Табиғи төтенше жағдайлар

1. Атмосфералық жауындармен туындайтын төтенше жағдайлар. Жауын түрлері. Қауіпсіздік шаралары.(3. 5 беттер)
2. Жанартаулардың атқылауымен туындайтын төтенше жағдайлар. Жанартаудың түрлері. Қауіпсіздік шаралары.(6.7 беттер)
3. Көшкіндермен, опырмалармен, сырғымалармен, селдермен туынайтын төтенше жағдайлар. Қауіпті аумақтардағы тұрғындардың әрекет (8.10 беттер )
4. Табиғи өрттермен туындайтын төтенше жағдайлар. Табиғи өрттердің Тында себептері. Алдын алу іс.шаралары.(11.бет)
Жауын, қар, бұршақ түріндегі атмосфералық жауын-шашындар табиғаттың карапайым құбылысына жатады. Қар мен жауын немесе бұршақ толассыз жауған жағдайларда төтенше жағдай туындауы ықтимал.
Толассыз атмосфералық жауын-шашындар су тасқыны, қар көшкіні, тастардың құлауы, селдер, сырғымалар, опырмалар, таулы көлдердегі көп мөлшерде судың жиналуы және кенеттен бөгендердің бұзылуы,өзендердің арнасынан асып кетуі, жолдардың, байланыс жане электр жүйелерінің, құрылыс нышандарының бұнзылуы, ауыл шаруашылық өнімдерінің жойылуы және тағы басқа төтенше жағдайлар туындауқауіптерін жоғарылатады. Атмосфералық жауын-шашындармен бірге жел қуаты күшейеді, ауа температурасы кенеттен төмендейді, найзағай туседі. Осылардың барлығы адамдардың жарақат алуының немесе қаза табуының себепшісі болуы мумкін. Мұндай жағдайда сенімді жасырын орнын табу керек, азык-түлік, отын-су және медикаменттер қорына ие болу керек. Адам өзін-өзі қалай ұстау керек екенін білуі керек.
Жауын-шашын - жер бетіне сұйық немесе қиыршық түрінде бұлттан және ауадан суып түсетін ылғал. Ол бұлттағы ірі кристалды бөлшектердің еруінен кішкентай тамшылардың қосылуы нәтижесінде пайда болады. Бұлттардан жауатын атмосфералық жауын-шашынныңішінде келесілері белгілі: қарлы жаңбыр, соқпа қар, жаңбыр, түйіршік қар, қиыршық қар, мұз қиыршықтары, бұршақ және тағы басқалары. Атмосфералық жауын-шашындардың негізгі топтамасы:
Жер бетіне ауадан тікелей бөлиніп түсетін атмосфералық жауын-шашынның келесідей түрлері болады: шық, қырау, қылау, көкмұз т.б. Қатты суынған су тамшылары мен тұманнан, жер бетінде көктайғақ пайда болады. Жауын-шашынның мөлшері Жер шары бойынша орта есеппен 1000 мм-ге жуық, экватордың кейбір аймағында ( Черапунджи, Гималайда) 12000 мм, субтропиктік және қоныржай белдеудіңкөпшілікбөлігінде 250-1000 мм-ге дейін, кей жерлерде бұдан да көп, жоғары ендіктерде 250 мм-ден де аз болады. Қазақстанда жауын-шашын ең көп түсетін өңір - Алтай тауының батыс беткейлерінде, ал ең аз жауын-шашын Арал маңы Қарақұмы мен Балқаш көлінің батыс жағалауында байқалады.
        
        Мазмұны:
* Атмосфералық жауындармен туындайтын төтенше жағдайлар. ... ... ... ... 5 ... ... ... туындайтын төтенше жағдайлар. Жанартаудың түрлері. Қауіпсіздік шаралары.(6-7 беттер)
* Көшкіндермен, опырмалармен, сырғымалармен, селдермен туынайтын ... ... ... аумақтардағы тұрғындардың әрекет (8-10 беттер )
* Табиғи өрттермен туындайтын ... ... ... ... Тында себептері. Алдын алу іс-шаралары.(11-бет)
Атмосфералық жауындармен туындайтын төтенше жағдайлар.
Жауын түрлері. Қауіпсіздік шаралары.
Жауын, қар, бұршақ түріндегі атмосфералық жауын-шашындар табиғаттың карапайым ... ... Қар мен ... ... ... толассыз жауған жағдайларда төтенше жағдай туындауы ықтимал.
Толассыз атмосфералық жауын-шашындар су тасқыны, қар көшкіні, тастардың құлауы, селдер, ... ... ... ... көп ... ... жиналуы және кенеттен бөгендердің бұзылуы,өзендердің арнасынан асып кетуі, жолдардың, байланыс жане ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық өнімдерінің жойылуы және тағы басқа төтенше жағдайлар туындауқауіптерін ... ... ... бірге жел қуаты күшейеді, ауа температурасы кенеттен төмендейді, найзағай туседі. Осылардың барлығы адамдардың жарақат алуының немесе қаза табуының себепшісі болуы ... ... ... ... ... ... табу керек, азык-түлік, отын-су және медикаменттер қорына ие болу керек. Адам ... ... ... керек екенін білуі керек.
Атмосфералық жауын-шашындар
Жауын-шашын - жер бетіне сұйық немесе қиыршық ... ... және ... суып ... ... Ол бұлттағы ірі кристалды бөлшектердің еруінен кішкентай тамшылардың қосылуы нәтижесінде пайда болады. Бұлттардан жауатын атмосфералық жауын-шашынныңішінде келесілері белгілі: ... ... ... қар, ... ... қар, ... қар, мұз қиыршықтары, бұршақ және тағы басқалары. Атмосфералық жауын-шашындардыңнегізгі топтамасы:
Найзағай
Бұршақ
Қар басу
Жаңбыр
Жер бетіне ауадан тікелей бөлиніп түсетін атмосфералық ... ... ... ... шық, ... ... көкмұз т.б. Қатты суынған су тамшылары мен тұманнан, жер бетінде көктайғақ пайда болады. Жауын-шашынның ... Жер шары ... орта ... 1000 мм-ге жуық, экватордың кейбір аймағында ( Черапунджи, Гималайда) 12000 мм, субтропиктік және қоныржай белдеудіңкөпшілікбөлігінде 250-1000 ... ... кей ... ... да көп, ... ендіктерде 250 мм-ден де аз болады. Қазақстанда жауын-шашын ең көп түсетін өңір - ... ... ... ... ал ең аз ... Арал маңы Қарақұмы мен Балқаш көлінің батыс жағалауында байқалады.
Бұлттардан бөлініп шығатын ... ... ... ... ... ақ ... ... сірікпе. Нөсер күйінде жауатын атмосфералық жауын- шашынның алдында найзағай орнайды.
Атмосфералық жауын-шашынның мөлшері жауған су қабатының қалыңдығын көрсететін миллиметрмен ... ... ... жер ... ... ... Ол атмосфераның жалпы циркуляциясының жүйесінде белгілі бір жердің алатын географиялық орнына, теңіздің жақындығына немесе қашықтығына, рельефке байланысты. ... ... ... ... ... ... сұйық тамшылардың жиынтығы. Тамшылардың диаметрі 0.5-7 мм болады. Тропосфераның жоғарғы қабатында қалыетасқан қар, мұз түйіршіктері оның жер бетіне ... ... ... ... ... тамшыларына айналады. Кейде жаңбыр бұлт арасындағы тым ұсақ тамшылардың бір-бірімен қосылуынан пайда болады.
Нөсер жаңбыр- бірнеше тәулік созылатын, минутына 1 мм ... ... ... ... бұлттардан қатты жауып тез аяқталады; олар, көбінесе, төменгі ... ... ... ... ... ... ... сағаттан бірнеше тәулікке дейін созылады.
Сіркіреме жаңбыр- диаметрі 0.5 мм-ден аспаған тамшыларды сіркіреме жаңбыр деп атайды, ол, ... ... ... ... , өте баяу ...
Толассыз жауындар транспорт қозғалысын бөгейді, жер бетінің өнім беретін ... ... ... ... ... ... мен көпірлерді қиратады. Толассыз жауындар су тасқынына жиі әкеліп соғады.
Таулы аймақтардағы толассыз жауындар қар көшкіндерінің, опырмалардың, ... ... , ... ... ... ... жоғарылатады. Толассыз жауын адам организмінің қарқынды салқындауына әкеліп соғады.
Қар басу - атмосфералық қатты ... бір ... ... қарқынды жаууы ТЖ туындау себепшісі болуы мүмкін. Қардың жаууы ауа теапературасының төмендеуімен байланысты.
Қар- ... ... әр ... ... ұлпа мұз кристалдары түріндегі жауын-шашын.
Қазақстан аймағында қар қазан-қараша айларынан бастап түседі.
Бұршақ - мұздың ... ... ... ... ... ... кішкене бұршақтардан құстың жұмыртқасындай ірілікте болады. Ауа ағымы су тамшыларын салқын бұлттарға айдап ... ... су ... ... айналады. Белгілі бір салмаққа жеткен бұршақ жерге түсе бастайды.
Бұршақтар өсімдіктер үшін қауіпті болып ... Ол ... ... алқабын жойып жіберуі де мүмкін. Тіпті адамдардың да ... қаза ... ... ... жер және бұлт ... ... ... туындайтын жоғары энергетикалық электр разряды.
Найзағайлар сызықтық, шар тәрізді, жазық және айқын бейнелі болып жіктеледі.
Найзағай басталатын кезде жел тына ... ... ... жел өзінің бағытын өзгертіп, қатты өкпектене соғады да, одан ... ... ... ... жаңбырсыз, "құрғақ" найзағай барынша қауіпті.
Найзағай тез ағымды, буырқасын және төтенше қауіпті ... ... ... ... қорғау- найзағай соққысын ескертуге бағытталған іс-шаралар кешені. Найзағай соққысынан қорғанудың ... ... ... ... ... қорғану шаралары.
Тұрғын үйлер бар жерлерде үйге немесе автомобильге жасырыныңыз. Барлық техникалық құралдарды сөндіріп пайдаланбауға тырысыңыз.
Егер көшеде келе ... ... ... ... немесе шалт қимылдауға болмайды. Бойыңыздағы барлық металл әшекейлерді шешіп, электр беретін бағандарға немесе биік ағаштарға жақындамаңыз.
Егер сіз ... ... суға ... жүрсеңіз немесе кемеде болсаңыз, дереу жағалауға шығыңыз. ... су ... ... ... ... ... ... жүрсеңіз, бұтақтары мол, бойы аласа ағаштар астына тығылыңыз. Найзағай кезінде тоғай шетінде, улкен ... су ағып ... ... ... ...
Тауда жүрсеңіз, биіктен, жотадан, шыңнан етекке түсу керек. Жартастарға сүйеңбеңіз, үңгірге тығылып, қабырғадан 2 метрдей алыстау отырыңыз. ... ... ашық ... ... ... ... мен ... жасырыныңыз.
Егер сіздің көзіңізше бір адамға жай түссе, оған ... ... ... Жай ... ... бәрі ... Зардап шегушіге қолдан тыныс алдырып, жүрегіне массаж жасауды бір минутке тоқтатпаңыз. Дәрігерлер ... ... ... 2-3 ... ... беріп, басына бірнеше қабат етіп бүктелген суық суға шыланған мата жауып қойыңыз.
Жанартаулардың атқылауымен туындайтын төтенше жағдайлар.
Жанартаудың түрлері. ... ... Жер ... ... ... мен ... жер бетіне шығатын лава, күл, ыстық газдар, бу, су, балқыған тау жыныстары мен ыстық газдардың геологиялық құрамалары. Латынша vulcanus - от, ... ... ... ... ... ... ... от құдайы ұғымынан шыққан.
Үйінді жанартаулар- жер бетіне ... ... ... тек ... ... материалдардан тұратын жанартаулар.
Сазды жанартаулар - дүркін-дүркін немесе сирек атқылап, өзінен сұйық балшық және әр түрлі газ ... ... ... Бұлар мұнайлы және жанартаулы аймақтарда, сол сияқты өзен атырауларында кездеседі.
Страто жанартаулар - конусы лава тасқындарының, яғни жанартау ... мен ... ... кезектесіп орналасуынан құралған жанартаулар, басқаша оларды аралас ... деп ... ... - ... беткейлерінің жарықтарынан шығатын температурасы жүздеген градусқа тең газдар. Олардың құрамында хлорлы сутегі, күкірт газы, ... ... ... ... ... су булары болады.
Жанартаулар сөнбеген, потенциалды сөнбеген, шатты түрде ... ... ... ... ... ... ... 3500 жылғы тарихи кезеңде атқылаған не ыстық газдар мен су шығарған жанартаулар жатады, олардың жалпы саны 947(2008 жылғы есеп ... ... ... ... жыл ішінде байқалған голоцен дәуірінің жанартаулары жатады, олардың саны 1343.
Эрозияға шалынған, жартылай үгіліп, бүлінген және ... 100 мың ... ... ... ешқандай әрекет жасамаған жанартаулар сөнген жанартау деп аталкды.
Жанкртау шығу жолдарына ... ... және ... ... бөлінеді. Магманың шығу тереңдігіне байланысты жанартау мантиялық, қыртыстық, аралас ... ... ... ... ұзақ және ... мерзімді болады.
Жанартау атқылауынан шығатын жанартаулық өнімдер газ тәрізді, сұйық, қатты болады.
Жанартау әрекетінің себептері жер қыртысындағы ... ... ... ... ... ... қатпарлану үрдістерімен байланысты.
Қазіргі әрекетті жанартаулар күшті тектоникалық қозғалыстар байқалатын ... ... ... ... жас тау жоталары мен аса ірі терең жарылымдар бойында және мұхит түбі мен ... ... ... ... 2/3-сі ... ... ... мен аралдарында, Жерорта теңізі маңы мен Атлант мұхиты аймағында кездеседі.
Жанартау өте қатерлі табиғи құбылыс ... ... ... ала ... үшін зерттеу және бақылау жұмыстары үздіксіз жүргізіледі.
Белсенді жанартаулар маңында планета тұрғындарының 7% орналасқан. ... ... ... ... ... атқылауынан 40 мыңнан астам адам қаза тапқан.
Жанартаудың негізгі зақымдаушы факторлары: лава, газдар, түтін, бу, ыстық су, күл, тау жыныстарының сынықтары, ... ... ... ... ... ... болса, жанартаудың атқылауы жарылыс сипатына ие болады. ... ... ... және ... шығындарды төмендетуге жанартауларды әр уақытта бақылау, болжау арқылы қол жеткізіледі.
Жанартаудың атқылауымен күрестің негізгі әдістері:
- ... ... ... лава және ... ... ... ... арналарды салу;
- қорғаныс пластинкаларын салу;
- қауіпті аймақтардан тұрғындарды уақтылы эвакуациялау.
Көшкіндермен, опырмалармен, сырғымалармен, селдермен туынайтын төтенше ... ... ... ... әрекеті.
Көшкіндер - адам өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін, гравитация күшінің әсерінен тепе-теңдікті сақтай алмай кенеттен туындаған қар, мұз, тау жыныстарының ... ... ... ... ... бақытсыз жағдайлардың 50% көшкіндердің үлесінде. Көшкіндердің жылдамдығы 20-100 м/с аралығында. Қысымы шаршы метр ауданға ... ... күш ... ... қауіпті факторы орасан қиратушы күші. Өз жолындағының бәрін қиратып, таулы аймақтардағы көптеген ТЖ-дың туындау себепшісі болады: құрылыс нысандарын, жолдарды, ... ... ... ... жарақаттап, өлімге соқтырады.
Көшкіндер адам өміріне, шаруашылығына қауіп төндіреді. Олар байланыс желілерін, ... ... су ... ... ... ауыл шаруашылық алқаптарын, елді мекендерді жойып жібереді.
Кенеттен басталатын көшкіндер аса қауіпті.
Қар көшкіні - бұл ... ... ... ... немесе сырғитын және секундына 20-30 метр жылдамдықпен қозғалатын қар жиыны.
Қар көшкіндері ... ... ... Қар ... тап ... ... жарақат алып, қалың қардың астында қалуы мүмкін. Қар көшкініндегі адамдардың қаза болу себебі тұншығу. Қар көшкіні ... ... алу ... ... қар ... жолдарын бітеп, қарлы шаңдар өкпеге енеді.
Адамдарды қар ... үсік ... ішкі ... мен басы ... ... алады, аяқ-қолы және қабырғалары сынуы мүмкін.
Қауіпті аймақтағы тұрғындардын әрекеті:
Көшкін шығатын аудандардағы негізгі әрекет ережелерін сақтаңыз:
- тауда қар ... ... және ... ... тауда жүрсеңіз ауа райы өзгерістерін бақылаңыз;
- тауға шығарда жолыңыздағы ... ... ... ... ... ... жерлерді біліңіз;
Көшкін түсуі мүмкін жерлерден алшақ жүріңіз.
Есіңізде болсын, көшкін түсу қауіпі бар уақытта тауларда ... ... ... - өзен ... ... ... тау баурайларынан құламалы және жарлы үлкен жыныс массаларының ілінісу күшін жоғалту есебінен бөлініп құлауы.
Опырмалар адамдарды ... ... ... бұзады, техника қозғалысын тоқтатады, су қоймаларынан үлкен көлемдегі су тасқындарын туындатады.
Опырмалардың түрлері:
- ... - ... 10 ... ... метр және одан ... орташа - массасы бірнеше жүзден 10 миллион текше метрге дейін;
- шағын - массасы бірнеше оңдаған ... ... ... ... Маңыздысы алғашқы нышандарын дер кезінде байқап, құтылу шараларын жасау. Туындаған опырмалардың 80% адамның тіршілік әрекетімен байланысты.
Сырғымалар - ... ... ... ... мен ... ... тік ... таулар мен сайлардың жыраларынан топырақ массасы мен тау жыныстарының төмен қарай тайғанап ығысуы.
Топырақ массасының сырғуы тұрғын ... мен ... ... ... және жол ... магистральді құбырлар мен электр тасымалдау желілерінің қирап және құлауына, сондай-ақ адамдардың зақымданып және мерт ... ... ... ... ... ... болу ... мөлшері мен шекарасы туралы ақпаратты зерделеңіз, сырғыманың пайда болу қаупі туралы хабарлау ... ... ... осы ... ... кездегі іс-әрекет тәртібін есте сақтаңыз. Ғимкраттардың есіктері мен терезелердің ашылмай қалуы, сырғыма қауіпті жартастардан судың шығуы - бұл келе ... ... ... ... келе ... ... ... пайда болған кезде, жақын маңдағы сырғыма станциясы бекетіне ... ... ... күтіңіз, ал өзіңіз ахуалға байланысты әрекет жасаңыз.
Селдер - тау өзендерінің ... мен ... ... пайда болатын уақытша су тасқыны мен тау жыныстары сынықтарының саз бөлшектерден бастап ірі жыныстар мен тастарға дейінгі көп ... ... мол және ұзақ ... ... қар мен мұздықтардың қарқынды еруінен, су қоймасының тасуы, жер сілкінісі, ... ... ... туады. Апатқа адамдар, тұрғын үйлер, инженерлік және жол имараттары ұшырауы мүмкін.
Селдің алдын алу шаралары
Сел қаупі бар аудандарда селге қарсы ... мен ... ... ... ... ... ... отырғызу арқылы беткейлердегі топырақты бекітіп, тау өзендерінің деңгейін төмендетеді, қадағалау ... ... ... ... және көшіру жоспарланады.
Табиғи өрттермен туындайтын төтенше жағдайлар. Табиғи өрттердің туындау себептері. Алдын алу ... өрт - ... орта ... ... өрт.
Табиғи өрттер өте қауіпті өрттер қатарына жатады. Олар адамдардың өліміне, орман алқаптарының жойылуына, жануарлар мен ... ... жану ... ... ластануына, топырақтың эрозияға ұшырауына әкеліп соғады.
Табиғи өрттердің ... ... ... ... шылым, жанған сіріңке, күн сәулесін шағылыстыратын шыны бөтелке, транспорт құралының дыбыс бәсеңдеткінішен ... ... ... ... қоқыстарды немесе тезекті орманға жақын аумақта өртеу. Табиғи өрттердің потенциалды көзінің бірі- далаға жағылған от. ... ... өрт ... ... техногендік апаттар мен катастрофалар салдарынан туындайды.
Алдын алу іс-шаралары
Елді мекендерді қорғау және жаппай өрттердің шығынынан төмендету үшін алдын ала ... ені 5-10 ... ал ... ... ... 50 ... ... ормандағы жолдарды және грунт жолағын салу және тазалау іс-шаралары жүргізіледі.
Егер сіз ормандағы немесе шым өртінің ошағына жақын ... ... және оны өз ... жоюға күшіңіз жетпесе, тез арада қауіпті аумақтан шығу қажеттілігі туралы қасыңыздағы адамдарға ... ... ... тез, өрт ... ... ... ... Егер өрттен шығу мүмкін емес болса, су ... ... ... су ... жамылыңыз.
Өрт аумағынан шыққаннан кейін, өрттің болып жатқан жері, ... мен ... ... елді ... ... сондай-ақ халыққа хабар беріңіз.

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар11 бет
Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар30 бет
Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар. Тұрғындарды қорғау.8 бет
Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар: сырғымалар, сел, тастың құлауы13 бет
Техногенді сипатты төтенше жағдайлар, олардың түрлері, табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың классификациясы12 бет
Техногенді сипатты төтенше жағдайлар, олардың түрлері. Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың классификациясы7 бет
Техногенді сипатты төтенше жағдайлар,олардың түрлері. табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың классификациясы6 бет
"Табиғи сипаттағы ТЖ кезінде жүргізілетін апаттық-құтқару жұмыстарының түрлері"3 бет
Жер сілкінсе, жағдайымыз не болмақ? Мекемелер мен мамандар ойлары3 бет
Тіршілік қауіпсіздік негіздері95 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь