Акциялар және оның түрлері

Акция түрлері
Акция иеленушілер
Акцияның эмиссиялық және нарықтық бағалары
Артықшылықтары
Акция – акционердің қоғамдағы үлесін немесе меншігін куәландыратын бағалы қағаз. Ол иемденушісіне қоғам капиталының, мүлкінің, кірісінің бір бөлігіне заң жүзінде меншік құқығын береді. Қоғам қанша уақыт жұмыс істеп тұрса, акция да сонша уақыт қолданылады, яғни акция – қолдану мерзімі шектеусіз бағалы қағаз. Бірақ осы уақыт ішінде акцияның иесі сан рет өзгеруі мүмкін. Акционер оны екінші нарықта сатуына болады. Акцияда жазылған сома оның көрсетілген (номинал) құны деп аталады. Көрсетілген құн қоғамның жарғылық капиталының бір акцияға шаққандағы бағасын білдіреді. Алайда, акцияны шығарған қоғам оның нақты бағасы қандай болатынына кепілдік бермейді. Нақты бағаны тек нарық айқындайды. Нарықтағы акцияны сатып алу – сату бағасын акцияның бағамы деп атайды. Бұл баға акцияда жазылған бағадан өзгеше: ол көрсетілген құннан жоғары да, төмен болуы мүмкін. Демек, акцияның эмиссиялық және нарықтық бағасын, сондай – ақ дивидент мөлшерін анықтау үшін оның көрсетілген құны бағдар тәрізді болады.Қоғам таратылған жағдайда акционерлерге тиесілі оның мүлкінің үлесі акцияның номиналы мен санына пропорционалды есептеледі. Акционерлік қоғам құрылғанда оның акциялары жарғылық капиталға қосқан салымына тең көлемде құрылтайшылар арасында орналастырылады. Сөйтіп акция:
- Жаңадан акционерлік қоғам құрып, оның жарғылық капиталын қалыптастырғанда;
- Меншікті акцияландырғанда, яғни кәсіпорынды акционерлік қоғам ретінде қайта құрғанда;
- Қоғамның жарғылық капиталын қосымша молайтқанда шығарылады.
Жарғылық капитал деген шығарылған акциялардың бастапқы жиынтық құны. Ол, өз кезегінде, айналымдағы капитал және қоғамның портфелінде қалған бағалы қағаздар болып бөлінеді. Оларды қоғам кез – келген уақытта өз бойынша пайдалана алады.
Акция белгілі бір жағдайда акционерлік қоғамның өз капиталын ұлғайту және оны инфляциядан қорғау үшін жұмсауға болатын бағалы қағаздардың бірден – бір түрі.
        
        Акциялар және оның түрлері
Акция - акционердің қоғамдағы үлесін ... ... ... бағалы қағаз. Ол иемденушісіне қоғам капиталының, мүлкінің, ... бір ... заң ... ... ... ... Қоғам қанша уақыт жұмыс істеп тұрса, акция да сонша уақыт қолданылады, яғни акция - қолдану мерзімі ... ... ... ... осы ... ... акцияның иесі сан рет өзгеруі мүмкін. Акционер оны екінші нарықта ... ... ... ... сома оның ... ... құны деп аталады. Көрсетілген құн қоғамның жарғылық капиталының бір акцияға шаққандағы бағасын білдіреді. Алайда, акцияны шығарған қоғам оның ... ... ... болатынына кепілдік бермейді. Нақты бағаны тек нарық айқындайды. Нарықтағы акцияны сатып алу - сату бағасын акцияның бағамы деп ... Бұл баға ... ... бағадан өзгеше: ол көрсетілген құннан жоғары да, төмен болуы мүмкін. Демек, ... ... және ... ... ... - ақ ... мөлшерін анықтау үшін оның көрсетілген құны бағдар тәрізді болады.Қоғам таратылған жағдайда акционерлерге тиесілі оның ... ... ... номиналы мен санына пропорционалды есептеледі. Акционерлік қоғам құрылғанда оның акциялары жарғылық капиталға қосқан салымына тең көлемде құрылтайшылар арасында орналастырылады. Сөйтіп ... ... ... қоғам құрып, оның жарғылық капиталын қалыптастырғанда;
* Меншікті акцияландырғанда, яғни кәсіпорынды ... ... ... ... ... Қоғамның жарғылық капиталын қосымша молайтқанда шығарылады.
Жарғылық капитал деген шығарылған акциялардың бастапқы жиынтық құны. Ол, өз ... ... ... және ... ... қалған бағалы қағаздар болып бөлінеді. Оларды қоғам кез - ... ... өз ... ... ... ... белгілі бір жағдайда акционерлік қоғамның өз капиталын ұлғайту және оны ... ... үшін ... ... бағалы қағаздардың бірден - бір түрі.
Акция бір жағынан, бір акционерден басқаға беру тәсілі бойынша: атаулы және иесі ... ... ... ... екінші жағынан, қоғамды басқаруға қатынасу құқығы бойынша - жай және ... ... деп те ... бөлінеді. Қоғам тек өзінің жарғысында бекітілген акцияларды ғана шығара алады.
Атаулы акция - иесі ... ... ... реестрінде тіркелуі тиіс акция. Акционерлер кітабында оны қанша және қай уақытта ... ... ... ... иесі ғана ... деп ... ... - иесінің аты - жөні қоғам ... ... ... ... ұсынушы акциясының жалпы саны ғана көрсетіледі.
Қоғамға басқару жағынан қолында атаулы акциясы бар акционерлер қолайлы. Себебі ол ... ... және ... қағаздардың қозғалысын, сонымен қатар бағалы қағаздардың кейбір акционерлердің қолында шоғырлануын, олардың бұл мемлекеттен кеткенін реттеп және ... ... ... ... Акционерлердің көзқарасы тұрғысынан қарағанда, әсіресе, қысқа мерзімді мүддені көздеген акционерлер ұсынушы ... ... ... еш ... ... ... акцияларды екінші нарықта еркін сатуға болады. Ал атаулы акцияны еркін қолма - қол ... ... ... ... ... акционерге кейбір жағдайда қолбайлау туғызады.
Акцияның осы екі түрін айналымға түсіру жолдары да әртүрлі:
Біріншіден, сату механизмі бойынша. ... ... иесі ... қоғамнан сатып алғанын куәландыратын барлық акция саны толтырылған бір сертификат алады. Бұл акцияларды сатқанда сертификаттың сырт жағында екі жақтың қолы ... ... ... ... соң ... ... өзгеріс енгізу үшін сертификат қоғамға жіберіледі. Содан кейін ғана акциялардың жаңа иесі акцияларға жаңа сертификат алады.
Ұсынушы акциясын сатқанда оны ... ... яғни ... - қол ... алушыға береді.
Екіншіден, акцияның осы екі түрінің жаңа данасын иемденушілер ... ... ... де әртүрлі. Бұл туралы атаулы акция иесі қоғамнан хабарландыру хат алса, ал ұсынушы акциясына бұндай механизм жүруі мүмкін ... ... ... ... ... ... болады. Соны толтырғаннан кейін қоғамға жіберіп, өзінің меншік құқығын іске ... ... ... ... тым ... ... ... ол өте көп тиражбен шығарылады, ал атаулы акцияның номиналы әртүрлі мөлшерде бола береді.
Қоғамды басқаруға қатынасу құқығы бойынша ... жай және ... ... бөлінеді.
Жай акцияларды иеленушілердің қоғамның түсірген пайдасының мөлшеріне байланысты дивидендтер алу құқығы, жиналыстарда дауыс беру арқылы қоғамды басқаруға қатысу ... және ... ... қалған жағдайда несие берушілермен есеп айырысқаннан сәйкес көлемде жүзеге асырылады.
Әрбір жай ... өз ... бір ... ... береді. Әйтседе жай акция дивиденд алуға кепілдік бермейді. Себебі дивиденд қоғамның шаруашылық нәтижесіне байланысты ... ... ... таза ... бір ... ... айтқанда, дивиденд төлеу пайданың салық төлегеннен қалған ... ... ... ... ... ... өзгерістердің әсер етуі кездейсоқ жәйт емес.
Жай акцияны иеленушілердің өкілеттіктері:
* Директорлар кеңесін сайлауға дауыс беруге және сол кеңеске өзі ... ... ... ... ... ... жарғысында кей жағдайда мүлік цензі көрсетіледі, яғни үміткердің қолындағы жай ... ең ... ... ... көрсетілуі тиіс.
Директорлар кеңесі жылдық балансты және таза пайданы бөлу жобасын дайындайды. Табысты бөлу - ... ... оның ... ... ... ... ... ұғым.
* Дивиденд алу құқығы. Дивиденд мөлшері қоғамның жылдық қаржы айналымына байланысты анықталады. Дивидендтің бірнеше түрі бар:
* ... - қол ... ... Бұл ... ... ең кең ... түрі. Ол бір жай акцияға есептеліп төленеді;
* Мүліктік дивидендтер. Бұл табысты бөлудің мүліктік ... ... ... акция санына пропорционалды анықталады. Қоғам дивидентдтің бұл типін әдетте өзі ... ... ... ... формасындағы дивидентдтер . Бұл қосымша акциялар акционерлер арасында акционерлердің қолындағы бұрынғы акция санына пропорционалды бөлінеді. Дивиденд төлеудің бұл түрі ... өзін - өз - ... ... қамтамасыз етеді.
Қолма - қол төленетін дивидендтер баланстың ... мен ... және ... - қол ақша ... қозғалысы ведомстын тексергеннен кейін ғана жүзеге асырылады. Дивиденд дұрыс төленбеген жағдайда қоғам жауап беруге міндетті. Дивиденд акционер табысының тек бір ғана ... Оның ... ... ... бағасының өзгеруіне байланысты қалыптасады.
* Жай акция бойынша меншік құқығын басқаға беру деген акционер өзінің акциясын я ... я ... ... я ... ... ... ... Сонымен қатар акция банктен несие алғанда кепілдікке де беріледі.
* Қоғамдағы акционерлердің мүліктік мүддесін қорғауға ... беру ... ... ... жаңа ... ... ... қоғамның активтерінің бір бөлігін сату сияқты мәселелер жатады. Активтер болып қоғамның барлық қозғалмайтын және қозғалатын меншігі: жер, құрылыс, мүлік, қолма - қол ... және с.с. ... ... ... ... ... ... мысалы, акционерлердің реестерін тексеру.
* Шектеулі міндет құқығы. Қоғам банкротқа ұшырағанда акция ... ... ... акционердің ақшасын қайтаруға кепілдік берілмейді.
* Қоғам жабылған кезде оның активінің бір ... алу ... яғни ... ... алу мүмкіндігінің болуы.
Қоғамның өтеу тәртібі бойынша, ең алдымен қоғам ... және ... ... соң ... бір ... ... ... берушілердің, ал ең соңында артықшылықты акция иелерінің және жай акция иелерінің ... ... ... ... ... ... ... акционерлерінің жылма - жыл өтетін ... ... ... ... ... екі ... болады. Тікелей дауыс беру - ол жай көп дауыс алу деген ұғым. Ол ... ... ... ... санына тең дауыс беру. Сонымен қатар, дауыс беруде сенімхатты да пайдалануға болады. Акционерлердің жиналысында біреудің акциясы негізінде ... ... ... ... ... ... алады.
Әрбір қоғам (егер ол оның жарғысына қарсы болмаса) және ... жай ... ... ... ... ... акция қоғам құрылтайшыларына, яғни оның жарғысына қол қоюшыларға, ал сериялы басқа акцияларға ... ... ... иемденушілердің үлкен құқығы және көптеген дивиденд алатын ... бар. Бұл ... ... берілген төлем тәрізді. сериялы акция акционерлерге ... ... ... ... ... жай ... номинал құнын бекітеді. Ол бір акцияға шаққандағы жарғылық капиталдың мөлшерін көрсетеді. Номинал құны акцияның нарықтық бағасының одан әрі қозғалысына әсер ... Ол ... тек ... орналастырғанда ғана маңызды рөл атқарады. Номинал құны - ол акцияның эмиссиялық ... ... ... ... ... онда оның бағамын сатуға қатысқан барлық инвесторлар қалыптастырады. Акцияның нарықтық бағасын сатушының ... ... ... мен ... ... төлейтін жоғары бағасы анықтайды. Акцияның нарықтық бағасы сұраныс пен ұсыныс негізінде айқындалады.
Акцияның ... және ... ... басқа, оның баланстық бағасы да болады. Акцияның баланстық бағасы - ... ... ... ... ... бухгалтерлік немесе баға деп аталады. Ол активтің таза құнын ( ... ... оның ... ... ... орналастырылған акция санына бөлгенге, немесе бір акцияға келетін акционерлерге тиесілі капиталдың көлеміне ... жай ... ... көрсетпей де шығаруға құқығы бар. Онда ол нарықтық бағаммен ... Бұл ... ... ... қоғамның капиталы бірнеше үлеске бөлінгені көрсетіледі. Қоғам жабылғанда бұл акциялар акционерлерге активтің белгілі - бір ... ... ... ... ... ... ... ( немесе преференциалды) акциялар - меншік туралы ерекше сертификат. Олар қоғам түсірген пайданың деңгейіне қарамастан өз иесіне белгіленген ... ... ... ... төленуін қамтамасыз етеді. Преференциалды акция дауыс құқығын ... Ол - ... ... қағаз. Осыған байланысты берілетін артықшылықтар дауыс құқығы жоқтығының орнына төлеу ретінде жүреді. Алайда, артықшылықты акция иемденуші ... ... жабу ... шешім қабылдайтын болғанда ғана жалпы жиналысқа дауыс беру құқығымен қатыса алады.
Артықшылықты акция иемденушісінің ... ... үшін ... осы түрі ... ... басқалардан бұрын төленеді. Сондықтан бұл акциялардан гөрі жай акция иемдену ... ... ... ... құны ... және ... ... екіге бөлінеді. Бірінші жағдайда дивиденд акцияның номиналына ... ... ... ... Ал номиналсыз артықшылықты акциялар сирек кездеседі, оларда дивидендтің нақты ақшалы мөлшері көрсетіледі. Акция номиналының оның нарықтық бағасына әсері жоқ.
Жай акция ... ... ... ... артықшылықты акция бойынша да дивидендтер ағымдағы жылда түскен таза пайданың бір бөлігінен төленеді. ... бұл ... ... ... ... ... ... сериясының әртүрлі көлемдегі артықшылықтары бар. Олар әр сериялы ... ... ... ... ... ... акциялардың бір емес көп сериясын шығаратын болса, онда оның біреуін бірінші артықшылықты деп, ал ... ... ... деп анықтау керек. Сондықтан осы акциялардың тек бір сериясының ғана ... ... гөрі ... мол ... ... әртүрлі тәсілдермен: дивиденд төлегенде, активтерді бөлгенде немесе осы екі жағдайды қоса алғанда жүзеге асырылады.
Артықшылықты акциялардың өзі бірнеше түр тармағына: қатысушылар және ... ... және ... ... ... және ... ... бөлінеді. Артықшылықты акциялардың аталған түрлерін шығару қоғамның жарғысында қарастырылады. Акция иемденушілердің артықшылықтарды пайдалану мүмкіндіктері де әр түрлі ... Атап ... ... ... бөлуге қатысу;
* Хабарланып, бірақ төленбеген дивиденд алу мүмкіндігіне келешекте қатысу;
* Акцияны басқа түріне айырбастау мүмкіндігі.
Қатысушылар артықшылықты акциясы өз ... ... ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда, қоғам жарғысында жай акция бойынша төленетін дивидендтің көлемі белгіленген, ал пайда одан жоғары болса, онда ол ... ... ... ... ... мөлшерін жоғарылатады. Олардың арасындағы арақатынасын қоғамның директорлары кеңесі белгілейді.
Қатысушылар артықшылықты ... - оның иесі ... ... ... ... ... алуға құқығы жоқ. Егер артықшылықты акциялар кумулятивтік болса, онда бұрын хабарланған, ... ... ... төленбеген немесе толық төленбеген дивиндтер міндетті түрде келесі жылы төленеді. Кумулятивтік емес артықшылықты акциялар бойынша төленбеген дивидендтерді келесі ... ... ... ... ... акциялар өз иемденушілеріне кейбір жағдайларда осы қоғамның жай акцияларына немесе артықшылықты акцияның басқа ... ... ... ... ... жөніндегі жағдайлар осы типті акция шығарған кезде ... ... ... ... ... ... ... көбісі айырбастылымды болып келеді. Ал айырбастылымды емес акциялар өз статусын өзгертуге мүмкіндігі жоқ, яғни оларды басқа акцияларға айырбастауға ... ... өте ... түр тармағының бірі - дивиденд төлеуі кейін қалдырылған артықшылықты акциялар. Олар қоғам құрылтайшыларына ғана арнап шығарылады. Олар ... ... тек жай ... бойынша төленетін дивиндтің ең жоғарғы квотасы төленіп ... ... ... ... ... ... ... қалдырылған акция иелеріне бөлінеді. Қоғамның ісі өрлеп тұрса, бұндай акцияларды шығару өте тиімді.
Егер ... ... оның ... ... капиталды құруға жеке қатысуы керек делінсе, онда - директорлық квоталы акция деп аталатын артықшылықты акцияның арнаулы түрі ... ... ... ... ... ... саны, әлбетте, барлық акциялардың 10 пайызынан аспайды. Демек, қоғам қаржысында олардың үлесі өте төмен. Дегенмен де, ... ... ... ісін ... ... ... зор. Олар акционерлік қоғамның жалпы жиналысында дауыс беретін иемденушілердің санын өзгертпей- ақ қосымша капитал тартуға мүмкіндік береді. ... ... жай ... бойынша дивиденд төлеу қоғамның нәтижелі қызмет істеуіне байланысты болса, ал ... ... ... ... ... ... нәтижелі бомағанына қарамастан алдын ала жоспарланған кіріс ... ... ... дивиденд төленеді. Әрине нақты төленген дивиденд жылдық жұмыс нәтижесіне байланысты түскен кіріс мөлшерін өсіруі де ... ... ... пайданың мөлшерін кемітуі мүмкін.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Казпочта» АҚ акцияларды шығару проспектісі21 бет
Акциялар мен облигациялар түрлері13 бет
1917 жылғы Қазан төңкерісі және қазақ шаруалары113 бет
1929-1933 жж. Дүниежүзілік экономикалық дағдарыс9 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
«Арзан» оптомаркетіндегі маркетингтік іс-әрекеттерді жетілдіру жолдары37 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Акционерлiк қоғам-заңды тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысаны ретiнде42 бет
Акционерлік қоғам туралы жалпы түсінік42 бет
Акционерлік қоғам түсінігі17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь