Ал ... ... бастап салығын
толығымен төлей бастайды.
Кәсіпкерлікке көрсетілетін келесі бір салық жеңілдігі – ... ... ... ... ... жаңартуға берілетін
субсидияның бір формасы болып табылады. Мысалы, Францияда бір жыл ... ... 25 ... ... ... ... капиталының
номиналды өсімінің 25 пайызы мөлшерінде инвестициялық салық ... ... ... негізгі талап капитал өсімін алдағы үш ... де ... тұру және ... ... ... көп ... ... тиесілі болуы.
Инвестициялық салық несиелері дамыған елдердің көбінде қазіргі уақытта
қолданылмайды. Олардың ... ... ... ... ... ... ... табысына салынатын салықтан ғылыми-зерттеу және ... ... ... ... ... ... салынатын салық ставкасын ... ... ... ең негізгі жеңілдіктердің түрі болып табылады. Әлемнің ... ... ... мұндай салық жеңілдіктері қарастырылған. АҚШ-та
корпорациялық табыс салығының ең жоғары мөлшері 34 ... ... 25 және 15 ... ... ... Шағын кәсіпкерлік қызмет
субъектілеріне арналған корпорациялық табыс салығының төмендетілген
ставкасы ... ... ... олардың арасындағы айырмашылық
едәуір болып келеді. Мысалы, Канада мен ... ... ... ... 30 ... ставкамен қатар, шағын кәсіпкерлік қызмет субъектілеріне,
сәйкесінше, 22 және 20 ... ... ... Ал ... ... 33,3 ... ал ірі және орта ... 36 пайыздық
ставка қолданылады.
Кәсіпкерлік қызмет үшін ... ... ... ... ... зор. Өйткені бұл кәсіпорындардың пайдасының көлемін
өсіре отырып, олардың дамуына ... ... ... ... ... ... кезде айта кететін бір жәйт, батыс ... ... ... ... ... ... бағыттарын
ескере отырып жасайды, ... ... ... ... ... ... түрі мен ол ... экономикалық маңыздылығын ескермей
жалпыға бірдей салық ставкасын қолдану өте ... ... еді. ... ... қызметпен айналысатын кәсіпорындардың табысына
салынатын салық ставкасына ... ... ... ... салық ставкасы біршама ... ... ... ... ... ... ... САЛЫҚ САЛУ
2.1 Кәсіпкерлік қызметті салықтық реттеу тұтқалары
Мемлекет қазынасын толтырудың бірден-бір қайнар көзі – ... ... ... ... ... ... ... бағыттарының бірі –
кәсіпкерлік қызметті дамыту. Нарықтық ... ... ... ... ... қызметке кедергі келтірмейтін салық жүйесін
қалыптастыру ... ... ... орын алып ... Осы мақсатта
елімізде шағын бизнес субъектілеріне арнаулы салық режимі ... ... ... кәсіпкерлік туралы» Заңының 1-бабына
сәйкес, жеке кәсіпкерлік – бұл жеке ... өз ... ... ... ... және жеке ... жеке аттан жүргізілетін,
табыс табуға бағытталған жеке ... ... ... ... үшін ең қиын ... бірі ... салу ... табылады. Жеке
кәсіпкер үшін бұл мәселе арнаулы салық режимі негізінде жүзеге асырылады.
Арнаулы салық режимі салық ... және ... ... ... ... (жалдамалы қызметкерлердің еңбек ақысынан ұсталатын табыс
салығынан ... ... ... ... ... ... жеңілдік
ставкалары мен басқа да тетіктер бойынша салық есебін ... ... ... ... тәртібін көздейді [6, 88б.].
2009 жылдың 1 қаңтарынан бастап шағын ... ... үшін ... ... ... өнімді шығару;
- Кеңестік, қаржы, бухгалтерлік қызмет көрсету;
- Мұнай ... ... Шыны ... сату;
- Жер қойнауын пайдалану және заңда берілген жекелеген қызмет түрлеріне
қолданылмайды.
Арнаулы салық режимдері мынадай түрлерге бөлінеді:
1) Шағын ... ... үшін ... ... ... ... немесе фермер қожалықтары үшін арнаулы салық режимі;
3) Ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруші заңды ... және ... ... үшін ... ... ... ... шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық ... ... ... ... ... ... ... үшін арнаулы
салық режимінің 2 түрі қарастырылған – ... ... ... ... және ... декларация негізінде арнаулы салық режимі. Сонымен
қатар, «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті ... ... ... Заңына сәйкес, шағын бизнес субъектілері ... ... ... 2009 ... 1 ... 2011 ... 1 қаңтарына
дейінгі кезеңде өзіне біржолғы талон негізінде арнаулы салық режимін ... ... ... ... арнаулы салық режимі ... ... емес ... жеке ... үшін көзделген. Мұндай қызмет деп бір
жылда жалпы ... 90 ... ... ... ... Бұл ... ... жеке кәсіпкер ретінде мемлекеттік тіркеуден босатылады және ... ... ... ... Оларға қойылатын жалғыз талап
– қолдарында біржолғы талоны болу ... ... ... ... ... жеке тұлға салық төлей алады:
1. Тұрақты жұмысы жоқ;
2. Базарларда, стационарлық емес нүктеде тауар сататын, қызмет көрсететін,
жұмыс орындайтын ... ... ... жасайтын кәсіпкерлер.
Бұл режим негізінде жұмыс жасауға болатын қызмет түрлерінің тізбесін
тиісті уәкілетті орган белгілейді. Біржолғы талонның құнын ... ... ... жеріне, түріне, көлеміне және ... ... ... тағы ... ... ... жергілікті өкілді органдар,
мәслихаттар белгілейді.
Біржолғы талонды бір күнге немесе ... ... ... ... ... ... ... |
|талондарды беру |
|нысаны мен тәртібін ... ... ... ... ... ... |
|органдардың ... ... ... ... ... ... мыналардан: |
|Жеке кәсіпкер ретінде |
|мемлекеттік тіркеуден; ... ... бар ... ... |
|қолданудан босатылады. |
|Біржолғы талон |
|құны қызметті |
|жүзеге асыру |
|басталғанға ... ... ... ... ... жеке тұлғалар |
|жүзеге асырады, яғни бір ... 90 ... ... емес ... 1. ... талон негізіндегі арнаулы салық режимі
*Дерек көзі: Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және ... салу ...... көздерінен ұсталатын жеке табыс салығы мен әлеуметтік
салықты қоспағанда, жеке ... ... ... ... есеп ... ... ... кәсіпкерге патент негізінде қызмет істеу мынадай ... ... ... ... ... еңбегін пайдаланбайтын;
- Жеке кәсіпкерлік нысанындағы қызметті жүзеге асыратын;
- Салық кезеңіндегі табысы тиісті қаржы жылына арналған ... ... ... ... ең ... жалақының 200 еселенген
мөлшерінен аспайтын дара кәсіпкерлер қолданады [8, 255б.].
Патент алу үшін кәсіпкер салық ... ... ... көрсете
отырып, патент алуға өтініш беріп және жеке кәсіпкерді мемлекеттік тіркеу
туралы ... ... ... ... жүзеге асырған жағдайда, ол
мұндай қызметті жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... лицензиясының қызмет ету мерзімінен аспайтын
мерзімге беріледі.
Салық органдары өтініш берілгенін және бюджетке патенттің құны ... ... ... ... ... жарналары төленгенін
растайтын құжат көрсетілгеннен кейін патент ... ... ... құны кәсіпкер мәлімдеген кіріске 2 пайыз мөлшеріндегі
ставканы қолдану жолымен анықталады.
Патенттің құны жеке ... ... және ... ... ... бірдей
үлеспен бюджетке төленеді.
Патентті жеке кәсіпкердің ниеті бойынша ... ... бір айға ... айға да, ... бір ... ... ... бере алады.
Жеке кәсіпкерлер
|Әлеуметтік салық|
|пен жеке табыс |
|салығын есептеу |
|мен төлеудің |
|оңайлатылған |
|тәртібі ... ... ... ... ... ... 200 ... ... ... емес ... ... ... |
|Жеке табыс және ... ... ... тең ... ... |
|Бір жылдық |
|күнтізбелік |
|шектердегі |
|айдан кем ... беру ... ... ... ... 2% ... 2. ... негізіндегі арнаулы салық режимі
*Дерек көзі: Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу [6, ... ... ... қабілетсіз деп танылған жағдайды қоспағанда,
патенттің күші жойылған мерзімге дейін кәсіпкерлік ... ... ... ... ... қайтарылмайды.
Нақты табыс патент алған кезде мәлімделген ... асып ... ... ... бес ... күні ішінде асып кеткен соманы салық
органдарына мәлімдейді және осы сомадан салық ... ... ... ... ... ... ... орнына оған нақты табысы
көрсетілген жаңа патент беріледі.
Нақты табыс патент алған кезде ... ... ... ... ... ... ... құны салық төлеушінің өтініші ... ... ... ... ... ... қайтарылады.
Патент жоғалған немесе бүлінген жағдайда, салық төлеушінің өтініші
бойынша дубликат ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Берілген патенттерді тіркеуді салық органдары патенттерді тіркеу
журналында жүргізеді.
Тіркеу журналдарының ... және ... ... тәртібін уәкілетті
мемлекеттік орган белгілейді.
Егер жеке кәсіпкердің табыс сомасы патент үшін ... ... ... ... ... үшін белгіленген өзге де міндетті шарттарға сай
келетін жағдайда, ол оңайлатылған декларация негізіндегі ... ... ... ... белгіленген тәртіпке көше алады.
Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі.
Шағын бизнес субъектілері үшін бюджетпен есеп ... ... ... ... ... ... ... режимі болып
табылады. Бұл нысан жалдамалы қызметкерлердің еңбегін ... ... ... бойынша кәсіпкер жеке тұлға салық төлей алады,
егер ... 2 шарт ... дара ... ... ... өзін қоса ... қызметкерлердің шекті орташа тізімдік
саны салық кезеңі ішінде жиырма бес адам болса;
салық кезеңі ішінде шекті табысы ... мың ... ... ... ... ... ... орташа тізімдік саны салық кезеңі ішінде елу адам
болса;
салық кезеңі ішінде ... ... ... мың ... ... декларация негізіндегі арнаулы салық режиміне салық
кезеңі басталғанға дейін көшу үшін шағын бизнес ... өз ... ... жері ... салық органына уәкілетті мемлекеттік орган
белгілеген нысанда өтініш береді.
Қызметі әртүрлі аумақтық-әкімшілік бірліктерде ... ... ... ... ... ... төлеуші оңайлатылған декларация
негізінде арнаулы ... ... ... ... беру үшін ... ... анықтайды.
|Төлем көзінен |
|ұсталатын жеке|
|табыс ... ... ... ... және ... ... жеке ... салығын |
|есептеу мен |
|төлеудің ... ... ... ... кәсіпкерлер үшін: ... 10 000,0 ... ... ... саны 25 адамнан астам емес. ... ... ... ... ... ... ... |
|адам саны 50 ... ... ... ... |
|кезең-күнтізбелік ... ... ... ... ... ... жері |
|бойынша салық |
|органына есепті ... ... ... ... ... ... етіледі |
|Салық ... ... ... қызметкерлердің орташа айлық жалақысы дара |
|кәсіпкерлерде 2 еселенген, ... ... 2,5 ... ... онда ... қызметкер үшін 1,5%-ға |
|кемітіледі ... 3. ... ... ... ... ... ... көзі: Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу [6, 93б.]
Осы талаптарға сай келмеген жағдайларда немесе арнаулы салық режимінен
өз еркімен шыққан ... ... ... ... ... ... кейінгі
тоқсаннан бастап, өтініш негізінде салықты есептеу мен ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнес субъектісі салық салу
объектісіне тиісті салық ставкасын қолдану ... ... ... ... ... орташа айлық жалақысы тиісті қаржы жылына
арналған республикалық бюджет ... ... ... ең ... дара ... ... 2 еселенген, заңды тұлғаларда кемінде
2,5 еселенген мөлшерін құраса, онда әрбір ... үшін ... ... проценті мөлшеріндегі сомаға азайтылу жағына қарай түзетілуге жатады.
Оңайлатылған декларация салық төлеушінің орналасқан жері бойынша салық
органына есепті салық ... ... ... ... 15-нен кешіктірілмей
табыс етіледі.
Оңайлатылған декларация бойынша есептелген салықтарды бюджетке төлеу
жеке табыс салығы мен ... ... ... ... ... ... екінші айдың 25-нен кешіктірілмей жүргізіледі.
Оңайлатылған декларацияны табыс ету және салықтарды төлеу оңайлатылған
декларация негізінде арнаулы салық ... ... ... ... жері
бойынша салық органында жүргізіледі.
2.2 Алматы қаласы Алмалы ауданы Салық басқармасы мәліметтері бойынша
кәсіпкерлік қызметті арнаулы салық режимі ... ...... ... ... қайнар көзі. Әрбір жеке
кәсіпкер заң ... ... және ... да міндетті төлемдерді өз уақытында
төлейтін болса, онда экономикамыз тұрақты түрде ... ... ... ... ... ... мүмкіндік алар еді.
Салықтық реттеу шаруашылық етуден немесе жеке тұтынушылардан пайда
бөлігін алу жолымен, яғни ... ... және ... тұтыну
мүмкіндіктерін азайту жолымен жүзеге асырылатын әрекет ретінде танылады.
Салықтық реттеуді екі тұрғыдан қарастыруға ... ... ... ... ... реттеудің көтермелеуші жағы ең ... ... ... арқылы салық төлеуші салық заңымен қарастырылған
әрекеттерді ... ... ... ... төлемін өзіне алып қалу
мүмкіндігіне ие ... Ал ... ... ... ... төлеушіге
төлемнің бір бөлігін өзіне алып қалуға ... ... ... ... ... реттеудің бұл екі жағы да өзара бір – бірін толықтырып
отырады.
Салықтық реттеудің құрылымдық құралы болып ... ... ... салық төлеушілер, салықтық төлемдер, жеңілдіктер, салық ... беру және ... ... ... ... ... ... қадағалау.
Кәсіпкерлік қызметті қолдау және дамыту мақсатында Салық ... ... ... ... Кәсіпкерлік қызметтің арнайы салықтық
тәртібі кіріс бойынша белгіленген критерийлерге, жұмысшы санына, қызметтің
түріне қарай ... ... және жеке ... ... да, ... ... ... салық режимі негізінде қарастырады. Салық
төлеу тәртібі жүзеге асып жатқанда салық төленетін базаны ... ... ... де, ... да есебін енгізу керек. Ал бұған сәйкес,
арнайы тәртіп бойынша ... ... үшін ... ... ғана ... ... ... алуға қатысты шығынды есептеуді кәсіпкер өзіне қолайлы
түрде енгізе алады. Жеке кәсіпкерлердің салық төлеуден құтылу ... ... ... ... ... және кіріс мөлшерін жасырып
отырғаны құпия емес. ... ... бұл ... ... ... ... ... байланысты, Алматы қаласы Алмалы ауданы бойынша Салық басқармасында
тіркелген, арнаулы салық режимінде ... ... жеке ... 2007
– 2009 жылғы көрсеткіштеріне талдау жасайық.
Кесте 1
Алматы қаласы Алмалы ауданы Салық басқармасында тіркелген жеке
кәсіпкерлердің саны, ... ... | 2007 | 2008 | 2009 ... | | | |
| ... |0 |0 |203 ... | | | ... | | | ... | | ... | | | ... ... ... қаласы Алмалы ауданы бойынша Салық басқармасының |
|есептері ... ... ... ... ... ... ... Алматы қаласы Алмалы ауданы Салық басқармасында тіркелген жеке
кәсіпкерлердің саны көрсетілген. ... ... 2007 жылы ... 2211 жеке ... ... орнатылған тәртіпте 155 жеке кәсіпкер, ал
оңайлатылған декларация бойынша 4867 жеке кәсіпкер тіркелген. Қорыта ... жылы ... 7233 жеке ... тіркеуде тұрған.
2008 жылы патент бойынша 2382 жеке ... ... ... 203 жеке ... ал оңайлатылған декларация бойынша 9920 жеке
кәсіпкер тіркелген. Жалпы алғанда 2008 жылы 12505 жеке ... ... 2009 ... ... ... ... бойынша 2425 жеке кәсіпкер,
жалпы орнатылған тәртіпте 253 жеке ... ал ... ... 13154 жеке кәсіпкер тіркелген. Яғни, 2009 жылы 15832 жеке ... ... ... тіркелген жеке кәсіпкерлердің саны жылдан ... ... ... ... 2008 жылы 5272 ... ал 2009 жылы 3327 ... отыр. Көптеген жеке кәсіпкерлер транспорт және байланыс саласында,
сауда саласында және өнеркәсіп өндірісі ... ... ... отыр.
Кесте 2
Алматы қаласы Алмалы ауданы Салық басқармасында тіркелген жеке
кәсіпкерлердің жұмыс істейтіндерінің саны, 2007-2009 ж.ж.
|Сала | 2007 | 2008 | 2009 ... | | | |
| ... ... |Жалпы ... |
| | ... ... |декларация бойынша |
|*Дерек ... ... ... ... ауданы бойынша Салық басқармасының ... ... ... ... ж.ж. ... Алматы қаласы Алмалы
ауданы Салық басқармасында тіркелген жеке ... ... ... саны ... Осы ... жеке ... ішінен
функционалды жұмыс істейтіндерді талдасақ, 2007 жылғы ... ... ... 6669 жеке ... 2008 жылы - 7925 жеке ... ал ... - 8862 жеке ... жұмысын істеп отыр.
Яғни, 2007 жылы 7233 жеке кәсіпкер тіркеуде тұрса, 6669 жеке кәсіпкер
жұмысын жасап отыр, 2008 жылы 12505 ... жеке ... ... ал 2009 жылы 15832 тіркелген жеке кәсіпкердің 8862 ... ... ... ... ... ... 2007 жылы – 564 жеке ... жылы – 4580 жеке кәсіпкер, ал 2009 жылы – 6970 жеке ... ... ... Бұл ... ... ... ... құрылыс саласында,
сауда саласында, транспорт және байланыс саласында ерекше ... ... жеке ... ... көп ... ... ... дағдарыс басты себеп болды. Осы дағдарыстың әсерінен
Қазақстандағы өнеркәсіп өндірісі 2008 жылдың қорытындысы бойынша 4,6 % - ... ... ... ... жеке ... саны ... артуда. Жұмысын істемейтін жеке кәсіпкерлердің санының көп болуына
салық заңнамасының өзгеруі тікелей әсер етті. ... әр ... ... ... ... салық төлеушілер салықтардың төлеу уақытын
білмей, мемлекет алдындағы өз міндеттерін орындамаған. Осы және ... ... ... ... ... жеке ... саны ... түсетін түсім төмендеп отыр.
Кесте 3
Алматы қаласы Алмалы ауданы Салық басқармасы ... ... ... ... ж.ж.
|Сала аты | 2007 жыл | 2008 жыл | 2009 жыл ... және |1254 |1004 |556 ... | | | ... |517 |392 |493 ... үй және |0 |12 |0 ... | | | ... да ... |1219 |417 ... |3589 |2627 |1466 ... ... ... ... ... ауданы бойынша Салық басқармасының |
|есептері ... ... біз ... ж.ж. ... Алматы қаласы
Алмалы ауданы Салық басқармасы бойынша ... ... ... ... ... ... отырғанымыздай, берілген патенттердің саны жылдан
жылға төмендеп отыр.2007 жылы – 3589 дана құраса, 2008 жылы – 2627, ал ... – 1466 ... ... ... ... 2008 жылы 962 ... ... 2009 жылы
1161 данаға кеміп отыр. Осы көрсеткіштерді қорытындылай келе, біз ... саны ... ... ... Бұған басты себеп ... ... ... ... және жеке ... ... ... қазіргі уақытта тұрғын үйді жалға берумен
айналысатындардың, базарда ... ... ... жеке ... саны ... Бұл ... түрімен айналысатын жеке
кәсіпкерлеріміз ... ... ... патентсіз жұмыс жасауда. Осы және ... ... ... ... санын жылдан-жылға төмендетуде. Ал бұл
көрсеткіш экономикамыздың дамуына кері әсер етуде.
Кәсіпкерліктегі ... ... ... үшін ең ... ... алып ... бойынша іс-шаралар қабылдау қажет. ... ... ... ... ... ... ... салықтық
әкімшілікті жетілдіру шараларына байланысты болады.
Сондай-ақ, біздің міндетіміз – ... үйді ... ... ... ... ... тұрғандарды, жеке тасымалдаумен
айналысатындарды және тағы басқа көлеңкеліктен шығару ... ... ... ... ... оң өзгертулерді түсіндіру.
Көлеңкелі экономика құрамындағы ... үлес ... ... ... ... орындарына тиесілі. Мұнан шығу жолын біз ұйымдаспаған ... ... ... ... айналдыруға, сауданың жалпы қабылданған
нормалары мен ережелерін, базар саудасын ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасаудан көріп
отырмыз.
Кесте 4
Алматы қаласы Алмалы ауданы Салық басқармасы бойынша арнаулы салық режимі
негізінде бюджетке ... ... және ... да ... төлемдер
(млн.тг.)
|Түсім түрі | 2007 жыл | 2008 жыл | 2009 жыл |
| ... ... ... ... |Сомасы |Үлесі,|
| | |% | |% | |% ... | ... | 1688,3 |100 |1458,3 |100 ... ... | |4,7 | 73,6 |4,3 |73,6 |5 |
| |73,69 | | | | | ... ... ... |2,9 | 22,1 |1,3 |42,7 |2,9 ... |46,94 | | | | | ... ... ... | 1292,9 |76,6 |935,5 |64,2 ... | | | | | | ... ... басқа | |13,5 | 299,7 |17,8 |406,5 |27,9 ... ... ... |211,86 | | | | | ... ... Алматы қаласы Алмалы ауданы бойынша Салық басқармасының ... ... ... ... ... ... ... жалпы орнатылған тәртіп бойынша және бюджетке түсетін басқа да
міндетті төлемдер бойынша ... 2007 жылы - 1576,43 ... 2008 жылы ... ... ал 2009 жылы – 1458,3 ... ... Осы бюджетке түскен
түсімді қорытындылай келе, жалпы 2008 жылы 111,87 ... ... ал 2009 жылы 230 ... ... байқаймыз. Яғни, бюджетке
патент, жалпы орнатылған тәртіп және оңайлатылған декларация бойынша ... жыл ... ... отырғанын байқаймыз. Ал бюджетке түсетін басқа
да міндетті төлемдер жылдан жылға артуда. Яғни, 2008 жылы 87,84 ... ал 2009 жылы 106,8 ... ... ... режимі негізінде бюджетке түскен түсімнің кемуінің басты
себебі, әрине, әлемді дүрліктірген қаржылық дағдарыс. Осы ... ... ... өндірісі, құрылыс, сауда және кәсіпкерлік
қызметтің басқа да ... ... ... ... сондай-ақ жұмыс
істейтіндердің де саны ... ... ... елде ... ... жеке кәсіпкерлеріміз де көбейіп кетті.
Сондай-ақ, салықтық түсімдердің бюджетке аз ... ... бірі бұл ... ... ... яғни ... ... өзгертулердің енгізілуі. Себебі, салық төлеушілер салықтарды төлеу
уақытын білмей, мемлекет алдындағы өз міндеттерін ... ... ... және өзге де ... байланысты бюджетке түсетін түсімдердің
сомасы жылдан-жылға азаюда. Бұл жағдай экономикамыздың ... кері ... 4. ... ... ... ... ... басқармасы бойынша арнаулы
салық режимі негізінде бюджетке түскен түсімдердің құрылымы
*Дерек көзі: Алматы қаласы Алмалы ауданы бойынша Салық басқармасының
есептері
Жоғарыдағы суреттен ... ... ... ... ... ... ... көре аламыз. Суреттен байқап ... ... ... ... ... ... ... ішінде ең үлкен
үлесті оңайлатылған декларация бойынша түскен түсім алып отыр. Оңайлатылған
декларация бойынша ... ... жыл ... ауытқып отырған, әсіресе, 2009
жылы алдынғы екі жылмен салыстырғанда төменгі көрсеткішті көрсетіп ... ... ... ... ... және жалпы орнатылған
тәртіп бойынша бюджетке түскен түсім ең төменгі көрсеткішті көрсетіп ... ... ... ... ... үш ... да ешқандай өзгеріссіз бірдей
көрсеткішті көрсетіп тұр. Ал, жалпы орнатылған тәртіп бойынша бюджетке
түскен ... ... ... ауытқып отырған. 2008 жылғы үлесі
алдынғы жылға қарағанда 24,84 ... ... 2009 жылы ... 20,6
млн.тг. артып отыр. Яғни, суретте байқағанымыздай, соңғы жылы ... ... ... ... жылы ... ... ... Салық басқармасында жүргізілген салық
тексерулерінің саны
|Тексеру ... ... саны ... ... | ... | |
| ... ... |Рейдтік |Хронометраждық |
|Барлығы |4782 |4755 |4 |23 ... ... |1721 |3 |19 ... | | | | ... да ... |3039 |3034 |1 |4 ... | | | | ... ... ... қаласы Алмалы ауданы бойынша Салық басқармасының |
|есептері ... ... ... бойынша, Алмалы ауданы бойынша барлығы 4782
салық тексеру жүргізілген, оның ішінде 4755 құжаттық, 4 ... және ... ... ... ... ... 1743-і шағын
кәсіпкерлік субъектілеріне ... ... ... тексерулер
нәтижесінде, бюджетке 3 392 699 мың ... ... ... ... ... 2 435 587 мың ... ... мен міндетті төлемдер және 957 112 мың
теңге айыппұлдар.
Кесте 6
2008 жылы Алмалы ауданы бойынша Салық басқармасында шағын ... ... ... ... тексерулерінің саны
|Салық тексеруінің түрі|Тексерулер саны ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |1743 | ... ... |1184 | ... |1179 |410 818 ... |- | ... |5 | ... ... |559 | ... |542 |31 565 ... |3 | ... |14 | ... ... ... қаласы Алмалы ауданы бойынша Салық басқармасының |
|есептері ... ... ... ... 2008 жылы барлығы 1743 салық
тексеруі жүргізілген, оның ішінде 1721 ... 3 ... ... тексеру болып табылады.
Барлық жүргізілген тексерулердің 1184 тексеру заңды тұлғаға, 559 жеке
кәсіпкерлерге қатысты жүргізілген. Заңды ... ... ... 1179 ... 5 ... тексеру болып табылады. Ал
жеке кәсіпкерлерге жүргізілген тексерулердің ішінде 542 ... 3 ... 14 ... ... ... ... қатысты жүргізілген салықтық
тексерулердің нәтижесінде, бюджетке қосымша 442 383 мың ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде 410 818 мың теңге, ... ... ... 31 565 мың ... ... ... түскен.
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТІ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
Экономикасы нарықтық бағытқа бет алған Қазақстан үшін ... ...... ... бірі ... табылады. Өйткені,
кәсіпкерлік қызметті жетілдіру экономикамызды тұрақты дамытуда, елімізді
дамыған елдердің ... ... ... орын ... ... ...... экономика. Кәсіпкерлікті дамыту – нарықты дамытудың
кепілі. Сондықтан да, ... ... ... мәселелердің
көтеріліп жатуы да оның экономикадағы рөлінің өте маңыздылығын дәлелдейді.
Қазақстан Республикасы Конституциясында ... деп ... ... ... ... өз ... кез келген заңды кәсіпкерлік
қызмет үшін еркін пайдалануға ... ... ... ... ... ... табиғи, еңбек, өндірістік ... ... ... экономика кезінде осы фактордардың жұмыс істеп, қозғалысқа түсуіне
әсер ететін нақты күш бар. Олар, іскерлік, басқару және өз ... бір ... ... қол ... ... білу ... өркениетті елдердің қай қайсысын алсақ та өздерінің экономикалық
және әлеуметтік мәселелерін шешуде кәсіпкерлікке арқа ... ... ... ... арттырумен қатар, қосымша жұмыс орындарының
ашылуына да себебін тигізеді. Кәсіпкерліктің осындай және ... ... және ... ... оны ... мәселесін маңызды
мемлекеттік міндеттер қатарына жатқызуға және ... ... ... деп ... негіз береді. Техникалық прогресс, тұтынушы
сұранысын толық қанағаттандыру кәсіпкерліктің тиімділігіне байланысты
болады.
Кәсіпкерлік ... ... ... ... ... қолданбалы зерттеу жұмыстары бойынша қызмет көрсетумен қамтамасыз
етіліп, белсенді рөл ... ... ... ... мен ... ... бастылықтан ұжымдық іскерлікке өтуге бейім тұрады. Бұл
жағдайда ортақ біртұтас кәсіпорын құрамында жекелеген ... өз ... ... ... ... ... оның
құрылтайшылары мен қатысушылары құрал-жабдық және басқа да мүлікті толық
немесе ішінара біріктіреді. Жеке ... бұл ... ... күш, ... фактор болып есептелінеді.
Кәсіпкерлікті дамыту кез келген деңгейдегі экономиканы жетілдіру үшін
қажет. Кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... ... ... өзгерістер іскерлік белсенділікке қандай әсер тигізеді?» Кез
келген экономиканың бүгіні мен ... ... ... даму ... ... ... ... мен оның бәсекелік сипатын
қалыптастыруда басты күштердің бірі болып табылады. ... ... ... ... бір ... ... мен ... шаруашылық
қызметінің бағытын таңдауда еріктігі, қабылданатын ... ... ... тәуекелдіктің болуы қажет. Экономиканың
тұрақты ... және ... ... ... ... ... бірі - ... жетілдіру болып табылады. Жалпы
кәсіпкерлікті ... үшін ... ... ... орындалуы қажет:
Біріншіден, ... ... бір ... ... мен құқығы болуы қажет. Ол – шаруашылық
қызметінің бағытын ... ... ... ... ... қаржы
көзін таңдау, өнімдерді тасымалдау, өнімге баға белгілеу, табысты өз
мұқтажына жұмсау; ... ... ... ... ... ... тәуекелдікті қажет етеді. Қабылдаған шешімдерге
деген жауапкершілік болмайтын ... ол ... де ... кәсіпкерлік қызметтің белгілі коммерциялық табысқа жетуге бағдар
ұстауы экономикада қажетті нарықтық құрылым орнатумен байланысты. ... ... үшін оның ... ... ... ... керек. ... шарт ... ... ... ... кәсіпкерлік меншіктің әр түрлі формада, түрде,
типте болуын қалайды. ...... ... бір түрі ғана ... тағы да белгілі стиль және тәртіптің типі, жинақтап айтсақ, кәсіпкерлік
қызмет - үлкен ... ... тыс ... ... ... бару.
Кәсіпкерлік қызметті дамыту мақсатында мынадай іс-шараларды жүзеге
асыру қажет: ... ... ... ... қолдау; ... ... ... ... ... ... несие беру саясатын жүргізу; ... ... ... ... ... ... -
кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... жою;
-
тексеруші органдар санын қысқарту, ... ... ... ... ... оңтайландыру; - ... ... ... ... ... қолдану аясын кеңейту;
- кәсіпкерлік
субъектілеріне әкімшілік шаралардың ... ... ... ... ... ... ... бар. Сол мәселелерге бірінші бөлімде
толығымен ... ... ... орай, кәсіпкерліктің макро-микро
деңгейіндегі мәселелеріне және олардың шешілу жолдарына тоқталайық. ... ... және ... шешу ... ... көре ... ... макро-микро деңгейіндегі проблемасы және шешу жолдары
|Макродеңгей ... ... ... ... |Проблемалар |Шешу жолдары |
|Салық заңының ... ... ... ... ... |
|нақты еместігі, |өндіріс саласына |қабілеттілігінің |құрал-жабдықтарды|
|салықтың жоғары ... ... ... ... жоғары|
|деңгейде болуы |төмендету. | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... базаның |Заңды жетілдіру, |Ликвидті |Несиелеу және ... ... заң ... ... ... ... ... |жоқтығы. ... ... ... | | | ... |Материалды ... ... ... ... ... саласының|деңгейінің болу |квалификацияларын|
|жоғарылығы, аз |несиелеу уақытын |себебінен ... ... ... ... |тәжірибенің ... ... ... ... |тренингтер арқылы|
|қамтамасыздығының |төмендету, | ... ... ... ... | ... ... ... кепілдік | ... ... |
| ... ... ... |
| ... құру, | ... ... |
| ... | | |
| ... | | |
| ... сонымен | | |
| ... ... | | |
| ... | | ... пресинг|Қадағалау |Ақпаратпен ... |
| ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| | | ... аппарат |
| | | ... құру ... | | ... ... | | ... |
| | | ... |
| ... ... ... ... және |Нақты қызметті |Бизнес жоспар |
|қамта-масыздандыру|аймақтық дәрежеде|жоспарлаудың |құру барысында ... ... ... ... ... |
| ... | ... |
| ... ... | ... және |
| | | ... |
| | | ... ... ... ... ... ... |алық базаның |лизинг ... ... ... ... ... ірі және ... |орталығы, | ... ... ... қор, | ... |
| ... | ... |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | ... ... ... |Коммуникационды |Өнімді алға |
|сауда-делдалдық |өндіріс ... ... ... ... ... |икемділігінің |маркетингті |
|дамуы ... ... ... ... ... | ... |
| ... ... | ... |
| | | ... |
| | | ... және |
| | | ... ... ... ... және ... ... ... кадр |кәсіпкерлік | ... ... ... ... ... | ... ... ... ... | ... |
| ... | ... ... |
| ... ... | ... және |
| ... ... ... |
| ... | ... ... ... | | ... көзі: Нысанбаев С.Н., Қожамқұлова Ж.Т. Коммерциялық кәсіпкерлік ... ...... ... дамыта білсе, кез-келген мемлекеттің
экономикасын алға жетелейтін қуатты күш. Бұны әлем елдерінің барлығы дерлік
мойындайды. Тіпті ... ... ... ... осы ... ... етіп ... елдер де баршылық. Ендеше, аталмыш ... ... ... да барынша күш салып бағуы тиіс. Осыған орай,
республикада кәсіпкерлікті дамытуға үлкен ден ... ... ... мен
жарлық, қаулылар қабылданған. Соның бірі Мемлекет басшысы ... ... ... ... бұл ... ... көңіл бөлінген.
Президент жыл сайынғы дәстүрлі Жолдауында ел
экономикасын әртараптандырудың ... ... ... ерекше атап
көрсетті. «Біз тәуекелдерді өз ... ... жаңа ... ... ... дайын қуатты кәсіпкерлер тобын көргіміз келеді. Нақ
осы ... ... ... ... күші болып табылады.
Осыған байланысты, Үкіметке 2010 жылдан бастап өңірлерде ... ... ... ... бағдарлама енгізілуін қамтамасыз етуді
тапсырамын. Оны «Бизнестің жол ... – 2020» деп ... ... ... ... - ... ... бәрінен бұрын шағын және
орта бизнестің жаңа тобын дамыту есебінен тұрақты жұмыс ... ... деп атап ... ... сөзінде өзі жүктеген міндеттердің қандай
бағыттар бойынша жүзеге асырылатындығын да нақты көрсетіп ... ... ... – 2020» ... үшін де, сол ... ... ... үшін де шикізаттық емес жобаларды қаржыландыру жөнінен жаңа
мүмкіндіктер ... - деді ... Енді ... ... ... ... ... пайыздық ставкаларын субсидиялау мен шағын және
орта бизнесті ішінара несиелеуге, сондай-ақ бизнесті ... ... ... ету, кадр ... және ... ... ... орындарын ашуға жұмсалады. Олай болса, алдағы онжылдықта
кәсіпкерлік саласының ерекше ... ... ... ... ... деуге
толық негіз бар. Сондай-ақ, Қазақстанның «Бизнестің жол картасы – 2020»
бағдарламасы «Қазақстан – 2030» ... ... ... ... жол ... – 2020» ... мемлекет пен
бизнестің арасындағы қарым-қатынасты жаңа жағдайда реттеудің ... ... ... ... ... жолдарын айқындайды.
Бұл бағдарлама кәсіпкерлікке қолдау ... жаңа ... ... Олар ... кәсіпкерлерге беретін несиелерінің пайыздық
ставкаларын мемлекет есебінен ... ... ... ... ... беру, кәсіпкерлерге қызмет көрсететін
инфрақұрылымдық алаңдарды әзірлеу, кәсіпкерлерге сервистік ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банктер
қатыстырылады. Банктер бұл істе үлкен рөл ... ... ... ... ... үшін ... бөледі. Банктер осы бағдарламаны
жүзеге асыру үшін өз саясаттарын, ... ... ... ... ... оны жергілікті атқару органдарына тапсырады.
Банктің белгілеген сыйақы ставкасын субсидиялау ... осы ... ... «Бизнестің жол ... ... ... ... ... ... ставкасында белгіленген. Басты шарт –
кәсіпкердің өзі өндіретін өнімінің кемінде 10 ... ... ... ... ... ... ... 60 пайыз субсидияланатын болады. Егер
өнімдегі экспорт үлесі 30 пайыз бен 40 ... ... ... онда несие
ставкасы 70 пайыз субсидияланады. Ал өнімдегі экспорт үлесі 50 пайыздан
асқан жағдайда ... 90 ... ... ... кепілдендіру ісінде де өзіндік шама ... ... ең ірі ... 3 ... ... ... Ол жоба құнының 50
пайызынан аспайтын болады. Кепілдендіру ... әрі ... 10 ... ... ... жаңа жоба бойынша жаңғыртылған ... ... ... жаңа ... орны құрылған жағдайда жүзеге
асады. ... ... ... ... ... қатар кәсіпкерлер еліміздің ішкі рыногында
қазақстандық үлесті арттыру ... ... ... да ... ... Ол
үшін кәсіпорынның бәсекелестік қабілеті айқындалады. Көп ретте шағын және
орта бизнес кәсіпорындар ... ... ... жүйе ... ... ... ... қатар, қазақстандық
индустрияландыру картасын жүзеге асыру ... және ... ... ... алу ... ... деңгейі есепке алынады.
Бағдарламада еліміздің алға ... ... ... ... ... ... ... берілген. Олар – металлургия, металл
өңдеу және ... ... ... және мұнай-химия өнеркәсібі, дәрі-дәрмек
өндірісі, құрылыс материалдарын ... ... ... өндірісін
есептемегендегі бүтіндей агроөнеркәсіптік кешен субъектілері, туризм мен
жеңіл ... ... ... ... ... ... ... салалары, соның ішінде тұрмыстық қызмет салалары. Міне, осы
салалар бойынша ... ... ... ... ... жол
картасы-2020» бағдарламасына қатысып, мемлекеттік жеңілдіктерді пайдалана
алады. ... ... ... бұрынғы бағдарламалардан бір ерекшелігі ретінде
онда тұңғыш рет өндірістік секторды қолдау ісі нақты көрсетілгендігін, ... осы ... ... атап ... Ал бұрынғы бағдарламалар
көбінесе сауда-қаржылық секторға қарай бағытталып келген болатын. Сонымен
қатар, жаңа бағдарлама ... ... ... мақсатын көздеп отыр. Демек,
осы істі жүзеге асыру салмағы ең алдымен өңірлерге ... ... ... саласын дамытудағы алдыға қойып
отырған міндеттерді ... ... ... ... Оған ... және ... ақпарат құралдарында да жарияланып жатқан мәліметтері
аз емес. Ал кейбір республикалар тіпті ... ... ... үлгісін өз елдерінде тәжірибеге енгізуді ... ... ... ... ... «Біздің Кедендік одақтағы әріптесіміздің
кәсіпкерлікті дамыту саласындағы тәжірибесін Беларус та қолдану керек»
деген ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту
мақсатында қазақтар жүргізіп ... ... ... Қазақстанда
кәсіпкерлік пен мемлекет арасындағы қарым-қатынастар ұзақ ... ... ... шара кәсіпкерлікпен айналысатын азаматтардың
болашаққа зор үміт артуына ықпал етіп ... - ... ... ... қазақ жерінде
өздерінің шағын бизнестерін жолға ... ... ... ... ... ... олар өзге мемлекеттермен бірлескен ұжымдар
құратындай жағдайға жетулері тиіс. Бұл ... ... ... ... ... жетілдіру жұмыстары қолға алынуда. Ал біз бұл ... ... ... отырмыз. Қазақстанда кез-келген жоба бизнес
қауымдастықтарының назарына ... ... ... ... ... ... ... қандай да бір шешім қабылданбайды. Бұл ... ... ұзақ ... ... ... ... істеп
жатқандығы өте ұтымды қадам болды. Қазақтардың жаңа ... ... ... отырғандығы, әсіресе кәсіпкерлік саласының әлеуетін көтеруге
күш салып отырғандығы да ... ... Осы ... ... ... ... барлық әлемдік деңгейдегі ... ... және ... ... көруге болады. Бүгінде
Қазақстан Үкіметі тіпті кәсіпкерлердің ... ... үшін ... ... ... ... біздің елімізде кәсіпкерлікті дамытудың
перспективасы айқын көрініске ие. Жеке бизнесті, ең алдымен шағын және орта
бизнесті ... яғни ... ... ... ... саясаттағы
түйінді мәселелердің бірі. Ол «Қазақстан – 2030» стратегиясы, «2010 –
стратегиялық жоспары» және ... 2015 ... ... ... даму стратегиясы» тәрізді негізгі құжаттарда бекітілген.
Кәсіпкерлік ортаны одан әрі нығайту ... ... ... ... Жолдауда айрықша көңіл бөлінген. Біздің басты міндетіміз – ұлттық
экономиканы инновациялық технологиялар ... ... ... жеке бизнеске жетекші рөл беру. Сондай-ақ, экономиканың шикізаттық
емес салаларын дамытуға қол ... ... ... ... ... ... көз де солар болуға тиіс. Ол мақсатқа жету үшін ... ... ... құрылған даму институттары – Қазақстанның
инвестициялық қоры, Қазақстанның даму ... ... қор, ... ... корпорация, Инжиниринг және технологиялар трансферті
орталығы.
Қазіргі уақытта шағын кәсіпкерлікті дамытудың арнайы қоры жұмыс істейді, ... және орта ... ... көмектер көрсетуде. Қорға республикалық
бюджеттен қосымша 10 ... ... ... Ол ... ... ... құру мен ... ресурстарын ұлғайтуға 3 миллиард
теңге, екіншіден, шағын бизнес субъектілері үшін банк ... ... ... 4 ... ... ... ... лизингін,
франчайзингті несиелеуді, халықаралық стандарттарды енгізуді қоса алғанда,
жобалық несиелеуге 3 миллиард теңге көлемінде ... ... ... ... ... 25 ... теңгеге дейін артты.Мемлекет
біздің экономикамыздың негізі ретінде кәсіпкерліктен үлкен үміт күтіп ... ... ... ... ... ... мен ... барынша
қажет. Біріншіден, отандық кәсіпкерліктің бәсекеге қабілеттілігі ... ... ... ... қазақстандық кәсіпорындардағы
өнімділік деңгейі қанағаттанарлық дәрежеде ... ... ... ... ... электр энергиясы шығынының деңгейі, ... ... ... ... өнімділігі жөнінен Қазақстан
бірқатар индустриалы дамыған елдерден 7-10 еседен астам ... ... сапа ... ие кәсіпорындар саны өткен жыл ішінде 258-
ге жетіп, екі еседен астамға ... ... тағы да ... астам
кәсіпорындар тұр. Бірақ ол да ұлттық экономика үшін әлі де ... аз. ... да ... отандық кәсіпкер өзінің бәсекелестегі
артықшылықтарының әлеуетін өз бетінше бағалауға, өзінің ... ... ... ... да көре ... ... ... орын алу үшін бәсекелестікке
қабілеттілігін ұдайы ұштай түсуге ... Ел ... ... ... қатыса алатын келесі бір келешегі мол бағыты –
кластерлерді қалыптастыру болып табылады. Ресурстар шектеулі жағдайда ... ... ... ете алатын басты бағыттарды сараптап
алудың маңызы ... ... ... ... ... ... ой ... арқау болған. Бұл ең алдымен туризм, құрылыс индустриясы,
тоқыма және тамақ өнеркәсібі, металлургия өндірісі, ... ... және ... ... Дәл осы ... ... керек, дәл осылардан даму нүктесін таба білуіміз керек,
дәл осы тауарлармен әлемдік экономикадағы орнымызды «ойып ... ... ... ... ... ... Нью-Йорктегі Уолл-стрит
пен Лондондағы Сити сияқты қаржы орталықтары. ... ... ... ... ... мен ... қызметтер, заңдылық,
консалтингтік, бухгалтерлік қызметтер ... ... де ... және ... ... таңдауға мүмкіндік бар. Банктердің
өздеріне де ыңғайлы олардың көрсететін қызметтерінің рыногы бар, жаңалықтар
мен ... ... тез ... ... ... ... алып кетуге бір- бірімен бизнес жүргізуге болады. Жұрттың
бәріне ыңғайлы: бәрі бір жерде, ... ... да ... ... біздің еліміз осындай кластерлерді құруға кірісті. Оның ...... ... ... ... Қазіргі отандық
кәсіпкерлердің ... ... ... бір ... – бизнесті жүргізуге
жаһандық көзқарас. Бүгінде іргелі заңдылықтар мен ... ... ... ... бизнесті аяғынан тік тұрғызу үшін ... ... ... Сондықтан да бәсекеге қабілеттіліктің кепілі ауқымды
ойлай білу. Үшінші ... ... ... ... ... ... жылдар
ішінде «Азия жолбарыстарына» айнала алған ... Азия ... ... көзқарастың дұрыстығын анық дәлелдейді. Әлемнің аса ірі
екі экономикалық ... ... ... мен ... мұхит өңірінің
аралығында орналасқан Қазақстан үшін бұл өте-мөте көкейкесті мәселе.
Мұнан кейін ... ... ... ... ... одан
әрі ынталандыру жөніндегі шараларды қарастыруымыз керек. Компанияларды
шағын және орта бизнеске жатқызу ... ... ... ... ... саны, жыл ішіндегі ақша айналымы және қосымша құн ... ... қою үшін ... ... сияқты параметрлерді өсу жағына
қарай арттыру қажет. Сондай-ақ, кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... ... керек: 1. Шағын кәсіпкерлікке қатысты
салық саясатын ... - ... ... ... ... құру; - ... ... есеп ... мен ... ... ... Бұл ... жұмыс уақытының
25-30%-н ... ... ... ... салу ... ... бойынша
барлық нормативті – құқықтық актілерді ... ... ... ... ... қамтамасыз ... ... ... ... жүйесін
жасау. Депрессиялық, экономикалық бейберекет аумақтарда ... ... ... ... ... ... ... 3 жылдан 5 жылға дейінгі ... ... ... ... ... ... керек;
- Шағын кәсіпкерлік ... үшін ... мен ... ... ... ... ... дамыту саясатында өзгерістер ... ... ... ... және ... дамыту
мәселелерінде шағын кәсіпкерлік секторы үшін сандық және ... ... қою және ... қол ... ... ... ... ... ... ... мен ... қолдау мен
дамытудың мемлекеттік бағдарламасы арасындағы сәйкестікті қамтамасыз ету;
- Қабылданған
бағдарламалар шегіндегі ... ... ... ... көмек көрсетуге ... ... ... ... ... ... ... - Шағын
кәсіпкерлік секторының ... ... және ... ... ... ... ... бағдарламаларының орындалуын және бұл
бағдарламаларды жүзеге ... ... ... ... ... мақсаттарға сәйкестігін анықтау үшін қажетті шаралар қолдану;
- ... ... ... ... тиімді механизмін ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге, шағын және орта бизнеске ...... ... - ... ... бюрократиялық
процедураларды ... ... және орта ... қатысты қадағалау – ... іске ... ... ... ... азайту. Мемлекеттік
органдарда реттейтін процедураларды азайту мен антимонопольді заңдардың
тиімді ... ... ... ... болу ... ... ... қатысты
тіркеу, лицензиялау және әкімшілік процедураларды жүргізуде электронды
Үкімет жүйесі элементтерін енгізу. 4. ... ... ... ... ... ... ... алғашқы капиталды құру үшін қаржы
инструменттерді ... ... - ... ... кепілдік
қамтамасыз ету мәселелерін шешу және шағын және орта ... ... ... ... ... төмендету арқылы кәсіпкерлердің қол
жетерлігіне ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті
көлемде құру; - ... ... үшін ... ... ... ... венчурлі капитал, несиелік серіктестер, микрокредитті
ұйымдар, ... және ... ... ... ... қызметтер көрсету:
- Консалтингтік қызмет көрсету бойынша инфрақұрылымын ... ... ... ... қаржыландыру жүйесі арқылы өз ісін жаңадан
бастаған кәсіпкерлерге консалтингтік қызметтің қол ... ... - ... ... ... ... бизнес ... ... ... ... ... ету ... қолдау мен дамытуда ... ... ... ... ... ... ету. 6. ... бизнес
инфрақұрылымын дамыту: - ... ... үшін ... және жергілікті деңгейдегі қажетті барлық
қызметтер кешенін көрсетуге қабілетті шағын бизнес орталықтар, бизнес ... ... ... оқу ... ... т.б. ... және тармақталған торабын құру;
- Осы ... ... ... етуін
қамтамасыз ете алатын және шағын ... ... ... ... көрсетуге қабілетті инфрақұрылым элементтерінің жоғары білімді
басқару персоналы мен ... ... мен ... ... – новаторлық іс. Ал нағыз кәсіпкер – ол өнертапқыш. XXI
ғасырдың ... ... бірі ... ... дамыту болып
табылады. Себебі кәсіпкерлік экономикамызды тұрақты ... ... ... бірінші онжылдықта Қазақстан халқы негізінен кәсіпкерлікті
ашып жүргізудің әдіс-тәсілдерін ... ... ... ... ... топ бөлініп шықты. Олар кәсіп түрлерін ашып жүргізу арқылы
елімізді қажетті тауарлармен қамтамасыз етті, халыққа жұмыс ... ... олар осы 10 ... ... ... рынокта бәсекелестік қабілетін
шыңдап үйренген жоқ. Көп жағдайда мемлекеттің ... ... ... ... келді.
Ал, алдымыздағы жаңа 10 жылдықтың міндеті енді осы ... ... ісін одан әрі ... түсу ... ... ... ... мұнай мен
табиғи газ байлығы бар. Өкінішке орай, оны шикізат түрінде ғана ... Енді ... ... ... ... керек. Сондай-ақ, бізде металл
шикізаты да мол. Біз оны Кеңес Одағынан қалған ... ... ... ... ғана ... ... Бұл ... тереңдетіп өңдеу,
өңдеудің үшінші, төртінші шегіне дейін жету міндеті тағы да алдымызда тұр.
Сонымен қатар, ... ... ... ... көптеген мәселелер
кездеседі. Солардың бірі кәсіпкерлік қызметтің дамуына кедергі болып
отырған ... ... алып ... ... ... ... үшін ... салық саясатын ұстану, тексеруші органдардың және
рұқсат беруші органдардың санын ... және ... да ... көңіл
бөлген дұрыс.
Елбасымыз еліміздің алдына жаңа ... ... ... ... ... 10 жылдың ішінде әлемдегі ең дамыған 50 елдің қатарына қосылу
талабы болып отыр. Осы биік межеге біз ... ... ... ... сол ... ... арқа тірей ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндеті –
табиғи ресурстарды іске асыру болса, жаңа ... ...... іске асыру болып табылады. Бұл міндет біріншісіне қарағанда
әлдеқайда ауыр және абыройлы.
Осы міндетті ... ... ең ауыр ... ... ... өсіп-
жетілген кәсіпкерлер корпусына түсейін деп ... ... жаңа ... ... ... аса ... мән ... Әрі оған үлкен дайындық
жұмыстары да жүргізіліп келді. Кәсіпкерлікті дамытудың заңдық базасы үстін-
үстін жаңартылуда, жетілдіруде болды. Заманға ... жаңа ... үшін ... ... ... ... ... Мемлекет пен
жеке меншік әріптестігін орнатудың тетіктері қарастырылды. ... ... ісі ... ... ... ... қорғау органдарының
жұмысы реттелді. Бұл жұмыстар бұдан кейінгі ... де жүре ... ... ... - ... экономикасын әртараптандыруға, яғни
сан қырлы етуге, халықаралық бәсекеде таласқа түсе алатындай кәсіптің жаңа
түрлерін меңгеруге бағытталып отыр.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... осы кәсіпкерлік мәселесіне арналып келеді, яғни ... ... ... ... ...... ... жетекші күштің бірі болып табылады. Жаңа ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ететін
де кәсіпкерлер. Өйткені олар бұл іске өзінің қаржысымен қатар, бүкіл күш-
жігерін, ... ... ... ... жаңа абыройлы міндет тұр. Ол ... ... ... айналысу ғана емес, өнім шығару міндеті. Өнім
болғанда экспортқа ... ... ... өз ... ... қат ... ... дамыту үшін қажет болып отырған заттарды шығару. Ал ... ... ... ... ... ... өз ... шынайы көмек
бере алатындай менеджерлер мен кадрлық құрамды ... жаңа ... ... ... ... ... ... дамуы үшін барлық қажетті жағдайды
жасайтындай, ал ... өз ... жаңа ... ... ұсынатындай, өнім мен корпоративтік басқарудың ... ... жаңа ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Нысанбаев С.Н., Қожамқұлова Ж.Т. Коммерциялық ... ... ...... ... ... 2004. – 138 ... Экономикалық теория негіздері: Оқулық. – Алматы: Санат, 2002. – ... ... ... ... «Қазақстандағы шағын және орта бизнестің
қалыптасу ерекшеліктері»
4. Әубәкіров Я.Ә., ... Б.Б., ... Ф.Н., ... ... ... Оқу ... – Алматы: Қазақ университеті, 2002. –
280 бет.
5. Арзаева М.Ж., «Шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... ... ... Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ
университеті, 2003. – 131 ... ... ... ... РК, ... ... ... налоговые
режимы»
8. Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 10 желтоқсанындағы «Салық және
бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» ... ... ... ... Конституциясы 1995 жылы 30 тамызда
қабылданған
10. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... мен дамуға» атты Қазақстан халқына Жолдауы
12. Қазақстан ... ... ... ... ... Ермекбаева Б.Ж. Проблемы развития налоговой системы Республики
Казахстан в ... ... ...... ... 2007. – 138 ... Аль-Пари, №1-2007, 243-бет «Нарықтық қатынастар арқылы кәсіпкерлердің
балық өнімдерін арттыру»
15. «Жолдаудың сәтті ... асуы – әр ... және ... ... ... ... 2-бет
16. «Предпринимательская деятельность», Бухгалтер и право, №11(41)-2009,
21-бет
17. Плошай Б., «Салық режимдерінің түрлері», Бухгалтер хабаршысы, №2(2)-
2007, ... ... ... – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа
мүмкіндіктері», Дала мен ... ... ... Жатқанбаев Е.Б. Экономикалық теория бойынша практикалық оқу құралы:
Оқу құралы. – Алматы: 2006. – 300 ... ... М.Ж., ... развития малого предпринимательства»,
Қаржы қаражат, ... ... ... А.Д., ... Ғ.Е. ... және ... ... Оқу құралы. –
Алматы: Экономика, 2006. – 864 бет.
22. «Предприниматель» бизнес-газета, №1(2), 2010 г.
23. Сердюков А.Э., ... Е.С., ... А.Л. ... и ... для ... 2-е изд. – СПб.: Питер, 2008. – 704 с.
24. Орысша-қазақша сөздік, - Алматы: Аруна, 2002. – 416 ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік жайлы85 бет
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік туралы ақпарат5 бет
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің құқықтық негіздері64 бет
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің түрі, формаларының проблемалары мен оны шешу жолдары36 бет
Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері43 бет
Қазақстан Республикасының аймақтарындағы шағын кәсіпкерліктің қазіргі даму жағдайы89 бет
12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары64 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь