Қазақстанның жағдайына әсер еткен оқиғалар

I. Қазақстанның жағдайына бiрiншi дүние жүзiлiк соғыстың әсерi.
II. Ұлт.азаттық қозғалыстың себебi.
III. Жетiсудағы көтерiлiс.
IV. Торғайдағы көтерiлiс.
V. Қорытынды: Көтерлiстiң жеңiлу себебi.
Бiрiншi дүниежүзiлiк соғыс, бұл соғысқа Росейдiң отары ретiнде қазақтардың да тартылуы, халықтың экономикалық және саяси өмiрiндегi қиыншылығы, малды конфисациялау, қазақ халқының байлығын әскерге деген тежеулерi, 1916 жылғы халық Ұлт-азаттық көтерлсiне әкелiп соқты.
1914 ж. Басталған және оған патшалық Ресей де қатысқан бiрiншi дүниежүзiлiк соғыс оның халықтарына аса ауыр қайғы қасриеттер әкелдi: әлеуметтiк және ұлттық езгi күшейдi, империаның шет аймақтарында патша шенеунiктерiнiң басынушылығы мен зорлық-зомбылығы өлшеусiз артты. Қазақстанда бiрiншi кезекте Сырдария облысының солтүстiк шығысы аудандарында, Жетiсу облысының оңтүстiгiнде және басқа бiрқатар облыстарда қазақтардың жерлерiн жаппай тартып алу жалғасып жатты. Тек Жетiсу облысының өзiнен ғана соғыстың алғашқы үш жылы iшiнде 1800 мың десятина ең таңдаулы жайылымдық және егiстiк жерлер тартып алынды, ал осы жерлердiң шын қожалары – қазақтар шаруашылық жүргiзуге жарамдылығы аз немесе мүлде жарамсыз шөл және шөлейт аудандарға күштеп көшiрiлiп жiберiлдi. Қазақтардан тартып алынған жерлер патша офицерлерiне, шенеунiктерге, дiн басыларына, казак әскерлерi мен Ресейден және Украинадан қоныс аударған шаруаларға үлестiрiлдi. 1916 ж. Ортасына таман қазақ халқынан тартып алынған жерлердiң көлемi 45 млн. Десятинаға жеттi. Соғыс шикiзаты, азық- түлiктi, малдың және басқа материалдық байлықтардың орасан зор мөлшерiн жұтып жатты.
1. Қазақстан тарихы очерiктерi, М.Қ. Қозыбаев, А.Қ. Ақышев.
2. Қазақстан тарихы 10 сынып, М,Қ, Қозыбаев, I,М, Қозыбаев.
3. История Государства и Права РК, Еркин Абиль.
        
        Ж О С П А Р
I. Қазақстанның жағдайына бiрiншi дүние жүзiлiк соғыстың әсерi.
II. Ұлт-азаттық қозғалыстың себебi.
III. Жетiсудағы ... ... ... ... ... ... себебi.
І. Қазақстанның жағдайына бiрiншi дүние жүзiлiк соғыстың әсерi.
Бiрiншi дүниежүзiлiк соғыс, бұл соғысқа ... ... ... да ... ... ... және ... өмiрiндегi
қиыншылығы, малды конфисациялау, ... ... ... ... ... 1916 ... ... Ұлт-азаттық көтерлсiне әкелiп соқты.
1914 ж. Басталған және оған ... ... де ... бiрiншi
дүниежүзiлiк соғыс оның халықтарына аса ауыр қайғы қасриеттер ... және ... езгi ... ... шет ... ... ... мен зорлық-зомбылығы ... ... ... ... ... ... солтүстiк шығысы
аудандарында, Жетiсу облысының оңтүстiгiнде және басқа бiрқатар облыстарда
қазақтардың ... ... ... алу ... ... Тек Жетiсу облысының
өзiнен ғана соғыстың алғашқы үш жылы iшiнде 1800 мың ... ең ... және ... ... ... ... ал осы жерлердiң шын қожалары
– қазақтар шаруашылық ... ... аз ... ... ... ... шөлейт аудандарға күштеп көшiрiлiп жiберiлдi. Қазақтардан тартып
алынған ... ... ... ... дiн басыларына, казак
әскерлерi мен Ресейден және Украинадан ... ... ... 1916 ж. ... ... ... ... тартып алынған жерлердiң
көлемi 45 млн. Десятинаға жеттi. Соғыс ... ... ... ... ... материалдық байлықтардың орасан зор мөлшерiн ... ... ... ... ... ... жаңа ауыртпалықтар түстi: мiндеттi ... ... ... керегiне мал жаппай ерiксiз алынды, әрбiр үйден
жаңа ... ... алу ... ... ... және ... бағып қағуға арналған бай болыстық алымдар, сондай-ақ жол
үшiн төленетiн және басқа ... ... ... Жергiлiктi халыққа
салынатын салықтар соғыстың басталуымен байланысты 3-4 есе, ал ... – 15 ... ... ... ж. ... және ұлттық езушiлiктiң, соғысқа деген өшпендiлiктiң
күшеюi жаппай құбылысқа ... ... ... ... ... ... тездете түстi. Сонң жарқын бiр көрiнiсi Қазақстан мен
Орта Азияның барлық аймақтарын дерлiк ... 1916 ж. ... ... Ұлт-азаттық қозғалыстың себебi.
Көтерiлiстiң шығуының басты себебi әлеуметтiк- экономикалық және саяси
сипаттағы факторлар едi. Яғни орталық ... ... ... ... ... мен ... өсуi, еңбекшiлердi қанау, өлкенiң қазақ және басқа
бұрыннан тұрғын жергiлiктi ... ... ... ... ... саясаты, соғысқа байланысты қалың халық бұқарасы жағдайының
күрт нашарлап кетуi, мiне
осыған алып келдi. Көтерiлiстiң бұрқ ете ... ... 1916 ж. ... ... тыл ... ... Орта Азияның және iшiнара
Сiбiрдiң 19-дан 43 ... ... ... ... ... ... жарлығы тiкелей сылтау ... ... ... ерiксiз
алынғандарды әрекеттегi армия қимыл жасап жатқан аудандарда қорғаныс
құрылыстары мен ... ... ... салу ... ... ... мен Орта ... 400 мың адам, соның ... ... ... – 100 ... астам, Жетiсудан – 87 мың
адам ерiксiз алынуға тиiстi болды.
Шiлденiң басында Қазақстанның ... ... ... көп ... ... ... стихиялық бас көтерулер басталды. Халық
қаѕарының соққысын алдымен тылдық жұмыстарға баратындардың ... ... ... басқарушылары, ауыл ағамандары және патша әкiмшiлiгiнiң ... ... ... ... ... метрика куәлiгiнiң жоқтығын
пайдаланып, олар ... жасы ... ... қарамай, өз
беттерiншекедейлердi енгiзiп, ал ... ... пара ... үшiн
шақырудан босатып отырған. Тiзiмдер жасау жүйесi iс ... ... ... пен ... ... ... ... туғызады.
Оның үстiне патша өкiмет орындары лауазымды адамдарды, болыстық селолық
және ауылдық басқарушыларды, жергiлiктi оргындардан ... ... ... ... ... ... ... есепшiлерi
мен бухалтерлерiн, жоғары және орта оқу орындарының оқушыларын, ... ... және ... ... ... ... ... армияға алудан босатты.
Патшаның қатал жарлығына және жер-жерде оны ... ... ... ... ... ... не түссе, сонымен қаруланып,
патша өкiметiнiң өкiлдерiне, болыстық ... ... ... ... ... ... ... деген айқаймен
тарпа бас салып, сазайын тарттырды. Олар болыс басқарушыларының, ауыл
ағамандарының ... мен ... ... ... ету ... ... алынудан арыламыз деп аңғыр ойлап, iс жүргiзу қағаздары ... ... ... жойды.
Стихиялық қозғалыстар бiрте-бiрте ұйымдасқан сипат ала бастады: Торғай
мен Жетiсуда оның танылған жетекшiлерi
А. Иманов, Ә. ... Т. ... Б. ... ‡. ... Ж. ... ж.
б. басшылық еткен iрi ошақтары пайда болды.
Көтерiлiс бүкiл Қазақстанды ... ... ... кең көлемде орыстандыру саясатына қарсы әрi белгiлi бiр дәрежеде
ауылдардың ... ... ... ... ... ... ... Осымен бiрге бұл көтерiлiс халық
шаруашылығының дағдарысына және халықтың қайыршылануының ең шеткi шегiне
алып келген империалистiк соғысқа ... ... Осы ... ол ресей
жұмысшы табы мен шаруаларының революциялық күресiмен қабысты. 1916 ... ... ... ... халқының бостандық пен тәуелсiздiк
жолындағы бұдан бұрынғы барлық күресiне қорытынды ... ... ... ... жету ... ... қозғаушы күшi ұлттық шаруалардың қалың топтары,
сондай-ақ ... ... келе ... ... ... ... ... Оған
қазақ халқының өзге топтарының (байлар, болыс басқарушылары, билер), ... ... ... ... де ... алғанда Қазақстандағы 1916 ж. ұлт-азаттық ... мен ... ... ... және ... өзге халықтардың
өкiлдерi қатысқан оның оңтүстiк облыстарын (Жетiсу және ... ... бiр ... ... ие болды.
Қазақ қоғамының патша жарлығы мен көтерiлiске ... ... бiр ... жоқ: ... басшы топтардың белгiлi бiр бөлiгi, сондай-ақ
жергiлiктi әкiмшiлiк деп ... ... ... жарлығын сөзсiз
қолдады және оның басты жүзеге асырушылары болды. Қазқ интелегенциясының
батыл ... ... ... Жүнiсов) патша жарлығына қатал қарсы
шықты, сөйтiп халықты қарулы қарсыластық ... ... ал ... ... ... либералдық-демокрптиялық интелегенцияның
жетекшiлерi (А.Байтұрсынов, Ә.Бөкейханов, ... ... ... Олар еңбек армиясына адам алу жөнiнен ... ... ... ... ... патша әкiмшiлiгiн көзiн жеткiзуге
талай рет тырысып бақты, ал сонымен ... ... ... царизiмнiң қатал
жазалау шараларының құрдандарына айналатынын негiздi ... ... ... ... ... ... аса iрi ... Жетiсу мен Торғай жерлерi болды.
ІІІ. Жетiсудағы көтерiлiс.
Жетiсу облысында қарулы қарсыластық шiлде-тамыз ... ... ... ... ... ... аңшылқ мылтықтармен, суық
қарулар мен қаруланған көтерiсшiлердiң ... ... ... ... Жетiсу мен Тұркiстан өлкесiнде соғыстық жағдай жарияланды. Патша
өкiмет органдары ... iрi ... ... ... ... әскери
гарнизондарды нығайтты, қазақ және қырғыз ... ... ... ... ... ... ... топтарынан қарулы жасақтар құрып
жатты. Көтерiсшiлердiң патша жазалаушыларымен iрi ... Асы ... ... ... ... маңында, Кастек, Нарынқол, Шарын,
Қорам өңiрлерiнде, Лепсi оязының садыр-
Матай болысында және басқажерлерде ... өттi. ... пен ... ... ... жағынан жазалаушы отрядтар ... ... ... ... ... табан тiрескен шайқастар мен шегiнуге,
сөйтiп, Батыс Қытайға өтiп кетуге ... ... ... ... ... ... ... Торғай
даласында ол күш алып, күннен-күнге өрiстей түскен едi.
Генерал Куропаткин ... ... ... да ... ... ... «Лаң ... қарсы күресу үшiн байырғы
халықтың рулық немесе тайпалық араздығын» пайдалануға бұйрық бердi.
‡з кезкгiнде ... ... ... М.А. ... ... ... ... ұйымдастыру үшiн казак
станцияларына асығыс ... ... мен ... ... ... ... ... тамыздың 12-сiндегi нұсқауы бойынша
қоныстанушылар ауылдарындағы орыс кулактары қаруландырылды.
Азғана уақыт iшiнде көтерiлiс Шу өзенi мен ... ... ... ... қамтыды. Көтерiсшiлер Қастек тау өңiрiне, ¦лкен және Кiшi
Кеден, Асы, ... ... ... ... талас өзенiнiң жоғарғы
ағысына топталды. Олар телеграф желiлерiн ... ... ... ... ... ... ... Бакуревичтiң т. б. отрядттары мен
айқасқа түстi.
Қазақстанның оң. Қарқара аймағы халықтық революцияның iрi ... ... ... ... 11-iнде 5 мыңнан астам көтерiлiсшi Қарқара жәрмеңкесiн
қоршады.
Көтерiлiсшiлер Кравченконың жазалау отрядын талқандап, жәрмеңкенi басып
алды.
Жетiсудағы халық көтрiлiсiн ... үшiн ... ... ... 14
батальон, 33 жүздiк, 42 зеңбiрек және 97 ... ... бар ... ... жабдықтады. 1916 жылы тамыздың 21-iнде Фольбаумға
берген жеделхатында генерал Куропаткин ... ... ... Сырдария, Самарқан, Ферғана облыстарын аз күшпен жалап алды» ... атап ... ж. ... ... ... бойынша Жетiсудағы көтерiлiс жасаған
ауылдардың 237 мыңнан астам халқын жазалаушылар қытайға қуып жiберген.
IV. Торғайдағы ... ... пен ... ... ... көтерiлiсi ең
қажырлы ең ұзаққа созылған көтерiлiс ... ... 50 ... ... болған.
А.Иманов ондыққа, елулiкке, жүздiкке, мыңдыққа бөлiнген жүйелi әрi тәртiптi
әскери организм құрды. Әрбiр бөлiмшенiң басына ... ... ... ... ... ... бөлiмшесi құрылды. А.Иманов көтерiсшiлердiң сардарбасы –
бас командашысы болып сайланды, оның жанында әскери кеңес жұмыс iстедi.
22 қазанда ... ... 15 мың ... ... ... ... ... жазалаушыларының басым күштерi жақындап қалғандығы туралы
хабар жетiп
көтерiсшiлер патша отрядының ... ... ... 16 ... 12 ... жуық
көтерiсшiлер Топқойма почта станциясында жазалаушы отрядқа шабуыл жасады.
Көтерiлiстiң негiзi адам бұқарасын сақтап қалу үшiн ... ... ... ... ... ауданында шоғырланды.
Көтерiсшiлер мен жазалаушылар арасындағы соғыс Татырда, Ақшығанда,
Доғал-¦рпек, Кұйiкте болып өттi.
А.Имановтың штабы ... ... ... ... ... Ол ... 1917 ж. ақпан айының екiншi жартысында кең құлаш жайды.
Сол шайқастарда ... ... ... ... ... ... ... аймақтарында да көтерiсшiлерге патша жазалаушы
отрядтарының ... ... ... ... ... тура келдi.
Семей және Ақмола облыстарында көтерiсшiлерге қарсы 12 ... ... ... жаяу ... ... ... жасады. Ал Торғай көтерiсшiлерiне
қарсы патша өкiметi құрамында 17 атқыштар ротасы, 18 ... ... ... экскадроны, 18 зеңбiрегi, 10 пулеметi және басқалары болған
экспедициялық корпустар ... ... ... тура ... ... көтерiлiстi сол бойы басып-жанши ... Тек ... ... ғана Торғай облысындағы көтерiлiс тыйылды.
V. Қорытынды: Көтерлiстiң жеңiлу себебi.
1916 ж. Ұлт-азаттық көтерiлiс империализмге, отаршылдыққа қарсы болды.
Қазақтардың ата қоныстарына ... ... ... арқылы
жүргiзiлген отарлау саясатына орыс-украин қоныстарына, казак станцияларына
шабуылдар жиi болып тұрды.
Олар жауынгерлiк жасақтарына,, жазалау жасақтарын ... ... ... шаруаларының демократияшыл бөлiгi көтерiлiске жанашырлық пен
қарады.
Ұлт-азаттық көтерiлiстi ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырды.
1916 ж. Қазақстан жерiндегi қазақтар саны 446 мың адамға,
Орта Азияда 121,7 мың адамға кемiген.
Көтерiлiстiң ... ең ... ... бытыраңқылығы стихиялық түрде болу.
Ұйымшылдықтың жеткiлiксiздiгi.
Қазақтың қаруы орта ғасырлық қолдан жасалған ... ... ... т. б.) ... патша өкiметiнiң (телеграфтары, пушкалары, ... ... де ... ... ... өзбек, казак халықтарының аздығын
пайдаланды.
Қазақтардың ру аралық ... ... бiлдi және ... ... ... ... бай-феодалдары) сатылып кетiп
отырды.
Пайдаланған әдебиеттiң тiзiмi.
1. Қазақстан тарихы очерiктерi, М.Қ. Қозыбаев, А.Қ. Ақышев.
2. Қазақстан тарихы 10 ... М,Қ, ... I,М, ... История Государства и Права РК, Еркин Абиль.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ҚР-ның экономикалық өсіміне экспортты-импорттық операциялардың әсері104 бет
Ұңғымалардың оқпан маңы аймағына әсер етудiң әдiстерi9 бет
Инвестициялық жобалар, шешім қабылдау және оны жүзеге асыру құрылымы8 бет
Марков құбылысы16 бет
Түйенің жүн өнімділігі. Жүнді өндіру технологиясы3 бет
Тұрғын үйдің техникалық жағдайын тексеру жұмыстарының жалпы ережелері және оларға қойылатын талаптар7 бет
Қоршаған орта факторлары11 бет
"абай шығармашылығына әсер еткен үш арна"6 бет
50-70 жылдардағы Ирандағы саяси оқиғалар9 бет
«ҚазМұнаГаз» Акционерлік Қоғамының қаржылық жағдайына талдау17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь