Монополиялар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2
І бөлім
1.1 Монополиялар: түрлері, түсінігі, ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2. Монополиялық биліктің көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
ІІ бөлім
2.1. Монополиялық бағаны қалыптастыру ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2. Монополялық биліктің әлеуметтік шығындары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.3. Мемлекет тарапынан монополияны реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.4. Монополиялық бәсеке нарығының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
ІІІ бөлім
3.1. Қазақстанда монополиялар және монополияларға қарсы саясат ... ... ... ..26
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
Монополия (грек. monos — жалғыз және poleo — сатамын) — 1) бір нәрсені иемденуге немесе қандай да бір іс-әрекетті орындауғы деген ерекше құқық; 2) капитализмге тән белгілі бір саладағы билік; 3) бір заттың мемлекетке, ұйымға, фирмаға, жеке адамға және т.б. жинақталуы.
Жұмыстың өзектілігі. Қазіргі таңда монополиялық державалар өз мемлекетінде немесе дүние жүзінде бәсекелес компанияларға қиындық туғызуда. Ал бәсекелестік болмаса, онда алға даму да баяу жүретіні белгілі. Тұтынушылардың олардан шегетін негізгі зияны — компаниялардың қалауынша қойылатын бағалар. Бағалар еркіндігі де бәсекелестіктің болмауынан туады. Осының салдарынан тұтынушылардың таңдауы да шектеледі. Ал бұл өз кезегінде елдің әлеуметтік жағдайы жағынан нашарлауын көрсетеді. Монополиялық билік ұсыныс пен сұранысқа да үлкен әсерін тигізеді. Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруге дайындалуда. Бұл елдің отандық өнім өндірушілерінен жоғарғы деңгейдегі дайындықты талап етеді. Егер елде тек монополиялық компаниялар болса, онда олардың бәсекелестікке төтеп бере алуы мүмкін деуге болады. Ал төтеп бере алмаса, онда елдің экономикалық өндірісі зардап шегеді. Осыны ойлай, мемлекетте фирмалар өндірісі бірдей дәрежеде болуы керек деген тұжырымға келдім. Тіптен алсақ, Қазақстанның 50 бәсекеге қабілетті мемлекеттер қатарына қосылуы үшін де осы мәселелердің қарастырылуы қажет.
1. “Микроэкономика” — Н.Қ. Мамыров, Қ.С. Есенғалиева, М.Ә.
Тілеужанова.
2. “Экономикалық теория” — Әубәкіров, 1999.
3. “Экономикалық теория” — Әубәкіров, 2000.
4. “Іскер адамның орысша-қазақша экономикалық сөздігі” — Алматы, “Даму”, 2002.
5. “Экономикалық теория” — Мәуленов.
6. “Национальная экономическая система” — У. Баймуратов, Алматы, “Ғылым”, 2000.
7. “Экономикалық теория” — Осипова.
8. 1991-2002 экономикалық даму, статежегодник. Нацстаткомитет.
9. “Экономикалық теория” — Крымова.
10. “Экономика Казахстана на пути приобразовании” — Кенжегузин М.Б., Алматы, 2001.
11. “Общий курс финансов” — Мельников В.Д., Ли В.Д., Алматы, Институт развития Казахстана, 2001.
12. “Государственное регулирование естественными монополиями В Казахстане: ретроспективно-прагматический подход” — Никифорова Н.В., Максутов А.Б. Институт Развития Казахстана, Алматы, 2001.
        
        Жоспар:
Кіріспе.....................................................................
................................................2
І бөлім
1.1 Монополиялар: ... ... ... ... ... ... ... ... Монополялық ... ... ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда монополиялар және ... ... ... ... monos — ... және poleo — ... — 1) бір нәрсені
иемденуге немесе қандай да бір ... ... ... ... ... ... тән ... бір саладағы билік; 3) бір ... ... ... жеке ... және т.б. ... ... ... таңда монополиялық державалар ... ... ... ... бәсекелес компанияларға қиындық туғызуда.
Ал бәсекелестік болмаса, онда алға даму да баяу ... ... ... ... ... ...... қалауынша
қойылатын бағалар. Бағалар еркіндігі де бәсекелестіктің болмауынан туады.
Осының ... ... ... да ... Ал бұл өз ... ... ... жағынан нашарлауын көрсетеді. Монополиялық билік
ұсыныс пен сұранысқа да үлкен ... ... ... ... ... ... ... ұйымына кіруге дайындалуда. Бұл елдің
отандық өнім ... ... ... ... ... ... елде тек монополиялық компаниялар болса, онда олардың бәсекелестікке
төтеп бере алуы ... ... ... Ал ... бере алмаса, онда елдің
экономикалық өндірісі зардап шегеді. Осыны ойлай, ... ... ... ... ... ... ... тұжырымға келдім. Тіптен алсақ,
Қазақстанның 50 бәсекеге қабілетті мемлекеттер қатарына қосылуы үшін де осы
мәселелердің қарастырылуы қажет.
Жұмыстың мақсаты
Бұл курстық ... ... ... ... ... ... жүргізу. Қазақстанның монополия нарығын зерттеу ... ... ... ... ... ... жоғарылауы
экономикадағы демонополизация процесін басқару шарттар жүйесіне байланысты.
Мемлекет тарапынан ... ... ... ... талдауы арқылы жаңа
монополистердің тууы, осы өндіріс орындарының жұмысын басшылыққа алуы
табиғи монополияда нақты ... ... ... себебі болып
табылады. Нарықтық экономиканың дамуына ... ... ... мен ... өзгеруі керек. Антимонополиялық заңдардың негізгі
қарастыратын мәселесі — еркін бәсекелестікті және ... ... ... қорғау, т.б. Қазақстан Республикасындағы моноплиялық
компаниялармен танысу, ... ... ... нарыққа әсерін талдау курстық
жұмыстың соңғы тарауында ... ... ... түрлері, түсінігі, ерекшеліктері
Нарық құрылымының ерекшеліктерін сипаттайтын ең басты көрсеткіштердің
бірі, осы қарастырып отырған нарықтардың фирмалардың саны болып ... ... ... ... ... және ... ... саны өте
көп болады. Сондықтан олардың әрқайсысы жеке ... ... ... әсер ете алмайды. Тауардың бағасы нарықтағы сұраныс пен ұсыныс
арасындағы байланыс ... ... ... ... ... ... ... бәсеке нарығында тауардың бағасын тұрақты деп және
өздерінің ... тыс деп ... Өнім ... ... ... ең ... деңгейге жеткізу, сондықтан олар әрдайым ... ... ... ... ... сөздің өзі экономикалық пайданы бөлу және тұтынушының
таңдауының бар екендігін көрсетеді. Дәл осы ... де ... ... ... үшін ... жасайды. Ал монополия
жағдайында тұтынушының алдында бір ғана ірі ... ... ... да, ... да монополистің өнімін пайдаланып, оның ... ... ... ... ... ... ... ие болуына
оның тауарына ерекшеленуімен қатар, осы ... ... аз ... ... ... [2, 29]
Негізінен монополияның ерекшеліктеріне келетін болсақ, монополияның
төрт ерекшелігі бар. Олар:
1) өнімнің ерекше ... ... көп ... ірі ... ... ... деректер.
Берілген тауарды өндіретін тек бір ғана жеке фирма бар және ... ... ... ... жоқ деп ұйғарсақ, онда мұндай ... ... деп ... ал ...... деп ... ... тауарды өндіретін жалғыз фирма болғандықтан оның ... ... ... ... ... ... ... табылады және ұсынылған тауардың
шамасының бағасын анықтайды. Монополист өзінің ерекше ... ... ... ... ... әлдеқайда жоғары деңгейде белгілейді
және де бәсекелес фирмаға қарағанда ... аз ... ... ... өз ... ... көлемін өзгерту арқылы нарықтық бағаға әсерін
тигізе алса, онда ол ... ... ие ... деп айта ... ... жеке ... ... билігі орнықта, онда қоғам
жалпы белгілі шығындарға ... ... ... ... ... ... отырып, тауарға жоғары баға төлейді. Сондықтан да дүние
жүзінің көптеген елдерінде ... ... ... ... заңдар қабылданып, іске асырылуда. Бұл заңдарға қарамастан әлемнің
барлық елдерінде ... бар. ... ... ... деп ... ... ... монополиялауға да мүмкіндіктер
туғызылады. Оларды монополиялық нарыққа енудің тосқауылы деп атайды. ... ... жаңа ... ... кіруіне мүмкіндік бермейді. ... ... ірі ... ... ... ... (шикізат қорын, жерді ғылым мен техниканың
жетістіктерін ... ... ... ... ... ... жеке өндіру үшін өкіметтен ... ... ... әділетсіз жүргізу.
Ірі өндірушілердің ұсақ өндірушілермен салыстырғанда өте ... бар. ... ұсақ ... шикізат көзіне, несиеге,
нарықтық ортаға шығуына ірі өндірушілер тосқауыл қоя алады. [3, 35]
Монополиялық өндірісте ірі ... ... ... ... ... ... шығындары ұсақ өндірістің шығындарынан гөрі ... ... ... ... ... ... табиғи монополияны айтуға
болады.
Монополияны тек қана ... ... ... ... қатар
құқықтық шектеулер де қорғайды. Құқықтық шектеулердің көп ... түрі ... ... ... Егер бір ... ... өте сирек кездесетін
шикізат болса, онда бұл фирма монополист болады. Легальді ... мен ... ... ... ... ... адам ... алмаса,
онда ол өзіне берілетін ерекше жеңілдіктерге ие бола алмайды. Легальді
тосқауылдың негізгі мәнін ... ... ... ... ...... ал патент жоқ болса — құқығың да жоқ. Бұл ... ... үшін ... зор, ... ... үкіметі кезіндегі ойлап тапқан
жаңалықтардың көбінің мемлекетаралық патенті жоқ болды, сондықтан да бұл
жаңалықтарды шет ... ... ... ... тосқауылдың тағы бір түрі жеке өндірушіге мемлекет тарапынан
белгілі бір тауарды өндіруге ерекше түрде құқық беру. Бұндай жағдайда ... ... ... Көп ... ... ... қару-жарақ
шығару, дәрі-дәрмек шығаруда қолданылатын есірткілік заттар бір мемлекттік
фирмада өндіріледі.
Бәсекені әділетсіз түрде жүргізудің негізгі түрі — демпинг. Демпинг ... ... ... ... ... ... төмен бағамен сату.
Ірі фирмалар — олар ... мол ... ... қаржы
мүмкіндіктері де жоғары. Сондықтан да тауарларды өздеріне тиімсіз бағамен
ұзақ уақыт сату арқылы, ұсақ ... ... ... Ұсақ ... ... ... соң, ірі ... бағаны көтере отырып, өз ... ... ... ... ... ... ... қадағаланады.
[9, 158]
Нарықты монополиялаудың негізгі себептеріне байланысты монополияның
төмендегідей түрлері болады:
1) Жабық монополия. Ол ... ... ... көмегімен
қорғалған.
2) Табиғи монополия. Белгілі бір көлемдегі өнімді бір фирмада өндіру,
оны екі немесе одан да көп фирмаларда өндіргеннен ... ... ... Ашық ... ... тауарды өндіретін тек қана бір фирма болып
және оның ... ... ... ... жоқ болатын жағдай.
Монополистің жалпы өнім көлемін белгілеуі төмендегідей көрсетіледі:
Монополистің өнім шығарушы ... ... ... ... ...... ең ... деңгейге жеткізу болып табылады. Монополист
жалғыз ... ... ... ... толығымен бақылап, өз
шешімі бойынша тауардың ... ... ... ... сұраныс
қисығының бұрыштық коэффициенті теріс сан болады. Сондықтан да монополистер
төменгі бағаны белгілей отырып, өнімнің мөлшерін ... ... ... ... ... ... бір ғана баға ... ... ... ... ... ... ... Демек,
монополиялық фирманың сұраныс қисығы болып табылады. Өнім бірлігінің бағасы
монополиялық жағдайда өзгермелі шама болып ... және ... ... ... Яғни: P=P(Q).
Монополист өндірушінің пайдасы төмендегідей формуламен анықталады:
П=TR-TC=p(Q)xQ-TC(Q) ... ... ... ... ... ... MR=MC ... монополистің пайдасы өндірістің шекті шығындары (MC) ... (MR) тең ... ғана ең көп ... ... ... ... TR=P(Q)xQ формуласы бойынша ... ... ... ... есептеп шығарамыз. (3)
Сұраныстың бағалық икемділігі былай анықталтыны ... ... (3) ... ... ... ... шекті түсімді табамыз. Бұдан
пайданы мейлінше көбейту ... мына ... ... ... ... ... ... икемділік коэффициенті ЕMC. Монополиялық нарықта P=MC теңдігі E=0 болғанда
ғана орын ... ал ... ... P>MC. Бұл ... ... ... шығыннан сұраныс икемділігіне кері пропорционал ... ... ... ... ... ... монополист өндірушінің
жалпы табысы тауардың бағасы мен ... ... ... ... Осы ... ... ... сұраныс икемділігі өзгеруіне сәйкес
жалпы табыстың қалай өзгертетінін сипаттайтын кесте құрамыз:
|№ |Сұраныс икемділігі, Е ... ... MR ... ... TR |
|1 |Икемді сұраныс |MR>0 |TR ... |
| |-∞

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алюминий. Алюминий монополиялары5 бет
Монополиялар: түрлері, түсінігі, ерекшеліктері11 бет
Нарықтағы монополиялардың белгілері21 бет
Салалық монополиялардың қызметін реттеуді жетілдіру36 бет
Қазақстан Республикасындағы монополиялардың іс әрекетін мемлекеттік реттеу68 бет
Қазақстан Республикасының электр энергетикасы саласындағы монополиялары14 бет
Қазақстан экономикасындағы монополиялар18 бет
1890-1914 жж. АҚШ социалистік қозғалыс51 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Кәсіпорындардың ұйымдарға бөлінуі, бірігуі. Түрлері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь