Еңбекақы төлеу жүйесі

КІРІСПЕ
1 ЕҢБЕКАҚЫ ТӨЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1.1 Еңбекақы төлеудің функциялары мен қағидалары.
1.2 Еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйелері.
1.3 Қазақстан Республикасында еңбек ақы төлеуің құқықтық аспектілері.
2 «FOODMASTER» ЖШС.де ЕҢБЕК АҚЫ ТӨЛЕУДІ ТАЛДАУ
2.1 Қазақстандағы еңбек ақы төлеудің деңгейі мен серпінін талдау
2.2. « FOODMASTER» ЖШС.ның технико.экономикалық сипаттамасы.
2.3. «FOODMASTER» ЖШС.де еңбекақы төлеуді ұйымдастыру жолдары.
3 ЕҢБЕКАҚЫ ТӨЛЕУ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Еңбекақы төлеудің шетелдерде жетілдіру жолдары
3.2 «FOODMASTER» ЖШС.де еңбекақы төлеудің дамыту тәсілдер.
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Меншік нысандарының трансформациялануы және әлеуметтік-еңбектік қатынастардың екі жаңа субъектілері – жұмыс берушілер мен жалдамалы жұмысшылардың қалыптасуы сияқты белгілермен сипатталатын Қазақстан Республикасындағы нарықтық өзгерістердің жаңа кезеңі еңбек ақы сияқты көптеген экономикалық категорияларға дәстүрлі қалыптасқан көзқарастарды қайта қарастыруды талап етеді. Сондықтан бүгінгі таңдағы қалыптасқан жағдайларда еңбек ақыны реттеудің нарықтық механизмдерін қалыптастыру проблемасы нарықтық жағдайлардағы еңбек ақының мәнін және оның мөлшерін дифференциациялаудың объективті факторларын анықтау қажеттілігін туындатады.
Еңбекақы - бұл жалдамалы жұмысшының табыс алу элементі, өзіне қатысты еңбек ресурсын экономикалық жүзеге асыру нысанының құқығы. Сонымен бірге жұмыс берушіге, яғни еңбек ресурсын өндіріс факторларының бірінің сапасын жақсарту үшін, сатып алушыға жалдамалы жұмысшыларға еңбек ақыны төлеу өндіріс шығындарының элементтерінің бірі болады.
Жоспарлы жүйе жағдайында қалыптасқан еңбек ақыны төлеу мен еңбекті ынталандыру жүйесі жұмысшы күшінің тауарлық сипатын мойындамауға негізделді, ал жұмыскер жалпы халықтық әлеуметтік меншіктің иесі деп қарастырылды. Сол себептен осы кезеңде еңбек ақы жұмыскердің жұмсаған еңбегінің саны мен сапасына сәйкес оған бөлінетін ұлттық табыстың бір бөлігі ретінде қарастырылды.
Нарықтық экономика жағдайында еңбекақы көлеміне нарықтық және нарықтық емес бірқатар факторлар әсер етеді.Жалдамалы жұмысшылар – еңбек ресурсының меншіктері. Олар еңбек нарығындағы еңбек ресурсының сапалы санын ұсынады. Ал объекті, ол белгілі бір уақыт аралығында сапалы еңбек ресурсы санын қолдану құқығы болады
Нарықтық экономика жағдайында жұмысшы күші ерекше тауар ретінде қарастырылады. Ол еңбек нарығында сатып алынады және сатылады, оның құны мен бағасы қалыптасқан сұраныс пен ұсыныс негізінде анықталады. Осыған сәйкес, сұраныс пен ұсыныс еңбек ақының мөлшерін дифференциациялаудың анықтаушы факторлары болып табылады.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, нарықтық экономикасы дамыған елдерде еңбекке ақы төлеуді реттеу екі өзара байланысты әдіске негізделеді: мемлекеттік және ұжымдық-шарттық. Ұжымдық-шарттық реттеуде негізгі көңіл еңбек ақы мәселелеріне аударылады. Еңбек ақыны ұжымдық-шарттық реттеуді жүзеге асырудың нысаны болып басты, салалық, корпоративтік, аймақтық келісімдер мен ұжымдық шарттар табылады.
1. Еңбек Кодексі Егемен Қазақстан 2004
2. Экономика Алматы, Қ.Ә. Әлімбетов, 2012
3. Экономика и статистика, Г.Ахметова, 2012
4. Демеубаева А.О. Организация оплаты труда в современных условиях, КазЭУ 2003
5. Системы оплаты труда Труд в Казахстане: проблемы, факты, коментарий 2010
6. «2006 жылға республикалық бюджет туралы»ҚР Заңы, Егемен Қазақстан.
7. ҚР еңбекақы төлеу – Алматы: ҚР статистика агенттігі, 2012
8. Қазақстан сандарда – Алматы:ҚР статистика агенттігі, 2012
9. Принципы государственного регулирования заработной платы в условиях переходной экономике, Берешев С, 2008
10. Стратегический план развития РК до 2020 года.
11. Оплата труда на промышленых предриятиях. Кенжалина Ж.Ш. Алматы, 2002
12. «Экономика промышленного предприятия» Зайцев Н.Л. 2010.
13. «Кәсіпорын экономикасы» , А.Қ. Мейірбеков, Қ.Ә. Әлімбетов, Алматы, 2003
14. «Кәсіпорын экономикасы» Г.Ө. Жолдасбаева, Алматы , экономика2005
15. «Бухгалтерлік есеп теориясы» Алматы. Әбдіманапов 2010
16. «Еңбек құқығы» Алматы, Ахметов А., Ахметова Г. 2005
17. Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі. Алматы -2007
18. Қазақстан Республикасының Еңбек туралы заң актілері. Алматы 2009
19. Қазақстан Ұлттық энциклопедиясы. Т-3. Алматы – 2002
20. «Бухгалтерлік және қаржылық есеп беру туралы» Абдиманапов 2002
21. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп» Алматы, Назарова В.Л., 2005
        
        КІРІСПЕ
Меншік нысандарының трансформациялануы және әлеуметтік-еңбектік
қатынастардың екі жаңа субъектілері – ... ... мен ... ... сияқты белгілермен сипатталатын Қазақстан
Республикасындағы нарықтық ... жаңа ... ... ақы ... экономикалық категорияларға дәстүрлі қалыптасқан көзқарастарды
қайта қарастыруды талап етеді. ... ... ... қалыптасқан
жағдайларда еңбек ақыны реттеудің нарықтық ... ... ... ... еңбек ақының мәнін және оның мөлшерін
дифференциациялаудың ... ... ... ... - бұл ... жұмысшының табыс алу элементі, өзіне қатысты
еңбек ресурсын экономикалық жүзеге асыру нысанының құқығы. Сонымен ... ... яғни ... ... ... факторларының бірінің сапасын
жақсарту үшін, сатып алушыға жалдамалы жұмысшыларға ... ... ... ... элементтерінің бірі болады.
Жоспарлы жүйе жағдайында қалыптасқан еңбек ақыны төлеу мен еңбекті
ынталандыру ... ... ... ... ... ... ал ... жалпы халықтық әлеуметтік меншіктің иесі ... Сол ... осы ... еңбек ақы жұмыскердің жұмсаған
еңбегінің саны мен ... ... оған ... ұлттық табыстың бір
бөлігі ретінде қарастырылды.
Нарықтық экономика жағдайында еңбекақы ... ... және ... ... факторлар әсер етеді.Жалдамалы жұмысшылар – еңбек ресурсының
меншіктері. Олар еңбек нарығындағы еңбек ресурсының ... ... ... ... ол ... бір ... ... сапалы еңбек ресурсы санын
қолдану құқығы болады
Нарықтық экономика ... ... күші ... тауар ретінде
қарастырылады. Ол еңбек нарығында сатып алынады және ... оның ... ... ... ... пен ұсыныс негізінде анықталады. Осыған
сәйкес, сұраныс пен ... ... ... мөлшерін дифференциациялаудың
анықтаушы факторлары болып табылады.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, нарықтық экономикасы дамыған елдерде
еңбекке ақы ... ... екі ... ... ... ... және ұжымдық-шарттық. Ұжымдық-шарттық реттеуде негізгі көңіл
еңбек ақы ... ... ... ... ұжымдық-шарттық реттеуді
жүзеге асырудың нысаны болып ... ... ... ... мен ... ... табылады.
Қазақстан Республикасындағы болып жатқан өзгерістердің ... ... ... ... ... ... реттеудегі еңбек ақы мәселелерін ескеруді талап етеді. Бұл ... ... ... ... еңбек ақының мәніне, оның соңғы жылдардағы
құнсыздануына, жұмыскерлердің салалық, аймақтық және ... ... ... ақының дұрыс бөлінбеуіне байланысты болып отыр.
Сонымен жалақының мәнін жұмыс күшінің бағасы ... құны ... ол ... нарығы дамыған елдердің тәжірибесі көрсеткендей
еңбекақының бағасы жұмыс күшіне өзгеруі мыналар ... ... ... күші ... өндіруді кеңінен қамтамсыз ету тек ... ғана ... ... қатар жұмысшы және оның отбасын
әлеуметтік және мәдени игіліктермен қамтамасыз ... ... ... ... күшіне бағасын көрсететін ... ... ... ... ... ... еңбек ақы көлеміндегі айырмашылықтарды объективті есептеу.
Жоғарыда келтірілген шарттар бір-бірімен тығыз байланысты және оны іске
асыру заңдық және нормативтік ... ... ... ... ... ... жұмыстарды қоса алғанда.
Еңбекақының жұмыс күшінің бағасы ретіндегі жанама ... ... және ... ... ... жаңа ... ... талап
етеді.
Өз еңбегіне, істеген жұмысына, өндірген өніміне жұмысшы еңбек ... Бұл оның ... үшін сый ақы, ... ... ... осы
еңбектің қажеттілігін қоғамның мақұлдауы, жұмыс берушінің табыс алуынан
көрінеді, бірақ еңбекақы ... - тек ... ... үшін ғана ... ... рөлі оның ... әсер етуінен көрінеді: еңбек ақы
мөлшері төлеу тәртібі және ұйымдастыру элементтері әдетте ... ... жеке ... ... ... ақы екі түрлі рөл атқарады: бір жағынан, бұл еңбек
нәтижесінің төлемі, ... ... ... ... ынта .
Жоғарыда аталған себептердің барлығы жұмыскерлердің еңбек ... ... мен ... ... ... ... отыр.
Курстық жұмыстың мақсаты – еңбек ақының экономикалық табиғаты туралы
теориялық және әдістемелік аспектілерді жалпылау ... ... ... ... ... ... және «FOODMASTER»
кәсіпорнының қызметі мен еңбек ақы ... ... және ... ... ... ... ... тәжірибелік ұсыныcтар жасау. ... қол ... үшін ... ... қойылады:
- еңбек ақының мәні мен ұйымдастыру функцияларын, оларды ... ... ... ... ... ... ... ақы нысандары мен оны басқару мен реттеу жүйесін және ҚР-ғы
еңбек ақыны реттеудің құқықтық ... ... ... ... ... және ... ... ақыны
ұйымдастыруды талдау;
- еңбек ақыны төлеудегі кемшіліктері және Қазақстан Республикасындағы
еңбек ақыны ұйымдастыруды жетілдіру ... ... ... ... ... үш ... бөлімдерден және қорытынды мен
әдебиеттер тізімінен тұрады. Кіріспеде еңбек ... ... ... ... мен ... ... өзектілігі туралы айтылған.
Екінші бөлім Қазақстан Республикасында бүгінгі таңдағы ... ақы ... мен ... ... мен ... АҚ-ның қызметін
және ондағы еңбек ақыны ... ... ... арналған.
Үшінші бөлімде еңбек ақыны төлеудегі шетелдік тәжірибесі және Қазақстан
Республикасындағы еңбек ақыны ұйымдастыруды жетілдіру бойынша ... ... ... ... мазмұнына сәйкес оның барлық бөлімдері
бойынша қорытындылар мен тәжірибелік ұсыныстардан тұрады.
1 ЕҢБЕКАҚЫ ТӨЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1.1 Еңбекақы төлеудің функциялары мен ... ... ... саны мен сапасына сәйкес төленетін
сыйлық. Еңбекақы — қаржыландыру көзіне қарамастан , ақшалай ... ... ... ... ... барлық түрі, сондай-ақ, әр ... ... ... ... ... мен ... жеңілдіктер.
Еңбекақы - бұл жалдамалы жұмысшының табыс алу элементі, өзіне қатысты
еңбек ресурсын ... ... ... нысанының құқығы. Сонымен бірге
жұмыс берушіге, яғни еңбек ресурсын өндіріс факторларының бірінің сапасын
жақсарту үшін, ... ... ... ... ... ... ... шығындарының элементтерінің бірі болады.
Нарықтық экономика жағдайында еңбекақы ... ... және ... ... ... әсер етеді.Жалдамалы жұмысшылар – еңбек ресурсының
меншіктері. Олар еңбек нарығындағы еңбек ... ... ... ... ... ол ... бір ... аралығында сапалы еңбек ресурсы санын
қолдану құқығы болады.
Жалақының негізгі элементі – ... ... ... ол ... әсер ... жұмысшылардың мүмкіншіліктерін, физикалық күнін,
реакциясын ескермейді. Сондықтан жалақы құрылымында тағы бір ... ... ... ол ... бөлігі. Ол еңбек қызметінің жеке нәтижесінің
өзгешелігін көрсетеді: (сыйақы, қосымша ... және т. б.) ... ... ... ... де бар. Ол ... нақты кәсіпорында алатын
мүмкіншілігі ... ... ... ... зейнетақы
сақтандыруы).Жұмысшы үшін жалақы жоғарыдағыға қосымша айтсақ отбасының
жақсы тұрмысын жақсартатын табыс.
Жұмыс ... өз ... ... ... ол ... ... ... кеткен шығындар. Осыған қоса жұмыс беруші өнім бірлігіне жұмыс күшінің
шығындарын қысқартуға ұмтылады.Адамның өз ... үшін ... ақша ... ... ... құны көлеміне байланысты. Әр топ үшін бұл құнның
жоғарғы және төменгі ... ... ... өмір ... ... ... сомасы жатады. Олар
отбасын асырау, кәсіби білім алу үшін, жұмысшының ... ... ... ... Көптеген елдерде әдейі өмір сүру минимумы деген көрсеткіш
саналады. Ол кедейшілік шегін – жұмысшылардың ... ... ... ұстайтын қаражат мөлшері.
Жалақының мәнін функциялардан айқын көре аламыз. ... өз ... ... өндірісте, тұтынуда жүзеге асырылады. Жалақының өзінің
бес функциясы болады:
1. Қайта өндіру функциясы. Бұл ... және де ... ... ... күшін, ұрпақта қайта өндіру үшін керекті
өмірлік ... ... ... ... ... және нақты
еңбек ақы түсініктерін ажырату.
2. ... ... Оның мәні ... ... үлесіне
байланысты жалақы белгілеуге, кәсіпорынның өндірістік шаруашылық қызметінің
нәтижесіне байланысты.
3. Өлшеу-бөлу функциясы. Бұл функция өндіріс құралдарының ... ... ... ... ... бөлу ... еңбекті көрсетеді. Жалақы
арқылы оның еңбек үлесіне ... ... ... әрбір қатысушысына
тұтыну қорындағы жеке бөлігін анықтауға ... ... ... Бұл функцияның мәні қазіргі ... ... Оның мәні ... ... ... ... ... таратуды тиімді үйлестіру болып табылады.
5. Төлем ... бар ... ... ... функциясы. Бұл
функцияның мәні – төлем қабілеті бар сұранысты ... ... ... ақша ... ... ... ... көрінісінің формасы
түсіндіріледі.[11],[17].
1.2 Еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйелері.
Кәсіпорындарда еңбекақы төлеудің кең тараған нысандары: ... ... ... ... ... ... ... төлем немесе
атқарылған жұмыс көлеміне байланысты. Ал мерзімді ... ... ... бірақ күнтізбелік емес, тарифтік жүйемен қарастырылған нормативтік
уақыт.
Нақты бір кәсіпорын өндірілетін ... ... сол ... ... ... болуына, еңбекті және өндірісті ... ... сол ... ... еңбек ақы нысанын қолданылады.
Мысалы, кесімді жалақы тиімсіз болуы мүмкін, егер тек қана ... ... ... ... ... бірақ егер аккордтық
жүйені қолданса, онда ... ... Сол ... ... бір өнім шығаруға байланысты еңбекақы варианттарын қолдану әр түрлі
болуы мүмкін.
Кесімді еңбек ақыны қолдану ... ... ... байланысты жұмысшының сандық көрсеткішінің болуы.
- Орындалған жұмыстарды дәл есептеуге мүмкіндіктің болуы.
- Нақты бөлімдегі өнім шығаруды ... ... ... ... болуы.
- Нақты өндірістік бөлімшеде жұмысшыларды өнім ... ... ... көбейтуге ынталандырудың керетігі.
Кесімді еңбек ақыны қолдануға болмайды егер ол мынаған әкелсе:
- өнімнің сапасының төмендеуіне;
- технологиялық режимнің бұзылуы;
- құрал-жабдықтарды күтудің төмендеуі;
- ... ... ... ... ... пен ... ... еңбек ақыны қолданудың жағдайлары:
- өнім шығаруды көбейту мүмкіндігінің жоқтығы;
- өндірістік ... ... ... белгіленген;
- жұмысшының функциясы технологиялық ... ... өнім ... көбейту бракқа немесе сапасының төмендеуіне алып
келеді;
Кесімді және мерзімді еңбек ақы ... ... ... ... ... кесте - Жалақы жүйелері мен нысандары
|Еңбекақы төлеудің жүйелері мен нысандары |
| ... | ... ... ... ... мерзімді |
|Кесімді сый ... ... сый ... ... ... ... ... ... ... ... |Апталық |
| Жеке | ... ... ... ... ... ... 2005/[14]
Нақты бір кәсіпорында өндірілетін өнімнің мінездемесіне, сол немесе
басқа технологиялық ... ... ... және өндірісті ұйымдастыру
деңгейіне қарамастан сол ... ... ... ақы формасы қолданылады.
Мысалы, кесімді жалақы тиімсіз болуы мүмкін, егер тек қана кесімді-сыйақылы
немесе ... ... ... ... бірақ егер аккордтық
жүйесі қолданса, онда тиімділік ... Сол ... ... бір өнім ... байланысты еңбек ақы варианттарын қолдану ... ... ... ... жоспарлы экономикада мінезді қатаң уақытты
белгілеу жоқ, сондықтан кәсіпкер, кәсіпорын басшылығы ... бар ... ... ... ... және ... мақсатына сай келетің
варианты таңдап алу мүмкіндігі бар.
Сол үшін басқа ... ақы ... ... еңбек ақы қалай
анықталатының қарастырайық.
Тікелей ... ... ... ... ... ... ... бір данасына бағамен төленеді.
Өнімнің бір данасына жеке кесімді баға былай анықталады:
Зед = Зч х ... Зч - ... ... ... сәйкес белгіленетін сағаттық
тарифтік ставка, теңге/сағ.;
Зч - берілген өнімді өндірудің сағаттық нормасы;
Tн - ... бір ... ... нормасы, сағ.;
Жұмысшының жалпы жалақысы кесімді бағаны өндірген өнім көлеміне көбейту
арқылы анықталады.
Кесімді-сыйақылы жүйеде жұмысшы жалақысын тікелей кесімді баға ... ... ... ... бұл үшін ... берілетін көрсеткіштер нақты
көрсетілуі керек, олар әрбір атқарушыға белгілі ... ... ... ... ... осы туралы хабардар болуын қадағалау керек. Және де жұмысты
орындағаны және асырып орындағаны үшін сыйақы ... ... ... ... ... көрсеткішінің өсуі; өндіріс ... ... ... ... ... және нормаланған
еңбек сыйымдылығының төмендеуі; өндірістік тапсырмаларды орындау; ахуалды
болдырмау; стандарттарды, нормативті-техникалық ... ... ... ... және тағы ... ... үнемдеу .
Жанама-кесімді жүйеде жұмысшының жалақысы кесімді жұмысшылар еңбек
көрсететін еңбек нәтижесіне тікелей байланысты. Бұл жүйе ... ... ... ... ... есептеу үшін қолданылады.
Жанама-кесімді баға Зк жұмысшыларға ... ... ... ... ... = Зч / Вчр ;
(2)
мұнда, Зч - қызмет ... ... ... ... стафкасы;
Вч - өнімнің данасына байланысты қызмет көрсеттін ... ... ... ... - ... көрсететін жұмысшылар саны қызмет көрсету нормасы.
Жалпы табыс көмекші жұмысшы ставкасын қызмет ... ... ... ... нормасының орташа пайызына көбейту арқылы
немесе жанама кесімді бағаны қызмет көрсетілетін жұмысшылардың ... ... ... ... есептелінеді:
Зжал = Зч х Фкөм Y / 100 ;
(3)
мұнда, Зжал – жұмыстың ... ... ... - көмекші жұмысшының жалпы тарифтік ставкасы;
Фкөм – берілген көмекші жұмышының нақты істелінген адам-сағат саны;
Y – берілген жұмысшының қызмет көрсетуінің ... ... ... = Σ Зkj х Вфj ... Зкj – ... көрсететін жұмысшының өнімнің бір данасына жанама
кесімді баға, теңге;
Вфj – j-қызмет көрсетеін жұмысшының өлшеу бірлігіне сәйкес ... ... ... ... ... ... ... ақыда қолданылып жүрген уақыт нормасы мен
бағалау ... баға ... ... көлеміне белгіленеді (жеке
операцияға емес). Еңбек ақының бұл ... ... ... ... ... үшін ... беріледі, ал бұл болса еңбек өнімділігінің
өсуін күшті ынталандырады.
Кесімді прогрессивті жүйеде жұмысшының еңбегі тікелей тікелей ... ... ... ... шегінде төленеді, ал норманы асыра орындағанда
жоғарлатылған бағаме.
Кесімді прогрессивті жұмысшының жалақысы Зсп қабылданған ... ... ... ... жұмыс көлемі немесе оның бір бөлігін асыра
орындау) келесі формуламен анықталады.
Зсп = Pтс+[ Зтс ... ... ... ... ... Зтс – ... кесімді бағамен есептелген жұмысшының негізгі
жалақысы;
Зтп – ... бір ... ... ... ... есептелген кесімді-
жұмысшының кесімді жалақысының сомасы.
Jn – ... ... ... ...... базалық деңгейі, бұдан жоғары ... ... ... ... %;
qпр – белгіленген нормадан асыра орындағанын көрсететін ... - ... ... бағаның қатынасын көрсететін коэффициент;
Кесімді прогрессивті еңбек ақыны төлеуді қолданғанда айрықша назарды
бастапқы ... ... ... бағаларды көтерідің тиімді шкаласын
жасауға, өнім ... ... мен ... ... уақытты анықтауға аударған
дұрыс.
Еңбек ақының кесімдік формасы нақты бір жұмысшыға, керек десе ... ... ... ... ... кеңінен қолдануда. Оның мәні шарт
жасауда, бір жағы белгілі бір ... ... ... ... алып,
ал екінші жағы, яғни тапсырыс беруші, жұмысты біткен кезде төлейтіндігіне
міндеттеледі. ... ... ... Збр бір ... өндіруге
Зсдбр бригаданың кесімді бағасы нақты ... ... ... ... есептеледі Вфактбр:
Збр = Зсдбр х Зфактбр;
(7)
Егер бригада әртүрлі жұмыстар атқарса және олра ... ... онда ... ... ... формула арқылы есептелінеді:
Збр= Σ Зсдбрi х Вфактбрi ... ... ... ... ... і-индексі нақты жұмыс
түрін және бағаны ... ... ... ... ... көлеміне байланысты ақша
алады, бірақ еңбек қарапайым және ... ... ... еңбекті
мөлшерлеу керек, бұл тарифтік жүйенің көмегімен іске асырылады. Тарифтік
жүйенің құрама элементтері болып табылады:
- ... ... ... ... байланысты әртүрлі топтағы және
категориядағы жұмысшылардың еңбек ақысының көлемі. Бастапқысы ... ... ... ... немесе бірінші разрядтық тарифтік
ставкасы. Ол неғұрлым қарапайым еңбектің ... ... ... сағаттық, күндік болуы мүмкін.
- Тарифтік торлар біліктілік деңгейіне байланысты еңбек ақы қатынасына
белгілеу мүмкін үшін қолданылады. Бұл тарифтік ... ... ... сәйкес тарифтік коэффициенттер.Тарифтік ... ең ... ... тең. Келесі разрядтағы тарифтік коэффициенттер ... ... ... жоғары екендігін көрсетеді.
Мерзімді жалақының екі жолы бар: ... ... және ... ... ... ... жүйеде Зп берілген разрядтағы
жұмысшының тарифтік ставкасының сағаттық (күндік) көрсеткіші ... ... х tж ... Зм – жұмысшының айлық мерзімдік жалақысы, теңге;
tж – берілген айда график бойынша ... ... ... – жұмысшы нақты жұмсаған сағаттар саны
Басшылар, мамандар және қызметкерлер үшін ... ... ... ... ... - атқарып отырған қызметіне байланысты
белгіленген жалақының абсолютті көлемі.
Жалақыны тариф және ... ... ... ... ... ... немесе бүкіл ұжымның арасындағы қайшылықтарды жеңу оңай емес.
Еңбекті ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... қарастырайық. Бұл жүйе ... өту ... ... ... Берілген жүйеде кәсіпорын жұмысшыларының
жалақысы ... ... ... дейін еңбек ақы корындағы жұмысшының
немесе кәсіпорын ... ... ... ... ... Бұл ... жұмысшы жалақысының нақты шамасы кейбір факторларға байланысты:
- жұмысшының біліктілік деңгейіне;
- еңбекке ... ... ... ... кеткен уақыт;
Жұмысшының біліктілік деңгейі еңбек ... ... ... және ... жалақысының нақты бөлудегі бір бөлігі ретінде
анықталады.
Содан ... ... ... жұмысшылары он біліктілік топтарына
бөлінеді, жұмысшының ... ... және ... ... ... талаптарына байланысты.
Біліктілік деңгейі жүйесі тарифтік разрядтың жүйесіне қарағанда
біліктілік еңбекке ынталандыруда көбірек ... ... ... деңгейі оның еңбекке қызмет барысында көтерілуі
мүмкін. Мамандарды сәйкес ... ... қосу ... ... ұжымының
кеңесі шешеді.
КТУ кәсіпорын жұмысшыларның барлығына белгіленеді, директорды ... және ... ... ... ... ... еңбек ақы есептеу былай есептелінеді:
- әрбір жұмысшының балының көлемі ... цех, ... ... = K x N x КТУ ... К – біліктілік деңгейі;
N – атқарылған адам-сағат саны
- бөлімшенің барлық жұмысшыларының балының жалпы ... = Σ Mi ... бір ... ... еңбек ақы қорының үлесі;
d = ... ... ... бөлімшелер жұмысшыларының жалақысы;
Мұндай жүйе еңбек ақы қорын бөлу прапорциясын бір деңгейдегі біліктілік
пен разрядты бөлу ... ... ... ... ... ... ал өзгелердікі кемуі мүмкін. Нәтижесінде жұмысшылар арасында жалақыны
бөлген кезде әлеуметтік әділеттік қамтамассыз етіледі.[5],[21].
Еңбек ақы төлеудің жаңа түрі - ... ... ... ... болып
табылады. Келісім (шарт) - бұл жұмыс беруші мен ... ... ... ... қолдану мен сату – сатып алу туралы коммерциялық
келісім. Бұл шарттың жұмысшылар, ... ... ... ... ... жасалуы мүмкін. Келісім атқарылатын ... ... ... ... ... ... ... Мұнда
жұмысшының барлық міндеттерін элементтерге бөліп көрсткен, оның қызметінің
нәтижесі нақты ... ... ... ... ... еңбек
нарығындағы конъюктураға, кәсіподақ саясатына, жұмысшының сапасына
байланысты анықталады. ... ... ... (2-3 ай) ... ... ... ал ұзақ ... келісім жасасқанада оларды
уақытылы (этап) төлеу мүмкін немесе ай ... ... ... ... ... ... төлемдер төлнеді. Ынталандыушы ... ... ... кепілдер ойнайды. Заңды түрде белгілегенмен
қатар кәсіпорын қаржысына қарай басқа да қосымша әлеуметтік қызметтер болуы
мүмкін (демалысқа қосымша ... ... ... ... ... өтеу т.б.). ... ... шартта қаралған жауапкершілік
әсер етеді, ... ... үшін ... ... сыйақыны
төмендету шартты бір жақты бұзуға дейін ... Айта кету ... ... ... ... ... жүйе әр 3-5 жыл ... қайта шартқа
отыру керектігін қарастырады.
Соңғы кездерде Батыс Европа елдерінде жалданушы еңбекті ... ... ... Ең ... ... ақы деңгейін анықтау механизімі
өзгерген жаңа ... ... ... ... ... қаржылық жағдайына байланысты.
3. Қазақстан Республикасында еңбек ақы төлеуің құқықтық аспектілері.
Қазақстанда ... ... ... ... ... ол халықаралық
нормаларын сақтау. Біріншіден ол халықаралық еңбекті ... ... №95 ... ... ... ... онда ... жалақы сол
елде заңды күші бар және айналыста болатын ақша төленеді».
Жұмыс ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлер сол жағдайдың кредиторы болады. Мұнда
жалақыны жұмысшыларға толық өтеу ... ... ... ... ... Халықты құқықты және әлеуметтік қорғау;
- Өмір сүру минимумы сай келетін жалақының минималды деңгейін құру;
- Шет ел жұмысшы ... ... ... ... ... Шаруашылық субъекті жұмысшылар жалақысына тиімді салық салу жүйесін
құру;
- Зейнетақыны, ... ... ... ... үшін орнатылған
есептеу көрсеткіштері;
- Кедейлік сызығын анықтау және халыққа әлеуметтік көмек көрсету;
- Жекеменшігі түрлі ... ... ... ... ... ... ... ақының мемлекеттік реттеу қажеттілігі Қазақстан экономикасында
орнын көрсету және өнеркәсіпте жалақыны өткізу функциясы, бұдан елдің ... ... ... ... ... ... және дифференциясы
өндірістің және тұтыну нарығының құрылымымен байланысты.
1 – сурет - Қазақстанда еңбек ақы төлеуді реформалаудың жолдары.[7]
Дерек ... ... ... А.Қ. ... 2003 ... ... ... төлеуді ұйымдастыру мемлекеттік реттеуді
қажет етеді. Реттеудің келесі ... ... ... ... ... ... ... болуынан себепті;
- Төмен жалақының төмен деңгейі;
- Жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... мен ... жайлы нарықтың болмауы;
- Жалақыны келісім шарт реттеудің тиімді ... жоқ ... ... ақы ... ... ... ... толық мәліметінің жоқ
болуы;
«ҚР еңбек туралы ... 1999 жылы ... 2005 ... 1 ... күші жойылды. Оның орнына «Еңбек кодексі» 2004 жылы құрылып, ... 1 ... ... Бұл ... ... Республикасының
аумағында еңбек қатынастарының, сондай-ақ еңбекке ... ... ... қатынастарды реттейді.
Жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы аптасына 40 ... ... ... ... ... ... ... істеген жұмыс уақытының есебінен
жүргізугі міндетті.
Жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы мынадай уақытқа қысқартылады:
- аптасына 16 сағатқа – он алты ... ... ... ... ... 5 сағатқа – I және II топтағы мүгедек ... ... ... 4 ... – он алты ... он ... ... дейінгі
қызметкерлер үшін;
- аптасына 4 сағатқа және одан артыққа – Қазақстан Республикасы
Үкіметі белгілеген тәртіппен ... (аса ... ... ... ... ... қызметкерлер үшін.
Қызметкер мен жұмыс берушінің келісімі бойынша жұмысқа ... ... ... ... он төрт ... ... баласы бар (он
алты жасқа ... ... ... бар) ... ... ... ... медициналық қорытындыға сәйкес
отбасындағы науқас отбасы мүшесіне күтім жасайтынадамның өтініші ... емес ... күні ... ... емес жұмыс аптасы белгіленуі мүмкін.
Жұмыс уақытының барынша ұзақтығы 40 сағаттық жұмыс аптасы ...... ал 30 ... және одан да аз ... аптасы кезінде – 6 сағаттан
асыруға болмайды.
Түнгі ... ... 22 ... таңғы 6 сағатқа дейінгі уақыт
жатады. Жұмыстың ұзақтығы түнгі уақытта бір ... ... ... ... ең төменгі күнкөріс негізіндегі тиісті қаржы жылына
арналған республикалық бюджет туралы заңмен Қазақстан ... ... ... . 2015 ... ... айлық есептік көрсеткіш:
1. Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жәрдемақыларды және ... ... ... ... үшiн, сондай-ақ айыппұл санкцияларын,
салықтар мен басқа да төлемдердi қолдану үшiн айлық есептiк көрсеткiш
(АЕК) – 1982 теңге.
2. Жалақының ең төменгi ... (ЖТМ) ... ... базалық зейнетақы төлемiнiң мөлшерi (МБЗ) – 11 182 теңге.
4. Зейнетақының ең төменгi ... – 23 ... ... ... ... мөлшерiн есептеу үшiн ең төменгi
күнкөрiс деңгейiнiң шамасы – 21 364теңге.[17]
Ең төменгі жалақы мөлшеріне қосымша ... мен ... ... ... мен ... да марапаттау төлемдері, сондай-ақ қалыптыдан ауытқушы
жағдайларындағы жұмыстары үшін, ерекше ... ... ... ... ... апат аумақтарындағы жұмыстары үшін
төлемдер, өзге де өтемдік және әлеуметтік төлемдер енгізілмейді.
Ең ... ... ... ... бір ... қажетті ең төменгі тұтыны
қоржынына тең ең төменгі ақшалай табыс. Ең төменгі күнкөрісті есептеу
тәртібі және оның ... ... ... ... ... ... кәсіпорында жалақының қорын мемлекеттік реттеу ретінде
әлеуметтік салық орын алады. Оны ... ... ... ... ... ... ақы ... тарифтік жүйесі өзіне: тарифтік ставкаларды ... ... ... тарифтік коэффициентті қосады. ... ... ... ... ... ... ... «FOODMASTER» ЖШС-де ЕҢБЕК АҚЫ ТӨЛЕУДІ ТАЛДАУ
2.1 Қазақстандағы еңбек ақы төлеудің деңгейі мен ... ... ақы өмір ... ... ... ... көзі ... табылуда. Ол
2005 жылы табыстың 71% құрады. Жалпы ақшалай түсімдердің ... ... ... ... ... түрінен түскен табыс-
11,1%. Басқа да ақшалай түсімдер көздерінен -6,5%. Осы үшін еңбек ... ... ... қажет.
Қазіргі уақытта еңбек ақы белгілеудің барлық жүйесі іс жүзінде ... ... ... берушінің іс жүргізуінде болып табылады. Осыған
байланысты ... ақы ... ... ... ... ие болуда,
ал жалақы жұмыс күші бағасы ретіндегі өзінің ... ... ... ... ... және ... ... жоғары еңбек орташа қоғамдық еңбекпен
салыстырғанда күрделі еңбек күшінің пайда болуы, оның ... көп ... ... ... ... оның бағасы да қарапайым еңбекке қарағанда
жоғары болады. Егер осы ... ... ... ... онда ол жоғары еңбекпен
түсіндіріледі және бірдей уақыт аралығында іске асады». ... ... ... ақы өзгешеліктерінің салдарына күрделі және
қарапайым еңбектен басқа ... ... ... ... экономикалық жағдайларды жаиқызу керек. Қарастырылған
факторларға байланысты еңбек ақының ... ... ... бірдей еңбекке сәйкес ақы төлеу қағидасының іске ... ... ... ... ... Республикасында еңбек ақы төлеудің
сәйкестігін талдау керектігі туындайды, соның ... ... мен ... сала мен өндірістік емес сферада қатынастарды белгілеудегі
тарифтік тордың жетілмегендігін айту ... Бір ... ... ... ... оның минималды деңгейіне емес, сонымен
қатар материалдың өндірісте ... ақы ... ... ... ... бар ... өзгешеленеді.
Бюджеттік сферада мұндай төлемдер аз таралған. ... емес ... қоры ... ... да ... Белгілі болғандай,
жалақы негізгі және қосымша бөліктерден ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың тарифтік ставкаларына
байланысты төмен және қызметкерлердің қызметтік окладтарынан ... ... ... ... көлемін айыру тарифтік тор
негізінде жүргізіледі. Осыған орай айта кету ... ... ... ... жүйе ... ... арадағы уақытқа дейін орталықтан ...... ... ... бойынша орташа айлық жалақы:
| |2013 |2014 |2015 ... ... |99152 |104654 |118638 ... |98736 |104949 |118638 ... |108836 |116768 |118638 ... |105289 |16927 |124227 ... |106286 |120479 |124227 ... |109970 |124780 |124227 ... |112792 |125936 |124656 ... |110020 |121763 |124656 ... |105905 |118730 |124656 ... |105948 |118884 | ... |107317 |119111 | ... |137043 |154577 | ... көздері: /www.stat.kz/[25]
3 кесте – 2013-2015 жылдар аралығындағы Қазақстан ... ... ... ... ... (теңге):
| Көрсеткіштер |2013 ж. |2014ж. |2015ж. 3 ... ... |108 640 |120 455 |124 656 ... ... |78 881 |83 929 |88 593 ... ... |96 424 |105 670 |107 089 ... ... |81 088 |87 642 |91 346 ... облысы |190 448 |223 038 |230 163 ... ... |97 937 |107 148 |116 066 ... | | | ... облысы |75 786 |81 339 |84 062 ... ... ... |98 750 |107 522 |112 248 ... ... |82 978 |89 971 |90 678 ... ... |97 771 |104 668 |104 929 ... ... |183 029 |220 282 |224 503 ... ... |78 873 |84 533 |84 179 ... облысы |93 259 |101 872 |106 337 ... ... ... |74 172 |79 732 |83 905 ... ... | | | ... ... облысы |90 209 |98 360 |100 816 ... ... |158 899 |176 547 |189 906 ... ... |142 293 |154 945 |158 218 ... көздері: /www.stat.kz/[25]
Тарифтік жүйені ұйымдастырудың тиімділігіне жақындау және ... ... ... оның ... 1991 ... ... ... және еңбек ақы саласындағы минималды әлеуметтік ... ... ... байланысты іске асты. Осы заңнамалық акт негізінде ҚР-
ның Министрлер Кабинеті 1992 жылы ... ... ... ... ... ... ... тор негізіндегі еңбек ақы
төлеудің жаңа шарттары туралы” қаулы ... осы ... ... ... ... ұйымдар мен кәсіпорындарға 21 разрядты БТТ-ды
енгізу көрсетілген. Және де тарифтің жоғары шегі орталықтан шектелмеген, ... ... ... мен ... ... кәсіпорында белгіленетін
болды. Бұл алдыңғы қолданылған тәртіптен еңбек ақы ... ... алғы ... ... Бірақ та жоғарыда келтірілген заңнамалық ... жылы өз ... ... деп ... да, ... ... шаруашылық субъектілері БТТ-ды қолданып келеді.
2.2. « FOODMASTER» ЖШС-ның ... ... ... ... ... ... ... сол
тұста жас бизнесмендер тобы сүтті мал шаруашылығы ... ... ... ... керемет өнімнен бейхабар екендігі және неге
өндірмейді деген мәселені алға қояды. Есік қ. сүт ... ... ... ... Қазақстанда алғаш болып йогурт өндіре бастады. 2015 жылы
компания 20 жылдық мерейтойын атап өтеді.
Қазіргі таңда Компанияның үш зауыты, 16 ... ... және екі жеке ... ... бар. ... ... Қазақстан нарығында сүт
өнімдерін өндіру ... көш ... ... ... ... ... сүт өнімдері түрлерінің өндірісін алғаш болып іске қосқан да осы
компания.
Компания отандық өндірушілер арасында өнімдердің ең көп түрін ... де ... ... мен ... ... ... ... Айран, қаймақ, «Үй» сүзбесі, «Дольче» йогурттері, ... ... сүті ... ... ... да ... тұтынушылардың
көңілінен шыққан.
2004 жылдан бастап ... ... ... ... ... 200-ден аса кәсіпорынды біріктірген, жоғары ... сүт ... ... ... ... – халықаралық «Лакталиc» (Франция) тобына
енді.
Есік қаласында «FOODMASTER» сүт ... Есік ... ... негізінде құрылды.
Бұл Қазақстан нарығына жоғары сапалы отандық йогурт шығарған алғашқы
кәсіпорын. Бүгінде заманауи жоғары технологиялы зауыт ... 150 ... сүт ... ... қабілетті. Контактісіз өндірістің озық
технологиялары мен барлық жабдықты автоматтандырылған ... ... ... ... ... сүт ... жоғары сапалы сүт
өнімдерінің мол түрін өндіріп шығарады.
Есік қ. сүт зауыты аумағында 1998 жылы жаңадан ... ... ... ... ... зауыт швед компаниясының бүкіл ... ... ... «Тетра Пак» желілерінде ультрапастерленген сүт
өндіру бойынша Қазақстандағы алғашқы зауыт болды.
2004 жыл – «FOODMASTER» АҚ беделді ... TUV Reinland ... ... ... ие болды.
2010 жыл – «FOODMASTER-Esik» зауытында ... ... ... орындарға анализ жасау жүйесі (ТҚОАЖ) енгізілді.
«FOODMASTER-Шымкент» зауыты
1998 жылы «FOODMASTER» компаниясының Оңтүстік Қазақстан облысы Көксәйек
ауылындағы ... ... ... ... ... ... компания қолданысында бар,
жалпы сапа талаптарына жауап беретін өнім өндіретін жоғары технологиялы сүт
зауыты болып табылады.
2011 жыл – 5 маусымда мерекеленетін ... ... орта ... ... ... ақпараттық тобы Тұрақты өндіру және
тұтыну орталығымен бірлесе ... ... ... ... ... ... (экологиялық және энергетикалық)
бағалау нәтижелерін ұсынды. Түбегейлі тиімділіктің жеке компоненттері, атап
айтқанда, кәсіпорын тиімділігінің қарқындылығы ... ... ... ... ... ... ... зауыт тарихының басталуы 2009 жыл
деп саналады, сол жылы ... сүт ... ... ... ... ... ... қайта құруға қомақты ... енді ... ... дейін зарарсыздандырылған өндірістік желілер
компанияның барлық зауыттарындағы сияқты сақтау мерзімі ... ... ... ... ... ... ... таңда «FOODMASTER-Павлодар» зауыты шын мәнінде,  ең заманауи
сүт өндіру алаңдарының бірі болып табылады, онда ... ... мен ... көп ... ... ... ... әрі жақсы әрекет
етуде.
«FOODMASTER» компаниясының Алматы және Павлодар ... ... жеке ірі ... ... бар. Бұл компанияның инвестицияларының
арқасында дамып, ірі қара мал ... ... келе ... екі ... ... бүгінгі күннің өзінде Междуреченск ауылындағы фермадағы бір ... ... 6500 литр сүт ... бұл ... ... ... үш есе ... дайындауға инвестиция салу.
2014 жылы қарашада «Междуреченск Агро» фермасында сиырларға ... ... ... берілді. Шамамен үш жарым мың шаршы метр алаңды
алып жатқан сиыр ... ... озық ... ... ... ... астам уақыт бойы салынды.
Жаңа сиыр қорада сиырларды қарап-бағуға байланысты процестердің бәрі
ұсақ-түйегіне дейін автоматтандырылған. ... ... ... ... ... тұру жүйесімен, оның ішінде ауа циркуляциясына арналған
бүйірлік ... ... ... реттеуішімен жабдықталған. Азықты
азық таратқыш азық жейтін ... ... Мал қора ... ... ... облысындағы фермада екі тұқымды сиырлар өсіріледі: голштиндік
қара-ала және қоңыр швицті, ол ... ... ... ... ... күн сайын ветеринар дәрігер тексереді, бұл ірі қара малдың сапасы
мен ... ... ... Теңдестірілген азықтың ... ... ... ... ... бір рет ... 16 литрден аса сүт береді, рекорд жасаған сиырлар да бар: олардың
көрсеткіші – 20 литр.
Орташа алғанда, әр сиыр ... 6 500 литр сүт ... бұл ... ... ... үш есе жоғары.
Азықтандыру рационы да, асыл тұқымды ... ... ... де ... ... бір  ... екінші маусымға дейінгі сауын
төмендемейді, керісінше тұрақты түрде өседі. Жаңа сиыр қора 2019 ... ірі қара мал ... да ... ... сүт ... ... литрге дейін) екі есе өсіруге мүмкіндік береді.[22]
2.3. «FOODMASTER» ЖШС-де еңбекақы төлеуді ... ... ... ... ... ... есеп шоты ... дұрыс берілгендігін банк мекемелері де іске ... ... және ... ... ... ... органдары жіге қадағалап
отырады. Олар бюджетке аударылуға тиісті жеке табыс салығының уақытында
және ... ... ... ... ... ... сақтандыру
мен әлеуметтік аударымдары қадағалайды.
Кәсіпорынның деректері бойынша 2013 жылы барлық жұмыскерлер саны -1200
адам. ... ... ... ... сәйкес қажеттілік көлемімен
анықталады.
4 – ... ... ... ... ... бойынша
еңбекақы қаражаттарын талдау.
|№ |Жұмыскерлер |Тізімдік саны, адам ... ... ... ... ... | | |
| | |2013ж |2014ж |2013ж |2014ж |
|1 ... |980 |1165 |33250 |39250 |
|2 ... |155 |120 |115900 |121900 |
|3 ... ... |65 |55 |172300 |178350 |
|4 ... |1200 |1340 |321450 |339500 ... ... /www.foodmaster.kz/[22]
Жұмыскерлердің еңбекақы қоры келесі төлем түрлерін қамтиды:
1. Ақшалай түрдегі жалақы:
- орындаған жұмысы үшін есептелген жалақы ... ... ... ... ... ... сондай-ақ оклад есебінде);
- тарифтік ставка мен окладқа қосымшалар мен ... ... ... ... ... ... өтімі, еңбек ету ұзақтығына сыйақылар;
- түнгі уақытта жұмыс істегіні үшін қосымшалар;
- демалыс және мейрам күндеріне төлемдер;
- демалысқа ... ... ... ... ... уақытша жұмыс орнында болмаған адамның міндетін және кәсібін қосып
атқарғаны үшін ... ... ... ... жарамсыздығына байланысты үстемақы және т.б.
2. Заттай түрдегі жалақы:
- жұмысшыларға теміржол ... ... ... ... арнайы жұмыс киімдерін төмен бағада алудағы жеңілдіктер құны;
- медициналық тексеру, денсаулық ... ... ... ... төлеу шығындары;
- жоғары және арнайы орта оқу мекемелерінде ... ... ... басқа да Қазақстан Республикасының заңнамаларында қарастырылған
төлемдер жатады;
Заттай түрдегі еңбекақы мен ... ...... ... ... ... кезінде сол аймақтағы нарықтық бағаларынан ... ... ... ... оның толық құны мен ... ... ... ... ... ... оның ... анықталады.
2014 ж орт. жалақысы
Өорташа жалақы = ... ж орт. ... ... = = 1,056 ... ... ... ... жалақының өсуі деңгейі жоғары екендігін
көрсетеді, оның өсу коэффициенті 1,056 құрайды.
3 ЕҢБЕКАҚЫ ТӨЛЕУ ЖҮЙЕСІН ... ... ... төлеудің шетелдерде жетілдіру жолдары
Қазақстанда еңбек ақыны төлеу және оған қатысты ... шешу ... ... ... ... төлеу тәжірибесіне сүйенуіміз керек.
Шетелдерде еңбек ақының әртүрлі жүйелерін қолданудың ... ... ... ... ... ерекше белгілермен сипатталады:
Швеция – ынтымақтас жалақымен, Жапония – ... ... ... үшін ... Ұлыбритания – жеке контракттар бойынша
төлеммен, ...... ... ... - өмір сүру құнының өсуімен
байланысты үстемелерге және салалық тарифтік мөлшерлемеге коллективті ... ... Бір ... жалақы жүйелерінің өндіріс ... ... ... ... ... ... елдерде кәсіпорын қызметкерлерін
ынталандыру жүйесінің екі бағыты бар:
- ... ... ... ... ... күші сапасының жоғарлауын ынталандыру;
Өндіріс тиімділігін өсіруді ынталандыруға бағытталған жүйелердің ішінде
алғашқы орындардың бірі ... ... ... ... жатады. Мысалы, Германияда тарифтік мөлшерлемелерді жоғарылату
туралы коллективтік келісім шарттар жасаған кезде ... ... ... өсуі ... ... авториттетті эксперттік болжамдарды
қолданады. Барлық ... ... ... ... ... ... шикізат пен материалдарды үнемдегені үшін, ... ... ... және т.б. үшін ... ... әртүрлі жүйелері қолданылады.
Сыйақы беру жүйелерінің қызмет ету ... ... ... ... материал және т.б. шығындарының активті (алдын ала
келісілген) деңгейі мен қызметкерлердің еңбегінің ... ... ... Осы ... ... ... шамасы айлық
жалақының 5-10% құрайды.
Сәйкес ... ... ... туралы, өнімділік туралы келісім
шарттар) бекітілген және ... ала ... ... бір ... қол ... үшін ... ... арнайы жүйелері де қолданыс
табады. Мысалы, Ұлыбританияда кәсіпорын әкімшілігі мен қызметкерлердің
мүдделерін қолдайтын ... ... ... туралы келісім шарт
жасау тәжірибесі негізделген. Бұл келісім шарттардың мәні келесіде: еңбек
өнімділігінің өсуінен түсетін түсім ... ... ... ... ... арасында бөлінеді, бұл тікелей өндірістік шығындарды
көбейтпей, еңбекақыны ... ... ... ... жеке ... ... еңбекақы төлеудің дәстүрлі
формаларынан біртіндеп бас тартып жатыр. Бұл бір жағынан ғылыми-техникалық
прогресс кезінде жалпы ... ... жеке ... ... ... күрделі болып келе жатқандықтан, ал екінші жағынан – ... ... ... ... ... оның ... ... құруға
және жаңалықтарды қабылдау мүмкіндіктерін, өнім сапасы мен ... ... ... ... мәселелері бірінші орынға жылжығандықтан.
Осы жерден еңбекақы төлеудің мерзімдік формасына ... ... ... ... ... ... ... пен энергияны үнемдеу,
жұмыстағы тырысушылық, яғни топ (бригада) және ... ... ... ... ... есепке алу жатыр. Бірақ таза
мерзімдік еңбекақы қолданбайды. Мерзімдік форманың ... ... ... ... бұл оның әрекеттілігін жоғарылатады.
Кесімдік форма сақталған жерде жалақының ... ... ... ... ... ... ... байланысты жалақының айнымалы
бөлігі жоғарылады, кесімді ақы ... ... ... өзінің мәнін
жоғалтып алады, топ деңгейіндегі өндірістік берілудегі жетістіктерді қолдау
мен сыйақы беру жүйесіне күш салынады.
Германияда ... ... ... формаларына басқа
мамандықтарды біріктіріп орындағаны үшін және өзіне қосымша ... үшін ... көп ... ... ... ... құрылымында
психологиялық шиеленісу және жұмысты ұйымдастыру үшін, оның сапасы үшін,
құрылғының қызмет ... ... ету үшін ... ... ... керек.
Францияда қатаң индексациядан бас тартты, және ... ... ... және жеке ... ескеру арқылы
жалақыны реттеу қағидасына көшті. Бұл кезде минималды жалақы әлі ... ... ... ... ... ... қорын
фирманың экономикалық нәтижелерімен ... ... ... ... ... қызығушылық туралы коллективтік келісім шарттар
табылады. Ынталандырушы ... ... ... ... кейбір кәсіпорындар
келісім шартты жүзеге асырылуы керек нақты мақсаттар тізімімен толықтырады.
Францияда ... ... ... ... сай ... ... тұрады:
- Жеке шығарым үшін төлем;
- Кепілденген минимумнан (80%) және айнымалы бөліктен (20%) тұратын
жалақы, бірақ тәжірибеде ... 10-15% ... ... ... ... «кадрларға» (Батыста басқарудың ... ... ... атайды) еңбекақы төлеудің жалақы деңгейінің жалпы
жоғарылауына тәуелділігі ... ... және ... ... ... ... ... және бөлінген құралдарды оптималды пайдаланудан көп
тәуелді болып келе жатыр;
Жалақының белгіленген ... ... ... ... ... ... бір ... цех, бригада жұмысының ... ал ... ... ... жетістіктеріне байланысты
болғандағы формасы.
Жалақыны жекелеудің соңғы формасы қосымша үстемелердің барлық ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның акциясын
сатып алуға дейін. Жалақыны жекелеген кезде қызметкердің жағдайы ... ... ... ... жеке ... ... ... саясатында қызметтер жүйесін де пайдаланады. «Қызметкерді
бағалау» ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерге жалақыны анықтауға арналған.
Қызметкерлерді бағалау факторлары ... ... ... ... жұмыс уақытын пайдалану) және тұлғалық (бастамашылдық, еңбекті
және шығармашылық ... ... ... үшін ... ... ... ... істеу қабілеті) бола ... ... ... ... әртүрлі: баллдық бағалау, анкеталау,
эксперттік бағалау, қызметкетлерді ... ... ... ... ... ... ... елдерде кең қолданыс тапты.
Жұмысты бағалау компанияның персоналын басқару үшін оның ... ... ... және ... ... кең ... АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Голландияда ең көп ... ... және ... оның ... бірнеше саламен шектеледі.
Жапония мен Австралияда мүлде жоқ. Жұмысты бағалау – ... ... ... ... ... иерархиясын жүйелі түрде анықтау құралы. Ол
жұмыс оны орындаушыдан талап ететін ... ... қол ... ... мен ... ... ... бұл кезде нақты
қызметкердің женке қабілеттіліктері мен ... ... ... ... әртүрлі формалары олардың ... ... ... көмектеседі, персоналды жоғарғы тиімді
жұмысқа ынталандырады, бұл соңнда пайданың, еңбек өнімділігінің ... ... ... ... анықтау өте қиын. Себебі,
қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... ғана ... емес, сонымен қатар ол фирманың коммерциялық
жағдайына да (бәсекелестік деңгейі, ... ... ... шикізатқа,
отынға, материалдарға бағаның өзгеруі), яғни ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қоятын талаптары
келесідей: қатысу кепілділігі; бөлу ... ... ... ... ... ... ... бонустар негізгі жалақының бір бөлігі
болмауы тиіс); барлық қызметкерлерге олардың жұмыс тәжірибесі және ... ... ... ... ... марапаттаулар беру;
акционерлік қорларды құру зейнетақылық қор қаражаттарының есебінен жүзеге
асырылмау керек.
АҚШ кәсіпорындарының (ірі және ... ... ... ... ... түрлері: фирмадағы барлық жұмысшылар үшін пайдаға қатысу
- 22%, акцияны жеңілдікпен сату - 30%, қызметкерлердің жинақтық салымдары ... ірі және ... жеке ... ... ... жүйесі
бойынша қызметкерлердің табысын ... ... ... ... (13%) ... ... ... жүйесінің қатысушылары, онда
бөлінген табысты кәсіпорынның ... ... ... шығар
алдында немесе шартта келісілген басқа бір күнге ... ... ... ... қызметкерлердің 1%-ы қолма-қол төлеу жүйесіне қатысады,
ол бойынша барлық тиесілі ... ... ... 2% -ы ... қатысады.[13],[14].
Жұмыс күшінің сапасын жоғарылатуды (персоналды дамыту) ынталандыру
келесілерге бағытталған:
- жалдау бойынша кадрларды тарту және ... ... ... ... аттестациялау;
- кәсіпорынға кадрларды бекіту;
- кәсіпорындарда сәйкес ұйымдастырушылық-техникалық және әлеуметтік-
экономикалық еңбек жағдайларын жасау;
- ... ... ... ... ... ... дамыту механизмі еңбек ақы төлеудің, қосымша ... ... ... ... ... ... Әсіресе, қызметкердің
кәсіполрыннан алатын табысының қосымша мөлшерлемесі үлкен рол ойнайды.
Кәсіпорынға қызметкерлерді тарту ... ... үшін ... талап етпейтін алғашқы жалақының ... ... ... жастар үшін жанұялық үстеменің ... ... оның ... қызметкердің кәсіби-квалификациялық деңгейінің
өсуінкөрсететін базалық жалақысының ... жас пен ... ... бірге азайып отырады.
Шет елдерде аттестациялаудың әртүрлі әдістері кең ... ... әдіс – ... ... бағалау. Бұл бағалаудың ... ... және ... ... ... өздерінің
қабілеттіліктерінің, тәжірибесінің, мақсаттарының арқасында әртүрлі
нәтижелерге қол ... ... ... ... ... ... ... туралы, жалақының өсуі (төмендеуі), кәсіби
дайындыққа (қайта дайындыққа), контракт мерзімін жаңарту ... ... ... ... ... ... үшін ... іскерлік, жеке қасиеттерін бағалау фирма ішіндегі еңбек
нарығында олардың бәсеке қабілеттілігін жоғарылатудың маңызды ... ... ... бекіту жалақының, әлеуметтік төлемдердің ... ... және т.б. ... етіп ... ... арқылы
жүзеге асады. Қызметкерді жалақы арқылы бекітудің ең қызық тәжірибесі
Жапонияда, онда бірінші рет ... ... ... ... фирмада еңбек қызметін аяқтап жатқандардың мөлшерлемесіне
қарағанда 3,5-4 есе аз. ... ... ... қызметкердің жасына сәйкес
оның жалақысының автоматты түрде көтерілуін қарастырады. Бірақ соңғы кезде
бұл жүйе ... үшін ... ... ... ... ... үшін үстемелер» де бар, оған ... ... ... үшін ... ... және ... түрлері кіреді. Осы үстемелердің жиынтық ... ... ... 9-10% ... ал ... жалпы сомасында бұл елеулі
емес шама. Сонда да қызметкердің маңызды ... ... ... ... ... ... ... әсер пайда болады. Персоналды
фирма мен ортақтық сезімін ... үшін ... ... ... және қызметтер бар. Олар персоналға ... ... ... ... ... ... ... Оның құрамында фирма ішінде кәрілікке дейін қамтамасыз ету
жатады, ... ... ... ... ... ... ... аталады.
Қазір Жапониядағы компаниялардың шамамен 10%-нда зейнетақылық қор бар. Бұл
қорларға салықтық ... ... ол ... ... ... стимул береді.
Францияда кадрларды бекіту жұмыс тәжірибесі үшін, еңбек тәртібі ... ... ... ... жәрдемақылар арқылы, егер жұмыс орыны
үйінен алыс болсаберілетін үстемелер ... ... ... үшін
сыйақылар арқылы жүзеге асырылады.
АҚШ және Батыс Еуропа елдерінде кәсіпорындарда кадрларды бекіту үшін
әлеуметтік ... мен ... ... Зейнетақылық
қамтамасыз ету жүйелерінен басқа жұмыс ... және ... ... ... ... ... мемлекеттік
зейнетақыларға қосымша әлеуметтік төлемдер мен ... ... ... ... байланысты емес, бірақ олар ... ... ... ... ... ... жүйесі де көмектеседі, оның
міндеті қызметкерлерді фирма мүдделеріне енгізу ғана емес, ... ... ... ... жақсарту.
Кәсіпорындарда ұйымдастырушылық-техникалық жағдайдың қажетті деңгейін
жасау техниканы және техноллогияны жүйелі түрде жаңартуда, еңбек ... ... Бұл ... да тең ... ... ... және
бекітуге көмектеседі. Өндірістің ... ... ... ... өнім сапасын жоғарылатуға, жұмыс уақытын
жоғалтуды азайтуға әкеледі. Бұл шарттарға еңбекті нормалау мен ұйымдастыру
да жатады – соңғысы ... ... ... ... ... ... оның көлемі мен дифференциациясына әсер етеді. Еңбектің
әлеуметтік-экономикалық жағдайлары – бұл оны ... және ... ... Олардың ішінде маңызды ролді окладтар мен
мөлшерлемелерді ... және ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесін автоматты түрде жоғарылату, еңбекті
бағалау нәтижесі бойынша мөлшерлемелердің өзгеруі. Бұл жекелеген өндірістер
мен ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Квалификациялық деңгейді үзіліссіз жоғарылатуды ынталандыру білім үшін,
квалификация ... ... ... ... үшін ... жүзеге асады. Білім үшін төлеудің мәні қызметкерге оның ... ... ... үшін ғана емес, сонымен қатар белгілі бір ... ... ... алу қабілеттілігіне де төлейтінімен
сипатталады. Бұл жүйе өндірісті тез модернизациялау, жаңа ... ... және т.б. ... ... Квалификация үшін төлеу жүйесі АҚШ-та
пайда ... ал оның кең ... ... ... ... ... алаңының кеңеюімен бірге жүрді. Бұл жүйенің мәні
еңбекақы көлемі тек қана орындалатын ... ... ... ... ... қызметкер өзінің іс-әрекетінде пайдалана алатын
мамандықтар жиыныныа да байланысты екендігімен ... яғни ... ... ... өсу ... ... бұл жүйе бойынша жаңа
мамандықты игерген сайын орындаушы жалақысына ... алып ... ... ... ... ... ... сол немесе басқа дәрежеде қолданылуы
керек. Квалификация үшін төлеу жүйесін енгізу фирманың оқытуға шығынының
өсуімен ... ... ... ... ... жүзеге асырылатындықтан,
сәйкесінше өндіріс уақыты да азайады. ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінің өсуімен өтеледі.
Сонымен, еңбек өнімділігінің өсуін ынталандыру мен жұмыс күшінің
сапасын ынталандыру ... ... ... ... бар. ... экономикаға өтуі ынталандыру жүйесін нарықтық заңдылықтарға сәйкес
түзетуді талап етеді.
3.2 «FOODMASTER» ЖШС-де еңбекақы төлеудің дамыту тәсілдер.
Ең алдымен бұл жерде ... бір ... ... үшін кәсіби-
квалификациялық модель жасап шығару керек. Ол модельге өндіріс тиімділігін
қамтамасыз ету үшін ... бір ... ... ... ... болу
керек қасиеттер, білімдер және дағдылар тізімі кіру керек. Бұл талаптар әр
лауазымға әр түрлі болу ... яғни сол ... ... келу ... ... шығару жұмысшылардың бойындағы қасиеттердің көбеюіне
әкеледі және басшыларды, мамандарды және ... ... ... ... ... ... ... кіруі мүмкін: .
-жұмысқа және өндіріске бейімделуі;
-жұмысқа күнделікті келуі;
-жұмыс уақыты ... ... ... қатынасу;
-әріптестік;
-сенімділік;
-жауапкершілік;
-денсаулық;
-бастамашылдық;
-ұқыптылық;
-жұмысты жақсы білу;
-жұмыс сапасы;
-орындалған жұмыс көлемі;
-қауіпсіздік техникасы тәртібін сақтау;
-жанжақтылық;
-кез келген тапсырмаға кірісуге дайындығы;
-тапқырлық;
-өте жақсы тәртіп;
-ескертусіз жұмыс істеу.
Ұйымдағы қызметкерлердің ... ... ... көп ... ... ... нәтижесін бағалау арқылы сәйкес ... ... Ал ... ... істеудің ең басты мақсаты болып табылады.
Сондықтан еңбек нәтижелілігін ... ... да ... ... ... ... көп ... қажет етпеу керек және мүмкін болса, жұмысшылар
мен қызметкерлерді ынталандыру керек.
Ұйым қызметкерлерінің жұмысының ... ... ... ету үшін тәжірибеде ЭЕМ-ны қолдану керек. Яғни ол компьютерде
ұйымдағы қызметкерлер тізімі енгізіліп тұру ... және ... ... ... ... ... Мысалы, Асқарова жұмысқа қанша рет кешікті,
қанша рет келмеді, қанша рет ... ... ... ... т.б.
ескере отырып және сонымен қатар сыйақы беру ... ... ... ... жалақысынан алып тастау керек, осылай жазалауға
болады. Сонымен қатар осы жұмысшы егер ... тыс ... ... өз
міндетіне жатпайтын жұмысты орындаса немесе есеп беруді ... ... ... оны да ... белгілеп алып жалақы бергенде ескерілсе,
бұл жұмыс нәтижесін бағалаудың объективтілігін ... етіп ... ... қатар қызметкерді еңбек өнімділігін арттыруға
ынталандырады.
Менің ойымша бұл әдіс ... ... ... ... Себебі егер кадрлар бөлімінде ... мен ... ... бағалап отыруға арналған адамдар тобы болса, оларға
тұрақты жалақы төлеп отыру керек, және ол ... жеке ... ... ... объективті болмай қалады. Ал ЭЕМ арқылы ... ... оны ... ... және ... ... ғана ... қатар көптеген оқу құралдарын қарап ... ... 3-5 ... бір рет ... тұру керек деп жазылған.
Аттестацияны 3-5 жылда бір рет қана ... оны ... ... ... тұру керек.
Яғни басшылар мен мамандарды бағалауда автоматтандарылған аттестациялау
жүйесін қолдансақ, онда бағалау ... ... ... ... ... жиілігі өзгерсе, мысалға жылына 1 рет немесе 2 рет
жүргізіліп тұратын ... онда ... ... ... әсер ... ... ... құралы ретінде пайдалануға
болады. Сонымен қатар аттестацияның ... мен ... ... ... ... өсу) ... және ... нәтижелері мен оны
төлеу арасындағы тығыз байланысты қамтамасыз етеді.
Еңбекті ынталандыру тиімділігін жоғарылату әсіресе ... ... ... ақы ... ... қарастырылған шетелдік тәжірибесінің
негізінде Франция кәсіпорындарында қолданылатын ... ... ... ... ... ... еңбек мамандары еңбекті мотивациялау үшін оптималды
жағдайлар жасау мақсатымен еңбекақы төлеу жүйесін тұрақты түрде ... ... Ұзақ ... бойы бұл ... ең ... ... ... төлеудің қағидалары сәйкес келеді деп ... ... ... ... ... ... ... деңгей орындарында жеке еңбек
нәтижелерін қосымша есептеумен бірге мерзімдік ... ... ... оң ... қол ... ... жеке еңбек нәтижелілігін
бағалау жүйесін ... ... ... ... ... ... жеке тарту, қатыстыру қағидаларын қолдану арқылы қол ... ... ... ... ... ең көп ... мерзімдік болып
табылады. Бірақ бұл еңбек нәтижелері үшін өтемақы туралы мәселеде теңдікті
білдірмейді. Тіпті, ... ... ... ... оны ... ... жатыр, яғни өнімділік пен оны төлеу арасында тікелей
тәуелділік бар. Кесімдік формамен салыстырғанда, ... ... ... ғана ... ... қатар, жұмыс орнындағы кейбір ... да ... ... жеке еңбек шарты бар екендігін айта кету керек,
онда кәсіпорында ... және ... ... ... негізгі
ережелер, сонымен қатар кәсіпорынның ... мен ... ... ... мен міндеттері айтылады. Бұл «FOODMASTER» ЖШС-де еңбекақы
төлеуді ұйымдастыру облысындағы оң момент болып табылады, себебі жеке ... ... ... мен ... қызметкерлер арасындағы қатынасты
реттеуші болып табылады.
Қазіргі ... ... ... ... төлеудің дәстүрлі формасы
қолданылады: мерзімдік. Бірақ нарық ... және ... ... ... ... дүниежүзілік тәжірибесін ескере отырып қызметкерлер
үшін де, ... үшін де ... ... тарифсіз жүйесін ұсынуға
болатын еді. Тарифсіз жүйені келесі белгілер сипаттайды:
- Қызметкердің еңбекақысының деңгейі жұмыстың ... ... ... ... ... ... (толық) байланысты (бұл ... ... ... ... ... жүйелерінің класына
жатады);
- Әрбір ... оның ... ... кешенді сипаттайтын,
осы квалификациялық деңгейге жататын ... ... ... ... еңбектік іс-әрекетінің деректері бойынша жалпы еңбек
нәтижелілігіне қосқан ... ... ... ... ... әр ... жеке ... жалақының бүкіл
коллективтің тапқан жалақысының қорындағы оның үлесін көрсетеді.
Кәсіпорында еңбек өнімділігін арттыру үшін қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... ... үшін
сыйақы, еңбек тәжірибесі үшін қосымша төлем, икемді еңбек графигі, еңбекті
байыту, жеңілдікпен тамақтану және т.б. ... ... ... ... ... және ... ... олар кәсіпорында
қарастырылмайды, себебі қосымша капитал салымын ... ... ... элементтер еңбек өнімділігіне тек жанама түрде әсер етеді,
және қажетті мотивация ... ... ... ... ... технико-экономикалық көрсеткіштерінің, атап айтсақ таза табыс пен
рентабелділіктің жоғарылауына елеулі әсер етпейді. ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасын
жүзеге асыруға қызығушылық танытпайды. Сондықтан ұсынылған бағдарламаны
жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... жоғарылату жолдары деп оны дамыту ... өсу ... ... ... ... ... темпін қамтамасыз ететін қозғалыс аталады.
Кәсіпорынның шаруашылық байланыстары оның өндіріс тиімділігіне үлкен
әсер етеді, және де ... ... ... ... ... ... ... бұйымдармен, аспаптармен, құралдармен,
құрылғылармен, әртүрлі қызметтермен, яғни өндірісті жүзеге асыруға қажетті
барлық заттармен қамтамасыз ету бойынша байланыстар ойнайды.
Шығарылған ... ... ... ... қалу үшін ... мен іріктеуші бұйымдардың сапасын тұрақты түрде бақылап отыру
керек.
Кәсіпорында еңбекақы ... ... үшін ... кәсіпорыннң
табысы, тиімділігі жоғары болу керек. Содан кейін ғана еңбекақы өседі ... ... ... жылдары таза табыс, тиімділік көбейді. Өнімнің
өзіндік ... ... ... 1 ... ... өнімге шығын кеміді.
Бұлардың барлығы еңбекақының өсуіне оң әсерін тигізді.
Егер 2015 және 2016 жж кәсіпорында осындай өзгерістер ... ... ... ... ... Оны 2013-2014 жж мәліметтерге сүйене
отырып болжай ... ... ... ... ... ету ... ... жүргізу рационалды болады:
Кәсіпорынның техникалық деңгейін жоғарылату. Бұл топқа келесі шаралар
жатады: қолданылатын техника мен ... ... ... ... ... және ... бұйымдардың сапасын
жақсарту, өндірістік процесті автоматтандыру және ... ... ... ... ... ... ... арқылы тек
қана материалдық шығындардың үнемделуі ғана ... ... ... ... ... сыйымдылығының азаюын қамтамасыз етеді, яғни өнімнің бір
бірлігіне кететін жалақы шығыны ... Егер ... ... ... ... ... ал ... жоғарылауы
есебінен өсіретін болса, онда шығарымның нормалары және ... ... ... ... ... ... ... жоғарылайды.
Өндірісті және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру. Бұл шаралардың құрамына
кіреді: өндіріс специализациясын ... оның ... мен ... ... ... ұйымдастыруды жақсарту, өндірісті басқаруды
жетілдіру, негізгі қорларды пайдалануды ... ... ... және ... ... пайдалануды жақсарту, көлік
шығындарын азайту.
Негізгі ... ... ... ... ... ... ең ... календарлық кезеңнің ішінде құрылғының жұмыс уақытын
жоғарылатуға ... ол ... ... ... ... уақтылы және
сапалы жөндеу жүргізумен, тиісті технологиялық тәртіпті сақтаумен жекелеген
учаскелер мен цехтардың өндірістік қуаттылығының ... ... ... ... ... ... ... мен құрылымын өзгерту. Өндіріс көлемінің өсу
нәтижесінде шартты-тұрақты шығындардың және амортизациялық аударымдардың
үнемделуі, сонымен қатар шығарылатын ... ... ... және
оның сапасын жоғарылатумен байланысты шығындардың өзгеруі жүзеге асырылады.
Маркетинг қызметі ... ... ... ... ... ... ... пайдаға тікелей әсер етеді. Өндірілетін өнімге сауатты
жарнама беру әрқашан тұтынушыларға күтілетін әсер береді.
«FOODMASTER» кәсіпорнының алдында мынадай міндеттер тұр: ... ... ... ... ... және ... ... негізгі
құралдар мен өндірістік қуаттардың пайдаланылуын жақсарту, кәсіпорынның
техникалық деңгейін жоғарылату және, әрине өз ... ары ... ... ақы – бұл ... және оның ... мүшелерінің физикалық және
рухани қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып, жұмыс күшінің ұдайы ... ... ... ... мен қызметтердің құнына сәйкес келетін
жұмыс күшінің бағасы.
Қазақстан Республикасында еңбек ақы төлеудің ... ... ... ... ... республиканың салалары мен аймақтарында.
Салалық аспектіде еңбек ақы ... ... ... тағы ... еңбек ақы көлемінің өзгешеліктерінің тенденциясының ... ... ... ... еңбек ақының 77%-ға өсуі байқалады,
сонымен қатар осы кезеңде тауар және ақылы қызметтердің тұтыну бағасы ... ... ... еңбек ақы және баға өсімінің қатынасы еңбек ақының сатып
алу қабілеттілігін 27,5%-ға ... және ... ... ақы ... ... 2008-2014
жылдар өмір сүру минимумының мөлшерін талдау, орташа және ... ... ... ... ... ақы мен өмір сүру минимумы арасындағы алшақтық
жыл сайын өсіп барады.
Кәсіпорында еңбек өнімділігін арттыру үшін ... ... ... ... ... ... қатысу рационализаторлық үшін
сыйақы, еңбек тәжірибесі үшін қосымша төлем, икемді ... ... ... жеңілдікпен тамақтану және т.б. сияқты мотивациялаушы позициялар
қосымша мотивацияларға ... және ... ... олар ... себебі қосымша капитал салымын ... ... ... элементтер еңбек өнімділігіне тек жанама түрде әсер етеді,
және қажетті мотивация ретінде қарастырылмайды, себебі кәсіпорын ... ... ... атап ... таза ... ... жоғарылауына елеулі әсер етпейді. Кәсіпорынның басшылары
жұмыссыздықтың жоғары деңгейімен қолдана ... ... ... ... ... танытпайды. Сондықтан ұсынылған бағдарламаны
жүзеге асыру үшін кәсіпорынның өзінің тиімділігін жоғарылату керек.
Кәсіпорынның ... ... ... деп оны дамыту бағыттары,
шығындардың өсу темпімен ... ... ... өсуінің
жоғарырақ темпін қамтамасыз ететін қозғалыс аталады.
Қандай да болмасын кәсіпорындарда өнім ... ... ... ... ... ... еңбекақының дүрыс жолға койылуына ... ... ... ... ... ... бар, «Кім көп ... сол көп табыс табуы тиіс».
Мемлекеттен минималды еңбек ақы мөлшерін ... ... ... кері
әсер етеді. Сондықтан, мемлекетке еңбек ақыны белгілеу жүйесіне мемлекеттік
әсер ету шараларына, олардың экономикалық тиімділігіне кері әсер ... ала ... өте ... ... керек.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы жолдауында еңбек ақы
төлеуге мән берілген. Онда Қазақстан ... ... ... жұмыс істейтін қызметкерлердің, яғни мұғалімдердің, дәрігерлердің
жалақысы көбеетіні туралы айтылған. Сонымен қатар минималды ... ... 2015 жылы бұл ... бәрі ... ... ... 21364тенгеге жетті.
Қазіргі кезде еңбек ақыны белгілеудің бүкіл жүйесі жеке жұмыс беруші
қарамағында. ... ... ақы ... ... ... ... ол еңбек ақы жұмыс күшінің бағасы ретінде өзінің негізгі - ... ... және ... ... ... ... ақының ынталандырушы функциясын ... ... үшін ... әсер ету күшінің жолдары мен әдістерін анықтау үшін ... ... ... ... ... ақы ... пайдаланылатын, өндірілген өнімдегі үлесті ... ... ... ... ақының әрбір өскен пайыздық өсімінің
көрсеткіштерін белгілеу ... де ... ... ... Аталған
көрсеткіштердің артықшылықтары, олардың өндіріс тиімділігінің өсуі
негізінде ... ... ... қай ... ... тұтыну
деңгейін жоғарлатуға бағытталғанын санмен анықтай отырып, ... ... ақы ... ... көтеру мәселесін шешуге жол
беретіндігінде.
ҚР-сы мен ... ... ... факторларының, атап айтқаанда,
экономикалық жағдайдың тұрақсыздығы, жұмыссыздықтың болуы, ... ... ... ... жүйесі екі республикаға да еңбек
ақыны жоғарыда келтірілген бағыттар бойынша ұйымдастыруға жол береді.
Дамыған елдердің ... ... ... ұйымдастырудың саласындағы
мәселелерді шешудің әдістерін көрсетуі мүмкін.
ҚР-да ... ақы ... ... негізгі көзі және еңбек
қызметінің ынтасы болу үшін, менің ойымша ... ... шешу ... кепілденген минималды еңбек ақыны ... өмір сүру ... ... ... ... жүргізу, ал кейіннен минималды тұтыну
бюджетінің деңгейіне, ... ... ... ... деңгейіне дейін жеткізу;
- кәсіпорын табысын еңбек пен капитал, кәсіпкер мен жұмысшы, пайда мен
еңбек ақы төлеу арасында әділ ... ... ... ... және ... бойынша минималды және орташа еңбек ақы
арасындағы қатынасты, өнеркәсіпте және ... ... ... ... ... ... және ... анықталмаған
дифференциясын қысқарту;
- еңбек ақы мөлшері мен ... ... ... мен бағаның өсу
қарқынын, жұмысшының отбасы құрамын, үй шығындарын, білім беру, медициналық
қызметкөрсету, көлік және т.б. ... ... ... ... ... ... ... жұмысшының еңбек ақысын мемлекеттік бюджет
табысына айналдыруға жол беретін, қолданыстағы заңдардағы кері ... ... ... ... ... ... керек.
Әлеуметтік және экономикалық сұрақтарды шешуде үш тараптың - үкіметтің,
кәсіподақтың және жұмыс берушінің келісімі қажет. Бұл міндетті ... ... ... ... ... ... қабылданған халықаралық
нормаларға және стандарттарға, ең алдымен адам құқығының жалпыға ... ... ... ұйымдастыру конвенцияларына негізделуі
мүмкін. үш жақты келіссөздегі басты міндеттердің бірі – бұл кәсіпорындарда
және салаларда ондағы ... ... ... ... ала ... еңбек
ақыны өсірудің бағыттарын келістіру.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Еңбек Кодексі Егемен Қазақстан 2004
2. Экономика Алматы, Қ.Ә. Әлімбетов, 2012
3. Экономика и ... ... ... ... А.О. ... ... ... в современных условиях,
КазЭУ 2003
5. Системы оплаты труда Труд в Казахстане: проблемы, ... ... «2006 ... ... ... ... Заңы, Егемен Қазақстан.
7. ҚР еңбекақы төлеу – Алматы: ҚР статистика агенттігі, 2012
8. Қазақстан сандарда – Алматы:ҚР статистика ... ... ... ... регулирования заработной платы в условиях
переходной экономике, Берешев С, 2008
10. Стратегический план развития РК до 2020 ... ... ... на ... предриятиях. Кенжалина Ж.Ш. Алматы, 2002
12. «Экономика промышленного предприятия» Зайцев Н.Л. 2010.
13. «Кәсіпорын ... А.Қ. ... Қ.Ә. ... Алматы,
2003
14. «Кәсіпорын экономикасы» Г.Ө. Жолдасбаева, Алматы , экономика2005
15. ... есеп ... ... ... ... «Еңбек құқығы» Алматы, Ахметов А., Ахметова Г. ... ... ... Еңбек кодексі. Алматы -2007
18. Қазақстан Республикасының Еңбек туралы заң актілері. Алматы 2009
19. Қазақстан Ұлттық ... Т-3. ...... ... және қаржылық есеп беру туралы» Абдиманапов 2002
21. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп» ... В.Л., ... ... Орысша-қазақша сөздік.
24. www.Astana.gov.kz
25. www.Stat.kz
26. www.Wikipedia.org
27. www.stud.kz
-----------------------
Еңбек ақы төлеуді реформалаудың заңнамалық базасын құру
Ең төменгі жалақыны жоғарылату.
БТЖ құру
Жалақыны салықтық реттеу
Мемлекеттік реттеу
Еңбек ақы ... құру ... ел ... күшінің кіруін реттеу
Жалақыны болжау
Зауыттық тариф жүйесін құру
Әлеуметтік серіктестіктің дамуы
Орталықтанған келісім
Икемді жалақы элементтерін ... ... ... ... ... жүйесін құру
Жеке еңбек шарты

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбекақы төлеу18 бет
Еңбекақы төлеу бойынша қысқа мерзімді берешек15 бет
Еңбекақы төлеу бойынша құжаттарды толтыру6 бет
Еңбекақы төлеу есебі92 бет
Еңбекақы төлеу системасын ұйымдастыру және оның нарықтық экономика жағдайындағы ерекшеліктер51 бет
Еңбекақы төлеу шығыстарының аудиті мен талдауы51 бет
Еңбекақы төлеуді ұйымдастыру22 бет
Еңбекақы төлеудің маңызы,түрлері және оларды ұйымдастыру8 бет
Жалақының түрлері, еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйелері16 бет
Жалақының түрлері, еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйелері.19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь