Жамбылдың ұстазы еді майкөт ақын

Ғасыр мен ғасыр беттесіп, уақыт теңізінің алып толқындары жалын желбіретіп аспанға шапшығанда, тереңде қалған жақұт жырлар да жарға жабысып, жаңа дүние жағалауына шығатыны болады. Тіршілік тауқыметінен қашып, қарттыққа бой алдыра бастаған, балалық, жастық, жігіттік дәуреннің отты өлеңдері, жалынды жырлары сол өткен ғасырдың тереңіне шөге бастаған шағында қайта жаңғыратын, жасаратын ақындар болады. Адам баласы қатарында мұндай құдіретке, мұндай қасиетке жүз жыл бойына тынбай шындық деп соққан, шындық деп жырлаған ұлы жүрек иесі ғана лайық. Жүз жыл жасап, жүз жыл жырлау құдай мен халықтың сүйген кісісінің ғана қолынан келмек. Ал жүз жыл жасап, жүз жыл бойы шындықты жырлау мәңгілікпен бірдей құбылыс. Көзінің тірісінде-ақ «Өлең сөздің пірі», «Поэзия алыбы», «Алатау сынды ақсақал», «Жыр күмбезі», ал 90-нан асқан жасында «XXI ғасырдың Гомері» атанған, ұлы Абайдың құрдасы Жамбыл – халық ауыз әдебиетінің қайнар көзі.
Шу өңірінде дүниеге келген ақын оқу оқып, білім ала алмаса да, өзінің суырыпсалма ақындық өнерге икемді екенін жасынан-ақ танытқан. Жамбылдың ата-тегінде не ақын, не әнші болмаған. Шешесі Ұлданның нағашысы даңқты қобызшы болыпты.
Сөз мәйегіне уызынан жарыған бала шәкірт ауыл молдасының дүбәра оқуын місе тұтпайды. Есейіп, сөз өнерін қууға ниет ете бастаған бала молда алдындағы қорлықты қазақ поэзиясында бірінші рет өлеңмен суреттейді.
Шып-шып етіп молданың,
Қолындағы тобылғы
Қозғалтпайды жонымды
Талай дүре соғылды
Торсылдатып танадай
Жыртар болды тонымды.
Немесе:
Оқымаймын молдадан
Не оқытпақшы ол маған
Бала келсе сабаққа
Жем дәметкен дорбадан, - деп дүмше молдадан безгенін мектеп қабырғасынан-ақ біздер ризалық сезіммен оқыдық десем артық болмас. Ал болашақ жыр дүлдүлінің ұстазы кім болған?
Жамбылдың поэзия жолында үлгі алған ұстазы – Сүйінбай ақын деп жүрміз. Сүйінбай жырлары ел басшыларына жағынбай, шындықты айта білуімен, өткірлігімен, тапқырлығымен ұнаған және халық арасында кең тараған. Жасынан сөз өнеріне жетік, шыншыл, бірбет Жамбылдың алғашқы
Пайдаланған әдебиеттер:

М.Сандыбайұлы. Жампоз. Алматы. 2004
Н.Төреқұлов. Жүз жасаған бәйтерек. Алматы. 1989
Ж.Жабаев. Екі томдық шығармалар жинағы. Алматы. 1982
Ж.Жабаев творчествосы. Алматы. 1989
        
        ЖАМБЫЛДЫҢ ҰСТАЗЫ ЕДІ МАЙКӨТ АҚЫН
Ғасыр мен ғасыр ... ... ... алып ... ... ... ... тереңде қалған жақұт ... да ... жаңа ... ... ... ... ... тауқыметінен
қашып, қарттыққа бой алдыра бастаған, балалық, жастық, жігіттік дәуреннің
отты өлеңдері, жалынды жырлары сол ... ... ... шөге ... қайта жаңғыратын, жасаратын ақындар болады. Адам баласы қатарында
мұндай құдіретке, мұндай ... жүз жыл ... ... ... деп ... деп жырлаған ұлы жүрек иесі ғана ... Жүз жыл ... жүз ... ... мен халықтың сүйген кісісінің ғана қолынан келмек. Ал жүз жыл
жасап, жүз жыл бойы шындықты ... ... ... ... ... «Өлең сөздің пірі», «Поэзия алыбы», «Алатау сынды ақсақал»,
«Жыр күмбезі», ал 90-нан асқан жасында «XXI ... ... ... ... ... ... – халық ауыз әдебиетінің қайнар көзі.
Шу өңірінде дүниеге келген ақын оқу оқып, ... ала ... да, ... ақындық өнерге икемді екенін жасынан-ақ танытқан. Жамбылдың ата-
тегінде не ақын, не әнші болмаған. Шешесі Ұлданның нағашысы даңқты ... ... ... ... бала ... ауыл ... дүбәра оқуын
місе тұтпайды. Есейіп, сөз ... ... ниет ете ... бала ... ... ... ... бірінші рет өлеңмен суреттейді.
Шып-шып етіп молданың,
Қолындағы тобылғы
Қозғалтпайды жонымды
Талай дүре ... ... ... тонымды.
Немесе:
Оқымаймын молдадан
Не оқытпақшы ол маған
Бала келсе сабаққа
Жем ... ... - деп ... ... ... мектеп
қабырғасынан-ақ біздер ризалық сезіммен оқыдық десем артық болмас. ... жыр ... ... кім ... ... ... үлгі ... ұстазы – Сүйінбай ақын деп
жүрміз. Сүйінбай жырлары ел басшыларына жағынбай, шындықты айта ... ... ... және халық арасында кең тараған. Жасынан
сөз өнеріне жетік, шыншыл, бірбет ... ... ... ... оған бата берген. «Өлеңді тыңдаушының көкейінен кетпейтіндей
етіп айт. Сенің өлеңдерің жеке адамдардың емес бүкіл ... ... ... ... ... ... жырла. Әрқашан әділ
сөйлеп, адал ... - ... ... ақын жас ... ... ... сынды ақсақалымыздың» шығармашылығын зерделей
қарасақ, Жамбылдың ақындық, жыраулық ... ... ... жыр
жұлдыздары шоғыры арасында Түбек, Құлыншақ, Бақтыбай, Майлықожамен ... ... ... септігінің тигеніне көз жеткізу қиын емес.
Мен Жамбыл Жабаев шығармаларының екі томдық жинағынан ... мен ... ... ... оқып ... Бұл дидарласу «Айтыстар» бөліміне
енгізілген.Оны оқи отырып мен Майкөт ақын жайлы тереңірек білуге ... ... ... жай, әдет-ғұрып, жол-жоралғылар сөз бола
отырып, әлеуметтік мәселелерге барып ... ... ... ... ... ... Жамбылдың Құлмамбетпен айтысы қазақ әдебиетінде
біршама кең зерттеліп, бағасын алды деп айта ... Ал ... ... Жамбылдың Майкөтпен дидарласуы. Жамбылдың Құлмамбетпен қағысы
әлеуметтік мәселелерге түзілсе, Майкөт ақынмен дидарласуы сыпайы ... ... ... Әулиеата маңында тұрған. 1825 жылы жыр елімен
көркемдік ... ... біте ... құнарлы Қаратау
топырағында дүниеге келген. Ол кез ... ... ... пен
сұлулықтан сыр тартып, жанартаудай лапылдаған ... ... ... ... ... әлі де ішкен асын жерге қойып, өнер десе өре
түреген заман еді. Майкөт ... ... ... Асанқайғы мен Бұқар
жырау дәстүрі мен ... ... ... бастаған рауан рухты
қайта оятып, поэзияның ыстық демінің көкіректегі қоламта шоғын үрледі.
Майкөт Майлықожа, ... ... ... Бұдабай, Бақтыбай және басқа
жыр тарландарымен айтысып, ақындық биігін шыңдады. Оның Бөлтірікпен сөз
қағысуында “Сен түгіл ... мен ... ... ... ағаң ... деуіне қарағанда, жасы екі мүшелдей ... ... ... жыр ... ... оқу ... ... Олай болса,
Майкөттің жас Жамбылмен сөз қағысқаны, қағысқанда да жыр ... ... ... де ... деп ... ... “Қазақ кеңесі
анықтамасында” айтылғандай, Майкөт Сандыбайұлы Жамбыл Жабаевпен ұстаспаған.
Ал оның ... ... ... ... ... ” деп ... ... тұрғаны хақ.. 1891 жылы Шапырашты Сарыбай асына келген Майкөт ақын
Жамбылға ағалық назын білдіріп, парасат-пайым танытып, “кәрі ... ... ... деп ... ... кәсіп айдап, Майкөт келді
Бір сөзі бір сөзінен қайта өтпейді
Сағынып бала қаздай зорға жеттім,
Саңлағын Жетісудың көргім ... - ... ... сыры өз ... ... ... ... орай, өткен ғасырдың басында көз жұмса
да, бізге жыр тарланы – Майкөттің бар өмірі ... ... ... ... тым аз, сақталған аз ғана еңбектері оның ... та, ... ... ... ашып бере ... ... Әзірбаев өткізген “Жетісудың игі
жақсыларымен жүздесуі”, ... ... ... ... мен ... нұсқаларындағы “Құлмамбет пен Майкөттің айтысы”
және “Жамбылдың ... ... ... ... қуатын
байқатқанымен, толық тануға әлі жеткіліксіз. Тіпті ... ... ... ... ... одан кейін “Бес ғасыр
жырлайды”, соңғы “Ай, заман-ай, заман-айда” Майкөт ... орын ... ... ... ... ... ... Жамбыл ұстазының
бес ғасыр шешіресіндей жинақтан шет қақпай болуы қалай? Бұл жағдай бүгінгі
күні тараздық ғалымдарды ... ... ... ... ... жәйт.
Ал осы дидиарласу қалай өтті дегенге келетін ... 1890 жылы ... ... ... ... ... атақты биі Сарыбай
Айдосұлы қайтыс болады да, 1891 жылы Майтөбе жайлауында ас ... ... ... ... Майтөбеде Үлкенсаз жайлауында Екейдің
беделді адамы Сарыбайға ас беріледі. Бұған көрші ... елі, бір ... ... бір жағы ... ... Найман, Жалайыр, төрдегі
Албан жұрты шақырылады. Жиынның иесі Сүйінбай болады да, ал Жәпек батырдың
ұрпағы Қосай Әжібаев асты ... Осы асқа отыз ... ... ... жерде сұңқар, көкте сұңқар,
Өлмейтін бұл дүниеде қандай жан бар.
Екейдің мұқалмаған қылыш тілі
Армысың, ер ... – аға ... жаңа елу ... жүз жыл – қазан,
Қандырар құлақ құрышын – ертеңгі азан
Өлді деп Сарыекемді естіген соң
Барсам деп, күндіз-түні ... ... - деп ... ... бастаған
салтанаттты топқа өлеңмен амандасады. Бұл кезде ас қамында жүрген Жамбыл
алыстан ат арылтып ... ... ... дер кезде шыға алмай қалады.
Бұған Майкөт ағалық наз білдіріп, қасына Жамбылды ... ... ... ... :
Сіз бе еді ақын аға, Майкөт деген,
Бір сөзі бір сөзінен ... ... ... өлең ... өзге ақындар бәйпектеген, - деп жасы үлкен ағаға сәлем бере
танысқанда, риза ... ... ... ... ... келтірдің
Аңғарыңды таныдым
Көтеріліп желпіндім
Аталы сөз мәні мол
Жылағымды келтірдің
Тал бойыңда бар ... ... ... - деп оған ... ... білдіреді. Арысы шығыс,
берісі төл тума өнеріміздің кәусәр қойнауынан сусындап, ... ... ... Майкөт ақын жолы шыдыр, серігі Қыдыр шалқар шабытын серпіп
таспап, мейірімі түскен Жамбылға ... ... ... ... ... ... ... қатты толқыған Жамбыл :
Әумин, батаңызға көтердім қол,
Етейін сізге қызмет мен осы жол
Той қылып тобымызда отырыңыз,
Менің де ... аға ... сол, - деп қол ... Майкөт ақын:
Аман-есен жүрмісің
Шапырашты Екейім
Ауылыңды ду етіп
Ән таратып кетейін
Саудегерден бөз ... ... ... ... аяп ... - деп ақ ... білдіреді.
“Шәкіртсіз – ұстаз тұл” деген қағида әлдеқашан қанатты сөзге айналып
кетті. Майкөттің көп ақынға жолбасшы ... ... ... ... керек
кезінде жөн сілтеп отырғаны ешкімге дүдәмал ой туғызбайды. Пырақтары кең
құлаштап жайып, жыр ... ... ... ... да ... ... ... қамқоры, сірә, өміріне өзек болып, талай ой ... ... ... тіс ... қалған Жамбылдың жауабында да інілік ізет,
үлкенге деген ізгі ілтипат ... ... Осы ... сұлу, сыпайы
тілмен ақын былай өрнектейді.
Ассалаумағалейкум, Майкөт аға
Естіп даусыңызды келдім жаңа
Алдынан үлкендердің ... ... әдеп ... ... ғана.
Майкөт ақынды поэзия алыбы Жамбыл және өзгелер тәлімгер тұтса, өзінің
бел баласы Арқабай да дастаншылдықпен ... ... ... айтысында бұл қиын өнердің қыр-сырын едәуір ... ... ... кеңінен жайылып қалғаны мәлім. ... ... ... қырын мынадан да байқауға болады: Жамбыл “Көрұғлы
сұлтанды” Сарыбайдың асы өткен соң, ... ... ... ... ... үйренген. Майкөт “Көрұғлыны” қырық күн жырласа, Жамбыл он бес күн
жырлаған.
Артына әлі жиналмаған мол мұра ... ... ... ... ... ... ... Майкөт пен шәкірт Жамбылдың дидарласуы бүгінгі күні
қазақ әдебиетінде зерттелмей жатқан тың ... бірі ... ... ... ... ... “Қаратаудың күллі маржанын алқа
етіп тағып алған ақын” деп бағалаған Майкөт Сандыбайұлының мұрасын, оның
жыр дүлдүлі ... ... ... ... ... ... қолдау
табары сөзсіз.
Жамбылдың тектілігі, мәрттігі, кішілігі ел арасында аңыз ... Жүз ... ... ... бесін өлеңмен өткізген ... да, ... ... да, ... да осы тұрғыдан айныған
емес, сол себепті де ол ел ... ... жаңа ... ... Жамбыл поэзиясының өміршеңдігінің де, ақын ... ел ... де сыры ... ... ... ақын ... ... Жетісу ақындық мектебінің ауқымында болған жоқ. Ол ... ... өмір ... ... ... ... ... айтулы ақындар мен
жыршылардың мұрасын, күллі халық поэзиясын ... ... ... да негіз еткен. ... ... ... ... де кемел көште тоқталғаным – Майкөт Сандыбайұлы. ... жас ... ... бір ... ... болған, ешқандай ағымға
қосылмай, зар заман ақындарының тобын көбейтпей, оңаша күй ... ... ... ... татымады. Осынау жыр тарланының Жамбылмен
дидарласуы да көптің ... ... ... тың ... ... ... ... оның басқа ақындармен сөз жарыстыруы я қағысу машықтары, я
болмаса дидарласа табысқан, танысқан өлеңдері де ел ... ... ... ... жаңа арнаға құйылмағы хақ. Сондықтан “Өлең ... - ... ... ... ұлы жырдың куәсы болған заңғар жазушы
М.Әуезовтің: “Бұл жүз жылдарда бір-ақ көрінетін құбылыс... Гомер ... ... ғана ... ... ... - деп ... айтуы тегін бе? Тегін емес!
Жамбыл тектілігінің құпиясын жырларымен, дастандарымен, айтыскерлігімен, ең
ақыры, жүз жастың ... ... да, ... ... ... ... ... кетті. Жамбыл бұл фәниден ... ... ... мәңгі жасайды: Ол - өз елінің ар-намысы, үні, жүрегі,
қазақ халқының табиғи талантының ақиқат шыңы ... ... ... Жампоз. Алматы. 2004
Н.Төреқұлов. Жүз жасаған бәйтерек. Алматы. 1989
Ж.Жабаев. Екі ... ... ... ... ... ... Алматы. 1989

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шежіре шерткен шер мен сыр300 бет
Ғ.Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау8 бет
«Едігелік» идеологиясының мәні5 бет
Асыл тұқымды еділбай қой тұқымының өнімділік және биологиялық ерекшеліктері43 бет
Единая Россия6 бет
Желтоқсан жеңіліс емес, жеміс еді4 бет
Жылқы малына байланысты тілдік единицаларды “ғаламның тілдік бейнесі” теориясы тұрғысынан зерттеу5 бет
Заманынан озып туған азамат еді Сағат Әшімбаев туралы28 бет
ХVІІІ- ХХ ғ.ғ. Орта Азия халықтары және Орта Азияны Ресейдің жаулап алуы. Еділ, Сбірі, Шығыс Түркістандағы түркі тектес халықтар68 бет
X-XIV ҒҒ Қазақстандағы тәлімдік ой-пікірлердің қалыптасуы және даму25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь