Қазақ халкының жазу әдебиетінің негізін қалаушы


Кіріспе
1. Қазақ халкының жазу әдебиетінің негізін қалаушы
2. Абай және жастар тәрбиесіне
3. Ұлы Абайдың қара сөздері
Қорытынды
Қазақ халкының жазу әдебиетінің негізін қалаушы ұлы ақын Абай халықтың ағарту ісін өркендету үшін шығыс және батыс мәдениетін жан-жақты зерттеп, сол мәдениет негіздерін халқына үлгі-өнеге етіп көрсете білді.
Абай Шығыс мәдениетін ақындықпен шешендік өнерін, мұсылмандық ғаклияларды танып, оны халыкка ұсына білді.
Абаи Батыс мәдениетінен ғылым негіздерін, көркем әдебиетті үйренуді уағыздады. Абай өлеңдерінің эстетикалық тәрбиелік мәні мәні зор. Абай шығармаларындағы табиғат лирикаларында табиғат пен адамның бейнесі, іс – қимылын ақын үйлестіре жырлап, әрі табиғат көркемдігіне оқушы мен тыңдаушыны қызықтырады, әрі сол кездегі адам бейнесі суреттеп көркемдікті, адамгершілікті сезіндіре әсерлендіре тәрбиелейді.

Ақ киімді, денелі, ақ сақалды
Соқыр мылқау - танымас тірі жанды

Жазғытұрым қалмайды қыстың сыз,
Масатыдай құлпырар жердің жүзі.

Жазды күн шілде болғанда,
Көкорай шалғын, бәйшешек
Ұзарып, өсіп, толғанда

Сұр бұлт – түсі суық, қаптайды аспан,
Күз болып, дымқыл тұман жерді басқан.

Қараша, желтоқсан мен сол бір екі ай,
Қыстың басы бірі – ерте, біреуі - жай.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ЖОСПАРЫ:
Кіріспе
1. Қазақ халкының жазу әдебиетінің негізін қалаушы
2. Абай және жастар тәрбиесіне
3. Ұлы Абайдың қара сөздері
Қорытынды
Қазақ халкының жазу әдебиетінің негізін қалаушы ұлы ақын Абай халықтың
ағарту ісін өркендету үшін шығыс және батыс мәдениетін жан-жақты зерттеп,
сол мәдениет негіздерін халқына үлгі-өнеге етіп көрсете білді.
Абай Шығыс мәдениетін ақындықпен шешендік өнерін, мұсылмандық
ғаклияларды танып, оны халыкка ұсына білді.
Абаи Батыс мәдениетінен ғылым негіздерін, көркем әдебиетті үйренуді
уағыздады. Абай өлеңдерінің эстетикалық тәрбиелік мәні мәні зор. Абай
шығармаларындағы табиғат лирикаларында табиғат пен адамның бейнесі, іс –
қимылын ақын үйлестіре жырлап, әрі табиғат көркемдігіне оқушы мен
тыңдаушыны қызықтырады, әрі сол кездегі адам бейнесі суреттеп көркемдікті,
адамгершілікті сезіндіре әсерлендіре тәрбиелейді.

Ақ киімді, денелі, ақ сақалды
Соқыр мылқау - танымас тірі жанды

Жазғытұрым қалмайды қыстың сыз,
Масатыдай құлпырар жердің жүзі.

Жазды күн шілде болғанда,
Көкорай шалғын, бәйшешек
Ұзарып, өсіп, толғанда

Сұр бұлт – түсі суық, қаптайды аспан,
Күз болып, дымқыл тұман жерді басқан.

Қараша, желтоқсан мен сол бір екі ай,
Қыстың басы бірі – ерте, біреуі - жай.

Абай өлеңдері еңбекке, ғылым, өнер үйренуге, адамгершілікке
тәрбиелейді.

Бес нәрседен қашық бол,
Бес нәрсеге асық бол.
Адам болам десеңіз,
Тілеуің, өмірің алдыңда
Оған қайғы жесеңіз.

Абай өлеңдері - өнердің шыңы, сөздің патшасы деп, ақындық дарында
жауапкершіліктің зор болмағын уағыздайды.
Өлең – сөздің патшасы, сөз сарасы
Қиынынан қиыстырар ер данасы.
Ұйықтап жатқан жүректі ән оятар,
Оның тәтті, әсерлі мәні оятар -
деп ақын өлең мен әннің тәрбиелік мәнін жоғары бағалайды.
"Әннің де естісі бар, есері бар" деп, ол тыңдауда және айтуға тыңдаушы
мен айтушыда эстетикалық талғам болу керек екенін айтады.
Тыңдаушы мен айтушы көбі надан
Бұл жұртгың сөз танымас бір парасы. -
дейді ақын. Абай өлендері мінез-құлықты тәрбиелейді.
Қыздар жақсы болмайды көркіменен, Мінезіне көз жетпей, көңіл бөлме.
Бойы - бұлғаң
Сөзі - жылмаң,
Кімді көрсем, мен содан
Бетті бастым,
Қатты састым,
Тұра қаштым жалма-жан!
дейді. Абай оқып-үйрену, білім алу үшін үш нәрсені білу керек:
1. "Ықылас қоя тындау керск.
2.Тыңдағанды бірнеше рет ойда кайталау керек.
3. Ой кеселдерінен сақ болу керек", — дейді.
Абай жастар тәрбиесіне ерекше көңіл бөледі: "Ата-анаға көз қуаныш",
"Заман ақыр жастары", Сегіз аяқ, "Сабырсыз, арсыз, еріншек" деген
өлендерінде жастарды әдепті болуға, бірлікші болуға, сөз қадірін білуге,
сабырлы, арлы, еңбекшіл болуга шақырады.
Ұлы Абайдың қара сөздері (оны ғаклиялары, өсиет сөздері деп те жүрміз)
қазақтың ұлттық педагогикасыны асыл арна болып қосылған педагогикалык,
(тәлім-тәрбиелік) тұжырымдар. Данышпан ақын көсем сөз арқылы да өзінің
дүниетанымдық, тәрбиелік ойларын оқушыларына қарапайым баяндап, әсіресе
ұлттық дәстүрлер мен әдет-ғүрыптардағы, тіршіліктен іс-әрекеттік
кемшіліктерді кесін айтып, елді түзеп, ерді тәрбиелеуге терең ой жүмсаған.
Бірінші сөзінде ойшыл адам отты ойларын кағаз бетіне түсірсе, ол да
тәрбие десе, екінші сөзінде халықтың қасіретсіз өмір сүруі үшін басқа
халықтардан үлгі алып, үрпағын еңбекке тәрбиелеуін уагыздайды. Абай үшінші
сөзінде казақ халқының "бірінің-біріне қаскүнем болатынын, бірінің тілеуін
бірі тілдеспейтінін, рас сөзі аз болатынын, қызметке таласқыш, өздерінің
жалқау болатындарының себебі не?" деп оның ұлттық , кемшіліктерін атап
көрсетедеі де, мұның ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ахмет Байтұрсыновтың оқыту әдістемесінің негізін қалаушылар
Әлемдік өркениеттегі қазақ мәдениетінің орны
ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстандағы педагогика- психологиялық ой-пікірлер
Қазақ тіл ғылымының атасы
Абай Құнанбаев(1845-1904) жайлы ақпарат
Қазақ этпопедагогикасының туып қалыптасуы, дамуы
Ахмет Байтұрсынұлы өмір белестері, тарихы
Ғасырлар тоғысындағы Мұхтар Әуезовтың рухани мұрасы мен қазақтың қоғамдық ойы
Саяси қуғын-сүргін құрбандары болған қазақ зиялыларының педагогикалық көзқарастары
Абай Құнанбаев
Пәндер