Демократиялық саяси режим белгілері

КІРІСПЕ

1. ДЕМОКРАТИЯ ҰҒЫМЫНА СИПАТТАМА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4

2.ДЕМОКРАТИЯНЫҢ АНТИКАЛЫҚ,КЛАССИКАЛЫҚ ТЕОРИЯЛАР

3.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ДЕМОКРАТИЯ НЫСАНДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

3.1 Халықтық билік . демократияның басты белгісі ретінде ... ... ... ... ... .

3.2 Қазіргі кезеңдегі демократиялық қозғалыстар, саяси жүйе ... ... ... ... .

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
9


13

17


27

28

29
Курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі. Қазіргі жаһандану кезеңінде мемлекеттің гүлденуінің ең басты алғышарттарының бірі болып ресми биліктің мемлекеттің ішкі мәселелерін шешуде қандай әдістер мен тәсілдер қолдануына саяды. Бұған куә көршілес елдердегі және Еуропадағы ішкі қақтығыстарды шешуде биліктің іс-әрекеттері болып табылады.Саяси режимнің түсінігі ең маңызды, себебі негізгі билік жүйесінің құрылымын алдың ала ойға елестетуге негіз болады. Осыған байланысты, қоғамның саяси ұйымын құру туралы шын мәніндегі принциптер талқыланады. Отандық және шетелдік құқықтық және саяси әдебиетерде саяси режим түсінігіне байланысты әр түрлі көзқарастар айтылып жүр. Олардың қатарына саяси режимді Қазақстанда зерттеген заңгерлер С.Н. Сәбікенов, С.Зиманов, Сапарғалиев, А.С. Ибраева, С. Табанов, Г.Сапаргалиев, Баймаханов М.Т., Д.А.Булгакова. Ал шет елдік ғалым заңгерлер А.В.Малько, М.Н.Марченко, Б.А. Страшун, С.С.Алексеев, В.Н.Хропанюк және саясаткерлер американдық ғалым Д.Истонды, американдық саясаттанушы Г.Алмондты, Т.Парсонстың теориясын, К.Доичтың теориясын (кибернетикалық теория), Ресейлік саясатанушылар М.Г.Анохинның, Ф.М.Бурлацкийдің, Р.А.Матреевтың және басқалардың теорияларын жатқызуға болады.Саяси режим - әр елдегі белгілі тарихи кезеңде өмір сүрген, саяси райды сипаттайды. Осы аталған дәйектер курстық жұмыс тақырыбының таңдалуына себепші болды.
Курстық жумыстың мақсаты:
Еліміздің конститутциясына сүйене отырып, Қазақстан белсене қатысатын демократиялық,саяси ұйымдарды атап еліміздегі демократияның орнын оның нысандарын көрсетіп кету.
Курстық жүмыстың міндеттері:
-Демократияның қоғамға қаншалықты керек екенің атап өту
-Халық билігі калай жүзеге асады? деген сұраққа жауап беру.
-Мемлекет өміріндегі басты проблемаларды демократиялық жолмен шешілуін ,оның іске калай асыралтының атап көрсету
-Ал ең басты мақсатымыз ол Демократияның біздің елде орнын атап оның маңыздылығына тоқталу.
1. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007жыл.

2. Б.Ғ. Аяған «Президенттік биілік және демократия».

3. М. Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы. Құқықтық- саяси ілімдер тарихы. Оқу құралы. Алматы, «Заң əдебиеті». 2002 ж.

4. Алтынбек Сәрсенбаев «Кітап:тәуелсіздік пен демократия тұғыры».

5. Д.Жамбылов Саясаттану:Оқулық.-Алматы:Жеті жарғы,2003 ж.

6. Қазақ энциклопедиясы

7. Масатов Б.С. “Қазақстанның демократия әліппесі”, Алматы, Жеті жарғы,2007

8. Мемлекет және құқық негіздері: оқулық. / Құраст. Е.Баянов.

9. Жарболова А.Ж. Қазақстан Республикасының конституциялық құқығы пәнінен дәрістер.

10. Абдильдина Х.С. Саясаттану. Оқу құралы. Астана, 2007
        
        Курстық жұмыс
Пәні "Мемлекет және құқық теориясы"
Тақырыбы:
Қарағанды-2016
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1. ДЕМОКРАТИЯ ҰҒЫМЫНА СИПАТТАМА...........................................
4
2.ДЕМОКРАТИЯНЫҢ АНТИКАЛЫҚ,КЛАССИКАЛЫҚ ТЕОРИЯЛАР
3.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ДЕМОКРАТИЯ ... ... ... - ... басты белгісі ретінде.....................
3.2 Қазіргі кезеңдегі демократиялық қозғалыстар, саяси жүйе.................
ҚОРЫТЫНДЫ................................................................................................
Пайдаланылған әдебиеттер ТІЗІМІ..............................................
9
13
17
27
28
29
КІРІСПЕ
Курстық жұмыс тақырыбының ... ... ... ... ... ... ең басты алғышарттарының бірі болып ресми биліктің мемлекеттің ішкі ... ... ... ... мен ... ... ... Бұған куә көршілес елдердегі және Еуропадағы ішкі ... ... ... ... ... ... режимнің түсінігі ең маңызды, себебі негізгі билік жүйесінің құрылымын алдың ала ойға елестетуге негіз болады. Осыған байланысты, ... ... ... құру ... шын ... принциптер талқыланады. Отандық және шетелдік құқықтық және саяси әдебиетерде саяси ... ... ... әр түрлі көзқарастар айтылып жүр. Олардың қатарына саяси режимді Қазақстанда зерттеген заңгерлер С.Н. Сәбікенов, С.Зиманов, Сапарғалиев, А.С. Ибраева, С. ... ... ... М.Т., ... Ал шет ... ... ... А.В.Малько, М.Н.Марченко, Б.А. Страшун, С.С.Алексеев, В.Н.Хропанюк және саясаткерлер американдық ғалым Д.Истонды, американдық саясаттанушы ... ... ... ... ... ... теория), Ресейлік саясатанушылар М.Г.Анохинның, Ф.М.Бурлацкийдің, Р.А.Матреевтың және басқалардың теорияларын жатқызуға болады.Саяси режим - әр елдегі белгілі тарихи кезеңде өмір сүрген, ... ... ... Осы ... ... курстық жұмыс тақырыбының таңдалуына себепші болды.
Курстық жумыстың мақсаты:
Еліміздің ... ... ... ... белсене қатысатын демократиялық,саяси ұйымдарды атап еліміздегі демократияның орнын оның ... ... ... ... ... міндеттері:
-Демократияның қоғамға қаншалықты керек екенің атап өту
-Халық ... ... ... ... ... ... ... беру.
-Мемлекет өміріндегі басты проблемаларды демократиялық жолмен шешілуін ... іске ... ... атап ... ең басты мақсатымыз ол Демократияның біздің елде орнын атап оның ... ... ... ҰҒЫМЫНА СИПАТТАМА
Саяси режимнің белгілеріне тоқталып кетсек:
- саяси өкіметті ұйымдастыру тетігіндегі халықтың қатынасу деңгейі және сондай ұйымдасудың ... ... ... мен адам ... және ... құқықтарының арақатынасы;
- жеке адамның бостандығының кепілділігі;
- қоғамдағы билікті іске асыру тетігінің шың сипаты;
- халықпен саяси билікті тікелей іске асыру ... ... ... жағдайы, қоғамдағы ашықтық деңгейі және мемлекеттік аппараттың ашықтығы;
- мемлекеттік емес құрылымдардың қоғамның саяси жүйесіндегі орны және ... Заң ... мен ... ... ... ... ойдан туған абстракция емес. Ол қоғамда нақтылы материлизацияланған құбылыс. Билік жүргізу барысында халық өз мүдделерін қорғайтын мемлекет ... ... ... ... ... және ... ... ие болуына дін, әдет-ғұрып, дәстүр, саяси күштер ерекше ықпалын тигізеді. Сондықтан мемлекеттің формасының қалыптасуына қоғамда демократияның, халықтың билік жүргізуінің дәрежесін анық ... ... ... ... мән ... Мемлекеттің мәні қалыптасқан, қабылданған формадан өзінің көрінісін табады. Мысалы, құл иеленуші мемлекеттердің мәні ... ... ... ... ... ... болса, оның формасы - шексіз монархия. Осыған байланысты мемлекет және ... ... ... ... ... ... бар. ... формасы даму кезеңдерінде өзгеріске ұшырап, бір сападан бір ... ... ... оның ... де ... ... ... - мемлекетке билік жүргізудің арнайы тәсілдері. Негізінде екі түрге бөлінеді: ... және ... ... ... - барлық халықтардың тендік пен бостандыққа негізделінген идеясында мемлекеттің басқару ісіне қатысуы, биліктің халықтың болуы.
Демократиялық емес режим - халықтың ... ... ... ... ... ... сан ... болады.
1. Тоталитарлық - (латын сезінен - totalis барлық, толық) ... ... ... бір ... бір ... ... шоғырланған, елде демократиялық бостандық пен саяси оппозицияның болуына тыйым салған режим. [1] Мемлекет жеке адамның барлық істерін ... ... ... ... Тек бір партия билік жүргізеді.
2. Басқару қатаң түрде бір ... ... Бір ... ғана ... ... пікір айтуға тыйым салынады.
5. Репрессия, күш қолдану мемлекеттің ең негізгі функциясы болып табылады.
Бұл ... ... ... ... ... Әдебиетте тоталитаризмді деп атайды. (Сталин, Мао Цзе Дун, Гитлер, Муссолини), әйгілі ғалым Ф.Хайектің ... ... . ... ... ... сөзі autoritaire - билік) азаматтарды тырп еткізбей мемлекет саясатына бағындыру. Тоталитаризмнің айырмашылығы авторитаризм халыққа бір идеологияны ... ... ... жол ... ... ... жасамайды, адамдардың жеке өміріне араласпайды. Бірақ, саяси билікке халық жаппай ... ... ... ... ... бір ғана ... ... немесе арнайы топтардың, отбасының қолында болады.
3. Аристократиялық (грек сөзі - ... - ... ақ ... ... ... топтардың мемлекетте саяси билікті жүргізуі, негізінде тарихта Греция, Афина, сияқты т.б. ... ... ... - ... сөзі - ... бірлестік, байлау) - бір ұлттың билік жүргізуде үстемдігі жарияланатын және ашық түрде террористік ... ... ... ... адам құқы ... бостандыққа жол берілмейді. Тарихта Италияда, Германияда қалыптасқан.
5. Либералдық - (латын сөзі - ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді мақсат етіп, мемлекеттің барлық тетіктерін сол мақсат үшін қалыптастыратын режим.
Демократия - сөзі ... demos - ... және гр. kratos - ... ... сөздерінен шыққан, яғни "халық билігі" деген мағынаны ... Бұл сөз ... ... ... ... ... ... дауыспен шешім қабылдау принциптеріне негізделген ұйымның ұйымдастырылу түрі.
Қоғамдық құрылымның мұраты.
Әр жерде демократия әртүрлі рең ... Олар ... ... ... деп ... ... заң жүзінде мемлекеттік билікті басқаруы. Мұнда конституция билік халықтың қолында екендігіне дәлел болады. Халық жоғары билікке өз өкілдерін сайлау ... ... ... ... ... ... жерде ғана болады. Мұнда барлық салада - заң шығару, оны орындауда, ... ... ... ... ... ... керек. Мұнда да қоғамның барлық саласында әділеттілік болуы тиіс. Демократияда сонымен қатар бостандық, еркіндік болуы ... ... деп ... ... теңдік, құқық, әділдік, еркіндік принциптеріне негізделген мемлекеттік құрылысты айтады.
Демократияның көпшілік таныған ... ... жоқ. Әр ... ... оны әр түрлі түсінген. Оның үстіне әр түрлі елдерде олардың ұлттық, тарихи және т. б. ... ... ... сан ... рең алуы ... ... демократиялык мемлекеттердің көптүрлілігіне карамастан, олардың ортақ белгілері болады. Ондай белгілерге төмендегілер жатады.
1. ... заң ... ... ... ... ... ... Ол мемлекетте ұйымдастырушы, конституциялық биліктің халыққа тән екендігіне көз жеткізеді. Ол жоғары органдарға өз өкілдерін сайлайды және жүйелі ... ... ... ... ... ... бастамасымен және референдум арқылы зандар жетілдіріледі және қабылданады. Сондықтан АКШ-тың төртінші президенті ... ... ... ... ... ... үшін оған жағдай жасау керек. Ондай жағдай теңдік болған жерде ғана болады. Б. з. б. V ... өмір ... ... атакты тарихшысы Геродот сол кездің өзінде демократия деп ... ... ... ... ... ... Тендік барлық салада -- халық жиналысында, мемлекеттік істерге қатысуда, заң шығаруда, оны орындауда және т. с.с. ... ... ... әлеуметтік, саяси, мәдени және т. с. с. ерекшеліктеріне байланысты адамдар әр түрлі болды. Солардың бәрін қалай тендестіруге болады? Ол үшін заң, ... ... ... ... ... Заң және ... -- жалпы және барлығына бірдей қоғамдық және саяси өмірдегі демократиялықтың негізі және корғаушысы. Олар қоғамдағы қатынастарды реттейді, жүріс-тұрыс, іс-әрекеттер ... ... ... ... ... ... етеді. Ол тәртіптерге қайшы келген іс-әрекетгерге тыйым салады, оларды бұзғандарды жазалайды. Бірақ қоғам біреулерге рұқсат етілгенді ... ... ... ... ... беріп, басқаларға қысым көрсетуі мүмкін. Билік иелері ... ... ... заң мен ... өз мақсаттарында пайдаланғылары келеді. Сондықтан құқықтық теңсіздікті болдырмау керек. Оны ... ... ... Оның ... -- ... ... де бірыңғай ұғымы жоқ. Ол жөнінде әр түрлі тарихи дәуірлерде әр ... ... ... ... ... ... ... қоғамда қарт, ауру адамдарды өлтіру әділеттілікке жатты. Инквизацияны жақтаушылар үшін діннен ... ... отқа жағу -- ... іс. ... заманында еріксіз ұжымдастыру барысында қазақ халқының жартысына жуығы ... ... ... ... 1986 жылы ... ... ... ұшырату біреулерге әділетті көрінді. Әйтпесе, сол жазалаушылар жазасын алулары керек емес пе?
Сайып келгенде, әділеттілік қоғамдық қатынастармен, қоғамдағы саяси ... ... ... ... ... ... ... Ал қазақ жастары болса желтоқсан көтерілісінде бостандық, еркіндік үшін алаңга шыққан болатын. Бұл -- ... ... ... ... ... ... жету үшін ғасырлар бойы күрессе, адамзат қоғамына демократияны ... ... пен ... бұзатын, қанаудың, тәуелділіктің барлық түрлерінен азат етілу үшін мыңдаған жылдар бойы күресуіне, реформалар, революциялар, ... ... сан рет ... ... ... тура келді. Тендікке, әділеттілікке, еркіндікке, демократияға, олардың принциптеріне сәйкес өмір сүруге үйрету және ... ... ... пен заң адамды күйзелу, қорқыныш, заңсыздықтан кұтқаруға міндетті. Сайып ... ... бәрі ... бостандыққа байланысты.
Сонымен біз халықтың мемлекетгік билікті жүргізуге қатысу керектігі, құқык, тендік, еркіндік жөнінде әңгіме еттік. Осы принциптердің бәрі түгел болғанда ғана ... ... Бұл -- ... ... ... Ол, өкінішке орай, адамзаттың басқа да арман-мұраттары сияқты бірден толық орыңдала бермейді. ... ... ... ... ... ... ... турде мемлекеттің негізгі органдарына сайлау жатады. Ең алдымен жоғарғы заң органы сайланбалы ... ... соң ... ... ... ... дейін сайланбалы болғаны дұрыс. Сонымен қатар шешім қабылдағаңда ерте заманнан демократияға азшылықтың көпшілікке бағынуы жататын. Кейінірек мұндай бағыну ... ... өз ... ... оны ... ... ... керектігі мойындалды. Қазіргі демократиялық процесте мынадай демократиялық рәсімдерде ... ... ... тең ... құқығы, сайлаудың еркіндігі, балама үміткердің болуы, тізім бойынша сайламау, демократияның үздіксіз қоғамдық бақылау аясында болуы, мемлекеттің дау-дамай, ... ... ... ... ... және т. с. с. ... болу үшін саяси, экономикалық, құқықтық, мәдени, идеологиялық ... ... ... ... Оның ... кепілдігіне әр түрлі демократиялық елдерде қалыптасып жатқан азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекеттер жатады. Сонымен, ... деп ... ... ... ... ... еркіндік принциптеріне негізделген мемлекеттік құрылысты айтамыз. Халықтың билігі ретіндегі демократия көбіне утопиялық арман-аңсарды білдіреді. Кейбіреулер оған жақындайды, кейбіреулерге көкжиекте көрініп ... ... ... оған жету жолы ... ... ... ... Дегенмен, ол -- шындық, өмірдегі бағдар, нысана, қоғамның саяси дамуының мақсаты. Ағылшынның көп ... ... ... ... Черчилльдің айтуы бойынша, "демократияның көп кемшіліктері бар,бірақ оның ең құндылығы сонда -- бұдан артықты ... ... ... ... ... жоқ>>.
Демократиялық институттар мен адам құқықтары жөніндегі бюро - Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық ... ... ... бөлімшесі.Орталығы Варшава қаласында (Польша) орналасқан. Адам құқықтарының сақталуын қадағалап, демократияны дамытып, нығайтуға қол ұшын береді. Міндеті - ... ... ... ЕҚЫҰ (ОБСЕ) міндеттемелерінің орындалуына шолу жасап, жыл сайын конференциялар өткізу; демократиялық институттар мен адам ... ... ... ... мен ... ... Бюро ... мүше мемлекеттер аимағында саилаулар өткізу барысын қадағалау жөніндегі ... ... ... ... ... жәрдем береді, сайлауды өткізу және демократиялық институттарды дамыту туралы ақпарат алмасуға көмектеседі. Адами өлшемдер туралы Копенгаген құжатына (1990) сәйкес ЕҚЫҰ-ға ... ... ішкі және ... ... қатысуы сайлау процесін жақсартатынын мойындаған болатын. Ұйымның осы қызметін атқару бюроға жүктелді. Соңғы ... бюро ... ... және ... ТМД ... ... сайлаулар барысын бақылады.[3]
Демократия және мемлекет - "демократия" және "мемлекет" ұғымдарының арасындағы ... ... ... ... ... ... халықтың өзі қоғам өмірін ұйымдастыруын білдіреді. Бірақ ... ... ... ... ... ... мағынасындағы демократияның орнамағаны ақиқат. Көпшілік елдерде тек сол халық ... ... ... ... ғана кәрініс тапқан. Мұндай қоғамдарда әлі күнге дейін қоғамдық өмірді реттеу қызметін өкілеттік және басқа да билік органдары, ... ... ... Шын ... бүгінгі күнгі демократия - мемлекеттіліктің бір түрі, ол, тіпті, мінсіз деп танылуы мүмкін. Басқа жағынан қарағанда, демократияны дамыту ... - өз ... ... ... ... арттырып, рөлін үнемі күшейту және соған сәйкес, оның өкілетті органдарының, яғни, мемлекеттің қоғамдық ... ... ... ... ... - ... ... реттеуде қандай да бір мемлекет институттарының араласпауы, адамдардың бір-біріне үстемдік жүргізуінің болмауы. Шын мәнінде, толыққанды демократия өмірді саясатсыз, мемлекетсіз ... ... ... ... ... өмірінен мемлекеттің жоғалуы "демократия" ұғымының қазіргі мәнінен айырады. Осылайша, қоғамда мемлекет болса, толыққанды ... ... ... ... ал ... ... орнаған жағдайда мемлекет те, қоғамдық қатынастарды реттеуші билік түрі ... ... өзі де ... болып қалады.[4]
2 ДЕМОКРАТИЯНЫҢ АНТИКАЛЫҚ,КЛАССИКАЛЫҚ ТЕОРИЯЛАРЫ
Демократиялық мемлекеттің ең бірінші түріне Афины ... ... Ол б. з. б. V ... ... ... Онда жоғарғы билік ұдайы шақырылып тұратын халық кеңесінің қолында еді. Ол ... ішкі және ... ... ... ... ... ... Мысалы, оған басқарушы қызмет адамдарын сайлау және ... ... ... ... салық мөлшері және мемлекеттік қаржы-қаражатты жұмсау тәртібі; соғыс ашу және келісімге келу; одақтастарды айқындау; басшылардың іс-әрекеттерін ... ... ... және т. с. с. ... ... ... 20 жасқа жеткен афинылык әрбір азамат қатыса алатын. Саясатқа қатынасу оның бірден-бір ... ісі ... ... ... онда толық құқықты азаматтар көп болған жоқ. Құлдардың, ... ... ... ... ... келгендердің мұндай құқығы болмады. Көшіп келгендердің жеке ... бос ... ... кеңесіне, сотқа қатыстырылмады, мемлекеттік қызметтерге сайланбады. Олар тек мемлекетке сіңірген ерен еңбегінің, асқан зор қызметінің арқасында ғана ондай ... ... ... ... ... көп ... ... басқару қиынға түседі деп, ондайлардың санын аса көбейтпеді. Халық кеңесімен ... ... ... ... бесжүздік (бес жүз адамнан тұратын) кеңесі де болды. Ол_аткарушы орган ретінде күнделікті басқару мәселелерімен шұғылданды. Сонымен ... ол ... ... ... ... ... мемлекеттік құрылысының үшінші маңызды демократиялық органын оң бөлімнен тұратын халық соты кұрды. Істің қандай бөлімде қаралатындығы сот болатын күні ... ... ... Бұл пара алушылық сияқты зиянды әдеттерге жол бере қоймайды. Оның үстіне сот мәжілістері ашық жүргізілетін. Ол да ... әділ ... ... ... ... ... ... қабылданатын. Афинының азаматтары өзін еркін санайтын. Себебі, олар жеке адамдарға емес, заңға ғана ... Олар ... ... болсын, бейбіт шақта болсын мемлекетке қызмет ететін.
Ежелгі грек ... ... ... ... еді. ... ... ... жерге коғамдык меншік жатты. Әрбір толық құкыкты азамат меншікке иелік етіп, жерді пайдалана алатын. Өзіне тиісті ... ... мұра етіп ... ... ... ... ... Бірақ ол жер өңделмесе, қауым оны басқа біреуге бере алатын. Полисте ... ... мен ... ... ... және мемлекеттің құқығы мен міндеттері біртұтас еді. Сондықтан өз құқығын басқа біреуге беру деген ойға да келмеді. Ондай ... ... ... ... ... ... ... Антикалық демократия тура демократияға жатты. Әрбір еркін азамат мемлекеттік билеуге қатысуға құқықты және міндетті ... ... адам мен ... ... қазіргідей партия, парламент, бюрократия сияқтылар болған жок. Афинылық демократия Перикдтің (б.з.б. 490 -- 429) басшылық еткен дәуірінде әсіресе гүлденіп өркендеді. Бұл кез ... ... ... ғасыры болып саналады.
Шынындада, асқан саясаткер, керемет шешен, білімді де білгір Перикл халык көсемі болып ... және ... ... ... Оның басшылығымен жүргізілген реформаларда билікті барлық ерікті адамдарға мүмкіндігінше біркелкі бөліп беру қарастырылды. Ол орта және ұсақ жер ... ... ... ... ... оларды қолдады. Ол өлгеннен кейінгі жылдары саяси және экономикалық теңдік біртіндеп бұзылып, жойыла бастады. ... ... ... ... ... ... ... тарапынан азшылыққа бассыздық, зорлық-зомбылық көбейді. Осының бәрі демократиялық принциптерді әлсіретіп, төмендетті. Б.з.б. 322 жылы афинылық ... ... қала ... ... болып қалды. Афиныда демократиялық басқару түрі сақталып, бірақ халық кеңесі шың мәніндегі биліктен ... ... ... ... ... ... де ... Мұнда демократия одан әрі дамыды. Институционалдық және әлеуметтік билік бөлінді. Басы бос, бірақ ... тең құқы жоқ ... ... адамдары мен ақсүйектер арасындағы дау-жанжалдың нәтижесінде халықтық ... деп ... ... ... ... жаңа ... пайда болды. Соның арқасында адамзат тарихында бірінші болып биліктің аралас түрі ... ... ... ... ... V ғасырда Афиныда дүниеге келген. Мұнда "халық кеңесі" жұмыс істеді. Ол ... ... ... ... ... ... ашу, соғысты тоқтату шешімдерін қабылдады, т.с.с. Бірақ халық кеңесіне қатыса алмайтын ... ... жоқ ... да болған. Оларға Афиныға басқа жақтан көшіп келген азаматтар, сол елде тұратын әйелдер мен құлдар жатады. ... ... ... ... ... көп болса, оларды басқару қиындыққа түседі деп қорықты.
Халық кеңесімен қатар бес жүз адамнан тұратын кеңес жұмыс істеді. Оны ... деп ... Олар ... ... ... ... ... қатар "халық соты" жұмыс істеді. Ол қылмыс жасаушыларды жазалап отырды. Афинылық демократия Периклдің (б.з.б. 490-429) басшылық еткен дәуірінде ... ... Бұл ... ... ... алтын ғасыры болып саналады. Периклдің уақытында барлық билік мүмкіндігінше ... ... ... ... ... де болған. Мұнда "халықтық мінбе" жұмыс істеді. Мұның құрамында ... де, ... топ ... де ... бұл ... ... жақтары да болды. Азаматтық құқық барлық адамда ... жоқ, ... ... адам ... ... ... ... алған классикалық демократияның өзгешелігі болды. Мұнда саясатқа барлық тап өкілдері ... ... Олар өз ... ... ... ... ... Шумпетер (1883-1950) демократияның "Шумпетерлік" теориясын жасады. Шумпетердің ойынша, демократияның ойдағыдай жұмыс ... үшін төрт ... ... ... ... қызметтерге сайлауға болатын айтарлықтай билікті, маман өкілдері тобы болу тиіс.
2 Саяси органдар халық жақсы қабылдап, оларға өз ... айта ... ... қабылдауы керек.
3 Жауапкершілікті толық сезінетін, қызмет орнының абыройын ... ... ... бар ... ... ... болуы керек.
4 Демократиялық өзін-өзі бақылау болғаны өте маңызды. ... топ ... ... ... ... халық мүддесін бірінші орынға қоюы керек.[5]
Демократиялық социализм тұжырымы - демократиялық социализмді әлеуметтік-саяси қозғалыс немесе саяси-идеялық ағым ... ... ... Демократиялық социализм - кұрделі және көпқырлы ұғым. ... ... ... ... рет 1888 жылы Д.Б. Шоу ... ... ... түсіндіру үшін қолданды. Демократиялық социализм тарихы - жұмысшылар ... ... ... байланысты. Жұмысшылар қозғалысының дамуы XIX ғасырдың соңы мен XX ғасыр бойы демократиялық-социализм ұғымын ... ... ... ... ... капитализмге балама ретінде пайда болған. Бұл тұрғыда демократиялық-социализм марксистік идеяның маңызды қағидаларын ұстанды, яғни капитализмді жою, жалпы теңдік, ... ... ... және т.б. ... ... ... түбірімен өзгерту, пролетариаттың (жұмысшының) үстемдігін орнату. Кейбіреулер марксистер ұсынған капитализмді жойып, социализмге өту төңкерістік жолын қолдады. ... ... ... ... ... бұл ... ... тек қана саяси-қоғамдық институттар мен жалпы қабылдаған ойын ережесін мойындады. Демократиялық-социализм негізіндегі партиялар парламенттік партияларға айналды және де жұмыс ... ... ... жүйемен интеграцияға түсуіне мүмкіндік берді. Бұл көзқарас бойынша демократиялық-социализмнің кейінгі тарихын марксизмнен біртіндеп алшақтау тарихы ретінде қарастыруға болады. Авторитарлық социализмнің ... идея ... ... ... ... болу ... ... ала болжаған демократиялық-социализмнің реформашылары өздерінің негізгі мақсаты демократиялық социализм орнату деп жариялады.
Демократиялық социализм ... ... ... ... ... ... Бернштеин екені айқын. Бұдан басқа фабиандық, ағылшындық және гильдейлік социализм, поссибилизм және т.б. француздық социализмнің реформистік ағымдары ... ... ... ... үлес ... ... австромарксизм, әсіресе оның большевизм мен ленинизмге қарсылық білдірген, идеялық басшылары О. Бауэр, М. Адлер, К. Реннерді де ... ... ... ... ... - ... ... қоғам орнату, мемлекеттің негізгі мақсаты - әрбір жеке тұлғаның еркін қорғау.[6]
Демократияның тобы топ (элитарлық) теориясы бойынша халық ... ... Ал ... ... аз ғана топ ... Ол іріктелген, қалаулы топ болуы қажет.
Демократияның марксистік теориясында тапқа үлкен мән береді.
"Ақпараттық демократияның" негізін салушы Франция ... ... Оның ... ... адамдар, ақпарат құралдары және сайлаушылар арасындағы өзара байланыс негізінде құралады. Халық өзінің таңдау құқығын ақпарат хабарларының еркін ... ... ғана іске ... ... Демократияның экономикалық теориясында саясат билік қатынастарын нарықтық қатынастармен ... Тура ... ... ... ... шешімдерді қабылдауға, билік жүргізуге тікелей қатысады. Оның ұтымды жақтары:
-халықты саясаттан шеттетпейді, саяси жүйенің тұрақтылығын және басқарудың ... ... ... дамытып, тұлғаның өзін-өзі көрсетуіне, танытуына жол ашады;
-саяси институттар мен қызмет адамдарын бақылаудың ... ... ... ... ... ... пайдаланудан сақтайды, басқарушы төбе топтың халықтан алшақтануына, шенеуніктердің бюрократтануына жібермейді. Тура демократияға референдум, плебисциттер жатады. Референдумға маңызды заң ... ... ішкі және ... ... шешу үшін ... ... ... жатады. Мысалы: Қазақстан Республикасында референдум арқылы Президенттің өкілдігі ұзартылады.
Плебисцитарлық демократияда азаматтардың саяси ықпалы кемиді оларға сайлау арқылы заңның ... ... ... ... ... немесе қабылдамау құқығы беріледі. Оны президент, үкімет, партия, т.с.с. дайындайды. Мұнда халықтың жобаны дайындауға қатынасу мүмкіндігі аз. ... ... ... еркі ... және биліктің өкілетті органдарына беріледі. Азаматтар өздерінің көзқарастарының, мақсаттарының, бағдарламаларының ниеттестігіне байланысты депутаттарды сайлайды, оларға өз мүдделерін қорғауды ... ... ... ... Республикасында демократиялық белгілер бар, қазір соны жүзеге асыру үшін көптенген жұмыстар жүргізілуде. Қазақстан Республикасы өзін егеменді, зайырлы, ... ... ... ... деп ... Қабылданып жатқан заңдарда адамдардың негізгі құқықтары мен бостандықтары көрсетіліп, заң мен сот алдында теңдестірілген. Әркім өзінің ... ... ... ... ... ... Сөз және ... бостандығы, соның ішінде сынау құқығы да заң жүзінде бекітілген.[7]
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ДЕМОКРАТИЯ НЫСАНДАРЫ
Қазақстан Республикасының Конституциясында: "Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, ... және ... ... ... ... оның ең ... қазынасы - адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандығы. Республика қызметінің түбегейлі принциптері қоғамдық татулық пен ... ... ... ... ... көздейтін экономикалық даму; қазақстандық патриотизм, мемлекет әмірінің аса маңызды мәселелерін демократиялық, әдістермен, оның ішінде республикалық ... ... ... дауыс беру арқылы шешу" деп көрсеткен (Жалпы ережелер, 1-бап).1990 жылы 25 ... КСРО ... ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік егемендігі туралы Декларация қабылданды. Одан кейінгі мерзімде бұл Декларация конституциялық, күші бар ... ... жылы 30 ... ... ... нәтижесінде жаңа Конституция қабылданды.Қазақстан Республикасының егемендігі оның бүкіл аумағын қамтиды. Мемлекет өз аумағының тұтастығын, қол сұғылмауын және бөлінбеуін қамтамасыз ... ... ... ... - ... Халық билікті тікелей республикалық референдум және еркін сайлау арқылы жүзеге асырады, сондай-ақ өз билігін жүзеге асыруды мемлекеттік органдарға береді. ... ... ... ... де ... кете ... мемлекеттік билік біртұтас, ол Конституция мен заңдар негізінде заң шығарушы, атқарушы және сот тармақтарына бөлінеді, олардың тежемелік әрі тепе-теңдік ... ... ... ... іс-қимыл жасау принципіне сәйкес жүзеге асырылады.
"Қазақстан халқы" деген конституциялық ұғым жергілікті қазақ ұлтымен ... ... бір және ... ... жерінде тұрақты дамыған көп сатылы біртұтас экономика мен жарқын өмір салтының ... ... ... ... адамдардың саяси этностық бірлігі болып табылатын Қазақстан халқының әлеуметтік ерекшелігін; Конституциялық ... ... ... ... және ... ... тең қолданылатын мемлекеттік және ресми тілдерді - сан қырлы қазақстандық мәдениет пен ... ... ... ... ... ... - демократиялық мемлекет.Біздің Республикамыздың жағдайында демократиялық мемлекет - ең алдымен Конституция ... ... ... ... және ... ... ... мерзімі біткен соң оларды ауыстыруға халықты құрылтайшылар арқылы ... ... ... ... (президенттік, парламенттік) қарамастан, мемлекеттің жоғарғы органдары арқылы көпшіліктің ... ... және ... ... ... ... ... жасайды.Сонымен қатар демократиялық мемлекет әлеуметтік және ұлттық нысандарына, тағы басқа да ... ... ... ... өз ... білдіруіне, оның есепке алынуына да мүмкіндік береді. Бұл ретте Қазақстан Республикасының ... ... сөз, ар ... ... тілі мен ... өзі ... қамтамасыз ете отырып, бірлесу, митингілер, демонстрациялар, шерулер өткізу ереуілге шығу құқығымен қоса, ... және ... ... ... ... ... ... қызметке араласып, мемлекеттік, тағы басқа да істерді ... ... ... тең ... ... ... ... ерекшелігі республика азаматтарының мемлекеттік қызметке араласуын ретке келтіру болып табылады. Мемлекеттік қызмет институтын реттеу 1995 ... ... ... ... мемлекет ретіндегі Республика қызметінің түбегейлі принциптерінің бірі - қоғамдық татулық пен саяси тұрақтылық. Демократиялық мемлекет саяси тәртіп жүргізудің ... ... мен ... көбірек қолданады.
Қазақстан Республикасы - зайырлы ... Бұл ұғым ... діни ... мен ... ... ажыратылғандығын білдіреді. Қазақстандағы ислам мен православиелік, тағы басқа нанымдық ағымдардың ісіне мемлекет араласпайтындығын білдіреді. Діни негізде партия құруға жол берілмейді. ... ... ... заң ... ... Конституция негізінде құрбылы,жұмыс істейді.Сонымен бірге әркімнің ар-ұждан ... ... бар, оны ... ... ... ... ... Наным немесе атеизм мәселесі - әркімнің өзіндік ұстанымы. ... дін ... ... мен діни ... ... жөніндегі заңдылықтарды мемлекет белгілеп, бақылайды. Қазақстан аумағында шетелдік діни бірлестіктердің жұмыс істеуі, ол орталықтардың Республикадағы діни бірлестік жетекшілерін тағайындауы тек ... ... ... ... бойынша ғана асырылуы мүмкін.Қазақстан - құқықтық мемлекет.
Қазақстан Республикасының Конституциясы - құқықтық мемлекеттің бастауы әрі шарты.Оның негізгі ... үшін - ... ... ... ... ... ... ,мемлекеттік органдар мен лауазым иелері үшін - "заңда нақты не көрсетілсе, соған ғана рұқсат" болып табылады.Құқықтық ... ... пен ... ... ... ... ... арттыруды, барлық заң жүйесін жақсартып, әділеттілікті жоғары дәрежеге көтеруді мақсат тұтады. Құқықтық мемлекеттің сапалық белгісі - адам және ... ... мен ... халықаралық, өлшем деңгейінде кепілдік беру болып табылады. Сот билігінің тәуелсіздігі мемлекет пен азаматтың өзара ... ... ... ... бере алады. Конституция нормаларында атаған белгілер айқын ... ... - ... ... Конституцияда көрсетілгендей, Қазақстан Республикасы демократиялық, зайырлы, құқықтық мемлекет болуымен қатар, әлеуметтік мемлекет болып та ... ... ... топтарға немесе ұлыстарға емес, тұтас қоғам мен азаматтарға қызмет етеді. Ол мемлекеттік қор есебінен барлық азаматтарға мүмкіндігінше игіліктер көрсетіп, қоғамдағы ... да ... бөлу ... ... ... болдырмауға әрекет етеді. Мемлекеттің әлеуметтік сипатын Республика Конституциясында көрсетілгендей, білім беру, денсаулық сақтау, ғылым, мәдениет, халықты жұмыспен қамтамасыз ету, ... ... ... ... және ... ... отбасыларына көмектесу сияқты шаралардан көруге болады. Әлеуметтік мемлекет азаматтың ең төменгі күнкөріс ... мен өмір ... ... ... ... ... ету ... мойындацды. Бұған денсаулық пен адам өміріндегі қауіпсіздік мәселелері де кіреді.Бұл шараларды әлеуметтік мемлекет жалпы және ... ... ... ... ... асырады. Қоғам мен азаматтардың нақты бір категорияларының мүддесі үшін күрделі экономикалық жоспарлауға және бюджеттік қаржыландыруға жүгінеді. Мәселен, Қазақстан ... ... 1995 ... ... ... ... реформаны тереңдету жөніндегі іс-қимыл бағдарламасын" қабылдады. Оның ... бірі - ... ... ... үшінші бөлім болды. Сондай-ақ 1995 жылы желтоқсанның 19-ында Қазақстан Республикасының ... ... ... ... тұрғындарының әлеуметтік тұрмыс жағдайларын жақсарту жөніндегі шаралар туралы" Жарлығы да ... ... ... ... қосылады.Алайда әлеуметтік мемлекетті "Социалистік мемлекет" деген ұғыммен шатастыруға ... ... ... ... ... мүмкіндіктерге сай әлеуметтік қамқорлықтарды өз міндетіне алады және азаматтардың еңбек пен ... ... ... ... көңіл-күйдің болуына жол бермейді.
Сондықтан Қазақстан Республикасы Конституциясының ... ... ... құқығы, бостандығын және міндетін бекіте отырып, жеке адамның өмірін және еркін ... ... ету ... ... ... ... оның өзінің санасы мен ерік-жігерінің ісі екендігін атап көрсетеді. Әлеуметтік мемлекет ... ... жеке ... мен ... ... еркіндік үшін қажетті жағдайлар туғызуға міндетті. Осы жағдайлар арқылы "бүкіл халықтың игілігін көздейтін экономикалық ... ... ... - Конституция, Конституциялық заңдар мен басқа да Қазақстан Республикасының мемлекеттік өміріндегі өте маңызды мәселелер жөніндегі ... ... ... ... ... ... өткізілетін бүкілхалықтық дауыс беру. Бұл халық билігін тікелей жүзеге асырудың ең маңызды тәсілі саналады. Референдум ... ... ең ... ... ... ... ие. Оның ... барлық аумағына бірдей міндетті күші бар және әлдеқандай органдар тарапынан бекітуді қажет етпейді. Конституцияның, Конституциялық ... ... да ... актілер мен заңдардың арасында сәйкессіздік болған жағдайда, ол өзгешеліктер Конституцияны және басқа да аталған актілердің барлығын Республикалық ... ... ... сай ... ... түзе ... ... азаматтар ерікті түрде қатысып, жабық дауыс береді. Он сегіз жасқа толған Республика азаматтары тегіне, әлеуметтік, лауазымдық, мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ... ... ... ... нанымына, мекен-жайына немесе басқа да жағдайларына қарамастан, республикалық референдумға қатысуға құқықты. Әр азамат референдумда теңдей ... ... ... ... деп ... сондай-ақ сот үкімі бойынша бас бостандығынан айыру орындарында отырған азаматтардың референдумға қатысуға құқығы жоқ.Республикалық референдум өткізудің ... ... ... жағы ... мақсаты - адамды сайлау емес, мәселе шешу. Референдумға қойылатын мәселе азамат оған "иә" немесе "жоқ" деп бір ... ... ... не ... бірнеше шешімдердің біреуін таңдай алатындай деңгейде болуы тиіс. Қатысуға құқықты азаматтардың жартысынан астамы ... ... ... ... ... болып есептеледі. Республикалық референдум өткізу жөніндегі шешімді, Конституцияға сай, Республика Президенті қабылдайды. Республикалық референдум өткізу ... ... ... Парламент пен Үкімет тарапынан және республикалық референдумға қатысуға құқықты кемінде екі жүз мың республика азаматының қолдауымен ... ... ... ... ұйымдастырып, өткізу мен оның нәтижесін анықтау Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 2 қарашадағы конституциялық күші бар "Республикалық референдум туралы " ... ... ... ... Күшіне енген жаңа Конституцияға сәйкес және дамыған демократиялық, елдердің тәжірибесіне сүйене отырып ... бұл ... ... ... ... бола алмайтын мәселелердің жеткілікті тізімі келтіріледі. Тәуелсіз мемлекет тарихындағы алғашқы республикалық референдум Қазақстанда 1995 жылғы сәуір мен тамыз айларында өткізілді. ... ... ... ... ... сайлаған Президенті Н.Ә.Назарбаевтың өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту және Қазақстан Республикасының жаңа ... ... ... ... ... ... ... референдумның алдында Н.Ә.Назарбаев ұсынған Конституция жобасы талқыланды. Жалпыхалықтық талқылаудың мақсаты - көпшіліктің ... ... ала ... Заң ... ... түсу және оған ... көрсету.Қазақстандық демократияның ажырамас конституциялық институты, сонымен бірге мемлекеттік жоғары лауазымды адамның (Президенттің) орнын алмастыру мен өкілдік органдарды ... ... және ... өзін-өзі басқару органдарын) құру тәсілі - ерікті ... ... үшін ... үш ... сақталуы тиіс. Біріншіден, баламалы ұйғарындылық, (альтернативтік), сайлаушының бірнеше кандидаттың біреуін ұйғару мүмкіндігін; екіншіден сайлау ... ... ... ... бақылау үшіншіден, сайлаушылардың өз еркімен дауыс беруі. Қазақстан Республикасындағы сайлау өткізудің принциптері Конституцияда бекітіліп, Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 28 ... ... Заң күші бар ... ... ... туралы" Жарлығында, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының құқықтық-нормативтік сипаттағы актілерінде ... ... Осы ... ... 1995 жылдың желтоқсанында Қазақстан Республикасының Парламенті депутаттарының сайлауы өткізілді.
Мемлекеттік биліктің бірлігін, үстемдігі мен тәуелсіздігін анықтайтын -елдің егемендігі. ... ... ... ... біртұтастығы, аумағының бөлінбейтіндігі іске асырылды. Республика мемлекеттік билігінің тәуелсіздігі оның мемлекетаралық қатынастағы ... ... ... ... ... Республикасын бүкіл әлем елдері танып отыр. Шекара туралы шарттарға қол қойылады.Республика егемендігі оның бүкіл аумағын қамтиды. Мемлекет өз аумағының ... қол ... және ... ... ... деп ... Конституцияда.Сонымен, біз алдыңғы тақырыптарда демократия ұғымына халықаралық көлемде сипаттама бердік. Қазақстан жағдайына демократияның әмбебаптық дәрежесіне оның әлемдік стандартқа ... ... ... ... мемлекет болып қалыптасты, ол қамтамасыз етілді.
Демократия және құқықтық дәрежеге өту ... одан әрі ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президенті мен Үкіметінің өкілі болып табылатын тиісті әкімшілік аймақтың әкімі басқарады.Қазақстан Республикасында сот әділдігін тек сот қана ... ... Олар ... ... Конституциялық соты, Қазақстан Республикасының Жоғарғы соты. [8]
3.1 Халықтық билік - демократияның басты ... ... және ... ... ... ұғымын құрай отырып күрделі құбылыс болып саналады.Халық өз билігін тікелей және ... ... ... ... ... ... білдіру түріне байланысты ол тікелей және өкілді демократия болып екіге бөлінеді. Өкілді ... - бұл ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруы. Тікелей демократия - бұл ... ... және ... ... ... ... ... тікелей ерік білдіруінің нысаны. Тікелей демократия әртүрлі нысандарда байқалады. Халық билігінің байқалуының ең жоғарғы тікелей нысаны болып референдум және ... ... ... деп ... болады. Референдум - бұл республиканың ... және ... ... ... ... ... ... бүкіл халықтық дауыс беру. Ал, сайлау - бұл азаматтардың ... және ... ... ... ... өздерінің еріктері мен мүдделеріне сәйкес билікті жүзеге асыру үшін ... ... ... беру ... ... билігін жүзеге асыруға қатысуы болып табылады..Референдум халық билігінің аса бір маңызды нысаны болып табылады. Референдумдар аумағы ... ... ... ... және ... ... Қазақстанда жергілікті референдум мәселесі реттелмеген. Референдум - бұл қоғамдық өмірдің ... ... ... ... ... беру ... жүзеге асырылатын азаматтардың тікелей ерік білдірулері. Республикалық референдум - бұл мемлекеттік маңызы бар шара. Референдум ... ... ... биліктің қайнар көзі ретінде Конституцияны, заңдарды қабылдайды, оларға өзгертулер енгізу ісімен республикамыздың заң ... ... ... ... бір ... ... ... тек Қазақстан Республикасының базасының қатарын толықтырып қана қоймай, ол азаматтардың ... ... ... ... ... өкілді органының қызметінің жоғарылауына себепші болады. Өйткені, референдумда халықбилігінің мынадай әлеуметтік ... ... ... ... органдардың қызметіне қоғамдық бақылау. Себебі, референдумда заң актілердің жобаларына өктем баға беріледі. Ал, ол өз ... ... ... ... ... өз ... қызметін жетілдіруіне әсер етеді. Сондай-ақ референдум арқылы азаматтардың мемлекет ісіне араласуы өсіп, өмірдің ... ... ... мен ... ... референдумның бірнеше маңызды тұстарын көрсетуге болады:
1. халық тікелей заң ... ... ... ... мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалар үшін аса маңызды қоғамдық құқықтық нормаларды бекітеді;
2. референдум азаматтардың құқықтық санасының өсуіне өз ... ... ... - бұл ... ... ... бір нысаны;
4. референдум мемлекеттік органдардың нормашығарушылық қызметінің жетілуіне өз септігін тигізеді;
5. референдум арқылы қоғамның мемлекеттік және қоғамдық істерге ... ... ... ... ... ... етуі күшейеді.Референдум қандай да бір мемлекеттік мәселелердің нақты шешілуінің өзіндік ... ... ... Ол - ... ... да бір мәселені тікелей ақырғы шешуі. Қазақстанның тәуелсіздігі тарихында референдум туралы екі заң қабылданды. 25 ... 2005 ... ... референдум туралы" Президенттің конституциялық заң күші бар жарлығына сәйкес "республикалық референдум - ҚР мемлекеттік өмірінің ... ... ... арналған заңдар мен шешімдердің жобасы бойынша бүкілхалықтық дауыс беру. 1995 жылы 2 ... ... ... заң ... ... толықтырды, яғни республикалық референдум - Қазақстан Республикасы Конституциясының, конституциялық заңдарының, заңдарының және мемлекеттiк өмiрiнiң өзге де ... ... ... арналған шешiмдердiң жобалары бойынша бүкiлхалықтық дауыс беру. Демек, референдум - бұл 25 наурыздағы ... тек ... ... ... ... мәселелері бойынша заңдар мен шешімдердің жобалары бойынша ғана дауыс беру емес, ең негізгісі, ҚР ... мен ... ... ... ... ... дауыс беру. Халық билігін жүзеге асырудың бұл жоғарғы нысанын пайдалану тәртібі ҚР Конституциясының баптарында бекітілген. 1 ... ... ... аса ... ... ... ... - республикалық референдум арқылы шешілетіні ашылған, 3 бапта халықтың ... ... ... ... ... оның ... республикалық референдум арқылы жүзеге асыру белгіленген, 44 баптың 10- тармақшасында ... ... ... ... ... шешім қабылдау жөніндегі өкілеттігі бекітілген, 54 баптың 2 тармағының 3-тармақшасында Парламенттің республикалық референдум тағайындау туралы бастама көтеру жөніндегі құзыреті ... 72 ... 1 ... ... ... дау ... жағдайда республикалық референдум өткізу туралы мәселені шешу құқығы баяндалған, 91 баптың 1 тармағында ҚР Конституциясына өзгертулер мен ... ... ... ... тәртібі бекітілген. ҚР Конституциясында республикалық референдум мәселесінің аталғандай ... ... ... ... ... ... ... өскендігін, әрбір жеке адамның мемлекет ісіне шынайы қатысатындығын көрсетеді әрі осынша назардың бөлінуі оның бүкіл халықтың ерік білдіруінің, ... ... ... ... ... асыруының жоғары нысанының бірі болып табылатындығымен себептелген.[9]
Бүкiлхалықтық ... беру ... ... ... ... ... ... ретiнде халықтың өз еркiн бiлдiруiнiң ең ... ... ... ... ... секілді республикалық референдум да келесідей демократиялық қағидалар негізінде өткізіледі: азаматтардың еркін қатысуы, еркін ... ерік ... ... ... ... беру ... жалпыға бірдей, тең, тікелей қатысу құқығы. Референдум өткізіп онда шешім қабылдау ұзақ та күрделі процесті қамтиды.Оны бірнеше ... ... ... саты - ... ... ... ... бастамашылық.
Референдум тағайындау бастамашылығы:
1) Қазақстан Республикасының Президентiнде;
2) Қазақстан Республикасының Парламентiнде;
3) Қазақстан Республикасының Үкiметiнде;
4) сан жағынан Республиканың барлық ... ... мен ... маңызы бар қалаларын тең мөлшерде бiлдiретiн республикалық референдумға қатысу құқығы бар екi жүз ... кем емес ... ... ... саты - ... ... өткізу (тағайындау) туралы шешім қабылдау. Мұндай құқық Республика Президентіне тән. Республика Президентi Парламент пен Үкiметтiң немесе Республика азаматтарының бастамашылығы ... ... ... ... ... ... бiрiн ... референдум тағайындау туралы;
2) референдум өткiзбей-ақ, оның талқысына ұсынылатын мәселе (мәселелер) бойынша
Конституцияға өзгертулер мен толықтырулар ... ... заң, заң ... ... ... ... қажеттiгi туралы;
3) референдум тағайындау туралы бастамашылықты қабылдамау туралы
Референдум тағайындау ... ... ... ... ... ... ... жолымен қабылдайды.
Үшінші саты - референдумды өткізуге дайындық. ... ... пен оны ... ... ... асырады: Орталық референдум комиссиясының функциясын орындаушы Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы, аумақтық референдум комиссияларының функциясын орындаушы Қазақстан ... ... ... комиссиялары, учаскелiк референдум комиссияларының функциясын орындаушы учаскелiк сайлау комиссиялары.
Төртінші саты - дауыс беру және дауыс санау. Референдумда дауыс беру ... ... мен ... ... ... Республикасындағы сайлау туралы" конституциялық заңда белгiленген ережелерге ... ... ... ... учаскелік референдум комиссиясы жүзеге асырады.
Бесінші саты - референдум ... ... оны ... ... ... қорытындылары Орталық референдум комиссиясының мәжiлiсiнде шығарылып, хаттамамен ресiмделедi, оған Орталық референдум комиссиясының Төрағасы, Төрағаның орынбасары, ... мен ... ... ... және қаулымен бекiтедi. Егер референдумға қатысу құқығы бар азаматтардың жартысынан көбi ... ... ... ... референдум өткiзiлген деп саналады. Егер дауыс берудiң нәтижесiнде референдумға қойылған мәселе бойынша оның оң шешiмiн жақтап ... ... ... ... ... көбi дауыс берсе, ол жөнiнде шешiм қабылданды деп саналады. Референдумның қорытындылары ... ... ... ... ... ... дауыс беру өткiзiлген күннен бастап жетi күн мерзiмнен кешiктiрiлмей бұқаралық ... ... ... саты - ... ... ... ... туралы мәселенi Республиканың Конституциялық Кеңесiнiң қарауы. Референдум - бұл заңдар ... ... өзге ... ... ... ... бір бөлігінің емес, бүкіл халықтың дауыс беруі болып табылады. Шынайы ... және ... ... ... ... ... ... танитын мемлекетте халықтың еркі әрқашан басым және ... ... Сол ... де ... ... шешімнің бүкіл республика аумағында міндетті күші бар және мұндай ... ... акт ... ... ... ... ... мемлекеттік өкімет органдарының қандай да бір қуаттауын қажет етпейді. Сондай-ақ, референдум қабылдаған шешiм мен Республика Конституциясының, конституциялық ... ... және өзге де ... ... ... арасындағы сәйкессiздiктер Конституцияны, конституциялық заңдарды заңдар мен өзге де нормативтiк құқықтық актiлердi референдум қабылдаған ... ... ... ... ... Қазақстанда республикалық референдум екі реті өткізілді. Оның көмегімен 1995 жылы 30 тамызда ҚР-ң ... ... ... 1995 жылы 29 ... ҚР Президентінің өкілеттігі ұзартылды.Референдум - бұл тікелей демократияның ең бір ықпалды және көрнекті нысанының бірі ... ... Ол ... ... ... бір ... ... тікелей шешуін, халықтың еркін анықтау мен заңи рәсімдеуді қамтамасыз етеді.Тікелей демократияның өзіндік институтының бірі болып жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... ... дамыған демократиялық мемлекеттерде негізінен ХІХ ғасырдағы муниципалдық реформалар нәтижесінде қалыптасты. Оның ... ... ... ... ... ... өту ... байланысты болды. Бір кездері жергілікті өкілді органдар үкіметке және оның орталықтағы, жергілікті жерлердегі органдарына бағынбайтын, заңмен және сот ... ... ... ... ... табылады деп есептелді. Кейінірек, атқарушы биліктің дамуы мен нығаюының нәтижесінде жергілікті өзін-өзі басқару ақырындап атқарушы қызметтің ... ... ... ... ... асырылатын түріне айналды. Сол уақыттардан бері жергілікті өзін-өзі басқарудың көптеген теориясы мен ... ... ... ... ... ... мен ... жасалса да жергілікті өзін-өзі басқаруға қатысты мына бір ой өзгеріссіз сақталып отыр: жергілікті өзін-өзі басқару - бұл ... ... ... ... онда ... ... өкілді жүйемен байланысы көрініс береді және мұнда жергілікті өзін-өзі басқару органдарының ... ... ... тез және ... мүмкін. Жергілікті өзін-өзі басқарудың түсінігін анықтауда оның мазмұнына кіретін ... ... ... ... ... ... ... басқарудың мазмұнына кіретін элементтер:
1. Жергілікті өзін-өзі басқарудың негізін мыналар құрайды: адам, өндіріс және оны жасау жөніндегі еркін қызмет;
2. ... ... ... ... ... үшін ... муниципалдық, қауымдық меншік немесе енбек ұжымдарының меншігі;
4. негізінен өз кірістерінен, өз қаржы көздерінен және ішінара мемлекеттік
дотациядан құралатын жеткілікті қаржылық ... ... ... ... ... құру оның ... ұйымдастыруда азаматтар мен мемлекеттік органдардың бірлескен қызметі;
6. жергілікті және қоғамдық маңызы бар мәселеерді шешуге азаматтардың қатысуы;
7. жергілікті ... ... ... пен ... ... ... ... кіруі;
8. жергілікті өзін-өзі басқарудың мемлекетпен өзарабайланысы;
9. жергілікті өзін-өзі басқарудың функцияларымен өкіленттіктері;
10. өзін-өзі басқарудың заң актілері мен ... ... ... негізінде әрекет етуі;
11. жергілікті өзін-өзі басқарудың қоғам мен мемлекетке тәуелділігі. Жергілікті өзін-өзі басқару экономикалық, аумақтық және ... ... ... ... ... ... ... басқарудың егемен Қазақстанның заңнамасында реттелуі
мәселесіне келсек, 1993 жылғы ҚР Конституциясында жергілікті өзін-өзі басқару туралы ештеңе де айтылған жоқ. 90 ... 2 ... ... маңызы бар мәселелерді шешу жергілікті өкілді және атқарушы органдармен жүзеге асырылады" деп бекітілді. 1993 жылғы 10 желтоқсандағы "ҚР жергілікті ... және ... ... ... ... ... ... басқару" термині тіпті еске алынған да жоқ. Тек тиісті аумақтың тұрғын халқының мүдделеріне қатысты аса маңызды ... ... үшін ... ауыл ... ... ... округтің 18 жасқа толған азаматтарынан тұратын азаматтардың өкілдерінің жиналысын өткізу мүмкіндігі ғана бекітілді және ... ... ... 1995 ... ... 1993 жылғы Конституцияға қарағанда 89 бабын жергілікті өзін-өзі басқаруға арнаған. Бірінші рет ... ... ... ... ... норма көрініс тапты. Олардың өз өкілеттіктері шегінде дербестігіне кепілдік берілді. Осылайша жергілікті басқару және өзін-өзі ... ... ... мен ... үшін ... ... ҚР Конституциясы Қазақстан Республикасында жергілікті маңызы бар мәселелерді тұрғын халықтың өзі шешуін қамтамасыз ететін жергілікті өзін-өзі басқару танылатынын бекітті (89 бап., 1 т.). Осы ... ... үшін ҚР ... ... ... ... өзін-өзі басқаруды былай анықтайды: "жергілікті өзін-өзі басқару - 1995 жылғы Конституциямен танылған тұрғын халықтың жергілікті мәні бар ... ... ... ... ... Жергілікті өзін-өзі басқаруды тұрғын халық тікелей жүзеге асырады, сондай-ақ ол ... және ... ... ... ... ... қамтитын жергілікті қоғамдастықтардағы басқа да жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... ... басқару органдарына мемлекеттік функцияларды жүзеге асыру заңға сәйкес берілуі мүмкін. Конституцияда бекітілгендей Қазақстанда жергілікті өзін-өзі ... ... мен ... ... ... ... ... кезеңдегі демократиялық саяси қозғалыстар, саяси жүйе
Қазіргі кезеңдегі саяси қозғалытар.Қазіргі уақытта мынадай саяси қозғалыстар ... ... ... ... көксеу, дәріптеу, оны сынсыз қабылдау, сонымен қатарлы дәстүрлі саяси формалар мен институттарға ерекше сенім арту: Реформистік бағыттағы ... олар ... ... ... - ... ... ... етеді.Демократиялық қозғалыстар: өзекті мәселелерді демократиялық тұрғыда шешуге бағытталған әр түрлі либералдық, діни, бейбітшілік және т.б. ұйымдардың қызметі:
Неоконсервативтік ... ... ... ... ... ... ету, ... дара белсенділікті, әлеуметтік- теңсіздікті қолдау, дәстурлі моралдық мұраттарды дамытуды көздейді:
Революциялық бағыттағы қозғалыстар: бұлар қоғамның әлеуметтік-экономикалық құрылымында сапалы ... ... ... ... ... ... түсуді көздейтін жұмысшы және коммунистік қозғалыстар.
Басқа елдердегі сияқты Қазақстанда да қоғамдық қозғалыстар мен ұйымдар баршылық. Алдына қойған мақсаттарына ... ... ... ... ... ... ұйымдар.Оларға жататындар қозғалысы, халықаралық қоғамдық комитеті, ... ... ... шешуге тырысқан топтар. Оларға: Қазақстанның азаматтық қозғалысы, славяндардың республикалық қоғамдық қозғалысы, , қоғамдық бірлестігі, республикадағы казактар қозғалысы, ... ... ... ... және т.б. ... ... қоғамдар: ,

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тоталитарлы саяси режим және авторитарлы саяси жүйе5 бет
"Гетерогенді және өзгермелі ортадағы сұрыптау"4 бет
Адам денсаулығының көрсеткіштерін зерттеу9 бет
Егемендік және Тәуелсіздік77 бет
Коммерциялық банк қызметіндегі аудиттің рөлі47 бет
Мемлекеттің жалпы түсінігі, мәні, белгілері туралы7 бет
Менеджер болуы керек..4 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының демографиялық жағдайын картографиялау18 бет
Сайлау технологиялары4 бет
Саяси процесс5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь