Қазақстандағы 1921-1922 жылдардағы ашаршылық

1921-22 жылдардағы ашаршылық қазақ тарихына қаралы да, жаралы жыл болып енді. Алайда бұл жылдардағы ашаршылық мәселесі тархымызда толықтай ашылып айтылған емес. Кеңес басшылары халық басынан өткен ашаршылық зардаптарын жасырып қалды.
1921-22 жылдардағы ашаршылықтан Қазақстан экономикасы біршама тоқырауға ұшырады. Әсіресе, Орталық, Батыс облыстар, атап айтқанда, Орынбор, Ақтөбе, Орал, Қостанай, Бөкей губерниялары, Адай уезі ашаршылық тырнағына ілініп, осының салдарынан мыңдаған адамдар аш-жалаңаш қалды.
1921 жылғы аптап ыстық және қара шегірткенің қаптауы егістік пен шөпті толықтай жойды. «Қызыл Қазақстан журналында бұл жөнінде: «Астықтың жоқтығынан малдың көбі пышаққа ілініп, біразы жұтқа ұшырап, құруға айналды. Астық тұқымы тағы да жоқ. Егіннің шықпай қалуы да, мал өсіруші шаруаға көп зиянын келтіріп отыр, - деп жазды.
Ашаршылықтың шығу себебі біріншіден, азамат соғысы кезінде халық шаруашылығының күйзелуінен, екіншіден, егіс пен мал шаруашылығының кері кетуінен деп түсіндірілді. Шындығында, да азамат соғысы қазақ шаруашылығына көп зиянын тигізді. Мыңдаған гектар жерлерге егін себілмеді. Халық бидай алу үшін малдарын айырбастауға мәжбүр болды жнемесе сойып сатты. Бұл мал басының азаюына алып келді. Оның үстіне 1921 жылғы аптап ыстықтан малға азық боларлық шөп күйіп кетті.
1920 жылы егіс көлемі 20 %-ға, ал мал басы 67 %-ға, ал 1921 жылы егіс көлемі 47 %-ға, мал 83 %-ға азайған. Бұл көрсеткіш 1922 ж. бірнеше есеге көбейді.
        
        Қазақстандағы 1921-1922 жылдардағы ашаршылық
1921-22 жылдардағы ашаршылық қазақ тарихына қаралы да, жаралы жыл
болып ... ... бұл ... ... ... ... ... айтылған емес. Кеңес басшылары халық басынан өткен ашаршылық
зардаптарын ... ... ... ... ... ... біршама
тоқырауға ұшырады. Әсіресе, Орталық, Батыс облыстар, атап ... ... ... ... ... губерниялары, Адай уезі ашаршылық
тырнағына ілініп, осының салдарынан мыңдаған адамдар аш-жалаңаш қалды.
1921 жылғы ... ... және қара ... қаптауы егістік пен
шөпті толықтай жойды. «Қызыл ... ... бұл ... ... ... көбі ... ... біразы жұтқа ұшырап, құруға айналды.
Астық тұқымы тағы да жоқ. Егіннің шықпай ... да, мал ... ... ... ... отыр, - деп жазды.
Ашаршылықтың шығу себебі біріншіден, азамат соғысы кезінде халық
шаруашылығының күйзелуінен, екіншіден, егіс пен мал ... ... деп ... ... да ... соғысы қазақ шаруашылығына
көп зиянын тигізді. Мыңдаған гектар жерлерге егін себілмеді. Халық ... үшін ... ... ... ... жнемесе сойып сатты. Бұл мал
басының азаюына алып ... Оның ... 1921 ... аптап ыстықтан малға
азық боларлық шөп күйіп кетті.
1920 жылы егіс көлемі 20 %-ға, ал мал басы 67 %-ға, ал 1921 ... ... 47 %-ға, мал 83 %-ға ... Бұл ... 1922 ж. ... ... арасында жұқпалы (эпидемиялық) аурулар кең етек жайды.
Әсіресе, сүзек, ... іш ... ... ... ... адамдардың
арасында тез тарады. Үкімет орындары бастапқы кезде бұл ... ... ... жетпеді. Оған себеп, ауылды жерлерде арнайы дәрігерлік
бөлімшелердің болмауы мен медициналық дәрі-дәрмектің жетіспеуі болды.
1921 жылдың тамызында Сібірдегі ашыққандар ... ... ... ... ішкерілей еніп, Лепсі уезіне қарай жылжыды. Ашыққан ... ... оба ... ала келді. Оба ауруы Лепсі уезінің барлық ауылдарына
тарап, Талдықорған уезіне де жетті. Бұл ... аз ... ... 2152 ... ... оның 1294 ... өлген, бұл 55 %-ды көрсетеді.
1921 жылы Қазақстанда 2093000 десятина жерге егін егіліп, ... орта ... 70 ... пұт ... алуға тиіс еді. Алайда, бұл
көрсеткішке жете ... ... ... деп ... ... тартып
алынып, мемлекет есебіне өткізіліп, орталыққа жөнелтілді. Оның ... ... ... ... ... ж. ... ... Кеңесі ауыл шаруашылығының барлық өнім
түрлеріне салық мөлшерін белгіленген құжаттырн ... ... ... ... ... төленуге тиіс болды. Егер де салық төленбеген болса, шара
қолданылып, жауапкершілікке тартылды. ... ... ... ... ... ... алмағандарға күштеп қысым жасап, дөрекі озбырлыққа
дейін барды. Қазақ кедейлерінің қолындағы соңғы малына дейін ... ... де ... Онымен қоса, 1920 жылдың тамызынан 1921 ... ... ... Қазақстанға 35 млн. пұт ... ... Ал 1922 ж. ... ... қазақтардың 54 миллион 734
мың 449 пұт ... оған ... 417 ... пұт ... ... деп тартып
алған.
Қазақ азаматтары салық мөлшерінен тыс ашыққандарға көмек ... ... ... уезінің Әйет болысының №1 ... ... ... ... ... жәрдем үшін комиссияға ақшадан
басқа екі ат берген.
1921 ж. 15 шілдеде ашыққандарға арнайы төтенше көмек көрсету ... ... ... ... жұмысын басқару С. Меңдешеевке
жүктелінді. Сейітқали Меңдешев 1920-1925 жж. аралығында Қазақстан ... ... ... ... ал ... жж. ... Өлкелік
одағының төрағасы қызметін атқарған еді. Ол 1921 ж. шілдесінде оның ... ... ... ... ... ... ... республикасының халқына арналған үндеуі ... ... ... ... ... ... ауыр жағдайы айтылып,
оларды апаттан құтқару үшін қол үшін ... ... ... ... ... тағы да С. Меңдешевтің қол қоюымен Қазақ АКСР
ОК республика ... ... ... ... Онда ... ... жайлап бара жатқанына байланысты қоныстанушы шаруаларға қоныстанған
жерлерін тастап, Украинаға көшулерін, бұл қиыншылық ... ... ... ... ел ... ... келтіруде көмек көрсетуге
шақырды.
Жұқпалы ... ... ... санитарлық жәрдем беру,
эпидемиямен күрес жүргізу ісі ... ... ... комитетіне
жүктелінді. Барлық облыстарда дәрігерлік пункттер мен амбулаторияларды
ашып, олардың ... ... ету ... ... ... орын ... аштықпен күресу мәселесі 1922 жылы 15 ақпанда
өтетін партия ... 2-ші ... ... ... тиісті
шараларды қолдану турасында шешім шығаруға тиіс болды. Аталған конференция
1922 ж. 19-27 ақпан аралығында Орынборда ... ... ... ... шақырылды. Конференцияға барлығы 118 делегеат қатысты.
С. Меңдешевтің мәліметі бойынша 1922 ж. 1 ... ... ... аштыққа ұшырағандардың саны 1 476 985-ке жеткен.
Оның 927 593-і ... де, ал ... ... ... Панасыз
балалардың саны күннен-күнге өсті. Балалар арасында жұқпалы ... ... ... көрсету комиссиясының тікелей басшылығымен балаларға
арналып, 173 тамақтанатын пункттер ұйымдастырылып, азық-түлікпен қамтамасыз
етілді. С. ... ... 5 ... 225466 ... ... 425 ... ашылған.
Конференцияда ашаршылық мәселесіне байланысты әр ... ... ... одан шығу ... ... ... сөз алған С.Меңдешев
конференция барысында түскен бірнеше сұрақтарға жауап бере ... ... ... ... ... ... ... үшін өте ауыр болатынын
ескертіп, аштықпен күресуде мынадай міндеттерді ұсынды:
1. Азық-түлік қорларын дайындауды ... және оны ... ... Он тоқ ... бір ... тоқ ... бір аштыққа ұшыраған
ауылды көмекке алуы турасында үгіт жұмыстарын күшейту;
3. Тұқымдық ... ... ... және оны ... ... ... Қоғамдық жұмыстар мен қолөнер артельдерін ұйымдастыруды жеделдету;
5. Аштықпен күресуде барлық Халкомдардың және ... ... ... ... тамақтандыру орындарды жеткізу арқылы дала
өлкесіндегі ... ... ... ... Жұт пен ... ... ... ұшыраған қазақ ауыл шаруашылығын тез
арада малмен қамтамасыз ету.
1922 жылы 15 қазанда Қазақ ... ... ... ... ... құтқару орталық комиссиясы (ЦЕКАПОСЛЕДГОЛ) құрылды. Комиссия
құрамына үш адам бекітілді. ... С. ... ал ... мен ... ... ... ... түрде 1922 жылдың 16 ... ... оның ... ... ... ... ... Ақмола; Семей губернияларында құрылды. Бұл губерниялық бөлімдер де
өз губернияларындағы 1921-1922 жж. ашаршылықтың салдарынан ... ... жылы да ... қайталануына жол бермеу мақсатында
ауыл шаруашылығын тұқыммен және малмен қамтамасыз ету қолға ... ... Ж. ... М. ... да ел күйзелісін көре
біліп, аштықтан шығу жолдарын іздестірді. 1922 жылы 9 ... ... ұлт ... жиналысына қатысып, «шаруасы күйзелген ... ... алып шығу ... ... мәселе көтерді. М.
Дулатов Қазақстанды жайлаған аштық пен жұт мәселесін ... ... ... ... ... аштық құшағында ... ... ... жетпейтігін баса айтады.
Елдегі аштықты жойып, шаруашылық жағдайын қалпына келтіру үшін
қаражатпен қамтамасыз ету ... ... ... С. Меңдешев бастаған
Орталық Атқару комитеті аштықтан құтқарудың бірден-бір жолы егіс ... ... ... ... мал ... ... ... түсінді.
Жұқпалы тырысқақ, сүзек ауруларының халық араснда одан ... ... ... үшін ... ... елдің ашыққан аймақтарына
бөлініп, жөнелтілді.
1921-22 жылдардағы аштық демографиялық апат әкелді. Бұл турада М.
Қозыбаев: ... жж. ... ... ... ... алып ... жылдың наурызында Қазақстанның батыс және солтүстік аймақтарында 2
миллион 350 мың адам ... ... ... көбі өліп ... Үкімет
тарапынан көрсетілген көмек тек қала тұрғындарына ... сол ... ... екі-ақ пайызы орныққан еді, дені ауылдарда болатын.
Кейбір деректерге қарағанда, Орталық Қазақстанға төніп ... ... ... басшылығы дер кезінде көріп, оған мән бере ... ... ... ... Ф.Э. ... ... Түркістан
өлкесін, Ақмола, Семей губернияларындағы еңбекшілердің қолындағы астықты
артық деген желеумен күшпен алып кетті», - деп ... еді. Бұл ... ... халқы қырылды, бостандыққа ұшырады. Бұл күндері Түркия,
Қытай, Монғолия, Ауған елдерінде тұратын ... ... ... жылдарында босты. Қазақ халқы адамдай да, малдай да орны толмас
шығынға ұшырады.
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық ... жаңа және ... ... тарихы кафедрасы
МӨЖ
Қабылдаған: Қаражан Қ.С.
Орындаған: Момынтаева Л.Б.
Тобы: 6N0203
Алматы, 2010

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтағы петроглифтерді зерттеу ісінің қалыптасуы мен дамуы16 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Рекреациялық туризмді жоспарлау және ұйымдастыру30 бет
Тірі табиғат объектілерінде қордаланған адамдардың қажетіне керекті биологиялық ресурстарға өсімдіктер және жануарлар ресурстары162 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстан туризмінің дамуындағы көліктің маңызы83 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь