Білімді меңгеру кезеңдері

Білімді меңгеру кезеңдері
Ақыл.ой әрекеттерінің кеңес психологиясы принциптерінің аясында қалыптасу теориясы және кибернетика талаптары
Қарастырылған теориядан туындайтын меңгеру процесін бағдарламалаудың негізгі принциптері мен кезеңдері
Түсініктер негізінде жатқан әрекеттер
Әрекет пен түсініктерді үғыну процесін басқаруды қамтамасыз ететін шарттар
Бастауыш мектеп жасындағы оқу мотивациясы.
Қарастырылатын теориялар ішінде білімді меңгеру кезеңдері жайлы іс-әрекетті меңгеру кезеңдерінен бөліп айтуға болмайды. Білімдер заттың, құбылыстың, әрекеттің, материалды әлемнің бейнесі ретінде адам басында қандай да бір іс-әрекетсіз, жеке әрекетсіз болмайды. Іс-әрекет принципіне сай және әрекетті оның талдау бірлігі ретінде бөле отырып, біз сол арқылы ең басынан-ақ білімді әрекст қүрылымына кіргіземіз. Әрекеттер объектісінің құрылымдық орнын ала отырып, немесе оның бағдарлық негізінің мазмұнына кіре отырып, немесе әрекет мақсатын құрап отырып, білімдер әрекеттер өтетін кезеңдерден өтеді. Білім сапасы оларды меңгеру үшін қолданылатын іс-әрекет сипатымен анықталады: ол осы білімдерге үқсас болуы мүмкін, немесе үқсамауы да мүмкін. Іс-әрекет үқсастығы ең алдымен іс-әрекет бағытталған объектімен және оның бағдарлық негізінің мазмұнымен анықталады.
Егер бағдарлық негізге меңгерілетін білімдердің өзіндік, құраушы мәні кірсе, онда осы берілген білімдерді меңгеру процесінде оқушы жұмыс істейтін барлық объектілерді талдайды және ол осы аймақ үшін мәнді, арнайы жағынан көрінеді. Және керісінше, егер зерттелінетін объектілерге бағдарлану сыртқы қасиеттері бойынша жүрсе, бұл объектінің көрінуі үстіртін, өзіндік емес болады. Білімдерді ешқашан да дайын күйінде беруге болмайды. Олар әрқашан да оларды қандай да бір іс-әрекетке енгізу арқылы меңгеріледі. Механикалық жаттау кезінде де білімдер ұқсас емес іс-әрекет (мнемикалық) құрамына кіреді.
Білімдерді меңгеру үшін қажетті іс-әрекет оларды меңгеруді бастауға дейін әрқашан дайын деп ойлау дұрыс емес болар еді. Керісінше, мәнді жаңа білімдерді меңгеруде қажетті танымдық әрекеттер оқушының осы материалмен жұмыс жасауына дейін дайын болмауы мүмкін.
        
        БІЛІМДІ МЕҢГЕРУ КЕЗЕҢДЕРІ
Қарастырылатын теориялар ішінде білімді меңгеру кезеңдері жайлы іс-
әрекетті меңгеру ... ... ... ... ... заттың,
құбылыстың, әрекеттің, материалды әлемнің бейнесі ретінде адам басында
қандай да бір іс-әрекетсіз, жеке ... ... ... ... және әрекетті оның талдау бірлігі ретінде бөле отырып, біз сол арқылы
ең басынан-ақ білімді әрекст қүрылымына ... ... ... ... ала ... немесе оның бағдарлық негізінің мазмұнына кіре
отырып, немесе әрекет мақсатын құрап отырып, білімдер әрекеттер ... ... ... ... ... ... үшін ... іс-әрекет
сипатымен анықталады: ол осы білімдерге үқсас болуы мүмкін, немесе үқсамауы
да мүмкін. ... ... ең ... ... бағытталған объектімен
және оның бағдарлық негізінің мазмұнымен анықталады.
Егер бағдарлық негізге меңгерілетін ... ... ... ... онда осы берілген білімдерді меңгеру процесінде оқушы ... ... ... ... және ол осы ... үшін ... арнайы жағынан
көрінеді. Және керісінше, егер зерттелінетін объектілерге бағдарлану сыртқы
қасиеттері ... ... бұл ... көрінуі үстіртін, өзіндік емес
болады. Білімдерді ешқашан да ... ... ... ... Олар ... оларды қандай да бір іс-әрекетке енгізу арқылы меңгеріледі. Механикалық
жаттау ... де ... ... емес іс-әрекет (мнемикалық) құрамына
кіреді.
Білімдерді меңгеру үшін қажетті іс-әрекет оларды ... ... ... ... деп ... ... емес ... еді. Керісінше, мәнді жаңа
білімдерді меңгеруде қажетті танымдық әрекеттер оқушының осы ... ... ... ... ... ... ... математиканы оқытуды
бастау үшін оның математикалық ойлауының қалыптасуын күту пайдасыз, өйткені
математикаға үйрету ғана ... ... ... ... айтуынша, адамның ақыл-ой дамуындагы оқытудың анықтаушы
рөлі осыдан көрінеді.
Жетіспейтін танымдық ... ... ... формада
модельденеді, онда меңгерілуге жататын ... ... ... ... ... ... ... ұсыну формасы да ауысады. Сонымен,
білімді меңгеру және оларға ұқсас ... ... ... ... ... ... ... үғымдарды қалыптастыруда меңгеру амалы ретінде біз үғымды
түсіндіру әрекетін қолданамыз. Оны түрлі ... ... және ... бір жүйесіне бағдарлай отырып, оқушы барлық осы заттарды қатал
белгілі бір жақтан ... ... ... үлгі ... ... яғни бір ... ұғымды түсіндіру әрекетін де, осы заттар туралы
білімді де ... ... ... ... ... ... түсінікті
болады. Біріншіден, білімдерді ... ... ... ... оның ... ... қалыптасу деңгейімен, үшіншіден, осы
іс-әрекеттің бағдарлық негізі типімен және төртіншіден, осы ... ... ... кіру ... анықталады.
Соңғысын анығырақ қарастырған жөн. Мысалы, сөз ғылыми ұғымдардың
қалыптасуы жайлы болсын делік.
Меңгеру тәсілі ретінде ұғымды ... ... ... Оқушы осы
әрекетті біртіндеп барлық кезеңдерде орындай ... осы ... ... ... ... бірден үйретеді. Объектілерді мәнді қасиеттер
көзқарасы бойынша, кезең бойынша талдай ... ол ... осы ... ... ... ... ... оның негізінде тану әрекетін жетістікпен орындай отырып, оқушы
басқа әрекеттерді орындай ... ... ... ... осы класқа
жату фактісінен салдар шығару, т.б., өйткені бұл басқа әрекеттер, оны ... ... ... ... олар ұғым қалыптастыру тәсілі ретінде де
қолданылуы және оқытудың арнайы мақсаты ... де ... ... ... іс-әрекеттерде қолданылатын ұғымдарды меңгеру сапасы түсінік бір
әрекет шеңберімен шектелген бірінші ... ... ... мойындалуы
керек.
Айтылғандардың ішінде оқытудың даму тиімділігі де нақты ашылуы мүмкін.
Егерде білімдерді меңгеруде қолданылатын әрекеттер жүйесі ... ... ... жаңа ... ... ... жинақталады.
Сонымен, меңгеруді бағдарламалауда оқушыларда бар танымдық әрекеттерді
қолданып қана ... жаңа ... ... ... керек. Осы
жағдайда ғана оқыту даму көзі болады, оны өзі соңынан ілестіріп жүреді.
Ақыл-ой әрекеттерінің кеңес ... ... ... ... және ... ... ... кезең бойынша қалыптасу теориясы оқу ... ... ... ... бұл ... іс-әрекеттің онтогенетикалық
қалыптасу теориясы. Бірақ адам онтогенезі, ең бастысы, адамзат ... ... ... ... ... бұл теория меңгеру,
үйрену теориясы да болып табылады.
Қарастырылған ... ... ... ... ... ... ... психологияныц орталық принципіне - психиканы іс-әрекет
ретінде түсінуге толығымен сәйкес келеді.
Танымдық ... ... ... бүл ... басқару объектілері
ретінде болады. Іс-әрекеттің қалыптасу процесі әлеуметтік тәжірибені беру
процесі ретінде қарастырылады. Бірақ беру ... ... ... ретінде оқушымен қарым-қатынасқа түсу жолымен ғана ... ... ... ... оны сыртқы, материалдық формада
модельдеу және біртіндеп ішкі, психикалық іс-әрекетке айналдыру жолдарымеп
өтеді.
Бағдарламаланған іс-әрекеттің ... ... ... ... ... оны ... барысында бұл іс-әрекетті
барлық оқушылардың осы формада меңгеруін қамтамасыз етеді. Ары ... ... ... ... ... ол ... формасына ғана айналып,
берілген мазмұнын анықтайды. Сонымен, осы жолда ... ... ... ... ... ... және ... етуге мүмкіндік
ашылады.
Әрекетті танымдық іс-әрекеттің қалыптасу процесін басқарудың орталық
тобы ... бөле ... ... ... ... ... оның
функциялық бөліктерін керсетеді. Ең бастысы, ол шешуші болып табылатын
құрылымдық ... мен ... ... ... ... ... ... ең алдымен бағдарлық бөлікке бағытталуы керек.
Осы теорияда танымдық іс-әрекеттің қандай да бір түрлерінің талаптарын
бағдарламалау үшін де, ... ... ... ... үшін де қажетті
танымдық іс-әрекеттің тәуелсіз сипаттамалар жүйесі бар. Бұл сипаттамалар
кері ... ... ... тиіс. Ең соңында, бұл теорияда танымдық іс-
әрекеттің жаңа түрлерін меңгеру процесінің негізгі ... ... бар. ... да, ... тәуелсіз сипаттамалар бойынша сапалы
ауысу әлі ... ... ... ... ... ... ... бойынша,
жалпылау кеңдігі бойынша, орындау жылдамдығы бойынша ... ... ... ... оқу ... ... ... үшін
қажетті негізгі талаптарға жауап береді.
Қарастырылған теориядан туындайтын меңгеру процесін бағдарламалаудың
негізгі принциптері мен кезеңдері
1. Адам нені үйренсе де, ... ... ... оның құраушысы
ретінде әрқашан басқарылады. Іс-әрекет (әрекет) басқарудың нақты объектісі
болып табылады.
Басқару мақсаты мынадан ... ... жаңа ... ... сапаларымен қалыптасуынан;
б) бар іс-әрекет сапасының бір немесе бірпеше сипаттамалар ... бар ... жеке ... ... ... кез ... оқыту іс-әрекетті таңдаудан (нақты басқару
объектісін) және басқару мақсатын (оқыту) көрсетуден басталуы ... ... ... ... таңдау оларды шешу үшін оқыту ұйымдастыру арқылы
шешілетін тапсырмалар ерекшеліктерімен ... ... ... ... ... ... білімінің, онда қалыптасатып танымдық
іс-әрекет түрлерінің оған өмір қоятын тапсырмалардың ... ... ... ... ... іс-әрекеттің (әрекеттің) бағдарлық негізгі типін
таңдау. Бұл екінші, үшінші, немесе төртінші тип болуы мүмкін: басқа типтер
іс-әрекетті ... ... ... үшін ... ... ... оның ... элементтерін)
материалдық немесе материалданған формада ұсыну. Осының алдында өтетін
әрекетті (іс-әрекетті) модельдеу мынаны ... ол ... ... ... ... ... ... осы іс-әрекет мақсатын бір мағыналы түсінетіндей етіп көрсету
(әрекет нәтижесін); в) әрекеттің бағдарлық негізінің мазмұнын ... ... ... операциялардың бүкіл құрамын және ... ... ... Бұл ... ... ... ... деп аталуы мүмкін.
5. Оқыту мақсатымен (формасы, жалпылау ... ... ... ... және ... кезеңдерін ескеру арқылы бағдарламаланған
іс-әрекетті қолдану үшін тапсырмаларды таңдау. Оның ... ... ... ... ... үшін - негізгі типтік жағдайларды
көрсететін ... ал ... ... ... үшін ... ... таңдалады. Іс-әрекеттің берілген формасын алу үшін тандалған
тапсырмалар берілген ... да, оның ... ... түрде өтетін
барлық формада да ұсынылады. Оның орындалуын тездетуді қамтамасыз ететін іс-
әрекетті автоматтандыру және ... үшін бір ... ... саны ... ... ... варианты). Әрбір тапсырма не
қалыптасатын әрекетті ғана ... не ... ... ... қолдануға есептелу керек. Тапсырмалар көлемі мен күрделілігі ... ... әр ... ... ... іс-әрекеттің берілген іс-әрекетпен: а) мазмұны бойынша;
б) формасы бойынша; в) жалпылау кеңдігі бойынша; г) меңгерілуі бойынша; ... ... е) ... ... ж) ... ... ... келу
деңгейін анықтау үшін қолданылатын бақылау тапсырмаларын таңдау. Оқыту
мақсатына байланысты не ... ... не ... ғана ... ... ... онын ... элементтерін (объект,
әрекеттің бағдарлық негізі, операциялар және т.б.) ... ... ... ... ... әрекетті қолданудағы тапсырмаларды
ұсыну арқылы анықталады. Берілген формада бақыланатын әрекетті қолданудағы
тапсырмаларды шешу ... ... ... ... ... ... жалпылау мөлшері "ауыстыру"
тапсырмалары көмегімен анықталады. Ауыстыру ... ... ... да, оның жеке ... қатынасы бойынша да тексеріледі. Мысалы,
тану әрекеті жалпылауды өзі ... ... ... ... ... ... Оның ... логикалық бөлігінің мүлде басқа жалпылау
деңгейі бар, ол кез келген ... ... ... сол ... ... Бұл ... жолмен қойылады: жаңа түсініктің қажетті
және жеткілікті белгілер ... ... ... ... беріледі,
оларды нақты заттардан осы түсініктің жеке ... ... ... кейін оқушыларға заттарды жаңа ұғыммен түсіндіру тапсырмаларын
береді. Оқушылардың осы кезде танудың ... ... де, осы ... ... ... да ... жаңа тапсырмалардың барлық
негізгі типтерін дұрыс шешу алдыңғы түсініктерге қалыптасқан әрекеттердің
логикалық бөліктерін ... ... ғана ... болады. Бұл, өз
кезегінде, әрекеттің осы бөлігінің жалпылану деңгейін білдіреді.
Әрекеттің меңгерілу мөлшерінің көрсеткіштері ... а) ... б) осы ... басқа, автоматтандырылмаған әрекетті орьшдауын
біріктіру мүмкіндігі, бұл біріншісінің автоматтану мөлшері ... ... ... ... ... ... мөлшерін анықтаудың сенімді
диагностикалық амалдары жоқ. Мүны оның ... ... ... шамалауға
болады, бірақ бұл көрсеткіш қысқарумен ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ең ... ... анықталады.
Әрекет дұрыстығын анықтау үшін шарттардың белгісіз құрамымен және
белгісіз жауаптармен бірге талаптар ұсынылады. ... ... ... ... ... жүйесіне бағдарлануда ғана, яғни әрекетті дұрыс
орындауда ғана шешіледі.
Әрекетті меңгеру саналылығының ... ... ... әрекетті
түсіндіре алуы, оның дұрыстығын дәлелдей алуы қызмет етеді.
Әрекеттің және олардың сапаларының ... ... ... бойынша немесе олардың бірнешеуі бойынша ... ... ... ... ... жолымен айқындалады.
7. Оқушының қажетті танымдық іс-әрекетінің ... ... ... позициясы бойынша, бастапқы деңгей ... ... және ... ... сәйкес келетін бірнеше
жоспарда бағаланады. Біріншіден, пәндік білімдердің (математикалық,
грамматикалық, ... т.б.) ... ... олар ... ... ... ... негізінің мазмұнына немесе оқыту
мақсатына кіретін жаңа ... ... ... ... ... ... ұғымының қандай да бір ... ... онда ... ала білімдер жүйесін құрайтын барлық
ұғымдарды оқушылардың меңгергендігін тексеру ... ... ... ... ... ... ... Бұл мына жағдайда мүмкін болады: егер оқушылар түзу ... ... ... ... болса, бұрыш түрлері туралы түсініктері болса: бұл
барлық білімдер "перпендикуляр" ұғымын қалыптастыру бойынша ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу деңгейін
тексеру керек. Егер ол жаңа, қалыптаспаған болса, онда ... ... ... жүретін танымдық әрекеттің қалыптасқандығын тексеру ... ... ... қалыптастыру үшін ұғымды түсіндіру әрекетін қолдану
ұйғарылса, онда оқушылар осы уақытта заттардың қасиеттерін бөле алуы ... ... және ... ... ... және ... т.б. түрде
ажырату қажет.
Оқушыларда қажетті білімдер мен ... ... ... ... аз ... арнайы ептіліктер мен ... ... да ... ... ... ... ... зейіннің қажетті
деңгейі қалыптаспаған болса (бақылаушы іс-әрекет), онда ол әрекеттің
бағдарлық негізінің ... құру ... ... ... де ... өте ... ... бүл кезеңде берілетін түсіндірмені қадағалауға
мүмкіншілігі жоқ, оны түсіне ... және ... онда жаңа ... ... ұғым ... бұл ... ... кезеңі өз
мақсатына жетпейді, ал мұнсыз келесісіне өту ... ... ... түрде,
оқушылар жазбаша нұсқау бойынша жұмысқа кіре алмаса, ал оқыту бағдарламасы
осыны талап етсе, онда мұны не ... ... не ... да бір ... ... ... Іс-әрекет моделі және таңдалған тапсырмалар жүйесі негізінде оқыту
бағдарламасы құрылады, оған мыналар кіреді: а) ... ... ... ... ... бағдарламасы (алғашқы оқыту бағдарламасы); б) оқу
мақсатымен қарастырылған жаңа іс-әрекеттің қалыптасу ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерін есепке алумен
құрылады: бағдарламаланған жаңа іс-әрекет қарастырылған оқыту ... ... ... ... генетикалық ерте кезеңдерден өтуі ... ... ... ... ... ... және
оның белгіленген қасиеттерін қалыптастыруға есептелінген тапсырмалар жүйесі
болып табылады. Тапсырмалардың өзі ... ... ... ... ... іс-әрекет бағытталған объект ретінде,
ізделіп ... ... - осы ... ... ... жетуге тиіс
мақсат ретінде, іс-әрекетті орындау бойынша ұйғарым ... - ... және ... жету ... көрсету ретінде болады.
қалып қойды. Міне, сондықтан да ол ... ... ... оның оқушының практикалық бағдарлануы үшін ... ... деп ... ... талдау кезінде субъект әрекетін назардан тыс қалдыра
отырып, Л.С.Выготский мәнді жақтары осы түсініктерде ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің нәтижесі ретінде
түсініктердің жеке жүйесін ашып көрсетпейді.
Егер ... ... ... ... ... ұғыну үшін қажетті іс-
әрекет атап ... және ... онда осы ... ... ... ұйымдастыру оқытудың міндетіне кіреді. Л.С.Выготский
субъектінің заттар әлемі мен іс-әрекетін ... ... ... буын ... ... мектептегі оқыту кезінде
балалардың ... ... ... шамада бей-берекеттік сипатта
болатынын байқамады. Осыған байланысты мектептегі оқыту ұғынудың мүлде ... ... ... ... жаңа ... да ... ете ... өйткені
Л.С.Выготский дұрыс көрсеткендей, оқыту адамның даму барысын анықтайды.
Егер ... ... мен ... ... басқа жұмыстарға
назар аударсақ, онда ... ... ... екі ... ... ... көреміз:
1) түсініктерді қалыптастыруға алып келетін іс-әрекет зерттелмеген
және іс жүзінде ескерілмейді;
2) түсініктерді ұғыну бұл іс-әрекеттің қалыптасуы ... ... ... анықталатын заңдылықтар шектеулі, олар танымдық іс-
әрекеттің бей-берекет ... ... ... ... түзілуі
жағдайларында ғана ұғымдардың қалыптасу ерекшеліктерін бейнелейді. Демек,
олар қоғамдық тәжірибенің берілуі мен ... ... ... ... ... ... ... көптеген зерттеулер нәтижесінде (Менчинская, 1950, ... 1950; ... 1950; ... 1957) ... ... аластатылған, сыртқы, кездейсоқ белгілерге бағдарланудан құбылыстың
немесе заттың мәнін сипаттайтын мәнді ... ... ... бірте-
бірте ауыса бастайды. Түсініктерді ұғыну процесінің осылай сипатталуы
қанағаттанарлық деп танылуы ... ... ... біз ... ... ... ала алмаймыз, тек оның ауытқулары жөнінде ғана білеміз.
Екіншіден, ауытқуларды сипаттау ... және ... ... ... ... және мазмұн мен түсініктер көлемі
арасындағы қатынаспен, яғни ... ... ... ... ... ... келетін жақтарымен шектеледі.
Қалыптасқан түсініктердің ерекшеліктері бұл зерттеулерде ... бір ... ... ... ... ... ... Осылай
ұғынудың нәтижесі ретінде оқушыға ұсынылатын ... ... ... ... ... процесіне әсер ететін жалғыз жол ... ... ... ... жолы ... ... процесін
сыртқы дүниенің бәсең қабылдайтын ... ... ... түсінуді
бекітеді. Дегенмен бұл зерттеулерде оқушылардың бәрі бірдей емес және кез
келген уақытта қателіктер ... ... ... ... Міне ... өзі, ... ұғыну процесін бір ... көшу ... ... оның ... ... ... ... қалыптасудағы танымдық іс-әрекетке қатысты да барабар деп
есептеуге болмайды.
Әдетте түсініктерді ұғынудың ... ... ... де
келісуге болмайды: қисынды жолмен (қиындықтар ... әр ... ... әр ... өзгерімдегі сыналушылардың мүмкіндіктері анықталады және
ауытқулар түрлері айқындалып, ... ... ... ... ... ... бір қатарға тізіледі де, бұл қатар түсініктерді барабар
қолданумен аяқталады. Қателіктердің осындай қатары ұғыну процесінің бірін-
бірі заңды түрде ... ... ... ... ... ... шын мәніндегі кезеңдерін үғыну процесінің
ор түрлі жағдайын сипаттауға ... ... ... ... жүйесін атап көрсетпей және бұл ... бір ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін генетикалық
әдісті қолданбай тұрып анықтау біз үшін мүмкін емес көрінеді.
Психиканы іс-әрекет ретінде ... ... ... біз кез келген
образ, мейлі сезіну, түсіну немесе ұғыну ... ... бір ... ... болу ... келеміз. Демек, түсініктердің
қалыптасуы - бұл әлем суреті ретіндегі ерекше образдың ғана емес, сондай-ақ
өзінің ішкі ... бар, ... бір ... ... ... Әрекеттер, операциялар түсініктің психологиялық механизмін
құрайды. ... ... ... құралы ретінде және олардың тіршілік
ету тәсілі ретінде көрінеді: әрекет сыртында түсініктің ұғынылуы да, ... ... ... ... да ... ... ... байланысты
қалыптасқан түсініктердің ерекшеліктері өздері нәтижесі болып табылатын іс-
әрекетке ... ... ... ... ... әлемнің заттары меп құбылыстарына бағытталған әрекет
ерекшеліктері ... ... ... мен ... тікелей
анықтайды. Әриие, түсінік объективті әлемнің қандай да бір заттары мен
құбылыстарының образы ... ... ... бұл ... мен құбылыстар
шексіз көп түрлі қасиеттерге, ... ... ие; ... ... ... - оны заттың өзі емес, субъектінің осы ... ... ... анықтайды.
Түсініктердің қалыптасу процесі осылайша қарастырудың ... ... ... ... ... бұл ... қалыптасуымен, қызмет етуімен байланыстағы іс-әрекет, ... ... ... ... ... ... бей-берекет ұғыну жағдайларында емес, олардың қалыптасу барысын
жан-жақты басқару жагдайларында байқаймыз.
Түсініктер негізінде жатқан әрекеттер
"...Әрекет - ... ... - бір ... ... ... ... алдынан бұл орекет қарсы тұратын объект шығады. Дегенмен, екінші
жағынан бейнелерде әрекет жүргізілетіп заттар бейнеленеді және бұл ... ... ... ... ... 1959, ... бейне белгілі бір әрекет жүйесімен байланысқандықтан, бірінші
мәселе осы ... ... ... ... ... ... көрсету үшіп
шешілуіне қажетті түсініктер қалыптасатын ... ... ... Әрипе,
әрбір ғылыми сала бұған қатысты өзіндік ерешеліктерге ие. ... ... ... ... ... ... алғанда, адамды осы
түсініктердің көмегімен болмыстың тиісті саласында ... ... ... ... ... осы кластағы объектілерге ... ... т.с.с ... бастапқы геометриялық түсініктермен жұмыс істей отырып,
олардың игерілуі осы түсініктер үшін ерекше ... ... ... ... ұғымдармен жұмыс кезінде қажет кем дегенде үш әрекеттің қалыптасуын
білдіретінін анықтадық. Олардың біріншісі болып түсінік ... ... ... Бұл ... екі: а) ... ... және б) ... бөліктен тұрады. Жалпы қисындыға, ең ... ... ... анықтайтын танымның жалпы құрылымы (конъюктивті,
дезъюнктивті, аралас), ал өзіндік ерекшеліктеріне - ... оны ... ... ... және ... белгілерін тағайындау операциялары
кіреді. Кейінірек, М.Б.Воловичтің зерттеулерінде ... ... тағы ... әрекет бөлініп көрсетілді: объектіні тануға арналған қажетті және
жеткілікті белгілер жүйесін ... мен ... ... ... ... ... көрсету әрекеті түсінікке алып келу әрекетіне қатысты
кері әрекет болып табылады. Объектіні түсінікке алып келу әрекеті кезіндегі
міндет бүл ... ... ... ... анықтау болып
табылады. Бүл үшін біз, заттарда қасиеттердің белгілі бір ... ... және ... ... ... осы үғымға жататындығы
(немесе жатпайтындығы) туралы тұжырым жасаймыз. Себептерін бөлу ... ... осы ... ... әуел бастан-ақ белгілі болады.
Мәселе ... ... ... ие ... тиіс қасиеттерін, яғни оның осы
кластағы заттарға, осы ұғымдарға жататындығының ... ... ... Бұл ... ... алып келу әрекеті сияқты жалпы ... ... оған ие ... ... тек осы кластағы заттарды
тануға жеткілікті ... ғана ... ... ... ... бүкіл
жүйесін игеруді білдіретін себептерді көрсету әрекетін орындай алмайтын
болса, толыққанды қалыптасқан болып есептелінбейді. Бұл екі ... ... ... ... ... ... ... қасиеттер мен түсінікке
алып келу әрекеті сүйенетін қажетті де жеткілікті қасиеттердің арасындағы
байланысты ашып көрсетуге мүмкіндік ... ... ... ... онда оның ... ... ... аздау. Бұл әрекет бірқатар оқиғаларда ... алып ... ... ... ... осы ... ... ретіндегі қасиеттердің
белгілі бір жиынтығына сүйене отырып үнемі тани беру мүмкін еместігінде.
Көптеген оқиғаларда бірнеше осындай ... ... ... ... үшбұрыштың теңдік белгілері бұған мысал бола алады. Олардың
әрқайсысы екі ... тең ... ... ... ... Бұл ... түсініктің әр түрлі қасиеттері арасында, белгілі бір
жағдайларда олардың өзара алмасу қатынасын түсінуді қамтамасыз етеді.
Көрсетілген ... ... осы ... операциялар ретінде
енетін және заттардың мәнді ... ... ... ... бұл ... әрбір ғылыми салада өзіндік жәие осы сала үшін
ерекше әдістер мен ... ... ... ... ... ... пәні болып табылуы тиіс. Олар бір мезгілде қорытылған білімдер
түріндегі ерекше нәтиже ретінде түсінікті ... ... ... ... ... ... әрекеттердің бүкіл жүйесі бұл
әрекеттермен шектеліп, таусылмайды. Жалпы ... ... ... ... ... ... ... (түр, белгі) белгілеуге
байланысты теңеуді, жіктеуді, әрекетті жатқызуға болады. ... ... ... ... ... ... де, ... де анықталады.
Әрекет пен түсініктерді үғыну процесін басқаруды қамтамасыз ететін
шарттар
Жаңа түсінікті адам солар ... ... ... ... ... ... алуы ... Бұл процесті басқару үшін, әуел бастан
оқушылардың нәрселермен жасайтын ... осы ... ... ... ... ... ... қажет. Бұл жерде
оқушыларға заттың ... ... ... ... беру ... ... ... біз атап көрсеткен іс-қимылдар ішінен
бұл талаптарға түсінікке алып келетін іс-қимыл толығымен жауап ... ... ... ... ... ... бірінші
шарты - қойылған мақсатқа барабар әрекеттің болуы. Басқарудың екінші шарты
- атап көрсетілген әрекеттің ... және ... ... ... ... ... ... қажетті және жеткілікті жүйеден әр белгінің
барын (жоғын) белгілеуден және алынған нәтижелерді ... ... ... ... ... бар ... ... келесі
қисынды ереже бойынша жүргізіледі: егер қажетті де ... ... да ... онда нәрсе осы түсінікке сай келеді, егер біреуі ... да – онда сай ... егер ... ... үшін ештеңе
белгісіз болса, онда қалғандарының барлығы болғанның өзінде нақты жауап
беруге болмайды.
Осының негізінде ... - ... ... ... 1) алғашқы
белгісін ата; 2) объектіде алғашқы ... ... ... 3) ... жаз; 4) ... дүрыстығын тексер.
Егер жауап дұрыс болса, онда оқушыға ... және ... ... әрбір белгіге қатысты осылардың ... ... ... Егер ... қателескен болса, оған нәрсенің табуға ... ... ... ... ... Егер бұл көмектеспесе,
қатенің себептері анықталады және процесті тиісінше қайта құру ... ... ... ... ... ... оралады, т.с.с.
Белгілердің бүкіл жүйесін ... ... ... ... ... ... сонан соң алынған жауапты жазуы тиіс. Бұл жерде
әрекеттің бағдарлық негізіне ерекше ... ... ол тек ... ... сондай-ақ толық болуы тиіс. Біздің алғашқы ... 1957а; ... ... бұл шарт ... жоқ, түсінікке
алып келу әрекетінің бағдарлық негізі қүрамына тек ... ... ... ... ... ғана ... ал танымның қисынды ережесі
енгізілмеді. Осыған байланысты оқушылар қателіктерге бой ... ... ... ... ... - ... ... емес
мәселелерді қарастырған кезде орын алды.
Түсінікке алып келу әрекетінің бағдарлық ... ... біз ... процесінде белгіледік. Негізінде бұл таза
қисынды жолмен де істелінуі мүмкін еді.
Басқарудың үшінші шарты - әрекеттің ... ... ... (немесе материалданған) формада көрініс табуы. Түсінікке алып
келу әрекетіне қатысты бұл келесідей ... ... ... ... белгілер жүйесі ... ... бұл ... ... ... түзулер" түсінігін ұғыну кезінде
түзу сызықтың, тік бүрыштың моделі беріледі.)
Әрекеттің ... ... де ... төмендегідей сүлбалы
шартты жазу беріледі.
Оқушыларға араб цифрларының жанындағы оң ... ... ... бар, ... ... ... - жоқ, сұрау белгісі - ... ... беру ... ... екендігін білдіретіні түсіндіріледі.
Тік сызықтан кейінгі оң белгісі ... осы ... ... теріс
белгісі - келмейтінін, сұрау ... - ... ... ... білдіреді. Сонымен қатар, егер ... пен ... ... ... ... ... ... болса, онда екінші және үшінші
жағдайларда ... ... атап ... ... алгоритмі де
карточкаға кешіріліп жазылады.
Әрекет объектілері не қоршаган ортадағы ... ... ... мен ... түрінде беріледі, тіпті осы түсінікке сай
келмейтін объекті түрінде де беріледі.
Төртіпші шарт - атап ... ... ... ... ... арқылы кезең бойынша қалыптасуы.
Түсінікке алып келу әрекеті жагдайында осы негізгі кезеңдер ... ... ... ... ... таныстырудың бастапқы
кезеңінде (бірінші кезең) оқушыға ... ... ... соң,
түсінікке алып келу әрекетінің қызметі, қажетті және жеткілікті ... ... ... ... әр ... нәтижелер алу мүмкіндігі ашып
көрсетіледі, мұның ... ... ... ... ... ... ... материалданган формадағы бағдарларды
(белгілерді, ережелерді) қолдана отырып, тікелей ... ... ... түрінде берілетін нәрселердің ... ... ... ... ... ... зерттеуші әзірлеген сұлбаларда
сол шартты белгілер (" + ", "—", "?") көмегімен ... бес - ... ... ... соң ... ... де,
әрекет ережелерін де ешбір жаттаусыз естерінде сақтайды. Сонан кейін ... ... ... ... ... (үшінші кезең), мұнда тапсырма жазбаша
түрде беріледі, ал түсінік белгілері, ереже мен ... ... ... есте ... бойынша жазады. Бұл кезеңде оқушылар жұптасып,
бірде атқарушы, ... ... ... ... ... ... әрекет сыртқы сөздік формада жеңіл әрі дұрыс орындалса, онда ... ... - "өз ... ... сөз" кезеңіне ауыстыруға болады, ал
белгілерді қайта туғызуды, оларды ... ... ... ережемен
салыстыруды оқушы өзі жасайды. Оқушылар әлі де болса ... ... ата", "Ол бар ма, ... тағы сол ... ... алады.
Бастапқы кезде әрбір операцияның және соңғы жауаптың ... ... ... тек ... ... ғана ... ... және қажеттілік
шамасына қарай жүргізіледі.
Егер әрекет дұрыс орындалса, онда ... ... ... оқушы әрекетті өзі ... және ... ... бұл ... ... ... ... соңғы нәтижесіне
ғана бақылау қарастырылады, оқушы қиналғанда немесе нәтиженің дұрыстығына
сенімсіз ... кері ... ... ... ... енді ... ... ақыл-ойлық, идеалды болды, бірақ оның мазмүны оқушыға мәлім,
өйткені оны ол өзі ... және өзі ... ... ... ... ... - ... бойынша түрленуі бірте-бірте осылай
болады. Әрекетті қорыту параметрі бойынша ... ... ... ... ... ... ... талдап қорыту шектері алдын ала
белгіленеді. Талдап ... ... ... алу ... ... ... ... Бүл жерде, әрекеттің
бағдарлық негізінің арнайы да, жалпы ... та ... ... қажетті және жеткілікті жүйесімен байланыстағы арнайы
бөлігін талдап қорыту ... осы ... ... ... барлық
типті түрлері танып білу үшін беріледі. Мысалы, бұрыш туралы түсінікті
қалыптастырғанда, оқушылар шамасы бойынша ... ... ... және ... кеністіктегі орны бойынша, т.с.с. бүрыштармен жүмыс істегені
маңызды. Сонымен қатар бүл ... тек ... ... ғана ие, ... ... жоқ ... де алған маңызды.
Әрекеттің қисынды бөлігін таңдап қорыту мақсатында түсінікке алып
келудің қисынды ережесінде қарастырылған ... ... ... ... оң, ... және ... есептер талдау үшін беріледі. Бірқатар
зерттеуімізде біз, шарттары тым ... ... ... ... ... ... ... қүрамы және оң жауабы ... тек ... типі ... тән. ... ... ... келу ... жеткілікті қорытылмаған түрде ұғынады, бұл, әрине, оны
қолдану шегін шектейді. Артық белгісіз шарттары бар ... ... ... бір ... ... қана ... ... алда тұрған
есепті шешуге жеткіліктілігін ... ... ... ... ... ... өзіндік проблема ретінде байқалады.
Әрекеттің басқа екі параметрі бойынша ... бір ... ... қол ... Мұны ... ... тек соңғы – төртінші; және бесінші кезеңдерде ғана тиімді.
Басқа кезеңдердің барлығында да ... осы ... ... ... ... ... ... қорыту шараларымен бірге барлық
операциялардың дүрыс және ... ... ... ететін тапсырмалар
саны беріледі. Әрекетті етпелі кезеңдерде кідіртуге ... ... ... осы формада автоматтануына соқтырады, атап көрсетілгендей, әрекеттің
жаңа, генетикалық кейінгі ... ... ... ... ... ... ... бесінші шарты -
әрекеттің жаңа формаларын ұғыну кезіндегі әр операция бойынша бақылау.
Атап көрсетілгепдей, ... ... ... ... ғана ... атқаратын іс - әрекеттің мазмұны мен формасына қадагалау жасауға
мүмкіндік бермейді. Әр операция ... ... ... де, ... ... қамтамасыз етеді. Ұғымды түсінікке алып келу әрекетіпің көмегімеп
қалыптастыру, кезінде әрбір белгіні тексеру, ... ... ... ... ... ... ... түсінікке алып келу әрекетін қалыптастыру, алдында оқушылардың
танымдық іс-әрекетінің бастапқы деңгейін анықтау және алғашқы ... ... ... ... қажет
барысына дұрыс көзқарасын қалыптастыруға әсер етеді. Бұл жаста оқушының оқу
іс-әрекеттерінің компоненттерін (оқу тапсырмасын, оқу әрекеттерін, ... және ... ... ... ... да бір шекте игеруі
таңдаған кәсібіне көзқарас әсерінен оқу ... оның ... ... ... ... бала үшін ... оқу оның ... болып
табылады, бұл баланың оқуына компоненттерінің талабы игеруге ... ... Орта ... жасында мектеп оқушысы үшін басқа адамдармен оқу
барысында қарым-қатынас жасау ... рөл ... оны оқу ... түрлі қызметтерге араласуға көмектеседі. Жоғары мектеп жасында оқу-
кәсіптік іс-әрекеті ... ... ... оқу ... ... ... етуге дайындалуға әзірлік сатысы болып саналады. ... оқу ... іс ... ... сөз етіп қана ... оның жас ... көре
білген жөн. Оқу жасында ... ... ... ... балалық шағында оқуының өзін іс-әрекеттерге ... ... ... ... барлық мектеп жастарында еңбек ету,
спортпен шұғылдану деген секілді, өзге де ... ... бар, ... бірі де бұл ... ... ... ... етпейді.
Еңбек ету ересек адам үшін жетекші ... ... ... ... ... мамандық түрін білдіреді. Мектеп жасында ... ол ... ... ... бере ұласады. .
Жас ерекшеліктеріне мен бермей тұрып ... оқу ... сөз ... сияқты, оқушының жасына қарай дамуын, оқу іс-әрекетін белсенді
атқарушы ... және ... ... ... ... ... оқу ... жемісті талдау мүмкін емес.
Мотивация баланың жас ерекшеліктеріне байланысты болады, бірақ мотивті
бала сапасының пісіп-жетілу ... ... жасы ... ... және оның бұл ... өзге ... ... қарым-қатынас іс
әрекеттерін анықтайды. Басқаша айтар болсақ, ... бір ... ... ... ... мониторинг міндетті түрде танылады, оның жасы ... мен ... ... ... ... ... алады деп
ойлауға болмайды. Шын мәнінде әрбір ... ... ... бар, ... ол ... ... ... байланысты
болады. Сондықтан да оқушы мотивациясының жас ерекшеліктерін талдай келе,
мотивациясы оның жасы ... оның осы ... оқу түрі ... іс ... ... және өзге адамдармен қарым - қатынасы) анықтайтынына
ден қоямыз.
Енді психологияда ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері және мотивтерінің өзіндік
арақатынасы, мақсаттары, сезімдері, оқуға деген мүддесі мен қызығуы ... ... ... ... ... жасындағы оқу мотивациясы.
Бала мектепке келген сәтінен бастап, мотивацияның қалыптасуына талдау
жасаймыз. Объективті тұрғыда алып ... бала ... бүл ... ... ... ... алғашқы қосылуы, бұл тек ол үшін ... ... ... ... орта үшін де аса ... ... саты.
Мектепке барар алдында баланың ... ... ... ... ... қалыптасып үлгеретіні бәрімізге белгілі. ... ... т.б.) бұл жеке ... ... ... ішкі бағыты" деген анықтама береді. Ол баланың мектепке ... ... мен ... ... ... сөмкесін ұстауға деген
құмарлығы), жаңа оқу іс-әрекетіне ... ... ... ... жаңа жағдайдан орын алуға әуестігімен мінезделеді. Психологтар
мектепке дейінгі және мектептегі ... шағы ... бала ... рет оның объективті жағдайы мен ішкі ... ... ... атап ... Бұл кен ... қажеттілік мектепке субъективті
даярлықты құрайды. Мұнымен қатар, мектепке объективті даярлықта орын алады
- баланың мектепке келгендегі ... мен ... ... ... ... қазіргі заманның жеті жасар баласының
субъективті даярлығы басқа балалардың мектептегі қиындықтар жайында айтқан
әңгімелерінің әсерінен ... ... Бұл ... ... ... оқуға деген құштарлықтың балалар бақшасының өзінде қанағаттандырылып
жататынымен де ... ... ... ... ... дәрежесі
мәдениеттің жалпы дамуымен, радио, теледидарды пайдаланумен де ... ... ... жеті ... ... ... қанықтық деңгейі
осыдан отыз-қырық жыл бұрынғы деңгейден тым ... ... ... ... субъективті дайындық деңгейі төмендеп, ал ... ... ... ... бастауыш мектепте балалардың мотивациясын
одан әрі қалыптастыру ісін күрделндіреді.
Енді төменгі сынып оқушысының мотивациясының жағымды және келеңсіз
жақтарын ... оның осы жас ... ... даму ... ... ... жақтарына баланың мектепке деген ... ... оның ... ... ... ... құштарлығы жатады.
Төменгі мектеп ... ... ... ... кеңдігі -
оларды қоршаған ортадағы көптеген құбылыстардың, тіпті орта ... да ... ... қызықтыруынан көрінеді. Бұл
әуестіктерінің кеңдігі ... ... ... ... ... батырлық-романтикалық сюжеттерге, кітаптардагы сюжеттерге,
кинофильмдер сюжеттеріне ... ... ... ... ... ... ойнау барысында төменгі мектеп ... ... ... ... ... ойындық жанашырлық
танытулары ... ... ... ашықтық бастауыш сынып
оқушыларының аңқаулықтары, олардың ... ... ... ... ... ... тапсырмаларын орындауға деген даярлықтары бұл ... ... ... ... ... ... тигізуге деген парыздылықтың кең әлеумегтік мотивтерінің
қалыптасуына жағымды жагдайлар жасайды.
Бастауыш сынып ... ... ... ... келтіретін
бірқатар кері мінездемелерге де ие. Сонымен, бастауыш сынып ... олар оқу ... ұзақ ... ... аса әрекетті
емес;
- тұрақсыз, яки жағдайға байланысты, тез қанағаттанғыш және ... тез, ... ... ... (оқушыны оқу материалдары мен
тапсырмалар тез мезі етіп, шаршап қалады);
- түйсінуі төмен, ол ... бұл ... не ... неге ... ... көрінеді;
- осал жалпыланған, яғни бір немесе бірнеше пәндерді, сыртқы сипаттары
бойыпша біріккен түрдегі пәндерді қамтыған;
- ... ... оқу ... ... ... оқу
нәтижесіне мән беуі (білім алуда оған ... ... ... ... соң ғана заңдылықтарына мән беру); бастауыш сыныптардың соңына дейін
көбіне оқу ... ... ... ... ... ... (бұған мүғалімдердің де кінәсі бар, себебі баға көбіне жасалған
жүмыстың нәтижесіне ғана қойылады, оқушының ... ... ... мүғалімдер кейде түсініп жатпайды).
Бұл ерекшеліктердін барлығы үстіртін, бірқатар жағдайларда оқуға
деген, мектепке деген ресми, көңіл ... ... ... ... оқу ... ... ... ізімен жүрер болсақ, 1-ші
сыныптан 3-ші сыныпқа ... ... ... ... Бастапқыда мектепке
келген оқушыларда мектепте болудың сырт келбеттік қызығушылықтары басым
(партада ... ... кию, ... ... т.б.), одан соң оқу ... нәтижелеріне деген қызығушылықтар туа бастайды (алғаш рет жазған
әріптері мен сандарына, мүғалімнің ... ... ... одан соң ғана
оқу барысына, оның маңызына, ал одан ... - ... алу ... ... ... сипатпен өзгереді: бастауыш мектеп оқушылары
жеке фактілерге деген ... ... ... деген
қызығушылыққа бет алады. Соңғы жылдары жүргізген психологиялық ... ... ... орта ... ... ... деген қызығушылыққа негіз
қалаиа бастайтынын көрсетті. Төменгі мектеп жасында өзін-өзін білімге
құштарландыру мотивтері туады, ... олар ең ... ... - ... ... ұмтылумен, қосымша кітаптардың үзінділерін оқумен
сипатталады.
Әлеуметтік мотивтер ... ... ... ... түсінігінен оқудың қажеттілігін терең түсінуге, "өзі
үшін" оқу түсінігіне бет бұруына қарай дамиды, бүл ... ... ... ете ... Бұл ... ... ... мотивтер
оқушының бірінші кезекте мүғалімнің қолпаштауын қалап ... ... ... ... ... ... ... ақпейіл де
сенгіш, әйтсе де, ол нашар баға алғанда қатты қынжылады. Осы ... ... ... ұжымында белгілі бір орын алып, жолдастарының пікіріне
бағытталуға деген ... ... ... ... ... ... бастауыш
сынып оқушысында кең түрде ... ... ... ең жалпы, бейкүнә
бейнеде көрініс береді.
Бастауыш мектеп ... ... ... ... ... ... Егер олардың сандық қарқынын қадағалайтын ... ... ... ... ... ... жағымды қатынастың біршама
төмендейтінін көреміз. Бастауыш және орта мектеп ... ... ... ... ... ... ... байқайтын
болса, оларды арнайы зерттеулер де анықтап ... ... ... ... ... деген қызығушылықтары 1-2-
сыныптарда жоспарлы түрде артып, 3-ші сыныпта ... және ... де ... ... ... ... ... мұғалім тек даяр білім бағдарын ұстанған, оларды есте
сақтауды тек даяр ақпараттардан алған сыныптарда, ... ... ... ... ... ... байқалады. Атап өткеніміздей,
3-ші сыпып оқушылары ... оқып ... ... айтып беруді,
тақтадан тапсырмаларды, жаттығуларды көшіруді, ережелер мен өлеңдерді жатқа
айтуды ұнатпайды, олар тапсырмалар мен мысалдарды өз ... ... ... ... жабыстырып сурет салуды ұнатады.
Басқаша айтсақ, бастауыш ... ... өз ... ... ... бар ... орындағанды ұнатады. Осы жастағы оқушылар
қиынырақ тапсырмаларды орындағанды ұнататынын аңғарамыз.
Бастауыш сыныптарда оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... баға қоюға әуестігінен көреді,
бүл балаыың оқуға деген ынтасын ... ... ... ... бәсеңдетеді.
Оқу мотивациясының біршама жалпы төмендеуі бастауыш сынып соңында
мұғалімнің бағытын жоққа ... ... ... ... дсген жағымды
қатынастың бәсеңдеуінде, мұның занды түрде жүруінде, ... ... ... ... баруға деген қызығушылығы өзінен-өзі
бәсеңсиді, оның бұған еті үйренеді. Оқудың әлеуметтік маңызын түсіну ... ... ... ... білім алу әдістерімен нығаюы тиіс. Мұғалім
бұл әдіс-тәсілдерді дұрыс нәтижеге ... ... ... ... ... ... ... мақсат қою үрдісі қандай сипатта болады? Мектеп
алды жасында бүл қабілеттілік баланың ойын барысында белгілі бір ... ... оны іске ... ... ... ... алдын ала есте сақтау, назар
аудару, өзінің мінез-құлқын үйымдастыру, бұл ... ... ... ... игергендіктен, көптеген психикалық
міндеттер (еске сақтау, мән беру) табиғи түрде тұрақталады.
Бұл төменгі ... ... ... ... ... ... ... қоюы оқушының:
• мұғалім тапсырған мақсаттарды қабылдауға ... ... ... өз ... ... ... ... сыныпқа өтуде арта түседі, бүл ... ... ... ... ... оқушының әдептілігінен байқалады);
• мақсаттардың маңыздылығы мен кезектілігін сабақта да, уақытын өз
бетінше үйымдастыруда да ... ... ... орындау кестесін сақтауда);
• мүғалім тапсырған мақсатқа апарар жолда аралық жүйені өз бетінше
анықтауымен сипатталады. Мәселен, ол өзінің ... ... ... сонымен бірге бұл аралық мақсаттарға жеткізетін
құралдарды анықтай біледі.
Бұл жастарда мақсат қою процесінің осалдығы ересек ... ... ... көп ... кететіндігінен, мысалы, сабақта мән бермей
отырудан кәрінеді. ... ... ... оқушының өзі қойған
мақсаттарын бағындырып, мүмкіншіліктерімен үйлестіре ... оқу ... ... ... оқу ... төмендеуін тудыруы
ықтимал. Төмепгі жастағы оқушының мақсат қою ... оқу ... ... ... ... ... ... қою өзге де іс-
әрекет түрлерінде аумалы-төкпелі, әр түрлі қарқынмен ... ... ... іс-әрекетінде ол анағұрлым әрекетшіл жүреді. Егер оқушылар оқу іс-
әрекетінде өз мақсаттарын тек мұғалімнің мақсатына ... ... ... қою ... ... ... Төменгі сынып
оқушысы себеп-салдарлық қатынасты оңай игере бермейді, себебі мен ... ... "не ... ... ол үшін ... ... ... жатады
(А.А.Чуиаева).
Төменгі мектеп жасындағы мақсат қою үрдісінің ауыр ... ... ... ... ... талдау нәтижелерінен көрінеді. Мұнда
төменгі сынып оқушыларының бірнеше топтары ... ... ... топ ... төзімді, кедергілерге қарамастан, мақсатын
сақтауға бейім оқушылардаи қүралды. Бұлар - ынталы, ез ... ... ... ... қоя ... ... Дегенмен бұл оқушылардың да
кемшіліктері бар. Олардың кейбіреулеріне кедергіге тап ... ... ... олар ... тек ... жету ... ғана жету қабілеттеріне ие. Бұл топтың өзге ... тап ... ... ... ересектердің қолғабысынан құр
алақан қалады.
Екінші топта балалар күш-жігерлеріп жұмсауға ... ... ... ... ... до, оған ... бермейді; олар мұғалімнің жалпыға
бірдей қойған мақсаты оларға қатысты ... ... ... ... іс-әрекеттері бірқалыпты емес көңіл күйлеріне ... ... ... да ... немесе мүлдем қимылдамайды; сәйкесінше, өзге
оқушылармен салыстырғанда олардың оқудағы табыстары да да жақсы, не ... ... ... ... басты кемшілігі - қызбалығында, өздерінің іс-
әрекеттерін мұғалімнің талаптарына сай ... ... ... ... ... ... арнайы тәрбие жұмыстарын
жүргізуді талап етеді.
Үшінші топ күш-жігерлерін сирек қана ... оңай ... ... ... Олар кез ... ... алдында жасиды,
өздеріне сенімсіз, мақсатты еске түсіруді қажетсінеді, тапсырманы орындауда
қолпаш көрсетіп, ... ... олар ... ... ... ... ... ұсыныс білдірмейді. Бұл оқушылар бөтеннің
ұсынысына бағынуға, қайшылыққа тап ... жай ... ... қойылган
мақсаттан бас тартуға дейін бар "білмеймін", ... ... ... ... ... ... ... күш салуын, мақсатқа
жетуде өз күштеріне сену қабілеттерін ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдерінің жоқтығында ғана емес,
оқу мотивациясының қалыпсыздығында оның ерікті ... - ... ... ... Бұл, ... ... ... балалық шақ кезеңіне
тән.
Мақсат қою үрдісінің әлсіздігі, мұғалімнің талаптарын ... ... оқу ... кері ... ... ... себеп болып табылады. Мұндай жағдайда мұғалім өзінің ... ... ... сай, оның ... ... ... отыра, оқушыларға өзінің оқудағы мінез-құлқын мақсатты орындауға
ұластыруға жүйелі және кезекпелі түрде көмектесуі қажет.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып жасындағылардың ерекшеліктері мен дамуы6 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
Баланың жастық кезеңдегі зерттеудегі ойлар7 бет
Жеке кәсіпкерлік: тірлік, табыс, тәуекел20 бет
Жоғары сынып оқушысының танымдық қызығулары мен кәсіби анықталуы7 бет
Әдебиетті оқытудың инновациялық әдістемесі, технологиясы230 бет
Білімді, іскерлікті, дағдыны меңгеру процесі5 бет
Access бағдарламасын меңгеру82 бет
Delphi ортасында Гуманитарлық-техникалық бөлім меңгерушінің автоматтандырылған жұмыс орыны81 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь