Голощекиннiң геноцид саясаты

Кiрiспе
1919 жылғы саяси қуғын.сүргін
20.30 жылдардың басындағы ашаршылық
1930.1931 жылдардағы отырықшылық
1932 жылғы Ақтөбе облыстық партия конференциясы
Қорытынды
Қазақ халқы тарихының қайбыр қалтарыс, бултарасына үңiлсек те ХХ ғасырдың отызыншы жылдары әкелiнген зұлматпен үшендесер қасiреттi табу қиын. «Әйгiлi Ақтабан шұбырынды» …- сыртқы жаудың басқыншылық шабуылының салдары болса, отызыншы жылдар айраны қаскөйлектiң екi тiзгiн бiр шылбырын сталинизм ұстаған шекi социализмнiң, голощекиншiл ұр- тоқпақтардың асыра сiлтеп жасыра бүркеп қолдап жасаған зобаландарының кесiрi едi. Бұрын «жайлауымды жау алды, қыстауымды қар алды» деп мұнайған қазақтың ендi жайлауында жаны, қыстауында қаны шықты. Қара жолдың бойында шашылған сүйегi жиналсыз қалды. Бұл-тарихымыздың «ақтандағы»емес, дамыл-дамыл еспе, еске алған сайын бүгiндi барлап, ертеңдi-ескертер, жазылуы қиын, қара. Бұл- мың- миллион бейбақтар құрбан болған өткелсiз өткенiмiздiң құрдымы. Жылдар жылжып өтiп жатыр, бұл қайғылы оқиғалар уақыт өткен сайын көне тарихтың қайнауына сiңiп барады. Қазақстан қасiретi тiптi сталиндiк басшылықтың жүрегiн дiр еткiзген.
1931-1933жж нәубетi қазақ жазушыларының қашан да қайта айналып соға берер, қайта айналып соққан сайын жұмбағы ашыла түсер, молая түсер көмбесі жоқ. Өйткенi ол көмбенiң астында әлi талай танылмаған тағдырлар, тұншыққан үндер жатыр. Ол үндердiң тiрiлер құлағына шалынбай жер қайнауында мәңгi жата беруi мүмкiн емес қытымыр қыспақты көрген көзден кетсе де көңiлден кетпеген көкейкестi мәселе-күштеп ұжымдастыру жылдарындағы халқымыздың зорлық-зомбылық атаулығы ашық наразы болуы дер едi. Сол жылдарда БК(б)П-ның Қазақ өлкелiк партия комитетiң басқарған Голощекиннiң, РСФСРХК кеңесi төрағасының орынбасары Рысқұловтың, республика ХК кенесiнiң төрағасы Исаевтiң және басқалардың Сталинге жазған хаттары қазақ даласындағы осынау наразылықтардың аса зор көлем алғанын, Алтайдан Манғыстауға дейiнгi аймақты түгел қамтығаның, бұл туралы кеңес өкiметiнiң ең жоғарғы денгейдегi басшыларының хабардар болғаның, олардың осы наразылықтарды күшпен басуға атсалысқандарын да дәлелдедi. Тарихымизға әлi күнге дейiн зерттелмей келген осы, ақтандықты зерттеу одан тарихи тағылымдар алу кейiнгi ұрпаққа қажет. Сол кездегi Қазақстан басшыларының – Голощекиннiң, Құрамысовтың бұл тарихи қылмысы көп ұзамай тарих алдында лайықты бағасын алуға тиiс.
        
        Кiрiспе
Қазақ халқы тарихының қайбыр қалтарыс, бултарасына үңiлсек те ... ... ... ... зұлматпен үшендесер қасiреттi табу
қиын. «Әйгiлi Ақтабан ... …- ... ... ... шабуылының
салдары болса, отызыншы жылдар айраны қаскөйлектiң екi тiзгiн бiр шылбырын
сталинизм ұстаған шекi социализмнiң, голощекиншiл ұр- ... ... ... ... ... ... зобаландарының кесiрi едi. Бұрын
«жайлауымды жау алды, қыстауымды қар алды» деп ... ... ... ... ... қаны ... Қара ... бойында шашылған сүйегi
жиналсыз қалды. Бұл-тарихымыздың «ақтандағы»емес, ... ... ... ... бүгiндi барлап, ертеңдi-ескертер, жазылуы қиын, қара. Бұл- мың-
миллион бейбақтар құрбан болған өткелсiз өткенiмiздiң ... ... өтiп ... бұл ... ... уақыт өткен сайын көне тарихтың
қайнауына сiңiп барады. ... ... тiптi ... ... дiр ... ... қазақ жазушыларының қашан да қайта айналып соға
берер, қайта айналып соққан сайын жұмбағы ашыла түсер, молая ... ... ... ол ... ... әлi ... танылмаған тағдырлар, тұншыққан
үндер жатыр. Ол үндердiң тiрiлер ... ... жер ... ... ... ... емес қытымыр қыспақты көрген көзден кетсе де көңiлден
кетпеген ... ... ... жылдарындағы халқымыздың
зорлық-зомбылық атаулығы ашық наразы болуы дер едi. Сол ... ... ... ... комитетiң басқарған Голощекиннiң, РСФСРХК кеңесi
төрағасының орынбасары Рысқұловтың, республика ХК ... ... және ... ... ... ... қазақ даласындағы осынау
наразылықтардың аса зор көлем алғанын, Алтайдан ... ... ... ... бұл ... ... өкiметiнiң ең жоғарғы денгейдегi
басшыларының хабардар ... ... осы ... күшпен басуға
атсалысқандарын да дәлелдедi. Тарихымизға әлi күнге дейiн ... ... ... зерттеу одан тарихи тағылымдар алу кейiнгi ұрпаққа қажет.
Сол кездегi Қазақстан басшыларының – Голощекиннiң, Құрамысовтың бұл ... көп ... ... ... ... ... алуға тиiс.
Қазақстанда 1997жылы-Жалпы ұлтық татулық пен ... ... ... еске алу жылы ... ал 1998 жылдың халық бiрлiгi мен ұлтық
тарихи жылы деп ... ... ... ... ... ... олардың бәрiнiң мақсаты «Өткеннiң өкiнiштi оқиғаларынан
тиiстi тәлiм алу, сүрқия әлеуметтiк тәжiрибелер жемтiгiне ... ... ... ... ... тағы ой ... ... ұлттармен
азаматтардың өмiрлiк құқтарына қаныпезерлiк басқа қөқтеуде ендi қайтып ... ... ... ... орай ... ... ... Кекiлбаев жақын арада күштеп ұжымдастыру ... ... ... ... ауқаттыларды аластау, орталып
өткемдiгiне бой ... ... да ... саясы ақтау
жұмыстарын жүргiзу қажеттiлiгiн атап өттi, осы тұргыда айта кетерлiк тағы
да бiр жағдай саяси ... пен ... ... да ... ... ... арасында өз ара силастық пен ... ... жылы ... ... ... 21 концлагерь болса, келесi
жылы оның саны 84-ке жеттi, көп кешiкпей солтустiк ... ... ... “коммунизмнiң ұлы құрулары ұлғайған сайын оның мән-манызы арта
тустi. Өйткенi завод, канал, ... ... жаңа ... ... ... ... құл ... пайдаланудың екенiн компартия
басшылығы жақсы бiлдi.
Халқымыздың басына түскен ауыр азаптық бiрi Кеңес заманыңдағы ашаршылық
пен босқыншылық, жапай саяси ... ... ... ... ... ... қазiрге тұрғында
саралап көретiн болса, ол ең алдымен большевиктер ... ... ... ... байқаймыз.
Халықтың аштыққа ұшырауының- экономиқаляқ, сонымен қатар климаттық басқа
да себептер мен қатар, ең ... ... ... ... ... Осы
саясатты ақтау мақсатында большевиктер «Қазан ... ... ... материалдық қамтамасыз етемiз» деген желеумен елдi төтенше ... ... ... ... күшпен мал азық-түлiк жинай бастады. Және ол қазақ жерiнде өте
қатаң ... Бұл елде мал ... егiс ... күрт ... ... Егер 1917 жылы 30 ... жуық мал ... 21 жылы оның бар болғаны
6,2 миллионы қалды. Қиын ... ... ... ... ... болды.
Жиналған салық пен комек ашаршылыққа ... ... ... ... Рессейдiң пролетарлық орталықтарыңа жөнелтiп отырды.
Елдегi асығыстау жүргiзген ... ... және ... көшпелi,
шаруашылықты отырықшылыққа аустыру, егiстiк және шабындық жерлердi қайта
бөлу, ауыл ... ... ... ... байларды таркiлеу
және басқа да шұғыл шаралар екiншi қаһарлы аштықта әкелдi.
1931-33 жылдары ашанылықта 2 миллион 220 мың адам өлiп, 1 ... ... адам ... ... ... ... Қаһарлы аштық жылдарыңда
Қазақстан ет және астық, ... да ауыл ... ... өнiмдерiн
жинап орталыққа жiберудi тұтатқан жоқ, қазақстандарды аштықтан ... сол ... ... ХК ... ... ... екi рет хат жазып,
өзi тiкелей көмек көрсеттi.
Атырау аймағында аштыққта қарсы күрескен 1932-35 ... ... АК ... ... рөлi ... ... Ол жетiм балалар үйiне
бөлiнбейдi мемелекеттi қордан ... ... ... жос ... ... ОГПУ ... 1931 жылы 14 ... түсiрген
мәлiметке қарағанда, адай даласында ет даярлардың жоспары ең болмаса жарым-
жартылай да орындалған. Оның ... ... ... ... ... ... 50 % ... белсiндiлер мен жергiлiкшi Кеңес өкiметiнiң желөкпе
атқа мiнерлерi орташалардың ... ... ... ... ... ... халқын арасыздықпен алдап, мемлекетке откiзiлген малды арзан бағамен
сатып ... мал ... ... ... көне ... ... ... кетiп
жүредi. Мысалы: жабдықтау халық комисариятының белгiлеген ... ... ... ... ... ... сол ... ақшамен 180 сом
толендi керек болса, оларға 26 сом ғаны ... Ет ... ... ... одан басқа тартқанда әр түрлi қоқан –қоққының жаппай
айып салып, үздiксiз ... ... ... ... Заң ... ... ... сәйкес сотталғандар да аз болмады. Кедейдi бай ... Ет ... ... ... ... ... ... ақшалай айып салынды. Бiрақ ... мен ... ... ... ... ... ... сомға жетiп
жығылды. Қасiрет шеккен, әдiлетсiздiктiң ... ... ... ... ... ... өтiнiш жасау керек екенiң түсiне алмай дал
болып, басы қайты. Сталин мен ... ... адай ... ... ... ... ендi ол аз ... малың тартып алып, өзiң ... ... ... ... итерiп тастайды. Азын-аулақ ... ... ... ... ... ... ... Махачкала, Кавказ
асты, тiптi мiнiске жарайтып көлiгi барлар Туркменияға бағыт алды. Ал түгi
қалмаған сорлылар сары далада ... жем ... ... ... қала
бердi. Адай қаласындағы осы ... ... шеше ... ба? ... ... тен ... жағын iздеп үйренген, шағын ұлттық мүддесiн
алып интернационализм тасасынан көрмейтiн, ... ... ... аға
ұрпақ өкiлдерi мұны алде ... ... ... ... едi. ... ... бiз оны ... бiле алмаймыз. Осының бәрi ... дақ ... ... ... ... ... ... болды. Голощекин және
оның төңiрегiндегi барлық өткiр маселелердi ... ... ... қойды. Ұжымдастыруды бастардан бұрып, кiмдi ұжымдастыру керек екенiң,
дәлме-дәл бiлiп алу ... едi. ... кiм? ... ... Бай ... ... ... жауап беру керек едi. Бәрiнен бұрын басқаны қойғанда
ұжымдастырудың ... ... ... Голощекиннiң өзiне дұрыс жауап
бере алмады. Манғыстаудың, ұшы-қиырсыз кең, сахара даласын ... ... мал ... ет ... жоспарларың шаруалардан табанда түрде
талап еткен, шолақ мылтықтарын шошандатып ; ... ... деп ... жергiлiктi жерлерде баймен кедейлердi ажырыта алмай, басы қатты.
Олардың бiр азы Манғыстау ауданның, партия комитетiнiң, де еiгiн ... ... ... тiнiз жасағандағы мал шаруашылығының қол үзiп
қалған Форт-Александровск қезметкерлерiнiң өздерiнде әрқайсысы ... ... ... ... Бәрi ... деген даңғада да
жауапсыз ұрынға өздерiнiң адал екендерiнiң iс жүзiнде дәлелдеуге мәнiң
болды. ... ... ... ... осыншама малдың қайда кетiп жатқаның
ешкiм тап ... ... бере ... ... ... жерiнде мал
шаруашылығы ұжымдастырудан бұрын Қазақстан осы ... ... ... ... ұясы да ... ... жасады. Әдiлдiктi қалпына
келтiрудiң орына кедейдi байсың деп ... ... Мал ... ... жоқ. ... ... ... орнына өнеркәсiп товарларын, нан және
ақша аламыздеп дәмеленгендер алақан жайып ай ... ... Тiптi ... ... ... шығылып жүрмесiндеп, олардың ет тапсырғандары
туралы ордерлерiн, квитанцияларын тартып алып ... ... ... ... ... ... жұтып , қонақ жай қазақтарға ендi ... ... ... ... ... ... , ... мүйiзiң мемлекетке
өткiзiп даладағы ит-құс кемiрiп кеткен ақшаққан сүйек сияқты ... ... дай ... ... ... ... өзi ... әрi барып көрiнедi. «Ит арық болса ауылдың намысы» дейтiн қазақ
шындап намыстанды. ... ... ... ... ... ... өздерiң қамшымен сабап қуды.
Сол кезенгi қатысты архив папкаларымен, iшiнде ел басынан алапап қырсық
болып төнген асыра сiлтеу, мен ашаршылық ... ... ... ... ... ... және айтары мол. Байтақ қазақ жерінен қалың
қауым ауыл аймағынмен, бала-шағасымен, кәрi-құршағымен асып-саса жандармен
мен ... ... бетi ... жаққа бiр шетi Қырғыстан, Өзбекстан,
Орталық ... ... ... бытырай, жөнкiле көшкен, қаңғыра кезген.
Қолындағы бар ... ... , ... жайып , тiрлiк үшiн бiр уыс дак, бiр
ұзiм нан үшiн ... ... ... тағдыр тәлкегiне ұшырағаннан өзге еш
кiнәсi жоқ қаншама адамдар тенiлсiз ажал тырнағына ... ... ... ... қатары селдiреген . Документ деген шiркiнiң де қаншама
дiктен, сөйлегенiмен шыншындап ... ... мол ... әсте шендесе алмайтынын, тек алсақ қайрап жұртымыз сол бiр
30жылдарда қияметсұмдық тауқыметке тап ... ... ... ... ... ауа босып, тамшығы қалмай қатқанына анық көз жеткiзесiз.
Қазақстанда орын алған коне-корнеу керi ... ... ... ... ғана ВКП (б) ОК 1932 жылы 17 ... ауыл шаруашылығы атап айтқанда, мол шаруашылығы ... ... Ал 1933ж 21.01 ... ... өлкелі партия комитетiнiң
бiрiншi секретарi қызметiнен босатты, Қазақстанға ... ... ... ... сондай –ақ тажiрибелi партия қызметкерлерiнiң үлкен
тобы жүктелдi. ... ... ... ... қарамастан одақтын
үкiметтiң шешiмi бойынша республикаға елеулi камен көрсетiлi бастады.1932
жылғы сентябрiң ортасында 1934жылдағы 1. 12. ... ... ғана ... 5
миллион центрден астам азық-түлiктiк астық акелiндi. 1933-34 жылдарда
шаруаларға 956,6 мың бас мал ... ... ... мейлiншi бүркүмен тұмшалап халықтан жасырып келген
сарбаздар көтерiлiсi және оған тығыз ... ... ... ... 1930 ... 25 ақпан Ақтөбе округiнiн Ырғыз ауданының басталып
кетедi, көп кешiкпей - ақ көршi Орал ауданың да ... ... ... және ... тамырын әнгiме еткенде Голощекин және ... ... ... ... оны ... мен ... ұймдайстырған
бандиттiк қозғалыстар ретiнде бейнелеуге болады.
Шындыққа жүгiнсек, көтерiлiстiк ең ... шығу ... ... ... ... 1932 жылғы 16 қарашадағы қаулысында жосалы
темiр жол станциясына керi оралуға келген 300-400 үйдей қоныс аударушылырды
жәрдем ... ... 150-ге ... орын ... ... ... жатқаның көрмеген, бiлмеген қамыптанықаны туралы
аталған қаулыда айқын атап көрсеткен. Аш ... ... ... ... шоптiн тамырларың қорек қылған, ұсақ кемiршiлеулердi ... ... осы ... ... ... ... жеп бiтiрген.
Ақтөбе облысы түтастай алғанда 1930 жылы болыстығы қалық саны 1 012
500 адам ... 1932 жылы ... 725 800 адам яғни ... 71 ... Бұл туралы облыстық АК председателi Иванов жолдас Советтiердiң
облыстық ... ... ... еттi. ... ... ... деленген.” Облысты партия конференциясы ... ... ... ... 1931 ... атап ... бар 4202, 6 мың бас ... 765,3 мын бас малы 18,3 ғаны қалды.
Қарабай Козеевтiн туып оскен жерi ... ... ... Каратобе
ауданы.
Батыс Қазақстан облыстың ауотконың торағасының 1932 жылы 13 ...... ... ... ... ... мәдени құрлыстар
кейбiр табыстарға қол жеткiзедi.
1930 жылдардың басында елдi жайлаған ашьықты Манғыстау, ақтобе ... ... ... ... ... ... ... паналауды.
Аудан басшы Козеев аштыққа үшырагаң ұкiмет қорынан 131514 ... ... ... ... ... қасiретiң қалай болғаның және оның қаралы халдырып корсетiп
айтпауға болмайды. Сонымен бiрге сол бiр қаны ... ... ... ... ... ... ... азайтуға тырысқан, жоғары
ресми орындап iстiң шын жағдайыi тұншалап немесе кiнәнi ... ... ... отырғанда шындықты айтудан ... ... ... ... ... ... ... сiлтеулермен сорақы тұршаулардың алғашқы
корiнiстерi-ақ партия және ... ... ... ... ... ... тасқанын туғызды.
Қазақстан жумысшы шаруа инспекциясы КХ арыздарын қабылдайтын ... 1930 ... ... ... хат ... 17 ... астамын алды.
Азамат соғысынан кейiнгi кезенде Батыс Қазақстан онiрi ... шыға ... Оның ... 1927 жылы “ Ақк қоян ... ... ... окруктерiнде бiраз аулдарды шарпыды. Жуздеген
босқандар республиканың оңтустiк аудандарына дейiп ... ... ... ... Маңғыстау қалкыда Туркiменистан жерi енiп,
одан арi Иранға жумыс iздеп отiп кеткендерде болды.
Қазақстан ОАК мен КК 1928 ... 27 ... “ Iрi бай ... ... ... феодалдарды таркiлеу мен жер аудару туралы”. Декрет де қазақ
даласына ... ... ... ... өз ... ... ... жол ашты.
Гурьев округi бойынша, ресми құжақтарды көрсетiлгендей 24-25 адам емес,
52-56 түтiн тәркiлерге ... Орал ... ... 66 ... ... ... барысында кәмпескелеумен 71 шаруашылық
қамтылған Ақтобе округi бойынша омарбек пен Хасанаев ... ... 112 ... ... ... ... барлық өмiрiнде тәркiлеу науқаны, қорқыту- уркiту, ... ... ... басы ... ... ... ... кенiнен қамтылды, осы
мақсатка 1928 жылы 27 тамызда декреттiн 1 ... ... ... ... ... ... жылы деп ... 1929 жылы жатпай ұжымдастыру науканына
байланысты БАс Қазақстан шығып шаруалар қолға алынды.
1927/1929 щаруашылық ... ... ... ... осу
қарнымы 33,3 процент ке жеткен бул корсеткiш Актобе округiнде 6 ... ... ал ... ... 370 процентке жеттi.
Жаппай ұжымдастыру аудандары қажарына тугiндей Орал ... ... 5 ... ... ... 1930 ... Наурыз және сәуiр айыларында Сталиндiн
“Табыстан бас айнаушылық” және ... ... жауп ... ... құрымсынын дурыс орынға тусеуне бағыт- бағдат сiлтеген құжаттар
ретiнде ... ... ... ... алғашқы 4 ай iшiнде Актобе округiнде колхоздан ... 12727, ... ... 1489, ... ... тисiншi 2307 және 47, Орал
округiнде 5615 және 723 адам болды.
Осының мәселесiнде 10 мамырында округ ұжымдастыру ... ... 29 ... ... 58,9 –Орал процентi түстi
Қазақ олкелiк партия комитетiнiң қаулысынан бiр жыл ... ... ... облысы бойынша 64 процент, Батыс Казақстан бойынша 76,3
процент ке жеттi.
Мал бағумен күнетiп отырған кошпелi және ... ... ... ... омiр ... клшiру саясаты қазақ аулына коп қасiрет акелдi.
1930-1931 жылдары отырыкшылыққа кошiрелiндер саны Гурьев облысы ... бiр мын ... ... мын, ... 5/3 мын ... ... бул ... дарлығы да қаралып, Гурьев, Актобе облыстарында
котерiпкi мiндеттемелер алынды.
Гурьев тағыда 400 қожалықты босатылғынымен , iс ... онын ... ... Бас ... ... қазақтарды отырықшылыққа кошiру
тарихының ен қасiретi беттерiнiн бiрi “ Әкiмқала” iсi деген атпен ... ... ... 2 мын ... құнарлу жерге орналастыра желеумен
iлбi шiнген кошiредi.
Ол жерде жанақалықтар оынға азық-тулек жетiспейдi. ... ... ... 4872 бас ... 1933 жылдық 1 қарашасында төртен бiрi қалды
Кулактар мен қазақ байларын әлеуметтiк ... және ... ... мен ... алу 1930 ... 1 ... “Жаппай ұжымдастыру
аудандарындағы ауыл шаруашылығын бастауынан және 1930 жылдың өзiнде- ... ... күрт ... ... ... ... Сол ... күзiнде
Млотов Батыс қазақстаннан жоспай кошудiң себебiн сұрағанда, Галощекин ... тек қана ... ... жауап бердi. Мал басының күрт азайын
кетуiн мойындағысы және өның ... ... ... ... Исаев Сталинге жазған хатында,- 1930 жылығы мал басы ... ... ... үшiн 50 ... ... қосылды, ал бұл
тиiсiншi салың ауырткалығын көбейттi жоқ малдан салың ... ... ... жол ... ... және отырың шыландыруға байланысты Кенес өкiметiнiң
әлеуметтiк-экономикалық және саяси ... ... ... ... ... –бiр күнкарiс
Көзi болып келген мал басының күрт төмендеп ... ... 1933 ... ... БК (б) ПОК-тың 1932 жылы 17 қыркүйектегi қаулысының
орындалуын тергеу ... КСРО ... ... ... ... комиссиясының бригадасының қорытында материалдарында 1930-1932
жылдар аралығында қазақстанда мал басының кешуi жөнiнде ... ... туйе ... процент, жылқы-88,2 процент, қой мен ешкi –89,2
процент, iрi қара –17 ... ... мал ... осы ... көрсетiлгендей, 1929-1930 жылдар
аралыгында 39 миллионнан 25 ... ... ... 25 миллионнан 10,5
миллионға кемiген. Бұдан шығатын қорытынды Республикада мал ... ... ... ... ... ... байланыстығында
екендiгi.
Мал басының кемуiн, әсiресе ... ... ... және ... ... көп ... шеккен.
Осы шаруашылықтарда Ақтобе және Батыс Қазақстан облыстарында корсетiлген
уақыт iшiнде , ... ... саны 46,27 және 78, , iрi қара 87,9 ... туйе 72,6 және 66,3 ... ... Қой мен ешкi саны Батыс
Қазақстанда 63,2 процентке дейiн өскен. Бұл цифралар ... сол ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар
осы екi болыстағы айрықша –егiншiлiктi аудандарғы жылқы мен туйеден басқа
мал түлектерiнiң саны ... ... ... есе ... ... өзi
ұжымдастыру зардақтарың негiзiнен қазақ ауылдарынын шарпығанын дәмеледей
түседi.
Облыс бойынша берiлген орта есертеулерде ды ... ... бере ... кейбiр аудандардағы ма басыныңкемi кетуi шегiнежетген едi.
1932 жылы ... ... ... ... ... ... ... деп көрсетiлгледi: 1931 жылмен салыстырғанда 1932 жылы облыстағы мал
санының көп қысқарып кеттi. ... ... ... ... мал
өсiретiн, шаруашылықтары күрт қысқарту орын алды.
Батыс Қазақстан облысы бойынша мал басының күрт азаюы 1929-1931 жылдары
орын алды. Бұл жөнiнде ... ... ... ... 1933 жылы ... өтетiн II пленумына әзiрленген мал шаруашылығының жағдайы жөнiндегi
материалдарды мәлiметтер ... ... мал ... саны ... ... өсы 6 ... 8 ... яғни 189229 басқа кемiдi. Мал
басы жекеленген аудандары, ... ... 51,2 есе, ... ... 27 есе ... тұрғындары хеңес өкiметтiң онаулық реформаларың, құғын-сүргiн
және 2-3 рет ... ... ... 4-5 жыл бойы ... ... алмады, ақырында 1932 жылы үлкен апойда үшырады. сол
жылдың көктемiнде ... ... мол ... ... ғана ... күпелтiсi баршама тәуiр деп есептелекiн балық ... тағы ... ... ауыл ... де ... округiнде ашаршылықтың алғашқы белгiлерi 1930 жылдың ... ... ... ... ... ... кенесi, басқа да аудан
тұр,ындарынан ашыққа ұшырап, iлсiреген себептi жұмысқа шыға алмайтындығы
туралы арыздар ... ... .1932 ... маусым айында Ақтобе округтiк
партия комитетi өзiнiң жабық мәселесiнде азық-тулек детiспеушiлiгi ... ... ... ... ... қазақстан өкiлдiгiне құргақшылықтың
орын алып өтырғаны туралы және ... қоры ... ... ха 152 ... болды.1933 жылдың 25 сәуiрiнде Облыстағы ... ... ... ... ... ... Ашаршылық әсiресе
Ақтобе,Ырғыз,Шалқар, Темiр аудандарында кең сипат алды.
Бұл жерлерде ... ... ... жеп күн ... Сол кезде халық
басына төкген ... ... ... адамдардың естiлектерiнде,
қазақтардың қырғанға ушырауы напымды суреттелген.
Солардың бiрi Жолдыбаев ... ... ... деп ... ... ... өлiк жатқан адамдарды жерлеуге арнайы арқай ... ... ... ... ... құм ... жерледi.
Комусiз қалған қаншама? Аупаркомның I хатсышы Хұрсеитов ... ... ... ... ... айырылды , аштан қырылып жатыр.
Ендi қайтемiз-деитi. Содан ол кiсiнi Голощекин ... ... ... 1933 жыл 29 ... ... ... ... Шалқар ауданының
халықтың 30-35 процентi түгiл құрылған. Ақтөбе ... ... ... ... 71,90 қалды. Әсiресе балалар аурып халде
болды.
Батыс қазақстанда түгелдей алғанда өның ... ... саны ... 10531 –ге ... 237206 ... ... ... табиғи
өсымен бұл өңiрге келтiрiлiп желiнген славяндар ,қуңын-сүргiнмен келген
кулақтарда т.б. факторларды ескерсек, бұл ... апат ... ... 400 мың ... Оның iiнде 1930-1933 жылдары Батыс Қазақстан облысы
бойынша 255,9 мың адам болған.
Ашаршылық нәубетi, адам ... ... ... ... Батыс
Қазақстан халқының 70 процентен астам ... ... ... ... ... ... аудандарында болды. 1926 жылы Ақтөбе, Гурьев және
Орал ... ... ... саны 922,2 мың ... бұл осы ... 7,43 ... құрады.
Маңғыстауда Адай көтерңмсiне бiрнеше өқығалар түртiсi болды. Солардың
бiрi қазақ ОАҚ-нiң мүшесi ... 1928 жылы ... ... ... жиналысын өткiзiп, округiнiн партиы конференциясына сайланған 27
делегаттен мотрлы қайықпен Гурьевке келе жатқан кезiнде сүға ... ... едi. ... аймағына тускен бойда 27 делегат тугелдей тұтынға
алынып , жауапқа тартылды.
Қазақстан ... ... ... 1931 жылы ғана орын ... жатқызып келедi. Бiздiң ойымазыша бул көтерiлiсте қазақстаның
Батыс өнiрiнде 1928-1931 жылдары орын алғаш халық қозғалысының ... ... ... бөлiгi ақтың кезеңi деп қарастыруымыз қажет. Шартты турде
“Адай клтерiлiсi “ деп ... өған ... ... ... де
бiршама турғындары қотысты. Халық наразылығы 1931 жылы Гурьев облысының
Жылой, Доссор аудындарынын, ... ... Ойыл және ... ... ... ... ... аударындағы көтерiлiсшiлердiң бiр-
бөлек, бала-шаға мен ... бiр ... ... ... ... ... балалар мен қауттар жолды қыршын қалды.
1931 жылдың жазы бөйында жазалау- шылардың ... ... ... ... Маңғыстау ойында орналасқан ауылдарға ... ... ... сөңғы шағын қалдары қырқүйек айында ... ... ... ... иәтижесiнде ауа кошiп бара
жатқан 3500 қазақ отбасылары кейiн қайтарылды.
1928-1932 жылдары ... ... ... ... ... ... күштерi, себептерi мен сипаты жайiнен бiр-бiрене ұқсас
болды.себебi олардың негiзiнде кңес өкiметiнiң ... ... ... адам ... ... басушылың жатты,
Дәстүрлi мал шаруашылыға күйреп, республикалық ауыл ... ... ... және қазаң халықтың жаппай ашаршылыққа ... ... ... ... күшеюiне байланысты БК(Б) II ОК 1932 жылдың
17 қырылысында бiршама шегiнiстер өрын алғыныанық.
Ауа ... ... ... ... ашаршылықтын бетiн қайыру,
ауртпалығынын женiлдету жөнiнде кейбiр шаралар қолға ... ... ... ... ... ... да ... бергең
бiрақ насихаттың маңызы ғана болмаса, үжымдастру қарқыны мен ... ... ... ... 1930 жылы ... “Правда” газетiнде жариялынған
мақалаларына байланыста және 1929-1930 жылдарындағы көтерiлестерден кейiн
халық ... ... ... ... ... тәркiленген
кейбiр қожамықтардың мұлектерiнiң қайтарылып берiлдi, мыңңан ... ... ... босатыуы, 1618 адамның сайлау құқының қалкына
келтiру,1160 адамның аударылған жерлерiне ... т.б. ... ... ... “ қара ... болып тарих бетiнде қалды. Соның бойынша
1926 жылы Қазақ жерiнiң АССР-нде 3618 мың ... ... ... 12 ... 1939 жылы 1312 мың адам ... ... ... саны 36,7 процентке
азайды.
Коптеген түрғындар жер аударылып, өз ... ... ... ... ... саны оте ... ... жылдарынды өлiм өте аурып да, ... ... ... ет, нан ... болмады. Жазықсыз өлген адамдардың
сүйегi ... ... ... жатты.
Голощекиннiң бундай саясаты қазақ жерiнде өз аурпалығын тигiздi; қазақ елi
осы қасiреттен тек қырық ... ... өз ... келе ... елiн
тастап, зарлап, көршi елдерiне қаңғып , қоныс тебуге ... аз емес . ... ... ... адам мүлдем қалмаған.
Қорытынды.
20-30 жылдардағы Сталиндiк геноцидтiң нәтижесiнде ... ... опат ... ... ... ... ... Батыс Қазақстанда 1928-1933 жылдары орын алған ... ... ... құрылымының өзгеру себептер анықтауға негiз
жасалды.
Голощекиннiң қазақ жерiнде жүргiзген саясаты қылмыс деп ... ... адам өлiмi ... ... ... ... ... жем болған
халқымның орнына толтыра алмайды. ... ... СССР ... ... өте ... қылмыс деп саналады. “Кiшi октябрь” ... ... ... ... жабықсыз геноцид деп саналады.
Иә , ғасыр да өмiрде бұлақтай, көздi ашып жұмғанша ... ... ... ... алып ... ... бүгiнгi таңда бiздiң мақсатымыз жазықсыз кешкендерiң рухына
бағыштап, “ iздерiн өшпеу қажет.
Бұл жұмысты ... ... ... ... болмай жақсы жоқ”
демекшi қазақ жерiнде болған дуттың есебiне ... да ... өз ... осындай қасiреттерден сақтап, Аллаға
аманат болсын дейiк.
Облыстық ұлттық дарында ... ... ... мекемесi бар
гимназиясының 11”А” сынып шәкiртi Аманқұлова ...... ... ... ... ашаршылық деп аталытын ғылыми
жұмысына
Пiкiр
Бұл ғылыми еңбекке Қазақстан жерiнде болған ... , ... өлiмi , ... ... , ... дағдырысы туралы жазған оқушы ... ... ... отыр.
Оқушы сол жылдардағы қиын жағдайды, опаттан , ... ... ... ерекше тоқталып мән бере бiлген.
Сондай – ақ өткен дауiр мен ... ... ... ... ... қылмыстық iс болғаның пайымдайда. Құбылыстарды танып- таныту
мағнасында кiшкене де болса өзiнiң методологиялық мәнiн барша жаза ... тiлi ... ... әдеби тiлдi, өз енбегiмен зерттеп, өз
зергерлiгiн таныта бiлген.
Аманқұлова Шынардың ... ... ... ... ... ... ... Киiкбай Мыңбайұлы
Халел Досмұхамед атындағы Атырау
Мемлекеттiк университетiнiң проректоры,
тарих ғылымдарының кандидаты, доцент.
Аннотация .
Зерттеу әдiсi: Голощекиннiң геноцид саясаты қылмыс болғанын сипаттау, қазақ
жерiне ... ... ... осы ... ... ... анық жеткiзу.
Гипотеза: Қазақ жерiнде бұндай қасiретiнiң, ақтаңдықтың болмауына
сенемiн.
Зерттеу кезеңдерi: Ғылыми ... үш ... ... ... ... ... тигiзген қасiретi, туралы баяндалады. Негiзгi
бөлiмiнде- Батыс Қазақстан аймақтарында болған опасыздықты, ... ... ... мал ... күрт азаюы, ұлы жұттың жер бетiн жайлауы туралы
баяндалады. Қорытынды бөлiмiнде, Голощекиннiң ... iсi өте ... ... ... әдiсi: 1931-33 жылдардағы Батыс Қазақстандағы ашаршылық ... ... , ... ... ... еңбектерiн
пайдаландым.
Зерттеу жаңалығым: Аштық қазақ жерiне Украина қаласынан келгенiн,
аштықты қазақ ... ... ... ... ... екенiн талдау.
Жұмыстың қорытындысы мен нәтижесi; Менiң тiлегiм осындай қатегездiктiң
қазақ жерiнде тағы да болмауын , ... ... iзiн ... ... кеңiнен таныту, менiң мақсатым .Болашаққа сенiммен қарап,
өткен тарихымызды қара ... ... ... ... ... жарыққа
шығарып, халыққа айқын жеткiзу.
Abstract .
Experience aims: To give ... that ... ... ... that this political bringing kazakh earth hunger.
Hypothesis: 1 believe that hunger in kazakh earth still since ... ... ... consists of three ways ... ;report – about hunger ... in kazakh earth. ... ;report – hunger was in west ... ,peopls death , arrival great
hungers in kazak earth . ... –about that ... ... was
crime that his political the guilty person in this tragedy.
Experience methods: I have aged 1931-33 years hunger in ... ... ... ... works about ... and republic ... ... news: The hunger begin with Ukraine, cause the ... ... He cause pain in kazakh ... of ... I want to that hunger how in 1931-33 ... still since in earth. I want see the future truth ,but ... know history ... why we must talking our future.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1932 жыл ашаршылық ақиқатын ашатын кез келді9 бет
Ашаршылық24 бет
Геноцидтің халықаралық қылмыс ретінде заңды құрамы мәселелері79 бет
Голощекин Қазақстанда билік құрған азалы жылдар 9 бет
Заңды жауапкершіліктің жекелеген мәселелері92 бет
Смағұл садуақасұлының өмірбаяны мен атқарған кәсіби қызметі85 бет
Терроризм қылмысының болу себептері11 бет
ХХ ғасырда қазақ мәдениеті12 бет
Ұжымдастыру (коллективтендіру) қарсаңындағы қазақ ауылы16 бет
Бидайдың әртүрлі генотиптеріндегі құрғақшылықтың әсерінен пайда болған физиологиялық – биохимиялық өзгерістер32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь