1986 жылы 16 желтоқсан оқиғасы

Кіріспе бөлім
2. КОКП Орталық Комитеті пленумы шешімінің салдары.
3. Цифрлар сыр шертеді және 1987 жылғы КОКП Орталық Комитетінің аташулы қаулысы.
Негізгі бөлім
1. Теңеу таппай қиналып
Қолданылған әдебиеттер
1. ХХ-ғасырдың 80-жылдарының ортасына таман барша кеңестік қоғам сияқты Қазақстандық қоғамда өмірдің күрделі кезенің басынан кешіп жатқан еді. Сан мындаған адамдарды құрбандыққа шала отырып өмірге келген әлеуметтік экономикалық тұжырымдаманың кеңестік үмісі белгілі бір нәтижелерге қол женткізген сияқты көрінгенімен соншалықты сәтті тәжірибе болмады. КОКП-ның басшылығында отырғандардың ойлап тапқан экономикалық және идеологиялық докториноларына оқыған қазақ зиялыларының бір бөлігі асқан сақтықпен қараған тұс еді.
1986 жылы 16 желтоқсан күні Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы Д.А. Қонаевты орнынан алып, оның орнына бірінші хатшы етіпГ.В. Колбинді тағайындауы жастар қозғалысына тікелей түрткі болды, мұның өзі республика халқының өмірлік мүдделеріне қатысты мәселелерді шешу кезіндегі Орталықтың өрескел өктемдігі деп қабылданды. Орталықтың әміршіл іс-әрекеттері мен қайта құрудың жарияланып жатқан демократиялық принциптері арасындағы айқын қайшылық ерекше азу-ыза туғызды.
Жастар наразылығының тереңге бойлаған тамырлары тұрмыстың төмен деңгейіндегі, әлеуметтік әділетсіздік пен әміршіл әкімшіл жүйенің кемшіліктерінде жатқан болатын.
Орталық Комитет пленумының шешіміне алғашында Алматы қаласындағы жастар мен жұмысшылардың шағын тобы наразылық білдірген еді. Демонстрация бейбіт және саяси сипатта болды. Онда мемлекетті құлатуға шақырған ұрандар айтылып, басқа ұлттарға қарсы бай-балам салынған жоқ. Республика Компартиясы Орталық комитетінің үйі алдына жиналған жастар заңдарды және қоғамдық тәртіпті бұзған жоқ, олар тек пленум шешімі жөнінде түсінік беруін талап, етіп сол шешім мен өздерінің келіспейтінін білдірді.
1. Бейісқұлов. Т. "Желтоқсан ызғары". Алматы "Мерей", "Қазақстан", 1994.

2. "Желтоқсан құрбандары жоқтау". Алматы "Жалын", 1992.

3. Айтбайұлы Т. , Зейнәбін Т., Алматы, 1986. Желтоқсан. Алматы "Дәуір",
1992.
        
        1986 жылы  16 желтоқсан оқиғасы
Кіріспе бөлім
1. ХХ-ғасырдың 80-жылдарының ... ... ... ... ... Қазақстандық қоғамда өмірдің күрделі кезенің ... ... ... Сан мындаған адамдарды құрбандыққа шала отырып өмірге ... ... ... кеңестік үмісі белгілі ... қол ... ... ... ... сәтті тәжірибе
болмады. КОКП-ның басшылығында отырғандардың ойлап тапқан экономикалық және
идеологиялық докториноларына оқыған ... ... бір ... асқан
сақтықпен қараған тұс еді.
1986 жылы 16 желтоқсан күні Қазақстан Компартиясы Орталық ... ... Д.А. ... ... ... оның ... бірінші хатшы
етіпГ.В. Колбинді тағайындауы жастар қозғалысына тікелей түрткі ... өзі ... ... ... мүдделеріне қатысты мәселелерді шешу
кезіндегі Орталықтың өрескел өктемдігі деп қабылданды. Орталықтың әміршіл
іс-әрекеттері мен ... ... ... ... ... ... айқын қайшылық ерекше азу-ыза туғызды.
Жастар наразылығының тереңге бойлаған тамырлары ... ... ... ... пен ... ... ... жатқан болатын.
Орталық Комитет пленумының шешіміне алғашында Алматы қаласындағы жастар
мен жұмысшылардың ... тобы ... ... еді. ... бейбіт
және саяси сипатта болды. Онда мемлекетті құлатуға ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Республика
Компартиясы Орталық комитетінің үйі алдына жиналған жастар ... ... ... бұзған жоқ, олар тек пленум шешімі жөнінде түсінік беруін
талап, етіп сол шешім мен ... ... ... ... әуел ... ... мен тең ... диалог
бастағысы, олардың пікірін тыңдағысы келмеді. Саяси наразылықты билікке
төнген ... деп ... ... оған ... ... ... жағдайына
келтірумен және алаңды демонстранттар санынан әлденеше есе көп күштермен
қоршау арқылы жауап қатты. Бой көрсетулерге ... әрі ... ... баға ... ... ... ССРО Ішкі істер
министрлігі мен мемлекет қауіпсіздігі комитетіне хабарланды. ... ... ... ... ... ... отырып, басып-жаншу туралы
мәселе қойылды.
Республика басшылығының үстіне өтінуі бойынша ССРО Ішкі істер министрі
А.В. Власовтың Ішкі ... ... ішке ... ... ... түрлі аймақтарынан Алматыға жеткізу жөнінде шешім қабылдауының
ешқандай қажеті жоқ еді, мұның өзі әрі заңсыз ... ССРО ... ... ... ... ССР ... Советі Алматы қаласында төтенше
жағдай жариялаған жағдайда ССРО ... ... ... немесе
сессиясы ғана қабылдауға праволы болатын. Бұл ... ... ... ... органы мен үкіметінің ту сыртынан қабылдаған адамдардың аз
тобы ғана.
Қазақ жастарының 1986 жылы желтоқсанда Алматы және ... ... бой ... ұлтшылдық сипатта болған емес. Мұнын өзі
Конституция кепілдік берген және қайта құру жариялаған азаттық және ... ... ... ... ... ... ... еді.
2. КОКП Орталық Комитеті пленумы шешімінің салдары.
Бейбіт және аз адам ... ... ... ... ... республика басшыларының өткір жағдайдан шығудын
бейбіт жолын таба ... ... ... ізгі ... ... ... ... себеп болды. Сөйтіп аз адам қатысқан демонстрацияның ... ... саны ... ... ... ... ... басуға
талпыныс жасаған сайын, халықтың көкірегіндегі ашу-ыза ... ... ... ... ... күштері заңдылықты бірнеше
дүркін және өрескел түрде бұзды, ұсталғандарды ... ... ... ... ... ... ... прокурордың рұқсатынсыз тергеу
изоляторларында, көбіне ... ... ... ... ... ... ... машиналары әбден таяқ жеп, ауыл жарақатпен
ұсталғандардың бір тобын Әл-Фараби көшесі ... ... ... ... ал ... ... ... “Путь Ильича” және Қаскелен
бағыттарындағы карьерлер мен күл-қоқыс үйінділеріне апарып ... ... ... ... қуу мақсатында Орталықтың әмірімен
ұйымдастырылған “Метель-86” операциясы жедел іске кірісті. “Метель-86”
операциясын ... ... ... 15 “БТР” машиналары болды.
Ереуілшілерді басу мақсатында оларға мұздай су құйылған ... ... ... ... кезінде сойылдар, саперлік кішкентай күректер,
қызмет иттері пайдаланылды.
Жұмысшылар мен қызметшілерден азаттық құрамалар құрып, оларды қаруландыру
жөнінде нұсқау берген, сол арқылы ... ... ... ... ... қарсы қойған партия және ... ... ... сөзсіз лайық. Мұның өзі оқиғаларға ... ... ... Мұндай саяси соқырлық пен жете ... ... ... ... ... ... сыр ... және 1987 жылғы КОКП Орталық Комитетінің аташулы
қаулысы. Желтоқсан оқиғаларының зардаптары ... ... ... ... дәл ... ... орта ... алғанда:
➢ 20 мың адам ұсталып, тексеріске, тергеуге тартылған
➢ 10 мыңдай адам әртүрлі дене ... ... ... дәлелсіз 102 адамды бас бостандығынан айырып, әртүрлі
мерзімге соттаған
➢ Партия ... ... адам ... 210 ... ... 1164 ... мүшесі комсомолдық жаза алды.
Бұдан басқа әкімшілік жолмен 707 адам жазаланып, 1400 ... ... ... ... ... шара ... 90 адам ... ССР Қылмыстық кодексінің 60 шы (ұлттық және ... ... ... және 65-ші ... тәртіпсіздік) баптары
бойынша сотталып, итжеккенге айдалды, оның екеуі ату жазасына
кесілді.
➢ Ішкі ... ... 1200 ... ... ... және ... 309 адам ... босатылды, жоғарғы оқу орындарының
12 ректоры қызметінен алынды.
➢ Сондай-ақ желтоқсан ... ... етіп ... ... ... ... үшін ... құқық қорғау органдары
мен мекемелердің ... ... ... ... Ішкі істер министрлігінің: 5 қызметкері “Қызыл Жұлдыз”
орденімен (Э. ... ... ... Н. ... және М. ... қызметкері медальмен, 30 қызметкері Қазақ ... ... ... ... т.б. ... ... мен ақшалай сый-сияпаттармен
марапатталып, олардың көрсеткен “жойқын іс-әрекеттері” туралы ... КСР Ішкі ... ... газетінде толығынан жазылып отырды.
1987 жылдың 1 шілдесінде қазақ халқын әлемге масқара етіп айыптаған КОКП
Орталық Комитетінің “Қазақ республикалық ... ... ... және патриоттық тәрбие беру жұмысы туралы” арнайы, атышулы
қаулысы дүниеге келді.
Нәтижесінде қазақ халқына:
... ... ... ... ... күш көрсету), жасампаздыққа, дұрыс даму
бағытына, алдыңғы қатарлы ой-идеялар мен теорияға, ... ... күш ... сөз ... соқыртанымына табынатын;
➢ Тәрбиесі-коммунистік қоғамға жат.
“Ұлтшылдық” тұрғыдағы;
➢ Жастары-наркомания мен алкоголизмнен ... ... ... ... ... ... бір бунтарларды дәріптейтін, ой-
өрісі интернационализм тұрғысына әлі көтеріле алмаған
➢ Санасында-ұлтшылдық басым, басқа ұлт өкілдерімен тіл ... ... өмір ... дағдыланбаған халық,-деген айып тағылды.
Сөйтіп,1986 жылғы желтоқсандағы оқиға Қазақстан Ұлтшылдығының көрінісі
деп бағаланды.
Негізгі бөлім
1. ... ... ... ... жаны бар, көзі ... ... ояу қазақ азаматын 1986
жылғы 17-18 желтоқсандағы бас көтерулер қалай бағаланды, оның ... ... пе?” әлде ... ма?” ... ... жиі ... ... мәселе жөнінде ұлтым қазақ дейтін көптеген акдемиктер мен ғалымдар,
зерттеушілер тынбай еңбек етті, әлі де еңбек ... ... 1986 ... байланысты түрлі пікірлер мен көзқарастар қалыптасып, ... ... ... ... зерттеуші-ғалым Әбіш Кекілбаевтың
желтоқсанға байланысты ... ... атты ... ... 1996 жылы 31 қараша) баға берсек: “Мұнда ең ... ... ... мемлекеттік дәрежеде Қазақ ССР ... ... ... ... ... ... қарауға бағытталған
талпынысты көресіз. Автор ... ... ... ... ... мен ... ашуға ниет еткен. Ең алдымен ... ... ... ... жасаған Әбіш Кекілбаев екенін айта кеткен жөн.
Алайда, Әбекең 1986 ... ... ... ... ... “Желтоқсан оқиғалары”, “Алматы оқиғасы”, “Реформаторлық қозғалыс”
сияқты қаз-қатар ... ... ... ... ... ... ... “Орталықтың бір ғана озбырлығын пайдаланып, күллі ... ... ... жаңа сапалық өреге көтергені үшін” бәлкім,
көтеріліс деп те пайдалануға болады деп қарайды. ... осы ойын ... ... ... ... классикалық анықтамасы бойынша, жаппай
етек алу, көтерілісшілер жағынан күш қолдану ... ... ... штабының болуы, материалдық және техникалық, әскери дайындық
жасуа сияқты сипаттар керек.
Желтоқсан оқиғасында ... ... ... ... ... ... ... салдары жағынан бүкіл бір ұлт, бүкіл
бір елдік ауқымдағы әлеуметтік процестерді ... ... бере ... ... ... ... әбден лайық. Кең ауқымдағы әлеуметтік
қозғалыстың басталуына мұрындық болатын ... ... де ... жалаң болмауы үшін, Батыс социологтарының беделді өкілдерінің ... ... ... ... аударуға болады. Оның айтуынша, әлеуметтік
қозғалыс дегеніміз-бұл жалпы мүддеге немесе жалпы мақсатқа ... ... қол ... ... ... талпыныс. Оның кейде ... ... ... ... ... ауытқуы да ғажап емес.
... Ал жастардың желтоқсандық бас көтеруінде жалпы мақсат қандай айқын
көрінсе, ұжымдық сипаты, бұқараның ... ... ... ... шыға ... орын ... да ... айқын”.
Бұл пікірге академик М. Қозыбаевта
“1986-желтоқсан: Дақпырт және ... атты ... ... ... жыл 4-5 ... ... Осы материалдарда 1986 жылғы желтоқсанды
алдымен “Желтоқсан ... ... ... ... ... ... деп ... оған көтеріліс деп баға береді.
Дегенмен, қандай да бір көтеріліс болмасын, ол-саяси ... ... ... ... ... ... да ол билік тарапынан ... ... ... ...... ... деген сөздің мәнін жете түсіну үшін, қалың көпшілік оқитын,
анықтамалыр мен сөздіктер атасы – ... ... ... жай ғана ... деген сөздің
анықтамасы жоқ. Ал ол сөзді тауып алып қарасаң, онда: “қарулы ... ... деп ... Бұл ... қарусыз жай ғана көтерілістің
болмайтынын байқатса керек. Сол “нұсқаумен” ең үлкен ... ... ... ... “Қарулы көтеріліс қайсы бір әлеуметтік
топтың және ... өмір ... ... ... ... қарсы бас көтеруі (352-
бет) деп жазылыпта. ... ... ... ... ... ... мен “Қазақ Совет энциклопедиясының” (528-бет) қарағанда, олар да нақ
осы айтылғанды сөзбе сөз қайталайды.
Көтеріліс пен қарулы ... ... ... ... ... ... тапқа, топқа, режимге қарсы ... ... ... әбден болуы мүмкін екенін түсінген, бірақ орын ... пен ... ... езу, ... тағы сол сияқтылардан
әбден зықысы шығып, бұқара халықтың іші қазандай ... одан әрі ... ... ... ... өлімнен де қорықпаған, ортақ мақсат
үшін жанын құрбан ... бас ... ... ғана болуы мүмкін. Бұл
әрине, сол, іші қазандай қайнаған бұқара халық түгелімен көтеріліске ... ... деп сөз ... оның ... бір ... одан да, сол бұқара
халықтың санасын арқалаған, байларына сіңірген топтары шығуы ... ... ... ... ... шуылдасып, жамырасып жазып, айтып
жүргендігіндей, бұрынғы немесе соңғы орыс империясының отары ... ... ... зомбылығы, астамшылдығы және тіліне тигізген зияны мен
кесірі, сталиндік ... ... ... өз елінде күрт
төмендеуі, тағы сондайлардың іште ... ... ... ... шығуының Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы
Д.А.Қонаевтың орнына алынып, оның орнын ... ... ... сылтау болды-ақ десек, 1986 жылы ... ... ... ... ... ... жеткізерліктей буырқанған сананы бойына
сыйғыза алмады.
Желтоқсан жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... ақтау үшін, ол алғашқыда бейбіт түрде, заңға
қайшылықсыз жағдайда жүріп отырды деп көрсетеді. Осылай өте отырып, ақыл-
ойлық қате ... ... ... ... ... ... да көтерілістің белгілері
болмайды;екіншіден, заң бейбіт іс-қимылдарға ғана рұқсат етеді, ... ... да ... ... ... етуі ... емес.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Бейісқұлов. Т. "Желтоқсан ызғары". Алматы "Мерей", "Қазақстан", 1994.
2. "Желтоқсан құрбандары жоқтау". Алматы "Жалын", 1992.
3. Айтбайұлы Т. , ... Т., ... 1986. ... ... "Дәуір",
1992.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1950-1960 жылдарындағы қазақстанның қоғамдық - саяси өмірі7 бет
1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы17 бет
1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы жайлы12 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасына қазақ жастарының қатысуы және оның тарихи маңызы25 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасының қозғаушы күштері мен барысы13 бет
«Желтоқсан ызғары» ұрған бәйшешектер11 бет
«Қайта құру» кезеңіндегі Республиканың қоғамдық – саяси өміріндегі өзгерістер. 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы20 бет
Алматы 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы және оның бағасы11 бет
Асанова Ләззат Алтынайқызы1 бет
Желтоқсан жаңғырығы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь