Мемлекеттік бюджеттің экономикалық маңызы мен рөлі

1. Бюджет түсінігі. Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мазмуны. Бюджеттің ерекше арналымы
2. Бюджеттің сипаттама белгілері. Бюджеттің қызмет етуінің экономикалық және ұйымдастырушылық формалары
3. Бюджет мемлекеттің қаржылық жоспары ретінде
4. Мемлекеттік бюджеттің функциялары, олардың әрекет ету шекарасы, ерекшеліктері
Бюджет - ол жалпы қаржы категорияға қарағанда бөлек, ерекше тұрған экономикалық категория. Оның қаржыдан ерекшелігі тек қана абстракцияның басқа деңгейі мен қаржылық байланыстың әр түрлі дәрежеде болуына байланысты. Сондықтан, көптеген қаржылық байланыстардың ішінде бір-бірінен ерекше тұратын бөлек арнайы салаларды бөліп шығаруға болады. Сондай бір ерекше байланыс қоғамдық құндылық өнім бөлу аумағында мемлекет пен заңды және жеке тұлғалар арасындағы қаржылық қарым-қатынас болып табылады. Бұндай қаржылық қарым-қатынастың жалпы белгісі, біріншіден, олар мемлекеттің қатысуымен болатын құндылық бөлу процесінде орын алуы, екіншіден, жалпы мемлекеттік функцияларды атқаруға арналған орталықтандырылған ақша қаражаттар қорын калыптастыру мен пайдалануына байланысты. Осындай барлық қаржылық қарым-қатынас мемлекеттік бюджет деген түсініктің экономикалық мазмұнын құрады.
Қазақстан Республикасының Бюджеттік кодексінің 4-бабында бюджетке келесідей түсінік берілген: «Бюджет - ол мемлекеттің міндеттері мен функцияларын іске асыруын қаржылық қамтамасыз етуге арналған оның орталықтандырылған ақша қоры». Бюджеттің формасы - қаржылық жоспар, материалдық негізі — орталықтандырылған қор, экономикалық негізі — жалпы экономикалық қарым-қатынас, заңнамалық белсендіруі — заң.
Бюджет әр мемлекетке өзінің экономикалық, әлеуметтік және саясаттық функцияларын орындауға объективтік ақшалай түрде қажетті. Бюджет қай мемлекеттікі болмаса да мазмүндары бірыңғай категориялардан қалыптасады, яғни салық, займдар, шығын және тағы басқалары, сонымен қатар олар бір қоғамдық-экономикалық формациядан басқа формацияға ауысса да өздерінің мазмұнын өзгерпейді. Дәл осы ұғым бюджеггі экономикалық категория деп дәлелдейді. Сондықтан, бюджеттің экономикалық түбі басқа да экономикалық категорияларға сай ақша түріндегі және соған сәйкес материалды негізі бар өндірістік қарым-қатынаста жатыр.
        
        1 тақырып. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАҢЫЗЫ МЕН РӨЛІ
1. Бюджет түсінігі. Мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... - ол ... ... ... қарағанда бөлек, ерекше тұрған
экономикалық категория. Оның қаржыдан ерекшелігі тек қана ... ... мен ... ... әр түрлі ... ... ... ... қаржылық байланыстардың ішінде бір-бірінен
ерекше тұратын бөлек арнайы ... ... ... болады. Сондай бір
ерекше байланыс қоғамдық құндылық өнім бөлу аумағында мемлекет пен ... жеке ... ... ... ... болып табылады. Бұндай
қаржылық қарым-қатынастың жалпы белгісі, біріншіден, олар мемлекеттің
қатысуымен ... ... бөлу ... орын ... екіншіден, жалпы
мемлекеттік функцияларды ... ... ... ... қорын калыптастыру мен пайдалануына байланысты. Осындай барлық
қаржылық қарым-қатынас мемлекеттік бюджет деген түсініктің ... ... ... Бюджеттік кодексінің 4-бабында бюджетке
келесідей түсінік берілген: «Бюджет - ол ... ... ... іске ... ... қамтамасыз етуге арналған оның
орталықтандырылған ақша қоры». Бюджеттің формасы - ... ... ...... қор, экономикалық негізі — жалпы
экономикалық қарым-қатынас, заңнамалық белсендіруі — заң.
Бюджет әр мемлекетке өзінің экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... ... түрде қажетті. Бюджет қай
мемлекеттікі болмаса да мазмүндары ... ... ... салық, займдар, шығын және тағы басқалары, сонымен ... олар ... ... ... ... ... да ... өзгерпейді. Дәл осы ұғым бюджеггі ... ... ... Сондықтан, бюджеттің экономикалық түбі басқа да ... сай ақша ... және ... ... материалды негізі бар
өндірістік қарым-қатынаста жатыр.
Бюджет қаржы жүйесінің орталық тізбегі болғандықтан, ол сол қаржының
барлық негізгі, ... ... сай. ... айтқанда, егерде
«қаржы» жалпы ақша ... ... ... яғни мемлекеттік
орталықтандырылған ақша қорын қалыптастыру және пайдалану ... ... өз ... ақша ... ... ... яғни бюджеттік қорды
қалыптастыру және пайдалану процесі. Бюджеттік қор ... ... ... (әлеуметтік, қорғаныс, т.б.) қаржыландыруга арналған
орталықтандырылған ақша қоры.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... «бюджет» термині әр түрлі ұғымда пайдаланады, мысалы,
ақша қаражаттарының кірісі мен шығысы формасында немесе ақша ... ... қоры ... ... қоса, әдебиетте мемлекеттік
бюджетке тағы да келесідей анықтама берілген: бюджет – ол қаржылық жоспар;
бюджет – ол ... ... ... – ол ... ... бюджет – ол
коммуникация құралы; бюджет – ол бюджеттік салық саясаты далелдейтін күжат
деген. Бірақ, бюджеттік салық ... ... өте кең, ... ... ... ... негізгі функциялары, мемлекеттің
әлеуметтік-экономикалық дамуы мен ... ... ... көрсеткіштері тағы басқа көрсеткіштер мен ережелер кіреді.
«Бюджет» ... ... ... ... ... ол ... ... деп айтуға болады:
• ол өз ... жеке бір ... ... ол ... ақша қаражаттарының ортальщтандырыл-ған қоры;
• ол экономиканы реттеуге арналған ... ... ... ол ... ... ... жоспары;
• ол барлық бюджеттік қарым-қатынасқа қатысушылар міндетті ... ... ... ... ... ... ... Өз алды бюджеттік сала болуы адамзаттың субъективтік
пікіріне байланысты емес, ең алдымен ол қоғамдық өндірістің ... ... ... ... табиғаты мен функцияларынан
туатын объективтік қажеттілікке байланысты. Ақша ... ... ... және ... мәні өте зор, ... ... ... шараларын іске асырудың негізгі құралы, біріккен
экономикалық және қаржылық саясатты жүргізуге қажет болып табылады.
Сондықтан, Бюджет кодексінде ... ... ... ... — ол «республикалық және жергілікті бюджетгердің арасыңдағы қарама-
қарсы өтеу операцияларын ... ... ... ... және ... ... қосындысын құрайтын жалпы бюджет».
Сонымен қатар, «мемлекеттік бюджет» термині - ... ... ... ... ... кор мағынасында да пайдаланады.
Бүгінгі күнгі мемлекеттің бюджеті қаржылык қарым-қатынастағы ... ... ... мүдделерін қалыптастыратын
күрделі және көп міндет атқаратын ... ... ... орталық пен аймақтар
арасындағы әлеуметтік шығындар мен салық бөлу, еңбекақы мен кіріс жөніндегі
ымыраға (компромисс) келеді, ... ... мен ... ... ... ... және ... мүдделерді қалыптастырып іске
асырады. Ал бюджет экономикалық құжат ... ... ... ... дамуын көрсетеді.
2. Бюджеттің сипаттама белгілері. Бюджеттің қызмет етуінің
экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... арнайы қоғамдық
міндет атқарады, яғни ол жалпы мемлекеттік мүдделерді ... ... ... ... ... өндірістің дамуы мен ұлғайтуының
шығыстары, ғылыми-техникалық пен ... ... ... және ... ... қаражаттандырылады, ұжымдық шығындар (білім ... ... ... ... және ... да ... ... бөлудің айрықша аумағы ... ... ... арнайы
белгілермен сипатталады:
1. Бөлулік қарым-қатынастың айрықша экономикалық ... ... ... ... ішкі өнімнің белігін жинау және оны қоғамдық
мүддені қамтамасыз етуге ... ... ... экономика салалары, аумақ, экономика секторлары қоғамдық
іс-әрекет салалары арасында құндылықты қайта бөлуге арналған;
3. Қүндылық бөлудің ерекше бір ... ... яғни ... ... тауарлық-ақша қарым-қатынаспен тығыз байланысты
болса, бұл ... ... бөлу ... ... ішкі өнім ... байланыста емес және одан белгілі мөлшерде бөлек атқарылады;
4. Бюджеттік бөлу пропорциялары мен формалары әрбір тарихи кезеңде
мемлекеттің ... ... ... мен ... ... Бюджеттік бөлу аумағы қаржы жүйесінің басқа да тізбек-терімен
өзара ... ... ... олардың арасында бюджеттік бөлу бастапқы
жағдайда, себебі ол экономиканың құндылық құрылымы мен ... ... ... ... бағыттарын ақша қаражаттарымен қамтамасыз етуге
әсер етеді.
Жоғарыда айтылғандай, мемлекеттік бюджет басқа да бір экономикалық
категория сияқты өндірістік ... ... және ... ... түрі бар, яғни ... қарым-қатынас материалды түрде
орталықтандырылған ақша қаражаттар қоры – бюджеттік қорда ... ... ... ... жатқан нақты экономикалық процестер мемлекеттің
жинап және пайдаланып жатқан ақша ... ... ... ... қор ... ... — ол мемлекет тарапына, ... ... ... ... ... бөлу сатыларын
өткен, объективтік экономикалық формадағы қоғамдық өнім мен ұлттық табыс
қозғалысының белгілі бір ... ... ... корды қалыптастыру мен
пайдалану – құндылықты бөлу мен қайта бөлуге байланысты сол ... ... ... ... жүргізу мемлекеттің орталықтандырылған ... ... ... мен пайдалануына байланысты және ерекше
экономикалық, ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... түсінігі ретінде жалпы ішкі өнімді ... ... бір ... объективтік түрде көрсететін бюджеттің кіріс және
шығыс ... ... Бұл ... өз алды арнайы қолданылады,
яғни ...... ... ... ... ақша
қаражаттарымен) қамтамассыз етуге ... ал ...... орындауды қаражаттандыруға бюджеттік ресурстарды ... ... ... ... ... кіріс
түсуінің нақты түрлері, ... ... ... ... бюджет
тапшылығы мен оның шығыстарының көлемін есептейтін тәсілдер пайдаланады.
Негізінде, бұл ... ... ... ... қабылдау арқылы
реттейтін бюджеттік қарым-қатынастың белгілі формалары.
Алайда, мемлекеттік бюджет ішкі өнімді құндылық бөлу мен қайта бөлу
процесіндегі ... пен ... ... ... да ... арасында
болатын ақша қарым-қатынасқа байланысты экономикалық категория. Бұл ... ... ақша ... ... ... қалыптастыру
және оны экономиканың дамуы мен қоғамдық мүдделерді қамтамассыз етуге
пайдалану жолдары ... іске ... ... ... қаржылық жоспары ретінде
Бюджеттің әрекет етуінің барлық ұйымдастырушылық және экономикалық
формалары жоспарлы түрде ... ... ... ... формадағы
шаруашылық өз алды болжам-жоспарлық жүргізуді талап етеді. Бұл, кезекті
ретте, ... ... ... ... формада әрекет
етуін талап етеді. Мемлекеттің ақша қаражаттары орталықтандырылған қорының
қозғалысы жоспарлық форма мен ... ... ... ... ... бюджеттік байланыстардың арнайы қаржы қүжатында – бюджетте,
яғни мемлекеттің негізгі ... ... ... Бұл құжатта бюджеттің
экономикалық мазмұнын қүрайтын барлық бөлу ... ... ... ... ... ... және ... баптары
мемлекеттің ақша қаражаттарының орталықтандырылған қорын ... мен оның ... ... ... Негізгі қаржы жоспар
мемлекеттің жоспарлық ... ... ... ... ... ... ... мүшелерінің мүдделерін анықтайтын және оларды орындайтын
мемлекеттің күш-жігері жарияланады. ... ... ... ... кабылдайтын «Республикалық бюджет жөніндегі» ... ... ... ... ... көрсеткіштері ешқандай шартсыз
орындалуға тиісті.
Қаржы жоспары ретінде бюджет, бір жағынан, экономика мен ... ... ... ... ... ... екінші жағынан, көбінесі
соларды анықтайды. Ол мемлекеттік бюджеттің жалны экономикаға ... ... ... ... яғни негізгі қаржылық жоспар ... ... ... ... ... ... ... дамуын
ынталандырушы ретінде де мемлекеттік ... рөлі өте зор. ... жеке ... ... ... және қоғамдық (барлық
ұлттық шаруашылық) негізгі қорлар айналымдылығын қамтамасыз ... ... ... ... қаржылық жоспар – бюджет
арқылы іске асырылады. Мемлекеттің бюджеттік-салық саясаты – ол ... ... мен ... дамуды қамтамасыз етуге арналған іс-
әрекеті. Бұл саясат – ... ... ... ... темендету мен басқа да осындай мәселелерді шешуін қамтамасыз еіуге
бағытталған.
Осындай күрделі мәселелерді шешуге және ... ... ... әсер ету үшін ... өз ... ... қаржы басқарудың
механизмдері мен құралдарын пайдаланады. Бюджет тарапынан негізгі құралдар
ретінде мемлекеттік кіріс пен мемлекеттік шығыс ... ... ... ... ... ... ету шекарасы,
ерекшеліктері
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық маңызы жалпы қаржы қасиеттерімен
сипатталады, яғни экономикалық маңызды әлпеттейтін әдіс ... ... ... ... ... ... сәйкес. Сондықтан, мемлекеттік
бюджет, барлық қаржы жүйесі секілді бөлу және ... ... ... ... ... категориясына қарағанда бюджет ерекше
категория, оған келесі негізгі функциялар атқаруы тәнті:
▪ ұлттық табысты қайта бөлу;
... ... ... ... ... экономиканы реттеу мен ынталандыру;
• ақша ... ... ... қалыптастыру мен
пайдалануын бақылау.
Ұлттық табыс пен жалпы ішкі өнімдердің құндық бөліс құралы ретінде
мемлекеттік ... осы ... ... ... ... маңызын тікелей
әлпеттейді. Бөліс функция ... ... ... ақша қаражаттарын
орталықтандыру мен оны жалпымемлекеттік ... ... іске ... Ал ... функциясы мемлекет тарапына уақытында
және толық қаржы ресурстар түсуі, орталықтандырылған қаражаттар бөлуіндегі
пропорциялар жағдайы, сол қаражаттар үнемді және ... ... ... бюджеттің бөлу мен бақылау функциялары бір бірінен бөлек
емес, ... ... бір ... іске ... ... бұларда
бюджеттік қарым-қатынастың барлық жағы бейнеленеді.
Бөлу функцияның ... ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарды қайта белу ... ... ... бір де бір ... бөлу ... ... осындай көп аспектіні қайта бөлу мен экономикалық басқарудың
әр деңгейінде іске асыра алмайды.
Салааралық қайта ... бір ... ... және жеке ... енгізетін салықтар мен төлемдерге, ал екінші жағынан, бюджеттік
қаражаттар ... әр ... ... ... ... ... және ... да шығындарды қаражаттандыруға ... ... бөлу ... ... ... ... ... мен
кірістер бекіту және бюджеттік реттеудің әр түрлі формалары ... ... әдіс ... ... ... оның дамуын
еліміздің әлеуметтік-экономикалық даму жоспарына сәйкес камтамасыз ететін
бюджеттік қор қалыптастыруын қамсыздандырады.
Ақша қаражаттарын өндірістік және өндірістік емес ... ... бөлу ... ... кәсіпорындардың қаржы ресурстарыныңбір
бөлігін алу ... іске ... ... ... ... емес ... бюджеттік қаржыландыру ... ... ... ұлттық табысты пайдалануының құрылымын қалыптастыруда рөлі
өте зор, себебі мемлекеттік бюджет экономика секторлары ... ... ... ... ... ... ... табылады. Әрине, қазіргі уақытта
ақша қаражаттарының басым жағы орталықтандырылған ... ... ... бірақ жалпымемлекеттік қажеттілікті қамтамасыз етуге жеке
кәсіпкерлер мен ... ... емес ... басқа да
субъектілердің каражаттары тартылады.
Бөлу функцияны ішкі өнімнің бөлінген ... ... ... кең ... ... ... бюджет арқылы ұлттық табыстың
белгілі бір ... ... ... ... ... Ақша ... ... кәсіпорындардың өзара қатынастарының өзгерістері арқылы ең
алдымен өзара ... ... ... ... бюджеттің экономикаға
тигізетін әсерінің дәрежесін тек сандық үйлесімдермен анықтамай, олардың
экономика процестерінің ... мен ... ... ... ... ... Сондықтан, бюджеттің бөлу функциясы экономиканың құндық
құрылымын ... ... және ... ... жетілдіруде,
мемлекет ішіндегі және мемлекетаралық деңгейдегі интеграциялық процестерді
ұлғайтуда кеңінен пайдаланады.
Бөлу функциясының ... ету ... ... қатынасқа түсетін
қоғамдық өндірістің барлық қатысушылар мен ... ... ... ... бөлудің негізгі объектісі болып қосымша өнім (таза
табыс) ... ... ... ... ... ... де бір ... қайта
бөлінуі мүмкін, мысалы, материалдық ... ... ... және ... ... бөлу ... ... бюджеттің қоғамдық
өндіріске көпжақты әсері мен нақты нәтижеге жеткізетін ... ... ... ... бұл ... ақша ... ... әлеуметтік дамудың басымдылық бағыттарға пайдалануға мүмкіншілік
береді де экономиканың жоғары өсу ... ... мен оның ... ... ... ... функциясының негізін бюджеттік түсімдермен
шығындар көрсеткіштері арқылы бюджеттік ресурстар ... ... ... ... ... ... төленбеген салықтар мен ... ... ... даму қарқыны төмендегеннің белгісі жатады.
Егер бюджет тарапынан қарастырылған қаражаттар толық көлемде пайдаланбаса,
онда экономика салалары мен ... ... ... ... ... ... Сондықтан, бюджеттік көрсеткіштер экономикадағы
осындай кемшіліктерді көрсете отырып, сол кемшіліктерді жою мен бүзылған
қаржылық тәртіпті ... ... ... ... ... шара ... негіз болады.
Бюджеттің бақылау функциясы бәрін қамтушы сипатқа ие және өте кең
әрекетті шекарамен ерекше. Бұл функция ... ... ... мен
қоғамдық өндірістің барлық қатысушыларына жайылған. Дегенмен, ... ... ... ... жиналмаса да, ол бақылау функцияға
экономиканың жалпы қаржылық ахуалы ... ... ... ... ... заманның шарттарына сәйкес бюджеттің бақылау функциясы да
өзгеруде, себебі ол өз ... іске ... кең ... ... ... ... ... есептемелер, компьютерлер
қолдану негіздерінде көп мүмкіншілік алады.
Мемлекеттік бюджет категориясы объективті ... ... да ... ... ... бірден оның ішкі
потенциалдық қабілеттілігінен түсіну қажет, ... ол ... ... міндетті түрде бюджеттік қатынасы бар қоғамдық қарым-қатынастың белгілі
саласында көрініс табады. Сондықтан, бюджетке тәнті ... ... бөлу мен ... құралдары ретінде пайдалануы тек адамша іс-әрекет
процесінде мүмкін, ал ол ... ... ... ... механизм
арқылы іске асырылады.
Бюджетгік механизм, бюджеттік саясатты шынайы түрде іске асырушы
болы, бюджеттік қатынастарды ... ... ... және ... ... бағытталады. Бұл арада бюджет іс-әрекетінің объективтік
және субъективтік жақтарының арасындағы арақатынасты дұрыс ... ... ... және оның ... ... сипаты қатынас
жүйесіндегі бюджеттің орны мен оның ... даму ... ... ... бюджет функциялары, дәл айтсақ, бюджеттік салық ... ... ... ... ... ... тыс қызмет көрсету (қоғамдық сипаттағы қызметтер: білім
беру, денсаулық сақтау, қорғаныс және ... ... ... бөлу ... ... ... және
т.б.),
б) мемлекеттік реттеу (монополияға ... ... ... ету және ... ... бақылауды іске асыру (сыртқы бақылау, ішкі бақылау).

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бюджеттің экономикалық маңызы мен рөлі25 бет
Талантты шыңдау жолдары14 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Италия11 бет
Каспий теңізіне жалпы сипаттама13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь