Бағалы қағаздардың нарығы

БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАРДЫҢ НАРЫҒЫ
Бағалы қағаздар иелерінің тізілімдер жүйесі.
Бағалы қағаздар бойынша құқықтарды растау.
Бағалы қағаздар иелерінің тізілімі.
Бағалы қағаздардың нарығы немесе қор нарығын жалпы түрінде бағалы қағаздарды шығару және қатысушылары арасында айналысқа шығару бойынша экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде анықтауға болады.
Бағалы қағаздардың нарығы (БҚН) – кез келген елдің рыногының құрамдас бөлігі. Сондай-ақ, бағалы қағаздардың нарығы - несиелік капиталдар нарығының бөлігі, онда бағалы қағаздардың эмиссиясы мен сауда-саттығы жүзеге асырылады. Бағалы қағаздардың нарығы (банктер, арнайы кредиттік институттар және қор биржасы) арқылы мемлекеттің, заңды және жеке тұлғалардың жинақталған ақшалай қаражаты капиталдарды өндірістік және өндірістік емес салымдарға жұмсалады. БҚН қаржы ресурстарын және капиталдарды қайта бөлудің тиімді тетіктері болып табылады.
Бағалы қағаздардың нарығының бір қатар функциялары бар, оларды шартты түрде екі топқа бөлуге болады: әр нарыққа тән жалпы нарықтық функциялар және басқа нарықтардан ерекшеленетін функциялар.
Жалпы нарықтық функцияларға мыналар жатады:
1. Қоммерциялық функция, яғни сол нарықта операциялардан табыс алу функциясы;
2. Бағалық функция, яғни рынок бағаларды қалыптастыру үрдісін және тұрақты қозғалысты ж.т.б. қамтамасыз етеді;
3. Ақпараттық функция, яғни қатысушыларға сауда объектілері мен қатысушылары туралы нарықтық ақпаратты жеткізеді;
4. Реттейтін функция, яғни рынок сауда және оған қатысу ережелерін, қатысушылар арасындағы дауды шешу тәртібін жасайды, басымдылықтар мен бақылау, тіпті басқару органдарын ж.т.б. белгілейді.
        
        Бағалы қағаздардың нарығы
Бағалы қағаздардың нарығы немесе қор нарығын жалпы ... ... ... және ... ... ... шығару бойынша
экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде анықтауға болады.
Бағалы қағаздардың нарығы (БҚН) – кез ... ... ... ... Сондай-ақ, бағалы қағаздардың нарығы - несиелік капиталдар
нарығының бөлігі, онда ... ... ... мен ... ... ... ... нарығы (банктер, арнайы ... және қор ... ... мемлекеттің, заңды және жеке
тұлғалардың жинақталған ақшалай қаражаты капиталдарды ... ... емес ... ... БҚН қаржы ... ... ... ... тиімді тетіктері болып табылады.
Бағалы қағаздардың нарығының бір қатар функциялары бар, оларды шартты
түрде екі топқа бөлуге болады: әр ... тән ... ... ... ... ... ... функциялар.
Жалпы нарықтық функцияларға мыналар жатады:
1. Қоммерциялық функция, яғни сол нарықта операциялардан табыс ... ... ... яғни ... ... қалыптастыру үрдісін және
тұрақты қозғалысты ж.т.б. қамтамасыз етеді;
3. Ақпараттық функция, яғни қатысушыларға ... ... ... ... ... ақпаратты жеткізеді;
4. Реттейтін функция, яғни рынок сауда және оған қатысу ... ... ... шешу тәртібін жасайды, басымдылықтар мен
бақылау, тіпті басқару органдарын ж.т.б. белгілейді.
Бағалы қағаздардың нарығының арнайы ... ... ... ... және қаржылық тәуекелді сақтандыру функциялары;
• Ақшалай қаражатты қаржы қызметі салалары ... ... ... Ең ... ... ... қаражатын өндірістік нысаннан
өндірістік нысанға аудару;
• Мемлекеттік бюджеттің тапшылығын инфляциясыз ... яғни ... ... шығармай қаржыландыру;
• Бағалы және қаржылық тәуекелдерді сақтандыру функциясы, немесе
хеджирлеу, туынды бағалы қағаздардың, ... және ... ... ... пайда болуының арқасында мүмкін болды.
Бағалы қағаздардың нарығы:
... және ... ... және ... түрінде ұсынылуы мүмкін.
Бағалы қағаздар БҚН құралдары (оның объектілері) болып табылады.
Эмитенттер, ... мен ... ... БҚН кәсіби
қатысушылары (делдалдар) БҚН ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар капиталдың едәуір
ұшқырлығымен өзгешеленеді және жалпы ... үшін ... ... ... ... ... (акционерлерді) ауыстыру рәсімін көздейді. Бұл
акциялар әжептәуір жиі сатылатын ... ... сөз, ... ... ресімдеу мүмкіндігінше жылдам жүруге тиіс.
Тиімді жұмыс істеу үшін акционерлік компания мен оның ... ... ... нақты қоғамның акцияларының қандай саны ... ... ... ... ... арасында бөлінгені туралы  дәл
ақпарат алуға мүмкіндігі болғаны өте маңызды. Ол үшін ... ... ... ... керек. Бір қарағанда, оны акционерлік
қоғамның өзі жүзеге асырғаны бәрінен ыңғайлы болу ... ... ... ... мен оның ірі акционерлері мүдделі тұлғалар болғандықтан,
акциялардың ұсақ және ... ... ... ... жиі жол ... Бұл ... ... меншік құқықтарын бұзуға әкеліп
соғатын.
Осы ... ... табу ... ... ... мамандар мен
бағалы қағаздар нарығының қызметін реттейтін мемлекеттік органдар қандай да
бір компанияның ... ... ... орын ... ... бөлек тәуелсіз ұйымдар қатаң тіркеуге алып отыруға тиіс деген
ортақ тұжырымға келді.
Ондай ұйымдар әр елде ... ... ... Ол ... ... не
болмаса көптеген ұйым болуы мүмкін. Бірақ олардың барлығы ұқсас принциптер
бойынша әрекет етеді. Біздің ... ... ... көп. Олар
тәуелсіз тіркеушілер институты болып табылады. 
Бұл бағалы қағаздар нарығына кәсіпқой қатысушылардың жеке түрі. Олар
өздерінің қызметін ... ... ... ... ... негізінде және Қазақстан Республикасының Қаржы нарығы мен
қаржылық ұйымдарды реттеу және ... ... ... ... ... иелерінің тізілімдерін жүргізуге арнайы лицензия болғанда жүзеге
асырады.
Тіркеушілер шынында тәуелсіз болу үшін және ... ... ... құқықтарын бұзылушылықтардың алдын алу ... ... ... ... ... ... ... шектемелер енгізді.  Тіркеуші эмитенттің, оның басшы жұмыскерлері
мен ірі акционерлерінің үлестес тұлғасы болмауға тиіс. ... ... ... өзімен немесе оның басшыларымен, сондай-ақ акциялардың
ірі иелерімен әлдебір ... ... ... ... ... ... шешімдерге ықпал етуге мүмкіндігі бар ұйым тіркеуші
бола ... ... ... да бір мәмілелерге өзі ... ... ... ... ... аталған түр тіркеуші компания үшін ... түрі ... ... Бұл ... ... ... басқа, ол
бағалы қағаздар нарығындағы ... ... ... не ... ... ... жоқ кез келген коммерциялық қызмет болсын, табыс
әкелетін басқа ешбір қызметпен шұғылдануға ... жоқ ... сөз. ... бері тек бір ғана ... шарт енгізілген. Тіркеушілерге сондай-ақ
қор нарығының кәсіпқой қатысушылары мен өзге тұлғалардың арасында құжаттар
(ақпарат) ... және ... ... ... ... ... рұқсат етілген.
Ондай қатаңдықтың сыры тіркеушілердің қызметіне ... ... ... Тіркеуші компанияның ең маңызды функциялары ... ... ... ... тізілімдерін жүргізу, ... ... ... ... ... ... ... растау
және қандай да бір эмитенттің нарықта айналыстағы ... ... ... ... ... ... берілген функциялардың маңыздылығы айдан анық. ... ... ... ... ... ... немесе жоғалуына әкеліп
соғады, себебі акциялардың ... ... ... ... ... ... өзгеруіне және доғарылуына тікелей қатысты.
Тіркеушілердің қызметінің маңызын арттыратын тағы бір мезет бар. Соңғы
жылдарда көптеген елдер, соның ішінде ... да, ... ... құжатсыз жүргізу (электрондық) нысанына көшті. Тіркеуші енді
эмитенттердің бағалы қағаздары, олардың иелері мен құқықтары туралы ... ... ... көзі ... ... ... дейін акциялар арнайы толтырылған және ... ... ... ... болатын нысанда жасалып келді. Сатылған
кезде ондай бағалы ... жай зат ... ... ... ... не ... көбірек қорғау үшін оларда белгілі бір акция
нақты ... ... ... ... дәл ... ... ... жасалып отырған (ордерлік акциялар). Сондай-ақ арнайы қағазға
басылып шығарылатын атаулы акциялар кең ... ... ... ... ... оның әрбір жаңа иесіне тап сол акцияның жаңа бланкісі басып
шығарылатын, ал ескісі бұл ... ... ... ... ... айналымы көп ыңғайсыздықтармен байланысты
болды. Егер әлдебір акциялар көп ... ие ... қызу ... ... акцияға жаңа бланкілерді қайта-қайта басып шығаруға тура келді. Бұл
ұсынушыға арналған акцияларға қатыссыз еді, ... ... ... ... ... бағалы қағаздар көбіне ұрлықтың нысанасына айналатын, және
олардың нағыз меншік иесіне ... ... ... ... қиынға
соғатын. Осы және басқа да себептер бағалы қағаздар шығарудың құжатты
нысанының ... алып ... Енді ... акциялар – тіркеуші жасайтын
электрондық жазбалар жиынтығы.
Бағалы қағаздар иелерінің тізілімдер жүйесі.
Тәуелсіз тіркеуші ... ... ал енді ... ... де, ... ... ... жүргізе
алады.
Әр акционерлік қоғам бойынша бөлек акциялар иелерінің ... ... бұл ... ... тізілімдер бөлек-бөлек емес, белгілі
бір жүйеде болады. Әр тіркеуші компанияның ... ... ... ... ... ... бар. 
Бұл жүйе ақпарат пен құжаттардың өте жалпақ жиыны болып табылады. Ол
тіркеушіге келіп түсетін барлық ... ... ... ... ... кез ... ... жүргізген кезде толтыратын және тіркейтін
бұйрықтар, сондай-ақ әрбір бұйрық бойынша ... ... ... ... ... құжаттар, өткізілген операциялар, эмитенттер мен
тіркелген тұлғалардың бұйрықтары, алынған сенімхаттар, ... ... ... есептемелер тіркелетін журналдардың тұтас бір ... ... ... ... жүйесінің жалпыға бірдей ерекшелігі
тіркелген тұлғаның бірыңғай дербес шоты болып ... Кез ... ... жүйесінде бір мәрте тіркеле және бір дербес шотқа ие бола алады.
Сонымен, егер сіз өздерінің тізілімдерін бір тіркеушіге ... ... ... ... иесі ... ... ол ... сізге
бір дербес шот ашады. Ал ол шоттың құрамында аталған эмитенттердің ... ... ... ... ... болады.
Дербес шоттар базасын тізілімдер жүйесінде координаталар біліктерінің
бірі болып табылады ... ... Енді бір ... бағалы қағаздар
шығарылымдарының базасы болып табылады. Әр ... ... ... ... ұлттық сәйкестендіру коды, қысқаша ҰСК болады, оны ... ... ... мен ... ... ... және қадағалау
жөніндегі агенттігі акциялар шығарылымының проспектісін тіркеген кезде
береді. ... ҰСК ... ... ... ... ҰСК ... нөмірімен шатыстырмау керек.
Әр тіркеушінің тізілімдер жүйесінде түрлі журналдарда тіркелетін түрлі
мәлімет түрлері болады. Эмитенттар туралы ... ... ... жатады: атауы (мемлекеттік және орыс тілдерінде көрсетілген
толық және қысқаша); эмитентті заңды ... ... ... тіркеуді
немесе қайта тіркеуді жүзеге асырған мемлекеттік органның атауы, сондай-ақ
мемлекеттік тіркеу нөмірі және ... ... және ... мекен-жайлары;
телефондар мен факстердің, сондай-ақ басқа байланыс құралдарының нөмірлері;
эмитенттің бірінші басшысы мен бас бухгалтерінің ... ... ... салық төлеушінің тіркеу нөмірі; кәсіпорындар мен ұйымдардың жалпы
сыныптауышының коды (ОКПО).
Сондай-ақ тізілімдер жүйесінде міндетті ... ... ... бар ... ... (тіркелген тұлғалар) туралы мәліметтер ... ... ... үшін ол: ... мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің
күні және нөмірі, орналасқан жері мен пошталық мекен-жайы, салық төлеушінің
тіркеу нөмірі. Жеке ... ... ... есімі, әкесінің есімі (егер
болса), атауы және жеке ... ... ... туған жылы, пошталық
мекен-жайы мен тұрақты мекені, салық төлеушінің ... ... ... мен ... азаматтарына қатысты біраз өзгешеліктер бар. Сондай-
ақ үлестік инвестициялық қорлардың ... ... мен ... ... өздері бөлек санатқа бөлінеді, өйткені ондай қорлар
не заңды, не жеке тұлғаларға жатпайды.
Жоғарыда ... ... ... бағалы қағаздар иелерінің
тізілімдер жүйесінің құрамында онда тіркелген ... ... ... ... ... ... ... барлық өкілдерінің
деректері, олардың иелерінің меншігіндегі бағалы қағаздардың түрлері мен
саны туралы ... ... ... ... сәйкестендіру кодтары,
тіркеуші жүргізетін барлық операциялар туралы ... ... ... ... ... ... қағаздар шығарылымын
мемлекеттік тіркеу күні туралы мәліметтер, тіркеуші органның атауы, ... ... ҰСК" ... ... жарияланған бағалы қағаздардың жалпы
саны, орналастырылған (айналымда жүрген) бағалы қағаздардың саны кіреді.
Міне, ... ... ... ... ... тізілімдер жүйесінде міндетті түрде болуға тиіс ... ... емес ... ... деуге болады. Бұл шолу неліктен
тіркеуші компаниялардың ... ... ... ... көшкенін
түсінуге мүмкіндік береді. Әдеттегі қағаз журналдарды пайдаланып, осыншама
көлемді ... осы бір ... ... ... ... ... ... емес.
Бағалы қағаздар бойынша құқықтарды растау.
Тәуелсіз тіркеушілердің қызметтерін пайдаланатын ... ... ... ол акционерлік қоғамдар немесе заңды, сондай-ақ жеке ... ... ... сондай-ақ басқарушы компаниялар мен үлестік
инвестициялық қорлар болсын, бәрібір, кейбір мезеттерді есте ұстау ... ... ... ... ... ... мәліметтерден бағалы
қағаздар иелерінің тізілімдері құрастырылады. Олар ... ... ... ... иелердің және үлестік инвестициялық
қорлардың) құқықтарын мүмкіндігінше дәл есепке алуға ... ... ... ... ... ... халде ұстау болып
табылады, өйткені олар тіркеушінің ырқынан тыс түрлі себептерге байланысты
жиі ... ... ... ... ... ... өзгерістері туралы ақпаратты уақытында ... ... ... ... ... ... ... міндеті болып табылады. Аталған міндетті орындау тіркеушінің
клиенттерінің өздерінің мүдделерінде ... атап айту ... ... міндеттеріне акциялар иелерінің, эмитенттердің немесе бағалы
қағаздардың деректемелерін өзгерту туралы мәліметтерді іздеу ... ... ... ... ... және сіздің мекен-жайыңыз, телефоныңыз,
тегіңіз, жеке куәлігіңіз және басқасы өзгерсе, онда сізге ... ... жаңа ... ... ... ... қағаздармен өз мәмілелеріңізді
уақытында тіркеп отырған одан да маңызды, себебі бағалы қағаздар ... тек ... ... тіркегеннен кейін кіруге болады.
Деректемелерді өзгерту туралы ... мен ... да ... ... ... осы талапты ұстанғанда, қандай ... ... ... сіз ... жеке ... ... мен күні
бағалы қағаздар иелерінің тізілімінде бар деректерге сәйкес келмеу себепті
акционерлердің жиналысына қатысуға жіберілмейсіз. ... егер сіз ... және ... ... бен ... ауыстырсаңыз,
маңызды кезектен тыс жиналыс өткізу туралы уақытында хабарландырылмайсыз.
Сондай-ақ тіркеушілердің қызметтерін пайдаланатын бағалы қағаздар
нарығының ... ... ... қатар, тіркеушінің ішкі
регламентіңі қағидаларын білу керек. Әр тіркеуші компанияның ... ... ... ... ... ... айналымы
нысандарын, мәліметтер тапсыру тәртібі мен олардың мазмұнын белгілейтін өз
регламенті бар. ... ... ... ... ... жасалады және
уәкілетті органда өзара келісуден өтеді.
Акциялардың меншік иелері мен ... ... ... алушылардың
арасында неғұрлым жиі кездесетін адасу бағалы қағаздар бойынша ... ... ... үзінді көшірмені бағалы қағаздың өзі деп білу болып
табылады.  Дербес ... ... ... ... ... иесі ... ... тіпті уақытқа, бағалы қағаздар бойынша құқықтарға ие ... ... ... ... ... қағаздар, олардың саны мен
құқықтары туралы дәл мәліметтер болады. Бірақ ... ... ... ... ... ... өйткені ол бар болғаны құжаттық растама ғана,
бірақ бағалы қағаздың өзі емес. Белгілі бір күнге және ... ... ... онда аталған тұлға аталған күнге және уақытқа аталған бағалы
қағаздар бойынша онда аталған құқықтарға ие ... ... ... ... соң бәрі де -  ... ... ахуалы, деректемелер, құқықтар,
бағалы қағаздар саны және т.б. ... ... ... иелерінің тізілімі.
Бағалы қағаздар иелерінің тізілімінде дербес шоттан үзінді ... ... ... бар. Егер ... ... ... ... бойынша
құқықтарды бір акционердің қимасында растаса, тізілім оны бір ... ... ... ... ... Егер жай сөзбен айтса, онда
бағалы қағаздар иелерінің тізілімі дегеніміз - акционерлердің тізілімі. ... ... оның ... ... жасалмайтыны, бағалы қағаздар нарығы
жөнінде қолданыстағы заңнаманың талаптарына сәйкес болуға тиіс екені ... ... ... ... ... ... тізілім де сондай-ақ
белгілі бір күнге және уақытқа жасалады.
Акционерлердің тізілімінің мазмұнын құрайтын ... ... ... қамтиды: эмитенттің деректемелері, шығаруға
жарияланған бағалы ... ... ... ... бағалы
қағаздар саны, эмитент өтеуін төлеп алған (айналымнан алынған) акциялардың
саны, бағалы қағаздардың түрі және ҰСК, акционерлер мен ... ... ... ... мәліметтер, акциялар иесінің дербес шотындағы бағалы
қағаздар саны, тіркеушінің атауы, оның ... ... және ... ... ... ... қатар, тізілім иеленушілердің бағалы
қағаздарына ауыртпалықтардың барлық түрлерін, сондай-ақ ... ... мен ... ... ... ... ... бағалы қағаздар – жай және артықшылықты
акциялар, облигациялар айналымға түсіп, сол арқылы бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... тауар болып табылады. Бұл
нарықтың ауқымы туралы мына жайт куә ... ... ... ... ... ... айналымда жүрген барлық акциялар мен облигациялардың құны
осы елдердің жалпы ұлттық өнімінің жылдық көлемінен асып түседі.
Барлық ... ... ... ... ... ... мекеме – қор
биржасы арқылы сатып өткізіледі.
Егер дәлірек айтатын болсақ, биржада бағалы қағаздардың бәрі емес, тек
ең ірі әрі ... ... ғана ... ... ... ... керек.
Қор биржасы деген не? Ең әуелі айтатын жайт – бұл ... ... ... ... үшін ... ... және ... нарықтық
бағасын айқындау болып табылады.
Алғашқы биржалар өте көп уақыт ... ... ... ... ... ... болу тарихы Нидерландтағы Брюгге қаласымен байланысты,
онда XV ғасырда ... Ван дер ... ... ... алаңда саудалық
ақпарат алмасу, шетелдік вексельдерді сатып алу және нақты сатып алынатын-
сатылатын затты көрсетпей-ақ ... ... ... үшін ... ... көпестер жиналатын.  "Биржа" сөзі осы көпестің аты-жөнінен ... оның ... ... "Bursa" және ... "Borse" ... сөзінен
тарайды да, әмиян дегенді білдіреді. Көпестің әулетінің елтаңбасында үш
ақша әмияны ... ... ... ... ... ... Ал қазіргі
заманғы биржаның ізашарлары (ата-бабалары деп айтуға болады) ... ... ... ... сауда үнемі жүріп жататын, бірақ биржадан
өзгешелігі, қолда бар ... ... ал ... ... ... ... ... Жәрмеңкелерде қолдағы тауар болмайтын, ал сауда
тауардың үлгілері бойынша, көтерме ... ... ал ... ... ... алатын, алайда жәрмеңкелер жылына бірнеше рет қана
ұйымдастырылатын. Әдетте жәрмеңке халықаралық сауда айналымының дамуына, ал
базар - ... ... ... айналымына қызмет ... ... ... өсіп келе ... шаруашылық облыстарын өзара
байланыстыратын тұрақты көтерме нарыққа ... ... ... ... ... ... мен Голландияның арасындағы сауданың даму барысында,
XYI ғасырда биржа нысанында қалыптасты.
Нидерландтан кейін ... ... ... өркендеп келе жатқан Италияда
(Венеция, Генуя, Флоренцияда), ... ... ... ірі ... бола ... ... ... биржа болып Антверпендегі биржа
саналады. Оның негізі 1531 жылы қаланды, өзінің дербес үй-жайы болды, ... ... ... ... ... мен ... ... деген жазу безендіріп тұратын.
XYII ғасырдың бас кезінде Амстердамдағы биржа ең маңызды рөл ... бір ... әрі ... ... әрі қор ... ... Мұнда алғаш рет
жедел мәмілелер пайда болды, ал биржалық ... ... ... едәуір
жоғары деңгейге көтерілді.
XYIII ғасырда мемлекеттік берешектің өсуі ... ... ... ... мәмілелердің бұдан былай үнемі жасалуына мәжбүр етті. Сол
кезеңде қазіргі заманғы ең ірі қор ... бірі – ... қор ... ... ... қоғамдар үздіксіз құрылып жатты, ... ... ... жасақтары сатып алып жатты. XIX ғасырда
теміржолдардың салынуы, сондай-ақ өнеркәсіп өндірісінің ... ... ... және ... ... ... ... талап
етті.
Қазіргі заманғы қор биржалары әрине, өздерінің түп ... ... ... ... қарамастан осы уақыттың ішінде биржалық ... ... ... жоқ. ... ... бұл – ... жұмыс істейтін нарық, онда  сұраныс пен ұсыныстың негізінде ресми
түрде белгіленетін бағалар ... ... ... ... (қор саудасы),
стандарттар мен үлгілер бойынша көтерме сауда (тауар саудасы) немесе валюта
саудасы (валюта) іске асырылады.
Қор ... ... да бір ... ... ... деп ... көп. Шын ... биржада сатылатын бағалы қағаздар онда жоқ.
Биржаның өзі ештеңе де ... ... та ... Бұл әншейін мыңдаған
компаниялар мен адамдар бағалы қағаздарды өздерінің агенттері арқылы сатып
алатын жер, бұл агенттер ... деп ... ... ... сатылатын және сатып алынатын акциялардың
бағасын белгілеуге тікелей қатысы жоқ.  Оларды нарық ... ... пен ... ... ... ... ... нарықтық
бағаларды айқындау үшін арнайы жағдайлар жасалған. Сатып алушылар қай жерде
болса да және қашан болса да ... ... ... сатып алуға,
ал сатушылар – мүмкіндігінше қымбатырақ сатуға тырысады. Қор биржасы –
нарықтардың ... ... ең ... ... ... ... ... өзара еркін әрекеттесуі үшін барлық кедергілерді жоюға тырысады.
Биржадағы мәмілені жасаған сәтте, бағалардың ... ... мен ... үшін ең ... ... етіп ... болады.
Бұл нені білдіреді? Егер сатушы акцияларды ең жоғары ... ... ... ... ... еді де, бірақ сатып алушы үшін пайдасыз ... ... ... алушы акцияларды ең төмен бағаға сатып алса, бұл оған пайдалы
болар еді де, ... ... үшін ... ... ... еді. Бұл ... ... жоғары және төмен бағалардың ақылға қонымды шектері туралы
айтылып отыр. ... ... ... беталысымен мүлде мөлшерлес
келмейтін, ақылға сыймайтын төмен ... ... ... ... алу немесе
сату ниетімен шығатын болса, бұл сұраныс та ... ... та ... ... ... қиял ... ... инвесторлар ондай қиялдарға жол бере
алмайды.
Оңтайлы бағалар ... ... ... ... биржада мәміле
жасаудың бағасы – бұл сатушы үшін мәміле ... ... ... жоғары сату бағасы, ал сатып алушы үшін – ... ... ... алу ... ... ... сіз ... керекті тауар
арзанырақ сатылатын жерді байқамай өтіп кетуіңіз мүмкін. Биржада бұлай
болуы мүмкін ... Сіз әр ... ... барлық бағаларды көріп отырасыз.
Бәлкім, сіз сатып алушы немесе сатушы ... ... ... баға бойынша сатып алмассыз және сатпассыз, бірақ сіз ... ... сол ... ... ... ішіндегі ең жақсысы
екеніне сенімді боласыз. Және де сіз, әрине, ... ... ... ... алмадым немесе сата алмадым деп биржаны тіпті де кіналай алмайсыз. Ауа
райы нашар болса, сіз ауа ... ... ... ... ... қор биржалары туралы болғанда, көптеген адамдардың ... ... ... күрт ... бағалардың күрт көтерілуі
мен күрт ... ... ... мен ... ... ... ... биржалық бағам қатты ауытқуы мүмкін, алайда мұндай ... ... ... Көбінесе бағамның күрт ... ... ... ... ... ал ол өз ... ... экономикалық жағдайға және нарықтың оптимистік ... ... әсер ... ... тыс оқиғаларға байланысты болады.
Биржалардың даму тарихы акциялардың бағасын ... ... ... ... ... яғни, ірі алпауыттар орасан зор пайда алу
мақсатында ... күрт ... ... ... ... ал бұл ұсақ
және ортаңқол инвесторлардың күйзеліске ұшырауына әкеліп отырған. Мұндай
жағдайлар өткен ғасырдың орта ... ... ... да орын алып келген.
Мұндай жағдайлардың теріс ... және ... ... ... ... ... ... елдердегі қор биржасының қатысушыларын
түрлі алаяқтықтан едәуір қатаң қорғайтын заңдарды енгізуге мәжбүр етті. Бұл
заңдардың орындалуын арнайы мемлекеттік органдар қадағалайды.
Биржалық ... ... ... ... ... өздерінің сипаты өзгерді. Әрине, алыпсатарлар биржада әлі ... Олар ... ... үміттеніп, акцияларды сатады және сатып ... ... ... қайшы келмейді. Ал кейде олар пайдаға да ... қор ... ... ... әрі ... ... ықпалдасады.
Олар сондай-ақ ... ... ... ... ... ... және қолайлырақ бағаға сатып алуына мүмкіндік
береді.
Ал бағалы қағаздарды сатып алушылардың көпшілігі ... ... ... ... Олар ... ... алу ... ұзақ
уақыт бойы құйып отырады. Олар биржалық алыпсатарлықтан ... бір ... ... ... ең ірі әрі аты ... компаниялардың үлесін
иеленуші болуды қалайды.
Қор биржасы тағы бір маңызды ... ... Онда сіз ... компаниялардың бағалы қағаздарын кездестірмейсіз. Егер компания
өзінің бағалы ... ... ... ... ол тек ... әкелетін
компания ғана болмауға тиіс. Оған барған сайын ... ... ... ... ... түрлі елдердегі биржаның сауда тізімдеріне енгізу
шарттары ұсақ-түйектері жағынан ... ... ... ... ... ... ... және пайда әкелмейтін компаниялардың бағалы қағаздары
түспеуге ... ... ... ... қағаздарын қор биржасына шығаруға ұмтылатын
акционерлік қоғам биржаның ... ... ... ... ... Компанияның пайдалылығының соңғы бірнеше жыл ішіндегі
деңгейі, меншікті капиталы, ... ... ... саны ... да ... ... Листинг рәсімінің нәтижесінде компанияның
бағалы ... ... ... ... ... одан бас ... ең ... көрсеткіштерді белгілейді, ал егер компания олардың
ең болмағанда біреуіне ... ... онда оның ... қағаздары бұл
биржада сатылмайтын болады. Бұл орайда биржада ең ... ... ... аса бай емес ... ... ... болады. Бірақ
олар келешегі мол компаниялар болуы мүмкін. ... ... ... ... асып түсетін өте бай әрі тұрақты компаниялардың
акциялар кездестіруге ... Егер ... ... ... кіргізілген болса, бірақ уақыт өте келе оның ... ... ол ең ... талаптарға енді қайтып сәйкес келмесе, онда ... ... ... ... шығып қалады. Сөйтіп,
акционерлік қоғамдар үшін биржаға түсудің ғана ... ... ... ... ... да ... зор.
Биржа неғұрлым ірі әрі дамыған болса, ол өзінде саудаға ... ... ... қатаң талаптар қояды. Ірі биржалардың
тізімдеріне кіргізілу – бұл акционерлік қоғамдар үшін ... ... ... ... ... ... компаниялардың деңгейі әр түрлі болатынын ескере
отырып, ... қай ... ... ... ... келетінін
көрсететін түрлі санаттарды енгізеді.
Алайда биржа өзінің талаптарын тек бағалы қағаздарға ғана қоймайды.
Екінші ... ... ... кім ... сол ... ... ... мүшелері ғана қатысады.
Биржаның мүшелері кейбір елдерде тек жеке ... ... ... ... ... бола алады. Алғашқыларының қатарына бағалы қағаздармен ... ... ... тұлғалар (биржаның біліктілік талаптарына сай келетін,
қаржылық және инвестициялық мәселелер жөніндегі маман) ... ... ... ... несиелік-қаржылық мекемелер өкілдік
етеді, олардың құрамына тар мамандандырылған биржалық фирмалар (брокерлік
фирмалар мен ... ... ... бір ... – биржаның барлық мүшелері ондағы өздерінің
орындарын ... ... ... бұл ... биржаға мүше қабылдаған кезде, ақша
басты ... жайт ... ... Оның әр ... ... сай келуге тиіс.
Қор биржасының мүшелері екі санатқа ... ... ... ... маклерлер) құрайды, олар – бағалы қағаздарды, валюталар мен басқа
да қаржылық ... ... ... мен ... ... ... ... делдалдар, өздерінің делдалдығы үшін белгілі бір сыйақы
алады (белгіленген пайызға сәйкес комиссиялық ... ... ... комиссиялық сыйақыларының мөлшерлемесі мәміленің көлеміне
қарай құралады.
Брокерлер бағалы қағаздармен делдалдық мәмілелерді ... ... ... ... әрі солардың есебінен әрекет етеді. Кейбір
жағдайларда олар мәмілелерді өз есебінен ... ... ... ... ... ... бөлігін банктермен тығыз байланысы бар ірі
брокерлік фирмалар жүзеге ... ... ... ... тобы ... құралады, бұлар –
бағалы қағаздарды сатып алу-сатумен айналысатын жекелеген тұлғалар немесе
фирмалар, банктер. Олар өз ... және өз ... ... ... Дилерлер
мәмілелерді тек өз араларында және ... ғана ... ... ... сатушының бағамы мен сатып ... ... ... ... ... ... мен бағалы қағаздардың
бағамдарының өзгерістері есебінен, яғни, түптің түбінде өздері ... ... ... және ... ... ... ... Делдалдық операциялармен дилерлер айналыспайды.
Бағалы қағаздармен жасалатын операциялармен айналысатын биржашылар
"аюлар" мен ... ... ... ... ... ... ("аюлар") өздерінде әлі жоқ бағалы қағаздарды мәміле жасау
кезінде бекітілген баға ... ... ... да, ... ... сәл бұрынырақ бағалы қағаздарды төменірек бағам бойынша сатып
аламыз да, ... ... ... ... ... бағаға сатамыз
деп үміттенеді. Көтеруге ойнайтын биржашылар ("бұқалар"), керісінше,
бағамның ... ... ... ... мерзімге сатып алады да,
соңынан оларды олжалы сатамыз деп ... ... ... ... ... табылады, сондықтан өзінің құрылымы мен
жұмысының мәселелерінде ол түгелдей дербес ... ... Әр ... ... ... ... бір тобы ... олар биржаның бүкіл жұмысын
реттемелейді, оның мүшелері үшін ... ... және ... ең төменгі талаптарды белгілейді. Ең маңызды ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық мақсаттарды көздемейді. Оның қызметі өзін өзі
ақтау қағидасына негізделеді. Қор биржасы ... ұйым ... ... ... “орын” сатып алған оның қатысушыларының
жарналарының, биржада ... ... ... ... жыл сайынғы жарналарының, биржалық операциялардан жиналатын
алымдардың және ... ... мен ... ... ... ... ... анықтама беру, биржалық мәмілелерді тіркеу, биржаның
бөлімшелерінің кеңестемелік, делдалдық, ақпараттық, заңгерлік және ... ... ... үшін ... ақы) есебінен қаржыландырылады.
Биржаның қызметіне қатысты барлық ең маңызды шешімдерді оның ... ... ... ... мүшелері биржалық кеңесті сайлайды,
онда түрлі ресімдемелік ... ... ... басқаруды және барлық
ағымдық мәселелерді шешуді биржаның ... ... ... ... және ... ... жүзеге асырады.
Биржадағы сауда-саттықты реттеудің жоғарыда аталған барлық тетіктеріне
қарап, ол ұйымдастырылған нарық деп ... ... Егер ... ... ... ұйымдастырылмаған нарық та болады, және онда да бағалы
қағаздарды ... ... және ... болады.   Бірақ біз қазір
ортастатистикалық инвестордың ... қор ... ... сатып алуына
болатынын жалпылама түрде қарастырайық.
Ең әуелі қарапайым инвестордың биржалық ... ... ... жөн, ... ол ... ... емес. Мұндай кедергі
инвестордың мүдделеріне нұқсан келтіру үшін емес, ұйымдастырылған нарықтың
тиімділігін арттыру мақсатында қолданылады. ... ... ... ... ... мен ... тек біліктілігі жоғары,
бір бағытта жұмыс істейтін мамандар ғана есінде сақтап, ... ... о ... ... ... өте келе бекіген жағдай бойынша
инвесторлар биржалық сауда-саттықтарға ... ... ... ... жасасады.
Инвестор өзінің брокеріне бағалы қағаздардың белгілі бір түрін сатып
алу немесе сату ... ... ... Бұл ... баға ... шектеулер
алдын ала ескеріледі. Айталық, инвестор өзінің бағалы қағаздарын сатуға
арналған төменгі шекті белгілейді. Немесе ... ... ... ... ... ... ... сатып ала алады, бірақ белгіленген бағадан
асырмайды.
Әдетте инвестор ... ... ақша ... ... ... мәмілелердің көпшілік бөлігі несиеге жасалады, яғни бұл брокер
өзінің клиентіне иығын төсейді деп аталады. Бұл ... ... ... үшін тек ... ... ғана емес, сонымен бірге берген несиесі
үшін өсім де алады.
Сауда-саттыққа қатыса ... ... ... ... ... ... ... өтінімін орналастырады. Ал сұраныс пен
ұсыныстың ... ... рет дәл ... ... ... ... ... сауда-саттықтың бүкіл жүйесі жасалған әрбір мәміленің құпиялылығы,
сондай-ақ оның орындалатыны жөнінде инвесторға кепілдік береді.
Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... айта кету керек. Қазіргі кезде сауда-саттыққа қатысу үшін
бұрынғыдай биржаның сауда залының өзінде болу тіпті де міндетті емес. Бүкіл
дерлік ... ... ... ... ... өздерінің кеңселерінен
жүргізеді. Бұл орайда қор биржасының құрылымының өзі және оның функциялары
түбірлі өзгерістерге ұшыраған жоқ. Бұл сол ... ... ... ... ... ... онда бағалы қағаздар сатылады және
сатып алынады, сондай-ақ ... ... үшін ... ... Айта
кетелік, биржа өзінің қатысушылары үшін жасайтын ... ... ... ... барлық мәмілелердің кепілді түрде орындалуы болып табылады,
мәмілелер есеп айырысу палатасы мен ... ... ... ... ... ақша мен ... ... туралы электрондық
жазбаларды сақтайды. Қор биржасы онда жасалған барлық мәмілелерді тіркеп
отырады және ... ... ... Осы ... ... ... көпшілігі, соның ішінде Нью-Йорк биржасы, сондай-ақ ең ... қор ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың нарығының қызметі және оның маңызы18 бет
Бағалы қағаздардың негізгі және туынды түрлері. Бағалы қағаздар нарығы16 бет
Қазақстандық бағалы қағаздардың және қаржы нарығының бүгінгі таңдағы жағдайы14 бет
Азаматтық құқық объект жүйесіндегі бағалы қағаздар95 бет
АӨҚО инфрақұрылымы9 бет
Бағалы қағаздар нарығы - қаржы нарығының құрамдас бөлігі29 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның құрылымы76 бет
Бағалы қағаздар нарығының теориялық және әдістемелік негіздері90 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен дамуы88 бет
Еліміздегі бағалы қағаздар нарығы64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь