Байқоңыр ғарыш айлағы

Байқоңыр — Қазақстан Республикалық маңызы бар қаласы. Байқоңыр қаласы «Байқоңыр космодромы» мен бірге 2050 жылға дейін Ресейге жалға беруліде.
"Қазақстан Бүгін" - Байқоңыр ғарыш айлағында жүзеге асырылып жатқан ғарыштық қызметтің экологиялық қауіпсіздігі саласындағы жұмыстарды күшейту қажет. Бұл туралы Астанада 13-14 қарашада өткен Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссияның "Байқоңыр" ғарыш кешені жөніндегі кіші комиссиясының 11-отырысының қорытындысы бойынша өткен баспасөз мәслихатында ҚР Ұлттық ғарыш агенттігінің төрағасы Талғат Мұсабаев мәлім етті, деп хабарлайды агенттік тілшісі.
"Кіші комиссия Байқоңыр ғарыш айлағында жүзеге асырылып жатқан ғарыштық қызметтің экологиялық қауіпсіздігі саласындағы жұмыстарды күшейту қажет деген тұжырым жасады. Тиісті мемлекеттік органдарға қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнаманың талаптарын бұлтарыссыз орындауды құқықтық жағынан қамтамасыз ету жұмыстарын жеделдетуге тапсырма берілді. Бұл - бүгінгі күнгі ең өзекті мәселе", - деді Т. Мұсабаев.
Тараптар сонымен бірге Байқоңыр қаласындағы мектептерде білім беру процессіне қатысты мәселелерді талқылады. "Бұл да маңызды мәселелердің бірі және азаматтардың өз мемлекетінің мемлекеттік стандарттарына сай білім алу жөніндегі конституциялық құқықтарының сақталуына байланысты", -деді Т. Мұсабаев.
"Сондай-ақ, Қазақстан азаматтары Байқоңыр ғарыш кешенінің аумағынан көшкен немесе Ресей Федерациясының кешенді жалға алу мерзімі аяқталған жағдайда олардың зейнетақы алу құқықтарына кепілдік беру мәселелеірн одан әрі дәйектеу жөнінде тапсырма берілді", - деді ол.
1. ҚР білім және ғылым министрлігінің ғылыми журналы – «Ізденіс», 2001, № 4,5, 105-108 бб.
2. Орталық Қазақстан, 2000, 9 желтоқсан
        
        Байқоңыр
Байқоңыр — Қазақстан Республикалық маңызы бар қаласы. Байқоңыр қаласы
«Байқоңыр космодромы» мен бірге 2050 жылға ... ... ... ... Бүгін" - Байқоңыр ғарыш айлағында жүзеге асырылып жатқан
ғарыштық қызметтің экологиялық қауіпсіздігі саласындағы жұмыстарды ... Бұл ... ... 13-14 қарашада өткен Қазақстан Республикасы мен
Ресей Федерациясы арасындағы ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... кіші комиссиясының 11-
отырысының қорытындысы бойынша өткен баспасөз мәслихатында ҚР ... ... ... ... ... ... етті, деп хабарлайды агенттік
тілшісі.
"Кіші комиссия Байқоңыр ғарыш айлағында жүзеге асырылып жатқан ғарыштық
қызметтің экологиялық ... ... ... ... ... тұжырым жасады. Тиісті мемлекеттік органдарға қоршаған ортаны ... ... ... бұлтарыссыз орындауды құқықтық ... ету ... ... ... ... Бұл - бүгінгі күнгі
ең өзекті мәселе", - деді Т. ... ... ... ... ... мектептерде білім беру
процессіне қатысты мәселелерді талқылады. "Бұл да маңызды мәселелердің бірі
және азаматтардың өз мемлекетінің мемлекеттік стандарттарына сай ... ... ... ... ... ... ... Т.
Мұсабаев.
"Сондай-ақ, Қазақстан азаматтары Байқоңыр ғарыш кешенінің аумағынан
көшкен немесе Ресей Федерациясының кешенді ... алу ... ... ... ... алу ... ... беру мәселелеірн одан
әрі дәйектеу жөнінде тапсырма берілді", - деді ол.
Сондай-ақ, Т. ... атап ... ... ... үшін ... ... ... реттеу жұмыстарын
бірлесе жүргізуді одан әрі жалғастыру жөнінде уағдаластыққа қол жеткізілді.
Өйткені, ол Қазақстандағы орташа тарифтерден ... ... ... . ... ... ... баса назар аударылды".
Т. Мұсабаевтың айтуынша, тараптар "Байқоңыр" кешеніне бару тәртіптері
жөніндегі келісімнің жобасына қатысты ... ... ... ... Құжат дайын болды, "қазір екі жақтың да мемлекеттік
органдарында келісілу үстінде". "Бұл ... ... ... ... асырып жатқан жобаларға қатысушы және оны құрушы РФ мен Қазақстан
азаматтары мен мамандарын айлақ аумағына ... ... енді ... ... ... ... деген сөз", - деді Т. Мұсабаев.
Оның айтуынша, келісімдерді қысқа мерзімде аяқтау қажет.
Бірлескен ... ... ... ... үкіметаралық
комиссияның "Байқоңыр" ғарыш кешені жөніндегі кіші ... ... ... қол ... Қол ... ... "Байқоңыр"
кешенінің жұмыс істеуіне қатысты туындаған мәселелерді реттеу үшін ... ... ... ... "Қазақстан" қонақ үйін және келешекте
қазақстандық мамандар тұратын екі ... үйді ... үшін ... ... беру мәселесі шешімін тапты.
"ҚР Жер ресурстарын басқару агенттігі мен Байқоңыр қалалық әкімдігі
Байқоңыр ... ... ... ... ... ... аяқтады", - деді Т. Мұсабаев.
Ғарыштық аппараттарды ұшыратын ғарыш айлағының бірі – «Байқоңыр».
«Байқоңыр» ғарыш айлағы Қазақстан ... ... ... облысының территориясында орналасқан, жалпы көлемі 6,7
мың км2 жерді алып жатыр.
Аймақтың рельефі – ... ... ... ... ... ... көп, біпақ сирек орналасқан, негізінен эфермелерден
тұрады, шілде айының ортасына дейін сақталып, сонан соң күйіп кетеді. Бір
жылдың үш жүз ... жел ... оның 17-38 ... ... ... ... ғылыми зерттеулер ауа ылғалдылығының төмендеуін, жылдың ... ... күрт ... ... ұшу ... ... (1981 – 85 жж.) эксперименттік бақылаулар қуатты ғарыштық ... ... - ... ... ... ... ... - 5»
аппаратының ғарышқа ұшыру ... ...... ... ... ... аралықтың ауа ағынының (циклон) өзгеруін, ал жылдың жылы
уақытында (жаздық) «Плесецк» ... ... ... ... ... ... бұрынғы Одақ территориясының Орталық Европалық бөлігіне
және солтүстік-батыс облыстардың атмосфералық ауа ағынының активтілігінің
жоғарылауына әсерін тигізетінін ... ... ұшу ... ... ... ... айлағына жақын
орналасқан аймақтарда ауа райы күрт бұзылып, 3-5 тәулікке дейін боранды құм
суырып, жел ... ... (0-60С) ... ... жиі ... ... суы ... табаны кеуіп, тұзға айналған Арал аймағы үшін
қаншалықты кері әсері барын айтпасқа болмайды.
«Байқоңыр» ғарыш айлағы орналасқан аймақтың басты экологиялық ... Арал ... ... ... және ... ... құрғақшылыққа
айналу процесі. Сондықтан ғарыш айлағының жұмысы қоршаған ортаға қосымша
кері ... ... ұші ... ... ... басты зиянды әсері ауа ... ... ... қоймайды, түріне қарай салмағы 3,2 тоннадан –
16,2 тоннаға дейін болатын ... ... және ... ... ... ... қосылыстардың болуында.
Соңғы 30 жылдың көлемінде осы салаға қатысты мамандар химиялық жанармай
мен жұмыс істейтін ... ... ... қалдықтардың
атмосфераның төменгі қабатына ауқымды масштабта ... ... ... 40 ... бері ... мәліметтерге қарағанда олардың зиянды
әсерлерін анық көруге болады.
Толығырақ тоқталар болсақ, зымыранның сұйық жанармай компонентіне
кіретін ... ... ... қосылысы гидрозин туындыларына жатады.
Химиялық құрамына ... ... ... ... әртүрлі тотықтырғыштарда оңай тотығып, тетраметилтеразен
(ТМТ), ... ... ... ... (ДМА), формальдегид (ФА), су, азот,аммиак және басқа өнімдерге
айнала бастады.
Байқоңыр ғарыш айлағы
Ғарыштық аппараттарды ұшыратын ғарыш айлағының бірі – ... ... ... ... ... оңтүстік-батыс
бөлігінде, Қызылорда облысының территориясында орналасқан, жалпы көлемі 6,7
мың км2 жерді алып жатыр.
Аймақтың ...... ... ... ... ... түрлері көп, біпақ сирек орналасқан, негізінен эфермелерден
тұрады, шілде айының ортасына дейін сақталып, ... соң ... ... ... үш жүз ... жел соғып, оның 17-38 күнінде шаңды борандар тұрады.
Көптеген ғылыми зерттеулер ауа ылғалдылығының төмендеуін, жылдың әр
мезгілінде температураның күрт ... ... ұшу ... ... (1981 – 85 жж.) ... ... қуатты ғарыштық ұшу
аппаратының «Спейс - ... ... ... ... ... - ... ғарышқа ұшыру кезінде Канаверал – Европа жағалауымен Солтүстік
Атлантаға дейінгі аралықтың ауа ағынының (циклон) өзгеруін, ал ... ... ... ... ... ... ұшырылатын қуатты ұшу
аппаратының әсері бұрынғы Одақ территориясының Орталық ... ... ... ... атмосфералық ауа ағынының активтілігінің
жоғарылауына әсерін тигізетінін дәлелдейді.
Қуатты ғарыш ұшу аппараттары ... ... ... айлағына
жақын орналасқан аймақтарда ауа райы күрт ... 3-5 ... ... құм суырып, жел болып, температураның (0-60С) төмендеу процесі жиі
байқалатыны белгілі.
Бұл процесс суы тартылып, табаны кеуіп, тұзға ... Арал ... ... кері әсері барын айтпасқа болмайды.
«Байқоңыр» ғарыш айлағы орналасқан аймақтың басты экологиялық мәселесі
– Арал теңізі деңгейінің ... және ... ... ... ... Сондықтан ғарыш айлағының жұмысы қоршаған ортаға қосымша
кері әсерін тигізуде.
Ғарыш ұші аппаратының қоршаған ортаға басты ... ... ауа ... ... ... қоймайды, түріне қарай салмағы 3,2 тоннадан –
16,2 тоннаға дейін болатын зымырандардың жағар және жанармай ... ... ... ... болуында.
Соңғы 30 жылдың көлемінде осы салаға қатысты ... ... мен ... ... ... ... ... қалдықтардың
атмосфераның төменгі қабатына ауқымды масштабта зиянды әсерінің жоқтығын
дәлелдесе, 40 жылдан бері жинақталған мәліметтерге қарағанда олардың ... анық ... ... ... ... ... ... жанармай компонентіне
кіретін «гептил» азотты органикалық қосылысы гидрозин туындыларына жатады.
Химиялық ... ... ... ... ... ... тотықтырғыштарда оңай тотығып, тетраметилтеразен
(ТМТ), нитрозодиметиламин (НДМА), ... ... ... формальдегид (ФА), су, азот,аммиак және басқа өнімдерге
айнала бастады.
Симмтриясыз диметилгидрозин және оның ... тез ... ... және ... ... ... ... (су, ауа, топырақ, температура) активті металдар
Cu, Fe, Cr, Mn және олардың ... ... ... Al, Ni, Mg ... ... жатады.
Бұл металдарға аймақтың топырағы бай екенін ескеруіміз қажет.
Ғарыш айлағының жұмысы қоршаған ортаға мынадай кері әсерін ... ұшу ... ... ... табиғи режимі бұзылады;
- атмосфераны және жер беті қабаттарын токсинді зымыран жанармайының
қалдықтарыман ластайды;
- атмосфераның озон қабатын бұзады;
- территорияларды ұшу ... ... ... қышқылды жаңбырдың жаууына себепші болады;
- ауқымды масштабта температураның жоғарлауына әсерін ... ... ... ... ... симметриясыз
диметилгидрозиннің биологиялық объектілерге әсері ... ... ... ... бере ... жанармай компоненттеріне кіретін токсинді қосылыстардың табиғи
жағдайдағы микробтар мен ... ... ... ... мүлдем жоқ.
Сондықтан осы бағыттағы зерттеулер қазіргі кезде аса өзекті мәселелерге
жатады.
Лабораториялық ... ... ... ... ... ... болып, кейбір морфологиялық өзгерістер
байқалып, ауылшаруашылық өсімдіктерінің сапасы нашарлап және ... ... ... ... ... 50 км ... зымыран «Спейс
- Шаттл» 150 тонна көмір ... 500 ... су және ... ... ... «энергия» ұшу аппараты 740 тонна көміртегі оксидін, 750
тонна су және сутегін ... ... ... (1 км) мұндай қалдықтар
жасанды бұлт түзіп, ... ... ... және ... ... 200 ... ... аймақтың ауа райын өзгертеді. «Байқоңыр» ғарыш айлағынан
ұшырылатын «Протон» зымыран жеткізгішінің бір рет ұшырылуына 180 ... ... ... ... ... жүргізгеннен (1956 ж) бастап мұндай
«Протон» ... ... ... ... ... ... «Протон» зымыран жеткізгішінің алғашқы блогы (алты бакты
блок ... ... ... ... ... 1,5 ... – 3,5 ... гептил қалдығы жерге төгіледі. Сонда бір рет ұшырылғанда, орта
есеппен 2 ... ... ... ... 44 ... 520000 ... гептил
төгіледі. Экологиялық қауіпсіздікті сақтадық дегеннің өзінде, Қазақстан
Республикасының ұлттық аэрокосмостық ... ... ... зымыран жеткізгішінің жерді зақымдайтын гептил мөлшері 150-200 литр
шамасын ... ... ... және ... ... қауіпсіздігін нығайтып,
қазіргі кездегі өзекті мәселелерді шешу көптеген жұмыстардың атқарылуын
талап ... Ал бұл ... жету үшін ... ... ... ... қуатты зымырандардың ұшырылуын сирету;
- егінді жинау және бау-бақшалардың гүлдеуі кезінде токсинді химиялық
қосылыстарды бөлетін зымырандарды ұшырмау;
- токсинді ... ... ... және ... ... ... аймақтың суы, топырағы, өсімдіктеріне жан-жақты зерттеу жұмыстарын
жүргізу;
- зымыран бөлшектері құлайтын аймақтардағы ... ... ... ... т.б. жұмыстар атқарылуы қажет.
Қорыта айтқанда, біз атмосфералық ауаға «Байқоңыр» ғарыш аймағынан
ұшырылатын зымырандардың ... ... мен Арал ... тұздың қоршаған ортаға әсері туралы толық мәліметтерді зерттеу
қажет екендігін баса ... ... ... ... ... ... ғарыш айлағын
бақылау, болжау, зерттеу жұмыстарын қарқынды жүргізу қажет.
Деректер
Біздің облыс аймағында әлемдегі ең ірі экологиялық қауіпті үш ... ... ... ... ... ... ... полигоны және «Байқоңыр»
ғарыш айлағы орналасқан.
«Байқоңыр» пайдалануға берілген уақыттан бері ... жуық ... ... ... 37 %-ы, Шет ауданы жерінің 93 %-ы, Жаңаарқа
ауданы жерінің 37 %-ы, ... ... ... 74 %-ы «Протон»
зымырантасығышының отыны – гептилмен ластанған.
Гептил – адам және жануарларға ... және ... ... бар
улы зат.
«Протон» зымырантасығышының алғашқы сатысына (5 сатылы) 500 ... ... ... оның ... ... ... бөлшегінде 10-30
тонна отын жанбай қалады.
Гептилдің концентрациясы бір ... метр ... – 0,001 мг., ал 1 ... 0,1 мг ... ғана ... кәсіпорнының 1994 жылы жасаған есебіне қарағанда,
зымыранның бірінші сатысы ... ... ... еті мен ... мөлшерден ондаған есе асып кеткен.
Республика аумағындағы 47 ... ... ... ... ... 39-ы ... ... үстінде.
Апаттар
1996 ж. 14 мамыр – «Союз» зымырантасығышы құлады.
1997 ж. 20 мамыр – «Зенит» ... ... ж. 5 ...... ... ... ж. – ... зымырантасығышы құлады.
(Негізінен осындай 37-38 апат болған, бірақ нақты дерек жоқ).
Тарихи анықтамалар
1955 ж. 12 ...... ... ... салу ... ... ж. 12 мамыр – кешеннің құрылысы басталды.
1957 ж. – «Р-Э» ... ... ж. 12 ...... ... рет ... адам ... Ю. Гагарин
ғарышта болып қайтты.
1991 ж. 2 қазан – Қазақтың тұңғыш ... Т. ... ... жж. – ... ... және ... денсаулығына кері ықпал
туралы деректер шектеліп келді.
1997 ж. 4 қазан – Ресей Федерациясы «Байқоңыр» кешенін жалға ... ... оның ... ... және ... ... ... келісімге қол қойылды.
1998 ж. 21 қазан – табиғатты қорғау заңының бұзылуын ... ... ... ... ... ... басқармасы ұйғарым
шығарды.
1998 ж. қараша – 1999 ж. мамыр ұйғарымды орындау туралы ... ... ... ... жағы ... ... тармақтарын орындайтындығы
туралы хабардар етті.
1999 ж. 29 наурыз – ... ... ... бірлескен
хаттамаға қол қойды.
1999 ж. 2 шілде – Қызылорда облыстық қоршаған ортаны ... ... ... ... ... тыйым салынатыны туралы Ресей
жағына ескерту хат ... ж. 5 ...... ұшырылған «Протон» зымырантасығышы Қарқаралы
ауданының жеріне құлады.
1999 ж. 27 қазан – «Протон» зымырантасығышының апаты. Оның ... ... ... ... ж. 18 қараша – келісімдерге қол қойылды. Келген шығынның орнын
толтыру Ресейден талап етілді.
«Байқоңыр» кешенінің инфрақұрылымы
- ... ... ... ... ... 52 ... қондырғысы бар кешен (85 х 125 км);
- көмекші объектілер (заводтар, аэродромдар, жылу-электр орталығы).
- Зымырантасығышының бөлініп ... ... ... ... ... 4,8 млн га ... 22 ... беру шарты (1994 ж.)
Жалға беру ақысына (жылына АҚШ-тың 115 млн. ... ... ... де қосылған. (Бірақ қоршаған ортаны қорғау қорына одан бір
тиын да түспей отыр).
Экология және табиғат қорғау мәселесі 1997 ж. 4 ... ... жеке ... ... ... бөгде адамды кіргізу көзделмеген. Бұл
мәселе 1999 жылдың 1 қарашасындағы жеке ережемен кейіннен реттелген.
«Байқоңыр» ғарыш ... ... ... ... жоғары оқу
орындары мен ғылыми-зерттеу институттары, олардың бағдарламалары
Өткен жылы (1999 ж) ... екі рет ... ... ... ... ... емес ... белгілі болды. Қазір бірталай тәжірибе
жинадық. Бірінші ... ... ... ... ... ғалымдары
жүргізе бастады. «Байқоңыр» кешенінің қызметіне байланысты халық денсаулығы
жағдайының мониторингі ... ... ... ... ... ... ... Ермекбаевтың басшылығымен облыс дәрігерлері де
жұмыс істеуде. Солардың ішінде ҚР ҰҒА-ның корреспондент – мүшесі, ҚММА-ның
ректоры, ... ... ... ... ... Әлиакпаровтың
басшылығымен «Байқоңыр» кешенінің адам ... ... ... ... ... бірінші рет жүргізіліп отыр. ... ... ... ... ... ... Қарқаралы және
Жаңаарқа аудандарындағы жерлерде ... мен ... ... ... ... ... Ал Е.А. ... атындағы Қар МУ-дың
ғалымдары жүргізіп жатқан жұмыстар өте ... Онда ... ... ... ... ректоры, техника ғылымдарының докторы,
профессор Жамбыл Ақылбаевтың басшылығымен зымыран отының құрамын ... ... және оның ... істеу әдістемесі жасалып жатыр.
«Байқоңыр» ғарыш айлағының елімізге әкелген пайдасы
Байқоңыр» ғарыш айлағы ... ... ... ... ... ең бір ... жоқ жетістігінің бірегейі десек артық болмас. Сол
арқылы адам табиғат құпиялары мен ерекшеліктерін игеру ... ... ... мен ... ... нақты істермен дәлелдеп берді.
«Байқоңырдың» қызмет ете бастағанына 40 жылдай уақыт болса, осы уақыт
ішінде ол Қазақстанды әлемге ... ... жер ... ... ... мәліметтерге қарағанда, мұнда тұрған ғимараттар мен ... ... құны 25-30 млрд ... ... ... Ол бұрынғы Кеңес
Одағынан қалған мұра. Ол Қазақстанның ғылыми дәрежесінің ... де ... ... ... ... адам ... бері қаншама жер
серіктері, ғылыми зерттеу станциялары, ... ... ... ... ... өркендеп, табиғаттың талай тылсым құпиялары ашылды.
Демек, «Байқоңыр» ... ... ... ... үшін де, еліміз үшін де
алар орны ерекше.
Қолданылған әдебиеттер:
1. ҚР ... және ... ... ғылыми журналы – «Ізденіс»,
2001, № 4,5, 105-108 бб.
2. Орталық Қазақстан, 2000, 9 желтоқсан

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Байқоңыр ғарыш айлағы құрылғалы 49 жыл болды10 бет
«Байқоңыр» ғарыш аймағы11 бет
Атмосфералық ауаны қорғау шаралары5 бет
Байқоңырдың экологиялық проблемасы17 бет
Экономикадағы экологиялық жендеттiк синдромы24 бет
Ғарышты игеру. Байқоңыр11 бет
Қазақстан КСРО-ның құрамдас бір бөлігі. Қазақстандағы Коммунистік партияның қызметі18 бет
Қазақстан мен Ресей мемлекеттерінің арасындағы келісім – шарт20 бет
Қазақтың тұңғыш жер серігі Kazsat пен Байқоңыр болашағы12 бет
Қауіпті антропогендік және табиғи аймақтарды бағалау9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь