Үйсін тайпасы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3 бет
1. Үйсіндер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4 бет
2. Үйсіндер ұлысының Іле өңіріне келіп іргелі елге айналуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7 бет
3. Үйсін елінің екіге бөлінуі ... ... ... ... ... ... ... ...16 бет
4. Үйсін елінің өкіметтік ұйымы ... ... ... ... ... ...17 бет
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19 бет
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ..20 бет
Арғын, Алшын, Үйсін, Қаңлы, Ұйғыр,Қыпшақ, Қырғыз,Оғыз, Қарлұқ сияқты тайпалар мен ел¬-жұрттар ғұндардан тарап, тарихта өшпес із қалдырған. Солардың бірі – үйсіндер туралы не білеміз.?Батыс үйсіндердің шекарасы Шу және Талас өзендері арқылы өтіп, Қаратаудың шығыс бөліктеріне дейін созылып жатқан. Үйсіндердің қол басқарушысын гуньмо деп атаған. Үйсіндер гуньмосының ордасы Чигу-чен болған.Ол ертеден белгілі Ұлы Жібек жолындағы маңызды сауда орталығы.
Үйсіндер туралы алғашқы деректер б.з.б. ІІ ғасырдың аяқ шенінде белгілі бола бастайды.,
Б.з.б 73 жылға дейін үйсіндердің жері 3 бөлікке: сол ¬ (шығыс) бөлікке, оң (батыс) бөлікке және гуньмоның өзіне қарайтын орталық бөлікке бөлінген, бірақ олардың бәрі де гуньмоға тәуелді болды.
Үйсіндер негізінен мал шаруашылығымен шұғылданған, егіншілік кәсіпті де білген .Көбінесе жылқыны қастерлеген. Олар қой, ірі қара, түйе өсірген, тары еккен, құлан, сайғақ, бұғыны аулаған .
Үйсіндер Алтай, Орта Азия және Сібір халықтарымен саяси және
экономикалық байланыс жасап тұрған.
Үйсіндер арасында табиғатқа табыну, ата-бабаның аруағын құрметтеу сияқты діни наным көп тараған. Олар табиғаттан тыс құдіретті күш бар деп сеніп, құрбан шалған. Сонымен қатар олар күнге, айға, жұлдызға табынған.
Бертін келе үйсіндер алғашқы қауымдық құрылысының ыдырай бастағаны байқалады, қоғам байлар мен кедейлерге, еркін жандар мен құлдарға бөлінеді. Бай көсемдер тобы шұрайлы жайылымдарды пайдалаланды, оны өзінің меншігі деп есептеді. Үйсіндердің бай қожайындары өлсе, онда олардың құлдарын да өлтіріп бірге көметін болған. Мұның өзі сол кезде қоғамның таптық жікке бөлінгенін айқын дәлелдейді.
1. Қазақтың көне тарихы / (Дайындаған М. Қани. –
Алматы: Жалын, 1993.- 400 б.
2. «Қазақ совет энциклопедиясы», ІІ том. 401-бет.
3. «Тарихи жазбалар, Дауан (Ферғана) шежіресі».
4. «Хан патшалығы тарихы. Жаң Чианның өмірбаяны». Уақ Миңжие, Уақ Бнңхуа «Үйсін жайындағы зерттеулер», 48
49-беттер.
5. Тарихи дәуірлердегі ұлттарға тән деректер жинағы», 419-бет
6. «Хан патшалығы тарихы. Батыс өңір шежіресі».
7. «Хан патшалыгының тарихы, һұн шежіресі»
8. «Шинжаң археологиясының отыз жылдығы»
9. «Уаң Миңжие, Уаң Бицхуа «Үйсін жайындағы зерттеулер»
10. «Қазақ. совет энциклопедиясы» 11-том, 402-бет.
11. Жаң Шиман «Үйсін қазақтары туралы зерттеу»
        
        Қазақстан Менеджмент және Экономика Болжау имституты
Алматы 2004 жыл.
Жоспар
Кіріспе..................................................................3
бет
1. Үйсіндер...........................................................4 бет
2. Үйсіндер ұлысының Іле өңіріне келіп іргелі елге
айналуы............................................................7 бет
3. Үйсін елінің екіге ... ... ... елінің өкіметтік ұйымы.......................17 бет
Қорытынды..........................................................19 бет
Қолданылған әдебиеттер тізімі..........................20 бет
Кіріспе
Арғын, Алшын, Үйсін, Қаңлы, ... ... ... сияқты
тайпалар мен ел-жұрттар ғұндардан тарап, тарихта өшпес із қалдырған.
Солардың бірі – ... ... не ... үйсіндердің шекарасы
Шу және ... ... ... ... ... ... бөліктеріне
дейін созылып жатқан. Үйсіндердің қол ... ... ... ... гуньмосының ордасы ... ... ... Ұлы ... ... ... ... орталығы.
Үйсіндер туралы алғашқы деректер б.з.б. ІІ ... ... ... бола бастайды.,
Б.з.б 73 жылға дейін үйсіндердің жері 3 ... сол ... оң ... ... және ... ... ... орталық
бөлікке бөлінген, бірақ олардың бәрі де гуньмоға тәуелді болды.
Үйсіндер ... мал ... ... ... де ... ... жылқыны қастерлеген. Олар қой, ... түйе ... тары ... ... сайғақ, бұғыны аулаған .
Үйсіндер Алтай, Орта Азия және ... ... ... ... ... ... ... арасында табиғатқа ... ... ... ... діни ... көп ... Олар ... тыс
құдіретті күш бар деп ... ... ... ... ... ... айға, жұлдызға табынған.
Бертін келе үйсіндер алғашқы қауымдық құрылысының ... ... ... байлар мен кедейлерге, еркін жандар мен
құлдарға бөлінеді. Бай көсемдер тобы ... ... ... ... ... деп ... ... бай қожайындары өлсе, онда
олардың құлдарын да ... ... ... ... Мұның өзі сол
кезде қоғамның таптық жікке бөлінгенін айқын ... ... ... ... мен ... ... ... деген
атау екі түрлі мағынада-тар мағынада және кең ... ... ... ұлы жүзінің құрамындағы тайпаның аты. Ал кең
мағынадағы «үйсін» -Іле алқабы мен Жетісу өңірін және ... ... ұлы жүз ... ... ... ... заманнан бері осы
өңірді мекендеген ,Іле ... ... ... осы ... ... ... шежірелерінің деректері мен тарихи жазба деректер,үйсін
елінің тарихта тым ерте заманда әйгілі болғандығын ... ... ... ... екі мың жыл бұрынғы ханзу тіліндег жылнамаларда
кездеседі.Қвзвқ шежіресі бойынша: ұл ... бірі ... ... одан ... ... делінеді. Қазақтың тегі туралы аңызда:
Қотанбайдың үлкен ұлы Үйсін (ұлы жүз), ... ұлы ... ... жүз), ... ... ... жүз), делінеді.
ХІХ ғасырдағы орыс ғалымы Н.Аристовтың (ұлы жүз ... ... ... ... ... ... ... деректер бойынша: «Ұлы жүз
қазақтарының атасы Майқы би. ... ... ... ... жүз, мың ... ... мен ойсыл; үйсіннен: ақсақал (абақ), жансақал (тарақ);
абақтан ... ... дан ... ... ... ... ... сары үйсін, ошақты, ысты тайпалары тарайды».
Шоқан Уәлихановтың қазақ арасынан жинап зеттеген шежірелік ... ұлы жүз ... түп ... ... ... Онда: «Төбей, Төбейден
үйсін, үйсіннен қойылдар (қатаған шынышқылы), мекірейлі (жалайыр), майқы
(абақ), ... ... ... ... ... құлдағанда баққараша –
байдібек. Байдібектен: албан,дулат, суан, шапырашты, сары үйсін, ... ... ... ... ... ... ... үйсіннің түп
атасы Төбей (Туби яки Дуби) ерте замандағы ханзуша деректердегі үйсін
елінің Нән Ду би ... ... деп ... қазақ ішіндег үйсіндердің тайпасының таңбалары ( ) ... ... су) ... ... Қаза ... ... ұлысының арғы тегі
мен өсіп-өрбу жағдайын баяндайтын шежіре деректері сақталған. ... ұлы ... ... үлкен ұлыс. Еліміздің қазақтары ішінде албан,
суан, жалайыр, шанышқылы тағы басқа ... осы ұлыс ... ... ... ат ... үйсіндер мекендеген өңірлердегі жер-су аттарында
да сақталып отыр. Мысалы: ежелгі үйсіндіктің атамекенінің орталығы болған
Іле аймағының ... ... мен ... ... ... ... деп аталатын таубар. Ежлгі ханзуша жазба деректерде ... ... ... ... мен моңғолдар бұрын Шиху ауданын «Қарусұн деп атаған».
Қазіргі Манас-сауан аудандарының аралығындағы «Алусұн» ... өзен ... ... ... ... өзен бар. Демек «Қарусұғын» - қара ... ... ... - ... ... ... «сарысуғұн» - (сары үйсін)
деген тайпа аттарының жер-су атында сақталған түрі ... ... ... бұл ... ... тайпалары мекендеген.
Әйгілі ғалым Е.С.Малов: үйсін деген ел атының VIII ғасырдағы Орхон-Енисей
ескерткіштерінде барлығын дәлелдейді. Осыған сүйенген орыс ... ... (сақ ... туыс ... ... ... тарихындағы ежелгі ұлыстардың бірі. Олар заманымыздың
бұрынғы І-ІІ ғасырлардан бастап еліміздің батыс солтүстік өңірінде өкімет
билігін ... ... ... отанымыздың ішкі өлкелермен байланысты және
бірлігін күшейтуде, «ұлы жібек жолын» ашуда және қорғауда ... ... ... ... ... ... көркейтуде елелі үлес қосқан.
Үйсін тарихының ең ... ... «Хан ... ... ... ... Бұдан соң «Хан патшалығының ... ... ... ... елі» деген арнаулы тарау енгізіліп, үйсіндердің тарихы
баяндалады. Үйсінде Іле алқабына қоныс аударудан ... ... мен ... тауы ... (қазіргі Шыхи аңғарын мекен етіп,көшпелі өмір
өткізген, бұл кезде олар «һұндердің батыс жағындағы шағын ел ... ... ... дәлелдеуіне қарағанда: ол кезде үйсіндердің Нәнді ... би) атты ... ... Осы ... би ел ... ... ... ұлысы
өз маңындағы күшті көршілердің шапқыншылығына тап болады, Нәнді би жау
қолынан қаза табады. Ер ... ... ... ... ... ... жау басып
алған үйсін елі телім-телім боп ауыр апатқа ұшырайды. Нәнді би жау ... ... ... ... би ... би, ... жаңа туған бала еді.
Оны әкесінің туысы Боже Оңқа деген адам алып ... ... ... ... (тәңір құты) бұл баланы асырап, ер жеткізеді.
Осы Хыши аңғарындағы үйсін ұлысын ойрандап, Нәнді биді өлтіргендердің кім
екендігі ... ... ... мен «Хан ... ... ... ... екі түрлі дерек бар:
«Тарихи жазбалар. Дауан шежіресінде» Жаң Чиан былай ... ... ... ... ханы ... ... деп аталады екен.
Күнмудың әкесі (Нәнді би) ... ... ... ... елді ... ... һұндер оларға шабуыл жасап, Күнмудың (Елжау бидің) әкесін өлтіреді.
Жаңа туған нәресте бала күнму иен далада ... Бала ... ... ... ... ... емізіп асырайды. Һұн тәңірқұты оны «киелі бала» ... ... ... ер ... Ол ... ер ... соң шеру ... аттанып, жеңістерге жетіп, ерлік ... ... ... һұн ... ... ... ... күнму (күнби) етіп,
бытыраған елін жинап, ... ... ... ... ... ... ... қорғау міндетін тапсырады.»
«Хан патшалығы тарихы. Жаң Чиан өмірбаяны» тарауында ... ... (хан ... Жаң ... ... мән-жайын сұрағанда, ол мынаны айтты:
«Менің һұндерден естуімше, үйсіндердің ханы «күнму» ... деп ... ... ... ... би тегінде Чилан мен Дұнхуаң аралығындағы ұлы
иозылармен ... ... кіші ... ... ... Ұлы ... биді ... олардың жерін тартып алған, ... ... һұн ... ... Осы ... жаңа ... жас бала күнмуды әкесінің туысы ... ... ... арасына апарып тастап кеткен екен. Ашығып жатқан жас
нәрестені көкбөрі келіп емізіп, құстары ет әкеліп ... ... ... ... ... ... ... деп біліп, еліне апарған, һұн тәңірқұты асырап
ер жеткізген».
Жоғарыдағы екі кітаптың дерегі бір-біріне ... ... ... ... ... деп, «Хан ... тарихында»: Нәнді биді ұлы иозылер
өлтіргендейді. Бұл мәселе ... ... ... ... бар. ... ... ... ұлы иозылар еді десе, ... ... ... ... ... деседі. Біз үйсін елін шауып, Нәнді биді
өлтірген ұлы иозылер деген пікірді ... деп ... Оның ... ... ... ... жазылған, «Хан патшалығының тарихы» кейін
жазылған. Пан Чау «Хан патшалығының ... ... ... ... ... ... ... жазбалардан » басқа кітаптардан
пайдаланған. Осы барыста «Тарихи жазбарлардың » тарихы жинаққа
үйлеспейтін жерлеріне өзгеріс ... ... бұл ... ... ... ... кезінде жасалған.
2. Һұндердің күшеюі кейінгі кездері болды, алғашында һұндердің оң-
солындағы көршілері күшті елдер еді. Олар чин ... мен хан ... ... ... ... иозы» деген даңққа бөленіп
отырған болатын. Үйсіндер ол кезде ұлы иозылермен аралас ... ел еді. ... ... ұлы ... ... ... шауып, Нәнді биді өлтіріп, жерін басып алуы оңай-оспақ
іс емес.
3. ... ... мен «Хан ... ... ... де үйсін елі
ойрандалып, Нәнді би жау ... қаза ... ... ... би
(күнму) жаңа туған бала екенін бір ... ... Сұң ... ... ... өңір ... қосымша» атты
еңбегінде: «Күнмудың (Елжау бидің) туылған уақыты Мотеннің ұлы
иозылерді ... ... ... ... ... ... ... туған кезде һұндердің күш-қуаты ол өңірге жеткен жоқ. Бұл тұста
Хыши тілігіндегі ... ... ұлы ... ... ... ... ел ... бас салып, батыстағы Нәнді биді ... онда ... ... ... ... ... биді) бауырына салып,
ардақтап асырмас еді. Оны әкесінің орнына күнби етіп, тозған ... ... ... ... ... ... ... қорғау міндетін
тапсырмас еді. Сондай-ақ үйсін күнбиі (Елжау би) ата кгін қайтару
үшін ұлы иозылерге ... ... ... ... ... мен ... ... үйсін елін шауып, Нәнді биді өлтірген
һұндер емес, ұлы иозылер екенін ... ... ... Іле ... ... ... елге айналуы
Һұн тәңірқұты үйсін күнмуы Елжау биді асырап ер жеткізіп, һұндерге
келіп паналаған ... ... оның өз ... ... ... ... соң, ол шеру тартып жорыққа аттанып, ерлік ... ... ... оған батыс өңірді мәңгі қорғау міндетін жүктейді.
Ол өз елін қолына жинап алған соң, төңірегіндегі ұсақ ... Ол ... ... жинап, оларға соғыс өнерін үйретеді. Һұндерге
арқа сүйей ... ... күш ... ... ... ... ... Бірақ бұл кезде олар әлі де болса һұндерге сырттай тәуелді еді.
Һұн тәңірқұты оларды ... күш ... ... ... ... 177-176-жылдарда һұн тәңірқұты Моте бастаған һұн
әскерлері ұлы иозылерге шабуыл жасап, оларды ойрандайды.Мотенің ... ... ... ... ... бұрынғы 161-174 жылдар)
билік жүргізген һұн әскерлері ұлы иозылерді талқандайды. «Лаушаң тәңірқұт
ұлы иозы ханын ... бас ... ... ыдыс ... Ұлы ... ... ... Хыши дәлізінен Іле өзені алқабына ауып ... ... ... осы ... мекендеген сақ тайпаларын талқандайды. «Хан
патшалығы тарихы. Жаң Чианның өмір ... ... ... ... ... ұлы ... ... ауып барып, сақ хандығына шабуыл
жасады. Сақтардың ханы оңтүстікке қашып кетті, ұлы иозылер олардың жеріне
орналасты». Бұл дерек «Хан ... ... ... өңір шежіресінде.» де
жазылған. Онда «ұлы иозылер батысқа қарай ауып ... сақ ... ... ханы ... ... ... Индияға қашып кетті.
Ұлы иозылер олардың жерін жаулап алды» дейді.
Ұлы иозылерден ата кегін қайтаруды есіне берік сақтаған үйсін ... би ұлы ... ... ... бел ... ... кегін алуға
аттанам деп һұн тәнірқұтына өтініш етеді». Ол һұн ... ... ... ... ... ... бастап, батысқа қарай шеру
тартып келеді де, Іле өзені ... ұлы ... ... ... бір ... ... ... ығысып, Бактрия жеріне қоныс
аударады. Енді ьір ... өз ... Іле ... ... ... ... кетеді. Бұлардың ішіеде бұрыннан қалған жергілікті тайпалары ... ... ... жеңіп, Іле алқабы мен Ыстық көл айналасындағы щұрайлы да
құнарлы қонысты жаулап алудың және бұл ... ... сақ ... ... иозы ... қосып алудың зор жеңісі үйсін елінің күш-қуаты мен
мемлекеттік беделін мейлінше арттырады. Осы мезгілде ... ... ... қаза ... һұн билеушілері арасында алауыздық туып
өзара қырқысады. Бұл орайды пайдаланған һұн күнмуы «һұндердің ... ... бас ... Һұн билеушілері әскер тартып келіп
үйсіндерге шабуыл ... ... жете ... ... елге килікпейік
деп, бойын аулаққа салуға мәжбүр болды». Осы сәтсіздіктен соң ... ... ... онша ... ... ... Іле ... өңіріне орныққан соң, өркен жайып гүлденеді де,
ұлан-байтақ ... ... ... да ... мемлекет құрады. Үйсін
елінің территориясы: батыста Шу, Талас өзендеріне, шығыста ... ... ... солтүстікте Балқаш көлінен бастап, ... ... ... ... ... ... қамтыды. Осы
территориядағы үйсін елі шығыста һұндермен, солтүстікте қаңлылармен,
батыста ... ... ... ... ... ... Үйсін елінің саяси рталығы-астанасы Чичу қаласы еді. Мемлекеттің
ең жоғарғы билеушісі күнму (күнби) деп ... ... өзі ... ұлықтар арқылы бүкіл мемлекетті меңгеріп отырды.
Кемеліне ... ... ... үйсін елінде 120мың түтін, 630 мың адам,
188 мың 800 сайлауыт әскер болды. Бұл сан сол заманда ... ... ... ... жан саны мен ... санының мәліметі бойынша, батыс
өңірдегі 40 мемлекетте 39 мың 895 ... 309 мың 757 ... 70 мың ... ... Атап ... ... жан саны ... үш есе, әскер
саны біржарын есе артық еді. Ол заманның деңгейімен алғанда, ... ... ... ... ... байқалады. Осысебепті
тарихшылар: «Үйсіндер мейлінше батыс ... ... ... деп ... күмуы Елжау бидің он ұлы болған. Олардың ... Дулы ... де ... ... ... ... қолбасшы болып жетіледі де, он
мың атты әскермен өз ... ... ... ... ... ерте ... болып кетеді. Оның Жөнші би деген баласы
жетім ... ... тақ ... тағайындалған ұлы қайтыс боларда
әкесі Елжау биге, Жөнші биді тақ мұрагері етіп бекітуді өтінеді. Елжау би
бұл ... ... ... ... биді тақ ... етіп бекітеді. Тақ
мұргері бола алмағанына наразы болған Дулы ... ... ... ... сұқтанады. Бұл жайды ... ... ... ... тастауынан қауіптеніп, он мың әскерімен Жөнші биді бөлек ұстайды.
Елжау би он мың әскермен өзін қорғап ортада ... ... ... елі ... үш ... ... Бірақ барлығы күнмуға (күнбиге) бағынады».
Б.ж.с.д. 141-жылы Хан патшалығына Уди патша болды. Бұдан ... ... ... ... күшейіп, Хан патшалығына қарсы
үздіксіз шабуылжасап, талан-тараж ... ... ... ... еді. Уди ... ... соң хан ... мемлекеттік қуаты
молайып, һұндерге қарсы жорық жасауға бел ... ... ... өте
күшті еді. Сондықтан һұндерге қарсы тізе қосып күресетін сенімді одақтас
табу мәселесі күн тәртібіне ... Олар ұлы ... ... ... бар ... ... ұлы ... дос бола отырып, һұндерге шабуыл
жасауды жоспардайды. Бұл мақсатқа жету үшін заманымыздан бұрынғы 139-жылы
Жаң Чиан жол-жөнекей һұндер ... ... Ол он неше жыл ... ... ... ақырында одан құтылып шығып, Фрғана арқылы ұлы иозылерге
барады. Бұл кезде ұлы иозылер Амударияның оңтүстігіндегі Бактрия ... Бұл ... ... орнығып көңілі көншіген ұлы иозылер шығысқа
қайта келіп, һұндерден өш алу жөніндегі өтінішті ... ... ... Жаң Чиан ... жете ... ... ... одақтасуды жүзеге асыра алмаған Хан патшалығы енді
үйсіндермен одақтасуды ойластырады.Осы орайда Жаң Чиан хан ... ... ... ... ... «Қазір үйсіндер құдіретті елге
йналып, һұндерге бағынудан бас тартып отыр. Бұрын һұндердің ханы ... Хыши ... ... Хан ... ... ... бері ... үйсіндер шығысқа қайтып, осы өңірге келетін болса, ... ... үзіп ... ... ... ... Бұл ... мақұлдаған Уди патша
Жаң Чианды елші етіп тағайындайды. ... ... ... Жаң ... жүз ... ... ... бастап, үйсін елінеаттанады. ... ... ... адамға мініске екіден ат беріледі. Елшілердің
жол азығы үшін он мыңдаған қой мен сиыр айдалады. Олар ... ... сың ... алтын, күміс, торғын-торқа, асыл бұйымдар ала барады.
Жаң Чиан үйсін ... ... ... ... биге) жолығып,Уди патшаның
сәлемін айтып, күнмудың шығыстағы ата мекеніне көшіп келіп, хан әулеті
өкіметімен одақтасып, һұндерге ... ... ... ... ортаға
қояды. Үйсін күнмуы Елжау би «шығысқа көшіп кел» ... ... ... ... шалғай жерде отырған үйсін ... хан ... ... ... жете ... Оның ... ... іргелес
отырған һұн елінің қуат-құдіретіне қанық еді. Һұндер жауласып отырған ... ... ... қатығына тиетін қауіпті іс екенін, мұның
аяғы насырға ... ... ... биі мен бегі ... Оның ... ... алқабы мен Жетісу өңірінің құнарлы қонысына орнығып, іргелі
ел боп ... ... үшін ... мен ... ... ... жоқ еді. ... Жаң Чиан өзінің көздеген негізгі мақсатын
іске асыра ... ... ... ... ... хан ... жай-
жағдайын ұғыну мақсатымен Жаң Чиянға қосып өз ... хан ... ... ... ... етіп ... бұрынғы 115-жылы үйсін елінің Жаң чианмен ... ... ... ... ... Олар хан ... ... көп,
әрі бай екенін көздерімен көріп қайтады да, бұл жағдайларды ... ... Хан ... ... ел екенін ұғынған үйсіндер
көзқарасы өзгере бастайды.Жаң Чиан елші болып үйсін еліне ... ... ... дауан, ұлы иозы қатарлы елдерге барған еді. Жаң Чиан
қайтып Чаң-анге келген соң, олар да ... ... ... бастап, Орта
жазықтағы хан патшалығы мен батыс ... ... ... ... ... ... ... елінің Хан патшалығына елші жібергенін естіген һұн билеушілері
оларға соғыс қауіпін төндірмек болады. Үйсіндер һұндердің соғыс қауіпінен
сақтану үшін хан ... ... ... ... ... ... ... күнмуы хан патшасының ханшасын айттыруға кісі салады.
Бұдан кейін мың жылқы қалың мал айдатып Хан патшасына құда ... ... ... оң қолын үзіп тастау хан әулеті
үкіметінің ұзақтан бері көксеген арманы еді. ... ... ... ... ... Хан ... Уди патшасы бұл талапты
өуанышпен қарсы алып, үйсіндер әкелген жылқыдан он тұлпарды таңдап ... ... ... ... ... көпшілікке көрме етеді.
Б.ж.с. дейінгі 108-жылы Уди патша ... ... ... ... қызы
Шижұн ханшасы үйсін күнмуы Елжау биге ханымдыққа ұзату ... ... Бұл той аса ... ... ... үйсіндермен құдаласуы , олардың һұндерге қарсы
күресіндегі үлкен стратегиялық маңызды мәселе еді, оның ... ... ... ең ірі мемлекет болатын. Соның үшін өз кезінде Бан Чау
былай деп жазады: ...... ірі ... оның ... 100 мыңға
жетеді. Олардың бастығына Уди патшаның өз ұрқынан қыз ... ... ... Уди ... бұл ... ... маңыз береді. Осы жылы көкек
айында Хан патшалығының астанасы ... ... аса ... ... Шинжұн ханша үйсін еліне ұзатылады. Қызметкер, нөкер, күтуші
әтектері болып жүздеген адам ханшамен бірге үйсін ... ... ... ... ... оған тек ... адам ғана ... жүздеген нөкермен ұзату, оның елден ерекше болғандығын көрсетеді.
Уди патша ... ... ... ... ... ... күймесін
мінгізеді. Елден аттанғанда қоштасу күйін тарту үшін, Уди патша өз атынан
пипаң аспабын ханшаға қайран етеді. Патшаның бас уәзірі ... ... ... ... шығарып салып,сый аяқ көтерісіп, қош
айтысады.Үйсін еліне ұзатылған Шижұн ханшаның ... ... ... ... ... көш ... шақырымға созылады. Тарихи
деректерде айтылғандай: «Мейлінше мол ... ... ... ... ... ... ұзақ сапарда болған Шижұн ханша үйсін ... Чичу ... ... Бұл елде ұлы ... той жасалады. Шижұн
ханшаға арнап салтанатты да сәулетті сарай салынады.
Хан патшалығының патшасы Шижұнның үйсін ... ... ... ... ... ... қарым-қарынас емес, белгілі саяси мақсаттағы
құдалық. Саяси, әскери одақ жасасуың бір түрлі тәсілі еді. Бұл ... ... ... мен үйсіндер арасындағы одақтық байланыстың негізін
қалады. Екі ел арасындағы достық, барыс-келістің бастамасы болды. Сонымен
бірге хан патшалығы ықпалының ... ... ... жол ... күнмуы Елжау би үздік шыққан көсем, қажылары қаһарман, соғыс
өнеріне шебер, асқан ақыл-парасатты адам еді. Ол сан рет ... ... ... ... ... ... өзінен әлдеқайда күшті
жауларды жеңді. Ауыр апатқа ұшырап, азып-тозған үйсін ұлысын ... ... ... ... ... Іле ... ... дербес
үйсін мемлекетін құруға маңызды үлес қосты. Сондықтан үйсін елінің халқы
оны ардақтап, керемет киесі етіп табынды. «Әкесі Нәнді би ... ... қаза ... жаңа ... ... би иен ... ... Оны құстар
ет әкеліп беріп, көкбөрі емізіп асырайды. Мұны керемет киесі деп білген
һұн тәңірқұты асырап ер ... ... ... ... оған деген
ықылас-нанымынан туған. Сонымен бірге бұл түркі тілдес халықтар арасына
тараған «Көкбөрі төтемі» туралы аңздың ең ерте ... ... ... ... ... Хан ... ... байланыс орнатып жатқанын
естіген һұн билеушілері үйсін елінің хан патшалығы жағына ... ... ... ... ... үшін һұн ... ... үйсін күнмуы
Елжау биге береді. Елжау би оны сол дізесін басқа бәйбіше ... ... хан ... ... ... бірге һұндермен де ат кекілін
кесісе қоймайды.
Елжай бидің хан әулет ханшасы Шижұнды ... оған ... ... тек ... ... үшін еді. Ол ... ... би жасы
жетпістен асқан, ... адам ... Оның ... ... ... ірі ... ада-күде қол үзуі мүмкін емес. Сондықтан
һұн ханшасын сол ... ... ... етті (һұндердің ғұрпы бойынша сол
дізесін басқан ... ... ханм ... екен). Шұй Сұң «Хан патшалығы
тарихының батыс өңір ... ... атты ... «һұн ... орын ... күнмудың һұндерден қорыққанынан ... ... һұн ... ... ... болды. Шижұн ханша өзінің саяси
міндетін орындау үшін, жылына бір ре ... ... ... ұсынып,
орданың төрелеріне сыйлық ұсынатын еді. Ел-жұрттың қамы мен мұрагерінің
май өкшесін ойлаған Елжау би хан ... ... ... өзі ... ... ... биге ... ұйғарған еді. Профессор Жаң ... ... ... ... ... ... былай дейді: «Иуанның
жылнамасының» 6-жылы үйсін ... мен ... ... мал ... ... ханшасын сұрайды. Хан патшалығының Уди патшасы салтанатты той
жасап, Шижұн ханшаны үйсін ... ... Бұл ... ... өз ... ... еді. Үйсін күнмуы ұзатылып келген һұн ханшасын сол ... ... етіп ... «Һұн ... ... ... абырой-атақ,
мәртебе жағынан үстем орынға шықты...Жаңду (Шижұн) ханшасы ... ... ... ... ... кәнизак, әтек сынды жүздеген
адамның ... тірі ... ... ... ... құрғақ атауы болмаса,
бір жылдан астам мезгіл ішінде күнмудң (Елжау бидің) дидарын бір-ақ рет
көрген ... Бұл ... ... ... ... болып өмір өткізген Шижұн ханша жергілікті халықтың тілін
де білмейді,ғұрып-әдетіне де көндіге алмады. Ол осындай жағдайда, ойсоқты
болып өлең ... ... ... ... ... ... «Аққу әні» деп аталатын алты шумақ жыры, оның ... ... ... ерте ... ... ... ... жұртын сағынып айтатын «көрісу» жырына да меңзес келеді.
«Мені ұзатты әлемнң бір жағына,
Алыстағы жат елге – үйсін ... үй, ... там ... жеп, ... ішеді ас-суына.
Туған жерді сағынып, сасарғаямын,
Аққу құс боп қайтсам деп ауылыма».
Бұл ... ... Уди ... жыл ... ... ... елші ... жіберіп отырады. Үйсін күнмуы Елжау би өзінің бастапқы ақылы
бойынша Шижұн ханшаны Жөнші биге қосуды ұйғарады. Бұған разы ... Уди ... хат ... ... ... Уди оған ... бой ... керек деп жауап қайтарады. Сойтіп Елжау бидің
немересі Жөнші би мен Хан ... ... ... неке қиып, той
жасайды.
Б.ж.с. дейінгі 104-жылы шамасында үйсін күнмуы ... би ... ... биді ... ... ... би кейбір деректерде «Чынжу
би» деп аталады. ... ... ... мәнсап аты, оның өз аты «Жөнші би»
болатын.
Хан патшалығының үйсін еліне ұзатқан ханшасы ... ... ... жыл ... ... дейінгі 103-жыл шамасында ) қайтыс болды. Ол бір
қыз ... ... оның аты ... ... ... қайтыс болған соң, Уди патша өз ұрқынан Чууанның немере
қызы Жиейұй ханшаны (б.ж.с. дейінгі 102-101-жылдарда) үйсін күнмуы ... ... ... ... 96-93-жылдар аралығында Жөнші би қайтыс болады. Оның
бір әйелі һұн ханшасы еді. Одан ... Най би әлі жас ... ... ... туысы Оңқа би таққа отырады, және «аға өлсе жеңге мұра»
деген әмеңгерлік салт бойынша, Жиейұй ханымды ... Одан үш ұл екі ... ... ұлы ... би, ... уанның (Оңнан кейін Яркенге ... ... ұлы дала ... оң қанат әскердің басшысы болды), үлкен
қызы дес (кейін Күшірханның ханымы болды), кіші қызы ... ... ... ... ... ... ... көршісі Чесілер маңызды жол қатынас торабына
орналасқан бай өлке ... ... ... ... һұн
билеушілері осы өлкеге басып кіріп, оларды һұн иелігіне бағынуға зорлады.
Олардың ... осы ... жол ... ... стратегиялық орынды алу
арқылы хан патшалығының батыс өңірдегі елдермен ... ... ... үзіп ... ... еліне соғыс жорығын жасап, оларды
өздеріне бағындыру еді.
Бұл қауіпті байқаған үйсін күнмуы Оңқй би мен ... ... ... хат ... жай-жағдайды толық баяндап, һұндерге қарсы ... ... ... үшін ... ... ... әулеті әскер
жібругедайындалып жатқанда, Хан патшалығының патшасы кенеттен қаза ... бұл іс ... ... Һұн ... ... ... шеткері аймақтарына
басып кіріп, талан-тараж жүргізеді. «Хан патшалығымен байланысыңды үзіп,
бізге бағын», деп қоқан-лоқы ... ... елі бұл ... бас имейді,
ел ішінен 50 мың сайлауыт әскер ... ... ... шапқыншылығына
тойтарыс беруге дайындалады. Енді бір жағынан хан патшалығы үкіметіне хат
жазып, ... ... ... беру үшін Хан патшалығының ... ... ... ... ... ... бір мезгілде қоршай шабуыл
жасау керек деген жоспарды ... хан ... ... Хан патшалығының патшасы Шуанди үйсін
күнмуы Оңқай би мен ... ... ... ала ... ... әскер
аттандырып, һұндерге шабуыл жасап, үйсіндерге көмек көрсетілсін деп шещім
шығарады. Һұндерге ... ... ... үшін хан ... ... бастаған жүз мың әскері бес топқа бөлініп, екі мың шақырымдық
жолға жорыққы аттанады. ... ... хан ... ... ... қимыл жасауына қолбақы ету үшін қолбасы Жаң Хұй үйсін әскеріне
жіберіледі. Алдын-ала белгіленген ... ... ... ... оң
қанат ордасына үйсін әскерлері батыстан, хан ... Жау ... ... ... ... ... ... еді. Үйсін күнмуы
Оңқай би 50 мың атты әскерін бастап Баркөлге келеді. Бірақ Жау ... Хан ... ... ... ... Бұл ... ... оң
қанатындағы саяси орталығы еді. Үйсін әскерлері Жау ... ... ... ... ... ... ... ес жиғызбай есеңгірете
соққы беріп, атой ... ... ... һұндерді хан, қолбасшы,
түменбасы, мыңбасыларынан бастап 40 мыңнан артық ... ... ... ... ... ... олжалап алады». Ұзақ жолда аптығын ... ... ... ... де үйсіндермен тізе қоса отырып, ... ... ... жасайды. Һұндер қырғынға ұшырайды, мал-мүлкінен айрылады,
қырғыннан құтылғандары малын айдап, бет-бетімен ... Осы ... һұн ... үйсіндерге мейлінше өшігеді.
Баркөлдегі жеңілістің кегін қайтару үшін қақаған қысқа қарамай 10 ... ... һұн ... ... ... ... келіп, тұтқиылдан
шабуыл жасап, олардың ауылын шауып, малын талап әкетіп бара жатқанда,
кенеттен қар жауып, қатты ... ... ... ... ... күнде құрық бойы қар жауып, һұндердің адамдары мен малы қырылып,
сұмдық ауыр апатқа ұшырайды. Мұны ... ... ... ... һұндерге батыс жақтан шабуыл жасайдыДиңлиңдер мен ... ... мен ... ... ... ... «Үш ... әскері
һұндердің он мыңдаған әскерін өлтріп, қыруар малын олжалайды. Соғысқа жұт
апат қосылып, халқы ашаршылықтан қырылады. Һұндердің халқының үш ... ... ... ұшырайды. Осыдан кейін һұндер әбден әлсірейді де,
батыс өңірдегі ықпалынан айрылады. Бұрын оларға ... ... ... мен ... ыдырады. Телім-телім болған һұн билеушілері Хан
патшалығына бағынды. Хан ... ... ... ... өңір өкіл ... ... ... батыс өңір ресми түрде Жұңгоға қосылады.
Жоғарыда айтылған екі реткі ... зор ... ... көп тұтқын
түсіріп, ырғын олжаға бөлшесінен ... ... елі ... ... ... арта түседі. Олардың жан саны бұрынғыдан да ... ... ... кеңейеді. Бұл үйсін елінің кемеліне
келіп, дәуірлеген кезі болатын. ... ... ... ... тәуеді
болған елдері енді Хан патшалығына және үйсін күнмуына жағайымсып,
олардың қамқорлық етуін тілейді. ... ... ... ... хан ... ... үйсіндермен құдандалы болады. Тіпті кейбір
елдердің қысым көрген хандары үйсін еліне ... ... ... үйсін
күнмуы Оңқай бидің ортаншы ұлы ... ... ... ханы ... Яркен ханы баласы жоқ адам екен. Яркен ханы ... ... ... халқы хан патшалығынан және үйсін күнмуынан Уаннанды ... ... хан ... отырғызады. Үйсін елінің оңтүстіктегі көршісі Күшар
ханы үйсін үйсін күнмуымен құданда болып, достық одақ ... ... ... ... ... Жиейұй ханымына туған қызы Десті айттыруға елші
жібереді. Бұл ... Дес ... ... ... ... білімін оқып жүрген
еді. Б.ж.с. дейінгі 66-жылы ол оқуын аяқтап, музыкашы болып өз ... ... ... ... ... ханы ... күтіп алып, үйсін
күнмуына елші жібереді. Бұл кезде Күшар елі ... жолы ... ... ... еді., ... ... барғанда осы ел арқылы өтетін. Екі
ел арасындағы достық қатынасты күшейту үшін, ... құда ... ... ... ... Деспен қосылып той жасайды. Тойдан кейін, Жиейұй ханым
Хан патшасына өтініш жазып: жиендеріңіз ... хан ... ... ... ... атау ... хан аптшалығына төркіндеп баруынарұқсат
етілсе екен деп сұрайды. Б.ж.с. ... ... ... ханы мен Дес ... ... Деске ханша атағы беріледі. Бұлар Чаң-анде бір жыл ... ... ... ... ... ... аспабы, ондаған музыкант,
салтанат бұйымдары, асыл ... ... мол ... ... ... ... ... елінің мемлекеттік беделі артып, күшікемеліне келген ... ... оны арқа ... етіп, басына күн туғанда басауға сұрайды,
Мысалы, үйсіндердің шығыстағы көршісі Чес ... ханы Оғұй ... ... ... үйсін еліне қашып келіп паналады.Ол үйсін
елінде жеті жыл тұрып, 62-жылы хан ... ... ... ... ел арасындағы одақтық байланысты үздіксіз күшейту үшін, Оңқай би
Чаң-ан қаласына елші ... ... ... ұлы ... ... ... биге хан патшасының ұрқынан қалыңдық айттырып, «сүйек жаңғыртуды
және һұндерге қарсы үздіксіз күресуді» талап етеді. Хан ... ... ... ... ... ... ... ұйғарады. Шиуанди патша
ілгеріде Шижұн патшаның үйсін тілін ... ... ... ... ... ... ... адамымен Шаңлинфан деген жерге
орналастырып, үйсін тілін ... ... ... ... би ... мұрагері
Янгұй биді қалыңдығын әкелуге қайнына аттандырады. Үйсін ... ... ... 300 ... құдалар онымен бірге жұреді. Бұлар ... мың ... ... мал айдап Чаң-анге барады. Шаңлинфанда сән-
салтанатты той жасалып, оған һұн және ... ... ... ... ... ... үлкен ықпал жасау үшін, бұл тойға Шиуанди
патшаның өзі де қатысады, ... соң ... ... ... ... ... ... апатуға қолбасы Чаң Хұй ... ... ... көші ... ... ... суық ... келеді: «Үйсін
күнмуы Оңқай би қайтыс болыпты, Жөнші бидің һұн әелінен туған Най ... ... ... өзін ... деп жариялапты, ел ішінде ішкі қырқыс
басталыпты». Бұл ... ... ... ... ... тоқтап қалады.
3. Үйсін елінің екіге бөлінуі
Оңқай бидің қайтыс болуы, Най ... ... ... ... ордасының
таққа таласқан ішкі қырқысты қоздыруы үйсін елінің екі жікке бөлінуіне
апарып соғады. ... ... ... Най би ... ... билеуші еді. Сондықтан «әулекі»атанып,үйсін
еліне үлкен апат ... ... ... соң ... ... ... ханым Хан патшалығының үйсін елінде тұрған екі елшісімен ... және Рын ... ... ... Най ... ... жоюға әрекет
жасайды.Олардың бұл әрекеті сәтсіздікке ... ... Най би ... ... құтылады да,баласы Гинчишу әскер бастап келіп, Жиейұй ханым
мен екі елшіні Чичу ... ... ... өңір өкіл ... ... Жың Хы бұл ... естіп әскер жіберіп, оларды
қоршаудан босатады.Хан патшалығы бұл оқиғаның екі елдің арасындағы қарым-
қатынасқа ауыр зардабын тигізетінін біліп,Жақ ... елші етіп ... ... ... көп ... асыл бұйымдар тарту
етеді.Жақсы жағдаймен есептеспей аңғал әрекет жасаған екі елші ... ... ... ... ... басын алады.
Заманымыздан бұрынғы 53-жылы Оңқай бидің баласы Ожет үйсін күнмуы
болуға әрекет жасап,бірнешеоңқаны бастап ... биді ... ... деп ... ... ... үшін хан патшалығының генералы Шин
Ушиан 1500 мың әскерді бастап Дұнхуаңға келеді. Бірақ Фың Лиау ханымның
жарастыруы ... екі жақ ... ... келеді.
Фың ЛиауХан патшалығынан Жиейұй ... ... ... ... оң ... ... қолбасшысына некелеген болатын. Ол
әскери-әкімшілік істерді және тарихты жақсы ... ... әйел ... ... Жиейұй ханшаның елшісі болып, хан патшалығының елшілерімен
бірге батыс өңірдегі қалаларды аралап, бұл ... ... ... ... Ол ... ... «Фың ханым»деген атпен әйгілі
болатын.Оның ері тегінде Ожетпен көңілдес еді.Фың Лиау мен ерінің ... ... ... Ожет кіші ... болуғаразылық білдіріп,бітімге
келді. Бітім нәтижесінде Янғұй би ұлы ... ... ... ... ... беріледі. Осыдан бастап үйсін елі Хан
патшалығына тәуелді болады.
Үйсін елі ұлы күнмулік, кіші ... деп ... ... соң, ... ұлығы Чаң Құйдың қатысуымен екі елдің шекарасы айырылды. Ұлы
күнмуянғұй биге 60 ... ... ... ... ... 40 мыңнан артық үй
қарайды. Кейбір деректерде ұлы күнмуды оңтүстік иелік, ал кіші ... ... деп ... ... иеліктің орталығы Ыстықкөл менІле
өзенінің ... ... ... ... ... ... ... елінің өкіметтік ұйымы.
Үйсін елінің ең жоғарғы билеушісі күнму деп ... ... ... ... ... ең ... ... болды. Оған ру-тайпаларды басқаратын
бектер бағынды. Бүкіл үйсін елі өз ... оң ... сол ... және ... үш ... бөлікке бөлінді. Оң қанат пен сол қанатты екі
қолбасы меңгерді, күнби ортада отырып бәрінің ... ... ... ... ондық жүйесі қолданылды. Күнму (Күнби) өзіне ... ... ... ... ... ... және көшіп-қонатын жер беріп отырды.
Үйсін елі құрылғаннан ... оның ... елді ... ... ... Оның ... лауазымдары мынандай:
1. Күнму, яғни күнби – бүкіл ... ең ... ... кезде бүкіл елде тек бір ғана ... ... ... ... ... ... елді ұлы ... кіші күнби болып
билейтін болды.
2. Дулы (дұғлұ) – Хан ... бас ... ... ... ... әкімшілік бастығы, бұл лауазымға бір адам тағайындалды.
3. Қолбасы – оң қанат қолбасы, сол ... ... бұл ... ... сол ... ... мәртебесі жоғары болып, бүкіл елдегі
қарулы күштерді меңгерді.
4. Оңқа (Оңқы) – ел ішіндегі ру – тайпа ... Бұл ... үш ... ... - қолбасшының көмекшісі, әрі қолбасшыда бір ... ... ... екі адам ... ... бұл ... екі адам ... Ұлыс бегі - бұл лауазымға бір адам тағайындалды.
8. Орда бегі - бұл лауазымға екі адам тағайындалды
9. Атқосшы - бұл ... бір адам ... ... ... ... ... ... бөлінген, оны он бес адам
меңгеріп отырған.
Б.ж.с. дейінгі ІІІ ғасырдан заманымыздың Х ғасырына дейінгі 1200 ... ... ... ... ... тек он ұрпағы жөнінде ғана нақты
дерек сақталған. Олар мындай:
Алғашқы күнбилер әулеті:
1.Нәнді би
(Б.ж.с дейінгі 177-жылдан ... ... ... ...... ... ... 177-104 жылдар шамасында)
3.Елжау бидің немересі – Жөнші би.
(Б.ж.с. дейінгі 104-93 жылдар шамасында)
4. Елжау бидің немересі, Дулының баласы – Оңқай ... ... 93-60 ... ... ... һұн ... туған баласы – Най би
(Б.ж.с. дейінгі 60-53 ... ... ... ... ... туған баласы +- Янғұй би
(Б.ж.с. дейінгі 51-53 жылдар)
7. Янғұй бидің баласы – Шын ... ... 51-53 ... Шын ... баласы Силы би.
(Б.ж.с. дейінгі 33-16 жылдар)
9. Силы бидің кіші ... ... ... ... – Еже би
(Б.ж.с. дейінгі 10-7 жылдар)
6. Оңқай бидің һұн әйелінен ... ...... ... 53-33 ... Ожеттің баласы – Бөрі би
(Б.ж.с. дейінгі 33-30 жылдар)
9. Ер бидің інісі – Үйжынжаң.
(Б.ж.с. ... 17-12 ... ... ... ... бұрын II ғасырда өмір
сүрген тайпалық одақ.Үйсіндердің территориясы Шу, Талас өзендерінің ... ... ... ... ... мекендеген.Негізінен мал
шаруашылығымен айналысқан халық.
Дегенмен егіншілікті де ... ... ... күнге, айға, жұлдызға табыну кеңінен тараған еді.
Үйсіндер қазақ тарихында өшпес із қалдырды.
Үйсін қоғамында ... ... ... ... ... адамды жерден шұнқырлап қазылған молаға, моланың
солтүстік қабырғасынан ұңғылап қазылған лақытқа қоятын болған. ... ... ... ... ... ... қаратқан. Оның бас жағына немесе
жанына тамақ құйған ыдыстар, оның өзінің тұтынып ... ... ... және ... заттары қойылатын болды. Моланың үстін ортасынан жарған
кеспелтек ағаштармен жапқан, сонан кейін мола ... оба ... ... ... ... шалынған, ол жерді таспен қоршап
белгілейтін болған.
Жаз кезінде, көшіп жүргенде, ... ... ... ... ... «киізбен жабылған дөңгелек жанда» 51 — киіз үйде тұрған.
Үйсін семьясының тамағы — ет, сүт және ... ... ... және ... ... теріден және жібектен тігілген киім киген.
Жібек және ... ... ел ... не ... ... ... не ... соғыс шапқыншылықтары кезінде алған болу керек.
Мал шаруашылығымен және егін салумен ... ... үй ... ... Әсіресе керамика ыдыстарын жасау кец epic алған. Ыдыстар
пайдаланылуы жағынан — ... ... ... ... және ... ... қорын сақтайтын) ыдыстар болып бөлінеді. Тамақ ішетін ыдыстардың
ішінде ағаштан (негізінен алғанда қайыңнан) ойып ... да ... ... бар ... ... текше тостағандар, ожаулар болып
келген.
Қолданған әдебиеттер тізімі
1. Қазақтың көне тарихы / (Дайындаған М. ... ... ... 1993.- 400 ... ... ... ... ІІ том. 401-бет.
3. «Тарихи жазбалар, Дауан (Ферғана) шежіресі».
4. «Хан патшалығы тарихы. Жаң Чианның ... Уақ ... ... ... жайындағы зерттеулер», 48
49-беттер.
5. Тарихи дәуірлердегі ұлттарға тән ... ... ... «Хан ... ... ... өңір шежіресі».
7. «Хан патшалыгының тарихы, һұн шежіресі»
8. «Шинжаң археологиясының отыз жылдығы»
9. «Уаң Миңжие, Уаң ... ... ... ... ... ... ... 11-том, 402-бет.
11. Жаң Шиман «Үйсін қазақтары туралы зерттеу»

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Б.з.д. VIII ғ. және б.з. Х ғ. аралығындағы сақ, усунь, кангюй бірлестіктерінің этникалық тарихын ежелгі нарративтік деректер мен кейінгі жаңа зерттеулер негізінде жүйелілікпен негіздеп, аталмыш халықтардың этногенезін анықтау68 бет
Моғолстан мемлекеті7 бет
Қазақстан жеріндегі тайпалар9 бет
Қазақстан территориясындағы тайпалар одақтары ( салыстырмалы кесте )3 бет
Қаңлылар жайында14 бет
Үйсін тайпалары және Қаңлы елі30 бет
Үйсін тайпалары туралы тарихи деректер 29 бет
«Жәми ат-тауарих» шығармасындағы Орта және Кіші жүз негізін құраған ХІ-ХІІІ ғғ. түркі тайпаларының тарихы50 бет
«Қазақстан тарихынан» мемлекеттік емтихан сұрақтары3 бет
Ежелгі қазақ әдебиетінің тарихы және оның зерттелуі14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь