Темір жол көлігінің дамуын мемлекеттік реттеудің теориялық-методологиялық негіздері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Темір жол көлігінің дамуын мемлекеттік реттеудің теориялық.методологиялық негіздері ... ... ... ... ... ... .
6
1.1 Темір жол көлігінің экономикалық маңызы мен орны 6
1.2 Қазақстан Республикасы темір жол көлігін мемлекеттік басқару органдары, олардың қызметтері мен экономикалық.әкімшілік механизмдері ... ... ...

13
1.3 Темір жол көлігін мемлекеттік реттеудің шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
30
Қазақстан Республикасы темір жол көлігнің экономикалық жағдайын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
45
2.1 Қазақстандағы темір жолдарды қайта құрылымдаудың нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ..
45
2.2
Қазақстанның 1993.2003 жылдардағы темір жол көлігінің дамуын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
66
Темір жол көлігінің дамуын мемлекеттік реттеудің экономикалық тиімділігін арттырудың негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

93
3.1 Темір жол көлігінің даму перспективалары ... ... ... . 93
3.2 Темір жол көлігін дамытудағы мемлекеттік басқарудың экономикалық.әкімшілік механзимдерін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

112
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 118
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 121
Қосымшалар
Әлеуметтік бағытталған рыноктық экономикаға өту жағдайындағы мемлекет ролінің мәселесі Қазақстан үшін актуальді болып табылады. Ол әліге дейін дискуссия және түрлі бағалау пәні болып қалады, бірақ экономикалық өсудің міндетті және маңызды құраушысы сияқты белсенді саясатты өткізуге көну керектігі мағыналас.
Қазақстан Республикасының темір жол саласы экономикасы тиімді мемлекеттік реттеудің теориялық және практикалық сұрақтары саланы зерттеу әлі өзіндік зерттеу пәні болмады. Темір жол саласының экономикасын мемлекеттік реттеудің қалыптасуы, басқа рынок біздің мемлекет ерекшелігін ескеретін жаңа ғылыми құрастыруды енгізуді талап етеді. Бұның барлығы осы мәселелерді терең зерттеу қажеттігін алдын ала анықтайды.
Темір жол Қазақстандықтардың өміріне енгелі қашан. Темір жол көлігінсіз ел экономикасын елестету де қиын. Поездар миллиондаған адамдар үшін үйреншікті, әрі қайталанбас қозғалыс құралына айналды. Темір жолдың арқасында Қазақстан тәуелсіздігі қанатын қатайтып, нығая түсті десек қателеспеспіз. Еліміздің темір жол көлігінің үлесіне жалпы жүк айналымының 70%-ы, жолаушы тасымалы айналымының 60%-ы тиіп отыр. Осы жайт, тек темір жол магистралінің бүгінгі жұмысын үлкен жауапкершілікпен қамтамасыз етіп қана қоймай, оның болашағын байыптылықпен бағдарлап жасауды жүктейді.
Қазақстан темір жолы көлігін реформалау 1997 жылы үш Қазақстандық темір жолды жаңадан құрылған “Қазақстан темір жолы” республикалық мемлекеттік кәсіпорынның құрамына біріктіру және сол мезетте оның құрамында алты жол басқармасын құру арқылы басталған болатын. Құрылған сәттен бастап осы уақытқа дейін “Қазақстан темір жолы”ҰК” ЖАҚ кәсіпорынның қаржылық және өндірістік жағдайын айтарлықтай жақсартқан іс-шаралар кешенін жүргізді. Алайда кәсіпорын жұмысының тиімділігін оңтайландыру және күшейту жөніндегі резервтер негізгі қорларды қайта өндіруге инвестициялық ресурстар тапшылығы активтер мен жұмыс көлемінің үйлеспеуі сияқты саланың құрылымдық проблемаларын шешу үшін жеткіліксіз. Қазіргі кезеңде темір жол көлігін басқару негіздеріне әсер ететін, институционалдық өзгерістер жүргізу, бірқатар нормативтік-құқықтық кесімдерге өзгерістер енгізу, сондай-ақ, реформалар процесін мемлекеттік қолдау қажет. Жолаушылар тасымалын субсидиялау проблемаларын шешу сияқты міндеттер деңгейі және олардың әлеуметтік мәні мемлекеттің тікелей қатысуын талап етеді. Бұл проблемаларды одан әрі тек жалғыз “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ-тың күш салу есебінен шешу Қазақстанның темір жол саласындағы инвестициялық ресурстардың тапшылығы проблемасын жоймайды. Осы инвестициялар негізгі құралдарды жаңартуға, босайтын өндірістік қуаттар мен персонал, соның ішінде күрделі қалпына келтіріп жөндеу, жаңа локомотивтер мен вагондарды жаңғырту және құрастыру жөніндегі зауыттар негізінде жаңа жолдарды салуға тарту қажет.
I. Заңнамалық және құқықтық актілер.
1. Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 27 желтоқсанындағы Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім).
2. Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 1шілдедегі Азаматтық кодексі (Ерекше бөлім).
3. “Қазақстан Республикасының көлік туралы” Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 27 қыркүйектегі заңы.
4. “Темір жол көлігі туралы” Қазақстан Республикасының 2001жылғы 8 желтоқсанындағы заңы.
5. “Табиғи монополиялар туралы” Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 9 шілдедегі заңы.
6. “Акционерлік қоғам туралы” Қазақстан Республикасының 2003жылғы 13 мамырдағы заңы.

II. Арнайы басылымдар
7. Қазақстан Республикасының теміржол көлігін қайта құрылымдаудың 2004-2006 жылдарға арналған бағдарламасы.
8. Қазақстан Республикасының теміржол көлігін қайта құрылымдаудың 2001-2005 жылдарға арналған бағдарламасы.
9. “Қазақстан темір жолы” республикалық мемлекеттік кәсіпорынның 2001-2004 жылдарға арналған даму жоспары.
10. Темір жол көлігінің 2014 жылға инвестициялық бағдарламасы.
11. Отчет ЗАО НИИ ТК по проекту ТАСИС Поддержка развития политики транзитных коридоров в Республике Казакстана, 2002г.
12. Отчет ЗАО НИИ ТК по проекту Освоение перевозок по международным транспортным коридорам Республики Казакстан, Алматы. 1999г.
ІІІ. Оқу методикалық және ғылыми әдебиеттер
13. Е.Д Атамкулов, К.К.Жангаенин “Железнодорожный транспорт Казакстана” Реструктуризация и пути интеграции в мировую экономику. Алматы Экономика
14. А.Омаров “Қазақстан темір жолдарының тарихы” Алматы: “Бауыр және Ко” 1999ж
15. Пивень К.Д “История развития транспорта и коммуникации Казакстана” Алматы 2000г.
16.Е.Ж.Калиев “Вековая деятельность железнодорожного транспорта Казакстана” Алматы: РГП “Қазақстан темір жолы”. 1997г
17. А.Омаров “Дорога дружбы и сотрудничество”
Алматы 1996
18. Б.Жармақов “Стальная магистраль республики” Алматы 2003
19.Қазақстан темір жолы № 1,2,3,4,5. 2004ж.
20.Железнодорожный транспорт № 4. 2004г.
        
        Мазмұны
| |Кіріспе………………………………………………………. |3 ... ... жол ... ... ... ... | |
| ... негіздері……………………. |6 |
| |1.1 ... жол ... ... ... мен орны |6 |
| |1.2 ... ... темір жол көлігін мемлекеттік басқару| |
| | ... ... ... мен ... | |
| | ... ... |13 |
| |1.3 ... жол ... ... ... ... | |
| | ... |30 ... |Қазақстан Республикасы темір жол көлігнің экономикалық ... | |
| ... |45 |
| |2.1 | ... ... ... ... құрылымдаудың | |
| | ... ... |45 |
| |2.2 | ... 1993-2003 жылдардағы темір жол көлігінің | |
| | ... ... |66 ... ... жол ... ... ... реттеудің экономикалық | |
| |тиімділігін арттырудың негізгі бағыттары……………………………………………………. | |
| | |93 |
| |3.1 | ... жол ... даму ... |93 |
| |3.2 ... жол ... ... ... басқарудың | |
| | ... ... ... | |
| | ... |112 |
| ... |118 |
| ... ... |121 |
| ... | ... ... ... ... өту жағдайындағы мемлекет
ролінің мәселесі Қазақстан үшін актуальді болып табылады. Ол әліге дейін
дискуссия және түрлі бағалау пәні ... ... ... ... ... және ... ... сияқты белсенді саясатты ... ... ... Республикасының темір жол саласы экономикасы ... ... ... және ... сұрақтары саланы зерттеу
әлі өзіндік зерттеу пәні болмады. Темір жол ... ... ... ... ... ... ... мемлекет ерекшелігін
ескеретін жаңа ғылыми құрастыруды енгізуді талап етеді. Бұның барлығы ... ... ... қажеттігін алдын ала анықтайды.
Темір жол Қазақстандықтардың ... ... ... ... ... ел ... ... де қиын. Поездар миллиондаған адамдар
үшін үйреншікті, әрі қайталанбас қозғалыс құралына ... ... ... Қазақстан тәуелсіздігі қанатын қатайтып, нығая түсті ... ... ... жол ... ... жалпы жүк айналымының
70%-ы, жолаушы тасымалы айналымының 60%-ы тиіп отыр. Осы жайт, тек темір
жол ... ... ... ... ... ... ... қоймай, оның болашағын байыптылықпен бағдарлап жасауды жүктейді.
Қазақстан темір жолы ... ... 1997 жылы үш ... ... ... ... “Қазақстан темір жолы” республикалық
мемлекеттік кәсіпорынның ... ... және сол ... оның ... жол ... құру ... ... болатын. Құрылған сәттен бастап
осы уақытқа дейін “Қазақстан темір жолы”ҰК” ЖАҚ кәсіпорынның қаржылық және
өндірістік жағдайын айтарлықтай ... ... ... ... ... жұмысының тиімділігін оңтайландыру және күшейту жөніндегі
резервтер негізгі қорларды қайта өндіруге инвестициялық ресурстар тапшылығы
активтер мен ... ... ... сияқты саланың құрылымдық
проблемаларын шешу үшін жеткіліксіз. Қазіргі кезеңде ... жол ... ... әсер ... институционалдық өзгерістер жүргізу,
бірқатар нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... қажет. Жолаушылар тасымалын
субсидиялау проблемаларын шешу ... ... ... және ... мәні ... тікелей қатысуын талап етеді. Бұл проблемаларды
одан әрі тек ... ... ... жолы” ҰК” ЖАҚ-тың күш салу есебінен
шешу ... ... жол ... ... ресурстардың
тапшылығы проблемасын жоймайды. Осы ... ... ... ... ... қуаттар мен персонал, соның ішінде күрделі
қалпына келтіріп жөндеу, жаңа ... мен ... ... ... жөніндегі зауыттар негізінде жаңа жолдарды салуға тарту қажет.
Әлбетте, темір жол ... жан ... ... ... ... ... оның ... рөлін арттыра түседі.
Саланың тиімділігі өсіп, ХХІ ... сай дами ... ... темір жол Қазақстан экономикасының өсіп келе ... ... ... ... ... ... бірегей транзиттік
әлеуетін жүзеге асыруға қолайлы жаңа мүмкіндіктер ... ... ... шет ... ... ... ... қаржылай салымдарының бағасын
бағалай алады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты рыноктық қатынастарға өту жағдайында темір
жол ... ... ... ... реттеудің теориялық
методологиялық мәселелері негізінде және оның тиімділігін жоғарлату бойынша
ұсыныстар тәжірибесін құрастыру болып ... Осы ... ... ... бағытталған:
• Экономикалық дамыған темір жол көлігі саласы экономикасын
мемлекеттік реттеу тәжірибесін қолдану арқылы ... ... ... ... жол ... саласының
қазіргі жағдайын және даму тенденциясын талдау;
• темір жол көлігі ... үшін ... ... ... ... ... ... жол саласындағы
кәсіпорындарды басқару механизімін қарастыру;
• темір жол көлігі саласы экономикасын ... ... және оның ... ... ... қамтамасыз
ету жолдары мен бағыттарын анықтау.
Зертеудің теориясын және методологиясын зерттеу ... ... ... оқымысты экономистердің фундаменталды еңбектері, экономикалық
теория ... ... ... ... ... реттеудің теориясы
мен методологиясы бойынша арнайы әдебиеттер қызмет етті.
Жүргізілген зерттеудің ... ... ... ... және
Қазақстан Республикасында экономиканы мемлекеттік реттеу және ... ... ... қорытылды.
Дипломдық зерттеу нәтижелерінің тәжірибелік ... ... ... жол ... ... ... ұсынысында және осы сала
экономикасын мемлекеттік реттеудің тиімді әдістері мен ... ... жол ... ... ... ... тиімділігінің талдауы
теориялық қорытынды мен методологиялық тәсілдер мен темір жол көлігі саласы
стратегиялық субъектілерін ... ... ... ... ғылыми
зерттеулерге негіз салуына қызмет етуі мүмкін. Жоғарыдағы ... ... ... ғылыми жұмысымның өзектілігін және оны таңдауыма
негіз бола алады деп санаймын.
І ... жол ... ... ... ... теориялық-
методологиялық негіздері
1. Темір жол көлігінің экономикалық маңызы мен орны
Көлік экономиканың ... ... ... бірі
болып саналады. Қазақстанның теміржол, автомобиль, әуе, ішкі су және құбыр
көлігі кіретін жеткілікті түрде дамыған ... ... бар. ... ... халық шаруашылығы салалық кешендерінің (агроөнеркәсіп,
отын- ... ... ... ... және т.б) ... отырып, экономика салалары мен өндіріс түрлерінің ғана ... ... ... байланысын қамтамасыз ете отырып дамыды.
Республикамызда барлық көлік түрлерінің ең динамикалық дамуы ... 70-80 ... ... 90-шы ... ... ТМД ... ... барлық көлік түрлері үшін тасымал көлемінің жалпы
төмендеуіне ... ... ... тұрақтануы мен өсуі 1999 жылдың
соңынан ... ... ... ... ... ... теміржол көлігі ... ... ... ... маңызды рөлді ойнайды. Қазақстан Республикасы
Статистика агенттігінің деректеріне сәйкес 2003 жылы ... ... жүк ... ... жол көлігінің үлесі 70%-ды құрап отыр.
Автомобиль көлігімен тасымалдау үшін тиімсіз болатын көмір, ... кен, ... ... және т.б ... ... үйме және құймалы
жүктер тасымалдауға ұсынылатын негізгі тауарлық өнім ... ... ... ... ... ... ... жолдың, кеме
жүретін өзендердің болмауы), аумағының кеңдігі, ... пен ... ... ... автожол инфрақұрылымының дамымауы теміржол
көлігінің ел экономикасындағы рөлін айрықша маңызды ... Бұл рөл ... де ... ... орналасқан Қазақстанның бұған қосымша көліктік
әлеуеті - өз ... ... 5 ... ... ... мен ... өткізуді арттыру мүмкіндігі бар. Олардың негізгісі
Трансазия маршруты болып табылады, ол келешекте Оңтүстік Шығыс Азия – Батыс
Еуропа теңіз ... ... ......... бұғаздары (Беларусь арқылы Ресейге кіші
нұсқасымен)
а)Транссібір бойынша;
ә)Қазақстан - ... ... ... - ... ... Азия ... ... Оңтүстік Азия
арқылы) "Орталық" (Түркия, Орталық Азия, Қазақстан, Қытай арқылы) ... ... ... ... ... ... Еуропа - Оңтүстік
Шығыс Азия дәлізіне шығады.
Трансазия маршрутының жалпы ... ... ... ... ... ... 11000 шақырымды құрайды, оның ішінде 4000 шақырым
Қытайдың ... және 1800 ... ... ... ... ... ... бойынша жүк тасымалдары жолдың 23-26 күнін алады, ал
оның қашықтығы Транссібір маршрутына қарағанда 2000-3000 шақырымға қысқа.
Ресей, ... ... ... Иран оның ... ... – Иран ... ... - Парсы шығанағына "Солтүстік - Оңтүстік" дәлізі ... ... ... "Транссібір" ("Батыс Шығыс") "Орталық", "ТРАСЕКА"
және "Солтүстік- Оңтүстік" 4 халықаралық дәліз ... ... ... ... көлік каммуникация кешенінің негізін құрап отырған темір
жол көлігі тасымалдың 70 пайызын иемденді.
14 мың шақырымға жуық созылып жатқан темір жол ... 15 ... ... ... ... бір - ... ... Қазақстанның
халықаралық байланысын қамтамасыз етіп, ... ... ... жол ашып отыр.
Қазақстан аумағы арқылы 13 трансконтинентальдық маршруттардың ішінен
Достастық ... 6 ... ... жол ... мен ... Оның бірі – ... 12233 шақырымдық Польша, Латвия, Литва,
Эстония, Беларусь, Ресей, Қазақстан, Өзбекстан, Қытай, ... ... ... ... ... Онан ... "Солтүстік" деп аталатын 8048
шақырым ... ... ... ... Қытай арқылы өтеді. Оның ... ...... - Достық арқылы, бір тармағы Ресейдің Дома,
Қарталы және республиканың ... ... ... ... өтеді. Онан
кейін Венгрия, Словакия, Украина, Молдава, ... ... ... ... ... ... ... 11539 шақырым желінің негізгі
бөлігі Петропавл Ақтғай Достық стансалары арқылы, енді бірі Озини, ... ... ... жол ... ... бағыттардың барлығын
тізіп жатудың қажеті шамалы. Қай бағыт ... да ... ... ... ... болғанда да Қазақстант географиялық орналасуы
жағынан өткізу қабілетіне келгенде ұтып тұр ... ... ... ... ... Қазақстан темір жолының
Солтүстік, Оңтүстік, Батыс, Ортазиялық көліктік дәліздері ... ... ... ... ... - ... өнеркәсіпті
аудандары арқылы өтіп, елдің орталығы - Астананы, сондай-ақ Қарағанды,
Балқаш, Көкшетау, Жезқазған, ... ... ... ірі өнеркәсіп
кешендері бар аймақтарды қамтиды.
Онда Қарағанды - ... ... және ... стансаларында
үлкен контейнерлерді сұрыптайтын терминалдар бар. Ал ... ірі ... ... ... ... ... ... терминалдар
Достық, Қарағанды, Ақмола және Көкшктау-1 стансаларында орналасқан.
Орталық дәліз – Оңтүстік - Шығыс және оңтүстік Қазақстанның өндірісі
дамыған ... ... Атап ... бұл ... ... желісінен
баламалы бөлімдері мен сұрыптау стансалары бар Ақтоғай, Алматы, ... ... ... Арыс жол тармағы өтеді. Транзиттік ... ... ... ... Шымкент секілді ірі ... 206 ... ... ... аса ірі ... бар ... Ақтөбе, Атырау,
Маңғыстау секілді еліміздің батыс аймақтарындағы мұнайлы ... ... ... аса ... жүк ... ... Мақат пен Атырау ірі
стансалары орналасқан. Батыс бағыттағы жүк тасымалының ... ... ... ... ... Бір айта кетерлік жайт, Өзбекстанның
Үшқұдық Қараөзен арасындағы салынып жатқан ... жол ... ... батыс дәлізіндегі транзиттік тасымалдың айналымы ұлғаяды.
Ортаазиялық дәліздегі ... ... ... - ... басып өтетін бағыт ... ... ... ... Илецк
(Ресей) тәрізді өндіріс орталықтарын қиып өтеді. Бұл дәліздің шекарасында
Арыс, Қандыағыш, Илецк (Ресей) сұрыптау станциялары ... ... ... Ақтөбе, Төретам, Қызылорда, Жилаево станцияларында
орналастырылған.
Темір жол желісінде Еуропа мен ... ... ... орналасқан Достық- Алашонькоу өткізу бекетінің халықаралық
транзит ретінде ... зор. ... күні ... ... ... одан әрі
жандандыру үшін арнайы жасалған бағдарлама бойынша ... шара ... күні ... ... ... "Солтүстік- Оңтүстік" және "ТРАСЕКА"
дәліздері бойынша жүк тасымалдау ұйымдастырылып отыр.
Сондай ақ, ... ... ... ... бір ... келіп
қалды. Шығыс портымен Находка – Локоть - Алматы маршруты бойынша аптасына
бір рет ... ... ... қозғалысы ұйымдастырғалы отыр. Бұл
жаңа маршрут бойынша жүк иелері уақыттан ... ... ... ... жол көлігіне қызуғышылық тудыруда.
Экономикалық одақ ұиымдары шеңберінде Стамбул - Алматы ... ... ... ... ... ... - ды. ... Станбулдан
аттандырылып жатқан контейнерлік пойыз ... ... ... ... ... Жету ... ұзақтығы да көңіл көншітпейді.
Осыған байланысты экономикалық одақ ұйымдарымен арада бірегей ... ... ... кестені нақтылау шаралары қолға алынды.
Қазақстанның көліктік инфрақұрылымының басты элементі бола ... ... КСРО ... соң Қазақстан экономикасындағы дағдарыстық
үрдістерден құтыла алмады. Алдыңғы он жыл ... ... ... ... отырып, 1999жылы 1991жыл деңгейінің 26 пайызын ... да, ... – 2000 ... соңынан бастап өсу басталды.
1-кесте Қазақстанның теміржол көлігінің келтірілген өнімі.
|Көрсет|Жылдар ... |ж |ж ... | ... | ... | ... | ... | |н |н |
| | |(%) |(%) |
| ... | |
| |есеп |есеп |есеп |есеп ... | ... ... |есеп |есеп |есеп | | |
| | | | | | ... | | | | | | | ... ... |6 |6 |5 |7 |6 |6 |9 |8 |1 |1 |7 |7 |5 ... | | | | | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | | | | | ... ... |102,|
|шылар | | | | | | | | | | | |9 |3 ... | | | | | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | | | | | ... ... ... |7 |6 |9 |5 | | |3 |3 |8 |2 |,1 |0 ... | | | | | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | | | | | ... ... |113 ... |4 |8 |4 |0 |1 |2 |1 |6 |0 |5 |5 |,9 |,5 ... | | | | | | | | | | | | | |
( ... ... ... ... ... ... оң үрдістері тасымалдар көлемі төмендеуінің
төменгі нүктесінен өтетін деуге негіз береді.
2003 жылы келтірілген өнімнің ... 13,5 ... ... ... ... ... өсті.(1- кесте)
Егер 1993жылы Қазақстан темір жолдарының келтірілген өнімдері 209,6
млрд. келтірілген ... ... Ал, 2003 жылы 202,7 ... ... км-ге,
яғни 96,7 пайызың құрады.
2003 жылы жүк айналымы 1993 ... ... 78,3 ... ал ... 84,9 ... ... Жолаушылар айналымының төмендеуі бұдан да
шапшаң болды. 2003 жылдың деңгейі 1993 ... ... ... ғана ... ... салыстырғанда жүк айналымының шапшаң ... ... он ... ... ... жүк тасымалдары
көлемінің, әкелінетін жүктер санының, жүктерді ... ... ... ... Бұл азаю ең ... жұмыстың сыртқы
шарттарымен, атап айтқанда ;
• бұрынғы Кеңес одағының аумағында өндірістің өнімдер шығару көлемінің
төмендеуімен;
• бұрынғы КСРО ... ... ... үзілуімен;
• мұнай мен металдарға дүниежүзілік бағаның өзгеруімен;
... - ... Азия мен ... ... дағдарыстармен және
басқалармен. [18. 155 бет].
2. Қазақстан Республикасы темір жол көлігін мемлекеттік басқару
органдары және олардың қызметтері мен ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
1994ж. 21 қыркүйектегі № 156- XIII заңы (ҚР Президентінің 27.06.96ж № 2832
жарлығымен; ҚР ... № 338- 1; ... № 260-11; ...... ... № 414-11 ... ... өзгерістермен )
Қазақстан Республикасы көлігінің құқықтық экономикалық және ұйымдық
қызметінің ... ... ... ... ... ... ... ұғымдар пайдаланылған:
Қазақстан Республикасының көлігі - оның аумағында тіркелген ... ... ішкі су, әуе, ... ... ... ... ... ақ Қазақстан Республикасының аумағындағы магистралдық көлігі.
Тасымалдаушы - ақыға немесе ... ... ... ... және ... ... жөнінде қызмет көрсететін, әрі ... ... ... ... ... рұқсаты бар, меншік
құқығымен немесе өзге де заңды негіздерде көлік құралдарын ... ... жеке ... ... - ... ... ... жүкті тасымалдау,
көлік құралдарын сақтау, оларға ... ... ... және ... ... шаруашылық коммерциялық қызметпен айналысатын заңды тұлға,
ол Қазақстан ... ... ... ... ... (жүк жөнелтуші, жүк алушы, жолаушы) - тасымалдаушымен жасалған
шартқа сәйкес көлікті пайдаланатын заңды тұлға ... жеке ... ... жолдардың қызметі аз учаскелері - темір жолдардың тұйықталған
немесе жүк тасымалы сирек желілерінің біршама қысқа жалғау желілері. ... ... ... аз ... ... ... ... Үкіметі белгілейді.
Тікелей аралас қатынас - бірыңғай көлік құжаты бойынша ... ... ... ... ... жүктерді тасымалдау.
Уәкілетті мемлекеттік орган - көлік саласындағы ... ... ... ... ... ... кешенінің қызметін үйлестіру мен
реттеуді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган.
Көлік қызметін мемлекеттік ... ... ... ... ... салу, несие беру, қаржыландыру және баға белгілеу,
инвестициялық, біртұтас әлеуметтік және ғылыми - ... ... ... ... ... көлік кәсіпорындарының бақылау жасау
жолымен жүзеге ... ... - ақ ... ... ... шаруашылық қызметіне араласуына, сонымен қатар көлік
кәсіпорындарының ... ... ... ... қатыстыруға
құқығы жоқ.
Көлікті басқаруды Қазақстан Республикасы Президентінің шешімімен
құрылған және Қазақстан Республикасының ... ... ... ... - ... жасайтын уәкілетті мемлекеттік орган Қазақстан республикасы
көлік және коммуникациялар министрлігі жүзеге асырады.
Министрліктің негізгі міндеттері;
• Қазақстан Республикасының көлік ... ... ... Көлік саласында мемлекетаралық және халықаралық ... ... ... нысандарына қарамастан, көліктің барлық ... ... ... және ... тәртібін айқындайтын заңдар мен
өзге де құжаттардың, стандарттардың, ... ... ... барлық түрлерін дамытудың ... ... мен ... ... ... ... және ... саясатты қалыптастыру және
жүргізу, сондай-ақ ... ... ... ... мен халқының тасымалдауға және соларға
байланысты қызметтерге ... ... ... ету ... ... ... ... пайдаланушылар құқықтарының сақталуын бақылау;
• Республиканың мемлекеттік мұқтаждарының және халықтың ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасы көлік қызметі кешені қызметінің ... және ... ... ісін ... ... ... табылады.
Министірлік заңдарда көрсетілген тәртіппен мынадай функцияларды жүзеге
асырады.
1) Жүктерді, ... ... ... ... бағытталған мемлекеттік саясатпен стратегияны іске асыру;
2) Үкіметтің шешімі бойынша көліктік коммуникациялық кешеннің заңды
тұлғалары акцияларының мемлекеттік үлестерімен ... ... ... ... ... жүзеге асырады;
3) Көліктік коммуникациялық қызметті жүзеге асыратын обьектілерді
жекешелендіру мәселелерін шешуге ... өз ... ... ... ... кешеннің дамуы
мен жұмыс істеуінің маңызды мәселелері бойынша ғылыми зерттеу,
конструкторлық және жобалау жұмыстарын жүргізуді ұйымдастыру;
5) өз ... ... ... шарттар мен өзге нормативтерді
бекіту, сертификаттау жүргізу, ... ... ... белгіленген нормативтердің сақталуын
бақылауды жүзеге асыру;
6) ... пен ... ... ... ... ... ... қатысу;
7) мемлекеттік тапсырысты орналастырады, мемлекеттік тапсырысқа
белгіленген қаражаттың пайдалануын бақылауды жүзеге асыруға
қатысу;
8) өз ... ... ... ... ... байланысты нормативтік құқықтық актілердің жобаларына
сараптама ұйымдастыруға қатысу;
9) әуе кеңестігінің пайдаланылуын бақылауды жүзеге ... ... ... кіретін мәселелер бойынша нормативтік
құқықтық актілерді әзірлеу және қабылдау;
11) өз құзыретінің шегінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... және
үйлестіруді жүзеге асыру;
12) көліктік, коммуникациялық кешенде мемлекеттік құпияларды қорғау
жөніндегі іс - шараларды жүзеге асыру;
13) орталық және жергілікті атқарушы ... ... ... ал мемлекеттік қызметкер болып табылмайтын мамандарды
ақылы негізде, сараптамалар мен консультациялар жүргізу ... өз ... ... ... жыл ... ... ... аэроғарыш қызметі саласында бірыңғай мемлекеттік саясатты
жүргізеді;
16) "Байқоңыр" ғарыш ... ... ... ... ... -шараларды әзірлеу мен іске асыруды үйлестіру;
17) өзіне заңдармен ... өзге де ... ... ... ... мен ... нысандарына ... ... ... пайдалану кезінде көлік заңдарын
қозғалыс қауіпсіздігі мен экология талаптарын орындауын ... ... ... ... органы және Қазақстан Республикасы заңдарында
көзделген басқа да мелекеттік ... ... ... асырады.
Қазақстан Республикасындағы Темір жол көлігі туралы Қазақстан
Республикасының 2001жылғы 8 ... № 226-11 заңы ... ... жолаушылар, багаж, жүк багажы және почта тасымалдарын жүзеге
асыру кезіндегі тасымалдаушылар, ... жол ... ... ... ... жөнелтушілер, алушылар, жүк жөнелтушілер, жүк
алушылар, басқа да жеке және ... ... ... ... ... темір жол көлігінде пайдаланылатын негізгі ұғымдар;
Багаж - жолаушылар немесе почта ... ... ... ... екі жүз ... аспайтын мүлік;
Тармақ иеленуші – меншік құқығында немесе өзге де ... ... ... ... ... ... тұлға;
Жүк – жүк поезында тасымалдауға қабылданған мүлік;
Жүк багаж – ... мен ... ... ... ... екі жүз ... ... мүлік;
Жүк жөнелтуші – тасымалдау құжаттарында көрсетілген және жүкті
жөнелтуші тұлға;
Жүк жөнелтілімі – бір ... жол ... жүк ... ... жүк ... жол ... - ... және баратын бекеттер арасында темір
жол көлігімен жолаушылар, багаж, жүк, жүк - багаж және почта ... мына ...... ... мен шет ... ... ... Республикасы арқылы транзитпен тасымалдау;
Республикалық – Қазақстан Республикасының шегінде ... ...... қала шегінде және қашықтығы жүз елу
километрден аспайтын қала маңында тасымалдау;
Темір жолдар – ... ... ... іске асырылатын жылжымайтын
мүлік обьектілері (тар және кең магистралдық, станциялық, кірме жолдар);
Темір жол ... - ... жол ... ... ... ететін
көлік түрі;
Темір жол көлігінің қызметіне арналған жер - темір жолдар, құрылыстар,
жол желісіндегі және басқа ғимараттар, ... жол ... ... екпе
ағаштар және жол құрылғылары алып жатқан жол учаскелері;
Магистралдық темір жол желісі - ... және ... ... ... ... ... қажетті электрмен жабдықтау,
сигнализация және байланыс обьектілерін қамтитын ... ... ... ... - ... ... ... арасында және
басқа мемлекеттермен жол қатынасын қамтамасыз ететін темір жолдар;
Ұлттық темір жол компаниясы - меншік иесі ... ... ... темір жол желісі қызметін көрсету ұшін құрылған ұйым;
Магистралдық темір жол ... ... - ... процесін
басқаруды және магистралдық темір жол желісі қызметін көрсетуді жүзеге
асыратын тұлға;
Темір жол ... ... - ... және ... ... ... операторының қызмет көрсету жөніндегі жұмысын жүзеге асыратын тұлға,
сондай ақ ... ... - ... жүк - ... ... ... жөнелтетін және
тасымалдау құжаттарында көрсетілетін тұлға;
Темір жол көлігінің қорғалатын аймақтары - тасымалдау ... жол ... ... және ... ... ... мен беріктігін қамтамасыз ету ұшін қажетті жер учаскелері;
Тасымалдау ...... ... ... ... ... (жол жүру құжаты (билеті) багаж бен жүк багаж квитанциясы, темір
жол көлігі жүк құжаты)
Тасымалдау процесі – ... ... ... ... ... және технологиялық тұрғыдан өзара байланысты іс-әрекеттер
мен операциялар жиынтығы;
Жылжымалы құрам - жолаушыларды, багажды, жүкті, жүк ... ... және ... жол ... ... ... ... етуге
арналған, темір жолдар мен қозғалысты жүзеге асыратын ... ... және ... ... ... ... - жүк жөнелтушілер мен жүк алушыларға қызмет көрсетуге
арналған және магистралдық, станциялық, сондай-ақ, ... да ... ... ... жолдар;
Тасымалдау ережелері - жолаушылар, багаж, жүк, жүк ... және ... ... ... ... ... жол ... ұйымдарының қызметін
реттейтін, уәкілетті орган бекітетін нормативтік ... ... жүгі - ... ... ... бірге ақысыз тасымалдайтын
салмағы мен көлемі бойынша белгіленген мөлшерден аспайтын жеке заттары;
Арнаулы тасымалдаулар - мемлекет және ... ... ... ... тасымалдау;
Станциялық жолдар - кірме жолдарды қоспағанда, темір жол станциясының
шекарасындғы темір жолдар;
Ал енді темір жол көлігі ... ... ... ... ... көлік рыногының барлық субьектілерінің теміржол көлігі қызметіне еркін
қол жеткізуі;
• республиканың экономикалық мүдделерін қорғау;
• тасымалдардың барлық ... үшін ... және ... ... ... ... ... негізге алып,
халықтың, экономиканың және мемлекеттің тасымалдарға қажеттігін
қанағаттандыру үшін жағдай жасауға ... жол ... ... ... ... ... темір жол көлігінің магистралдық темір жол көлігін дамыту;
2) ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес темір жол көлігі НДС тариф,
салық және ... ... ... ... ... жол көлігінде еркін кәсіпкерлікке ... ... ... мен ... жол ... ұйымдарының шаруашылық қызметіне
мемлекеттік органдардың заңсыз араласуына жол ... ... ... ... ... ... тасымалдар саласындағы
бәсекелестікті дамыту;
7) Магистралдық темір жол желісінің бірыңғай мүліктік ... ... ... ... ... ... жол көлігін жұмылдыру дайындығында ұстап тұру;
10) Темір жол көлігінің қажеттері үшін импортты алмастыратын өндірісті
дамытуға ... ... ... ... ... ... жол көлігі саласындғы
мемлекеттік басқаруына;
• темір жол ... ... ... мен ... ... ... темір жол компаниясы мен тасымалдаушылардың тасымалды жүзеге
асыру кезінде мемлекеттік органдармен ... ... ... ... ... жол желісін пайдалану ережелерін бекіту;
• Магистралдық, станциялық және ... ... жүру ... ... ... ережелерін бекіту;
• Магистралдық темір жол желісіне кіретін темір жодардың тізбесін бекіту,
сондай-ақ, темір ... ... ... ... ... жол көлігінің қауіптілігі жоғары аймақтарда жолаушылардың,
азаматтардың бөлу және обьектілер орналастыру, оларда ... ... ... арқылы жүру және өту ережелерін бекіту;
• Темір жол көлігінің ... ... ... ... ... ... тізбесін бекіту;
• әскери және арнаулы тасымалдарды жүзеге асыру тәртібін белгілеу;
• айрықша ... ... ... жекелеген түрлерін күзетуді
қамтамасыз ету тәртібін белгілеу және осындай жүктердің тізбесін
бекіту;
... жол ... ... ... ... мемлекеттік
әлеуметтік сала обьектілеріне жатқызу тәртібін, сондай ақ ... ... ... ... ... күтіп ұстауына жұмсайтын
шығындарының нормативтерін белгілеу;
• халықаралық, республикалық және қала маңындағы қатынастарды әлеуметтік
маңызды ... ... ... ... ... жолаушылар
тасымалын ұйымдастыру туралы шешім қабылдау;
• темір жол көлігінің қорғалатын аймақтарының жерін пайдалану тәртібін,
мөлшерін және режимінін белгілеу;
... ... ... ... ... жолаушылар
қатынасына тыйым салу туралы шешім қабылдау;
• Тасымалдауды ... ... ... Республикасының аумағына
(аумағынан) багаж, жүк және жүк ... ... ... ... ... салу ... ... қабылдау;
• Темір жол көлігін басқару саласындағы өзге де мәселелер жатады.
Уәкілетті органның құзыретіне:
... жол ... және ... жол ... ... ... мен бағдарламаларды әзірлеу;
• темір жол көлігіне азаматтардың өмірі ... ... ... ... ... ... ... сондай
ақ көрсетілген қызмет саласын қамтамасыз ететін біліктілік талаптарын
бекіту;
• киім ... ... және ... ... ... нысанды
киім киіп жүру тәртібін, қамтамасыз ету нормасын және нысанды киім
киіп ... ... бар ... жол көлігі қызметкерлері лауазымдарының
(кәсіптерінің) тізбесін бекіту;
• жылжымалы құрамды тіркеу тәртібін белгілеу;
• тасымалдарды ұйымдастыруға және ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді қамтамасыз ету
тәртібі мен шараларын белгілеу;
• жүру қауыпсіздігі мен қоршаған ... ... ... жай күйі сай ... ... темір жол желісінің,
темір жолдар мен ... ... ... ... ... және ... жер ... басқару жөніндегі уәкілетті
органмен келісе отырып, бөлінген ... ... жол ... арналған жерді пайдалану тәртібін белгілеу;
• халықаралық ынтымақтастықты жүзеге ... ... ... қайта даярлауды және олардың біліктілігін арттыруды
ұйымдастыру;
• темір жол көлігі қызметкерлерін кәсіби ерекшелік белгісімен марапаттау
тәртібін ... жүру ... ... ... ... статистикалық
есептілігін жүргізу;
• өз құзыреті шегінде әкімшілік құқық бұзушылық ... ... ... ... ... ... ... сәйкес өзге де
мәселелер жатады.
Жергілкті атқарушы органдардың темір жол ... ... қала ... ... ... ... ... шешімді
тасымалдаушы немесе өзге де мүдделі тұлға қабылдайтын жағдайларды
қоспағанда, осындай шешім қабылдау;
2) төтенше ... ... ... ... ... ... туралы
шешім қабылдау жатады.
Қазақстан Республикасы Көлік және ... ... ... ... ... ... Республикасы Көлік және коммуникациялар
министрлігінің құзыреті шегінде темір жол ... ... ... іске ... ... жол көлігінің қызметін үйлестіруді жүзеге
асыратын ведомство болып табылады.
Темір жол көлігі комитетінің негізгі міндеттері болып мыналар табылады:
1. темір жол көлігі саласында ... ... іске ... ... ... ... ... жол көлігі саласындағы ... ... мен ... ... жол көлігінің қызметтер көрсету рыногын қалыптастыруға қатысу;
4. Қазақстан ... одан тыс ... жүк пен ... ... ... ... ... пайдалануға және
магистралдық темір жол ... ... ... ... және іске асыру;
5. Темір жол көлігі саласындағы қатынастарды реттейтін заңнамалық ... де ... ... ... ... ... ... жол көлігі саласында бірыңғай инвестициялық, ғылыми техникалық
саясатты қалыптастыру мен жүргізуді және кадрлар даярлауды ... өз ... ... ... жол ... ... мұқтаждар
қажеттіліктерін уақытылы және сапалы қамтамасыз етуді жүзеге ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады:
1) өз құзыретіндегі мәселелер бойынша темір жол көлігі туралы нормативтік
құқықтық шешімдерді әзірлеу және қабылдау;
2) ... ... жол ... ... және тең қол ... етілуін бақылау;
3) темір жол көлігімен жолаушылар тасымалдау бойынша қызметтер ... алу ... ... ... және ... темір жол көлігі саласындағы мемлекеттік бағдарламаларды әзірлеуге және
іске ... ... ... ... органдармен темір жолдарды және ондағы құрылыстарды
салу, пайдалану және күтіп ұстау мәселелері ... ... ... іс ... ... ... шараларды жүзеге асыру;
6) темір жол көлігі объектілері мен кәсіпорындарын жекешелендіру жөніндегі
мәселелерді шешуге қатысу;
7) жүктелген өкілеттіктер шегінде ... жол ... ... ... ... Республикасының мүддесін білдіру;
8) темір жол көлігі саласында жеке және ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету;
9) Сонымен қатар заңға сәйкес өзге де функциялар. Көлік саясаты саланың
күрделеніп кеткен ішкі ... және ... ... мен ... ... ... қызметтері мен жауапкершілігінің
айқын бөлінуіне лайық бара-бар жаңа сапа деңгейіне көтерілуі тиіс.
Теміржол көлігінде ... ... ... ... мемлекеттік
органның саланы мемлекеттік реттеуін күшейтуді табандылықпен жүргізуді
талап етеді. Ол мемлекетаралық келісімдерге және ... ... ... ... ... ... ... өкілдік
етуге, теміржол саласында қауыпсіздікті инспекциялау және бақылау,
техникалық стандарттарды, ... мен ... ... ... қоса
алғанда мемлекеттің құзыретті реттеуші органның функциясын жүзеге асыруға
жауапты болуы тиіс.
Уәкілетті орган Теміржол көлігінің ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасы теміржол
көлігіне өкілдік етеді, сала кәсіпорындарының шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... және қауыпсіздікті бақылауды,
локомотив және вагон шығару жоғары ... ... ... ... ... асырады.
Темір жол комитеті сонымен қатар мынадай қосымша қызметтерді атқарады:
• мемлекеттік мүлікті иелену, оның ... ... ... ... арендаға, сыртқы басқаруға берудің
ұйымдастырылуын және т.б қоса;
• "Қазақстан темір жолы" ЖАҚ-ты, басқа да ... және ... ... ЖАҚ- тары мен ААҚ- ... ... ... пакеттері Уәкілетті мемлекеттік органға тапсырылған теміржол
саласының барлық шаруашылық жүргізуші субъектілеріне қатысты басқару;
• тартымдық және басқа ... ... ... ... ... зауыттарға арналған жинақтауыштық және ... ... ... ... ... ... жөніндегі
теміржол кәсіпорнын дамыту арқылы импорталмастыру және жаңа жұмыс
орындарын құру, сондай ақ ғылыми техникалық базалар ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін және реттейтін
нормативтік құқықтық актілердің, ... және ... ... ... ... ... көлік саласында халықаралық құқық және ... ... ... ... ... ... ... қауыпсіздігін қамтамасыз етуді ... ... ... ... инфрақұрылымға еркін және тең қол жеткізілуін қамтамасыз ету;
Жолаушылар тасымалын қайта құрылымдау үшін Уәкілетті мемлекеттік органда
мына функциялар ... ... ... ... ... құру ... ... нақты маршруттар бойынша жолаушылар тасымалы қызметіне мемлекеттік
тапсырыс ... ... және ... ... ... және жергілікті бюджеттерден ... ... ... мен ... ... жолаушылар тасымалы қызметіне дотациялардың жыл сайынғы көлемін
белгілеу;
• жолаушылар тасымалы ... ... ... ... қызметіне
бақылау жасау және ревизиялау;
• жолаушылар ... ... ... сегменттерін
франчайзинг механизмі негізінде жеке меншік ... ... беру ... ... және ... ... тасымалы мәселелері қатысы бар үкімет органдарымен өзара
әрекеттесу;
• қауыпсіздік және техникалық пайдалану ережелерінің талаптарын ... ... ... жасауды ұймдастыру және жүргізу;
• қала маңындық жолаушылар қатынасы мәселелері ... ... ... жұмысты үйлестіруші;
• теміржол жолаушы компаниялармен контракталар жасау;
• СМПС - қа инфрақұрылымға қол жеткізу ... ... ... тасымалы үшін өзара есеп айырысу жүйесін өзгерту жөніндегі
ұсыныстар енгізу. [20. № 4 63 ... ... өз ... ... байланысты қолданылып
жүрген заңнамаға сәйкес мемлекеттік реттелуге жатады.
Мемлекеттік ... ... ... ... мен ... менеджменті арасында қауыпсіздік, меншігін басқару және иелену,
бағаны түзеу, қоғамдық қызметтер көрсету, жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... айқын бөлінуі кіреді.
Сондай – ақ уәкілетті мемлекеттік орган ... ... ... ... "Қазкөліксервис" ... ... ... ... ... құрам" ЖАҚ-тың даму саясатын белгілейді.
"Акционерлік қоғам туралы" заң "Мемлекеттік ... ... ... Президентінің заң күші бар ... ... ... оның ... ... және де ... менеджменті
арасындағы қарым - қатынастар жүйесін көбірек белгілейді және ... ... ... ... ... ... ... қайта құру жүргізілді.
Дегенменен, бұл заң да инвестицияларды белгілеу, қоғамдық қызметтерді
көрсету және жұмыспен қамтамасыз ету саясатын жүргізу ... ... ... ... - ... ... көптеген мәселелерді шеше
алмайды.
Сондықтан да көптеген елдердегі сияқты контракт ... ... ... мәні уәкілетті мемлекеттік орган ... ... ... ... кезеңдік есептер беріп отырудың орнына теміржол
компаниясының менеджментіне кең ... ... пен ... ... ... ... ... жоспарға өндірістік сипаттағы
көрсеткіштер ғана ... ... ... әлеуметтік мәні бар тасымалдар
көлемі, күрделі құрылысқа қажетті инвестициялар көрсеткіші, қозғалыс
қауыпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... жаңа ... ... мен ... ... салу және
қаржыландыру үшін жауапкершілікті өзіне алады. ... ... ... ... ... ... ... дотациялау мөлшері ... ... ... көлігінің коммерциялануын қамтамасыз
ететін функциялардың, жауапкершілік пен ... ... ... ... ... ... көрсетілуі тиіс.
Тасымалдарға тарифтерді мемлекеттің реттеуін өзгерту қажеттілігі пісіп
жетілді. Жаппй үйме және ... ... ... көлігімен тасымалдау
негізінен баламасыз болып ... ал ... ... ... көлігі жағынан балама бар болғандықтан бірінші кезеңде жүктерді
санаттауды енгізу қажет. Жылжымалы құрам оперпторларының "Қазақстан ... ҰҚ ... ... ... үшін төлейтін ақысы, клиенттер
үшін тарифтердің ... ... ... қоса ... ... ... жатады. Демеу қаржы беру қажеттілігіне байланысты жолаушылар
тасымалының тарифтерін мемлекеттік реттеу сақталады.
1.Сызба ... ... ... және ... жол ... құрылымы
1.3 Теміржол көлігін басқарудың шетелдік тәжірибесі.
Дамыған нарықтық экономикасы бар елдерде ... ... ... ... ... ... ... сондай ақ
кәсіпкерлік бірлестіктердің тарапынан көбірек ... ... ... ... ... отырғандай, мемлекет жалпы
пайдаланымдағы көліктің дамуы үшін ... ... ... ... және оның ... қызметінің маңызды бағыттарын жоспарлы реттеу
элементтерінен бас тарта ... ... ... ... ол не
инвестициялық процеске тікелей қатысады, не көлікке қаржы тартға қатысты
жекеменшік капиталдың қызметін реттеу ... ... ... ... басқарудың дәстүрлі моделі XX ғасырдың басына қарай
қалыптасты да, содан бері негізгі ерекшеліктері ... ... ... Бұл тарихи қалыптасқан модель тым қатаң және мемлекетке тым тәуелді.
Елдердің ... бұл ... ... ... тым ... Елдердің
көпшілігінде бұл өзінің табиғаты жағынан тым селқос әрі үлкен мекемелер,
олар көлік рыногындағы өзгерістерге дер ... ... ... ... ... ... нақты нәтижелері үшін тікелей жауапты емес.
Темір жолдардың көпшілігі тікелей мемлекеттік субсидия беру арқылы
қамтамасыз етілді. Алайда мұнадай ... сала ... ... алып
келмеді, кезінде гүлденіп тұрған сала мемлекеттер мен ... ... ... ... ... ... темір жолдары ондаған
миллиард маркасы мөлшерінде дотация алады. 1990 жылы ... ... ... ... ... ... 47 млрд. Марканы құраған ... 110 ... ... ... ... ... ең ... автомобиль
көлігімен өткір бәсекелестік күресі, ағымдық ... тез ... ... ... ... ... әрі оның жаңа тұрпатты
локомотивтермен және вагондармен жабдықталуының арттыруды, жетілдірілген
құрылғандарды тасымалдау процесін, ең алдымен ... ... ... және ... құралдарын енгізу жөніндегі
жұмысты жүргізу қажеттілігіне алып келді.
80-ші жылдардың орта шенінен бастап көлікті ұлт меншігінен ... яғни ... ... беру ... ... Мұның басты
себебі мемлекеттің бақылау органдарының күрделі салымдардың бағытын,
тарифтерді және ... емес ... ... экономикалық
қызметтерінің басқа да факторларын қатаң ... ... ... ... ... ... бәсекелестік күрес енжар болды, ал жұмыс
істеп жүрген компаниялар ... ... ... ... ... қызметтерінің көлемі мен ассортименттерін шектеу және
өскен шығындарын жоғары тарифтерімен ... ... ... жалпы бағыты коммерцияландыру, бәсекелестікті ... ... ... ... құруы бойынша ерекшеленеді.
Тасымалдау процесіндегі бәсекелестікті қамтамасыз ететін теміржол
көлігінің вертикальдық ұйымдастырылуының үш ... ... ... ... бөліну моделі;
• инфрақұрылымға айқаспа қолжеткізуі бар ... ... ашық қол ... моделі. [13. 52 бет].
Вертикальдық бөліну моделі. Бұл модель үшін өзара әрекеттесулердің
принципалдық ... ... ... ... ... жол көлігінің герман моделі
Германияда темір жол көлігін реформалау Ес 91\440 Директивасына
сәйкес ... ... ... ... ... таяуда Еуропа
қауымдастығының кейбір елдерінде енгізілді.
Бұл модельді жүзеге асыру үшін ... ... ... ... туралы Ес 91\440 Директивасының қабылдануы негіз болды. Директиваға
сәйкес Еқ\ға мүше елдерге мынадай талаптар қойылды:
1) ұлттық теміржол жүйелеріне толық ... ... ... ... жағдайды сауықтыру немесе олардың ұзақ мерзімдік берешегін
есептеп шығару немесе қайта құрылымдау;
3) ең болмаса ... ... ... ... ... бөлу
(толық ұйымдық бөлуге рұқсат етіледі, бірақ бұл міндетті түрде
емес) және ... қай ... жол ... ... ... ... және ... басқа да қажетті
элементтеріне әділ ... ... ... ... ... әлеуметтік мәні бар функциялардың орындауын темір жолға жүктелуі
тек тиісті қаржылық өтемақылар болған жағдайда ғана мүмкін ... ... ... ... ... ... елдерінің темір жолдары
құрылымының өз ерекшеліктері бар. Бұл ең ... ... ... ... бөлінуді жүргізу деңгейіне, сондай ақ ... ... ... ... ... қатысу дәрежесіне
байланысты.
Вертикальды біріктірілген ... ... ... ... ... ... ... жолдарға оның инфрақұрылымына, ... ... ... ең аз ... ... құрамына, қозғалысты басқарудың
диспетчерлік қызметтеріне иелік етеді және тасымалдарды өзі ... ... ... ... ... ... қол ... негізінде
енгізіледі. Бұл модель Солтүстік Америкада қолданылып отыр. Бұл модельге
арналған өзара әрекеттесулердің принципиалды ... ... ... ... Темірол көлігінің солтүстік американдық моделі
Осы модель Солтүстік Америкада қолданылады. Солтүстік Америкада темір
жолдарды реформалау ... ... бар ... шегінде, жолдардың меншік
нысанын және вертикальды ... ... ... ... ... ... ... жолдардың ірілендірілуіне, біріктірілуіне, аз
пайдаланылатын телімдердің жойылуына, мемлекеттік реттеу мен теміржол
саласына түсетін әлеуметтік ... ... ... қатысты болды.
Инфрақұрылымға ашық қол жеткізу моделі.
Вертикальды біріктірілген модельдің түрі болып ашық қолжеткізу моделі
болып табылады. Ашық қол ... ... ... ... ету талап ... ... ... ... ... ... Бұл әдіс ... артықшылықтарын
сақтап қалады. (үнемдеудің, үйлестірілген жоспарлау мен ... ... ... жағдайларында) бірақ мұның өзінде заң
жүзінде басқа операторлардың инфрақұрылымға қол жеткізуі ... ... ... ... ... ... компанияның пайдаланушылық
бөлімшесі тәуелсіз тасымалдаушылармен тең негізде инфрақұрылым қызметтері
үшін төлем жасайды. Бұл модель Австрияда қолданылады. Бұл модельге ... ... ... ... төменде беріліп отыр.
4. Сызба Темір жол көлігінің австриялық моделі.
Көлік қызметтеріндегі теміржол тасымалдары үлесінің күрт ... ... ... ... ауыр болуы нәтижесінде барлық
жерлерде дерлік теміржол кәсіпорындарының қайта құрылымдауы, мемлекеттік
саясат пен ... ... ... ... ... саласын
түбегейлі реформалау процесі басталды. Сол ... ... ... ... ... ... маңызды қадамға теміржол ... ... ... ... ... ... Осы ... теміржол көлігінің
құрылымы барлық тұрғыдан бізге ұқсас әрә стратегиялық әріптесіміз ... ... ... ... да ... ... және ... жетістіктеріне назар аударуымыз заңды.
Тасымалдау көлемінің күрт құлдырауы нәтижесінде артық болып қалған
техникалық құралдарды қалпына келтіру мен ... үшін ... ... ... ... ... мына жолдар мүмкін болмақ:
• тасымалдардың азайған көлеміне тарифтерді саралап өсіру;
• өндірістік емес ... мен ... ... ... ... ... қисындастыру.
Аталған проблеманы шешу үшін Қатынас жолдар министрлігі тасымалдау
тарифтерін жоғары қарқынмен өсірді және де ... ... ... ... ... теміржол көлігі құрылымдық реформасының тұжырымдамасын"
мақұлдады, ол реформаның ... ... ... ... ... асығыс емес қайта ... ... ... ... ... қалуда, оларды Қатынас жолдар министрлігі біріктіріп
отыр, министрлікте мемлекеттік басқару және шаруашылық ... ... үш ... ... ... ... жыл) – жүк және жолаушылар компанияларын құру.
Іс жүзінде бұл Қатынас ... ... ... екі немесе одан артық
тепе тең ... бар ... ... ішкі ... ... ... Москва- Санкт- Петербург желісінде "Стрела" және ЭР – 200
Екінші кезең (төрт-бес жыл) - ... ... ... ... және ... пайдаланушылар арасындағы қарым
қатынастарды реттеу.
Үшінші кезең (уақыт шамасы белгіленбеген) - инфрақұрылымды ... ... ... ... жүк және ... ... акционерлеу
және жекешелендіру мүмкіндіктерін қарау. [17. 77 бет].
Тұжырымдамада Қатынас жолдар министрлігі қалай ... ... ... ... тек қай кезеңде қалай шешімдер ... ... ... ... Онда ... ... ... қызметін
ұйымдастыру жөніндегі орталық теміржол компаниясын ... ... өз ... ... бар ... құру орындылығын, әрі қарай-
жекелеген кәсіпорындарды жекешелендіру ... ... ғана ... қабылданған кезде ол бойынша бір жағынан тым батыл әрекет
деп, екінші жағынан батыл ... жоқ ... сын ... ... ... құрылымдық өзгерістерді жақтаушылар ... ... ... ... ... ... реформалау
жөніндегі үкіметтік коммисия) мен қарсы жақтың (сала басшылығының) ... ... ... бір белгісі болды.
Жаңа өндіріс үшін қажетті, жылына 100 миллиард рубль деп бағаланып
отырған инвестициялық ... ... тап ... ... ... ... ... құрылымдық ... ... ... ... ... 2000 жылы Қатынас жолдар
минисрлігі Үкіметке бастамашылық саланың өзіне шығып ... ... ... ... ... ... ... РАҚ-ын құру арқылы мемлекеттік
басқару ... мен ... ... ... ;
• операторлық компанияларды қалыптастыру есебінен инфрақұрылым мен
тасымалдаушының бөлінуін көздейді. ... күні ... ... ... жалпы парктің 40 %-ын құрап отыр таяудағы
болашақта оның ... 50 %-ға ... ... деп ... ... буындарын қысқарту (басқарудың бөлімшесіз жүйесіне көшу) жөн
шегінде жабтықтау және қаржыландыру функцияларын ... ... ... ... ... ... ... Ресей мен
Қазақстан полигондарының ауқымын салыстырған кезде жолдың аумақтық ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді.
Жалпы темір жол саласының нарықтық қарым қатынастар рельсіне
түскеніне тура алты ай ... дәл ... ... ... ... ең ірі ... ... табылатын "Ресей темір жолдары" ААҚ-ы ... еді. ... ... ... 1 триллион 540 миллиард рубльді құрады.
Құрылымдық жаңарулар ... ... ... көрсеткіштер бойынша бұрын
соңды болмаған таң қаларлық жетістіктерге жетіп отыр. ... үш ай ... 300 млн. ... ... жүк жеткізген. Жалпы өткен жылы Ресейлік
темір жолдар арқылы 1160 млн. тонна жүк ... ... ақ, ... бері ... рет жолаушылар тасымалының төмендеуі толық тоқтап, ең
жоғарғы өсімге ... 303,5 млн. ... қол ... ... тоқсанында, яғни "Ресей темір жолдары" ААҚ құрылғаннан
кейін бұл көрсеткіш тіптен арта түскен үш ай ... 300 млн- нан ... ... ... ... 7,4%-ға өсіпті. Тек соңғы үш ... ... ... ... 10,2 ... ... ал сала бойынша
кіріс- 44,8млрд. рубльге жеткен. Тапқан табыс жоспардағыдан ... ... ... ... жаңадан құрылған ең жас ... ... ... ... ең ірі қызмет көрсетуші екендігінде дәлелдеді. ТМД
және жер шарының өзге де ... өз ... ... сату ... 700 млн. рубль пайда тапқан. ... ... ... ... ... ... және ... субъектілері толық көлемде
сезінген: 2003 жылы ... ... ... ... ... ... мен бюджеттен тыс қорларға 121,5млрд. рубль қаржы аударды. Сондай
ақ "Ресей темір жолдары" ... ... ... мен төлемдер бойынша
міндеттемелерін толық орындаған Ресейдегі бірден - бір кәсіпорын ... ... ... жеке ... өз ... отау тіккелі бері ... ... 15%-ке күрт ... ... жолдары" ААҚ-ы президенті Г.Фадеевтың мәлімдеуінше, бұл
"Ресейдегі теміржол ... жүре ... ... ... ... жоқ
жетістік "eкен. Әйтпесе бұған дейін ресейлік ... ... ... ... ... ... ете алмай, көршілерінің көптеген
ұсыныстарынан бас тартуға мәжбүр болып келген еді.
Әрине, бұрынғы мемлекеттік ... жол ... ... ... темір жолдары" әл - әзір алдына қара салмай келе жатқанымен ... оның ... ... ... жеке кәсіпорындар ендігі осы алпауыттың
өкшесін басуға жарап қалды. Қайта ... ... ... ... жеке ... ... 200 мың жүк вагоны
(жылжымалы құрам паркінің 3/1-i) көшкен.
Көлік саласы бойынша әлемдегі ең алып ... ... ... ... тасымал секторларындағы осындай өз позициясын ... ... ... ақ ... ... анық. Тіпті көшбасшылық туын
қайтарып алуға да ... ... ... ... "Ресей темір жолдары" бұл
істі бастап та кетті. ЮКОС-тың Қытайға ... ... ... ... ... нан 2006 ... дейін 12 млн. тоннаға дейін өсіру жоспарын жүзеге
асыруына қолдау көрсетуге кірісті.
Қайта құрылымдаудан соң ... жол ... жүк ... ... ... сай ... ... әлі күнге жоқтығы
алып компанияның адымын кең ... ... ... ... өзгенің
қателігінен сабақ алады" деген есті сөз бар. ... ... да ... ... бәсекелестік тудыру мақсатымен.
"Қазақстан темір жолы"- дай қуатты ... ... ... ... ... ның ... ... кешіп отырған қиыншылықтары мен
кездескен кедергілерін жан жақты ескеріп, ... ... жөн ... ... ... жолы" елімізде жүздеген мың жанды асырап отырған ... ... ... ... "Ресей темір жолдары"-; дай әлеуеті
жоқ екені жасырын емес. Сондықтан еліміздегі ... ... ... ... ... үшін ... операторларға бөліп беріп,
керісінше төмен табысты, шығынды салаларды компания ... ... ... ... аяғын тәлтіректеп жүре алмастай ғып тұмап тастағанмен
тең болар еді. Онда ол үшін ... ... ... тез заң ... тәуелсіз
тасымалдаушылармен бәсекелесу мұң болып кетуі де ғажап ... ... ... ... ... ... ... екінші кезеңіне
кіретін шараларды қолға алады. Қазіргі кезде "Ресей темір жолдары" ААҚ-ының
100 ... ... ... ... ... Сол ... негізінде
еншілес компаниялар құрылмақ. Бұл еншілес компаниялар рефрижераторлық және
контейнерлік жүк тасымалымен, ... ... ... ... ... және ... қажетті бөлшектерді шығару және
электротехникалық өнімдер өндірісімен, капиталды құрылыс және ... ... ... ақ ... ... болады. Ал профильді
бөлімшелерде "Рефсервис" пен "Трансконтейнер" және ... ... ... ... ... тастау біздің басты мақсатымыз болмауға тиіс ... ... ... ... мәжілісінде сөйлеген сөзінде "Ресей темір жолдары"
президенті Генадий Фадеев. Осы арқылы теміржол ... ... оның ... ... ... ... қосымша көзін
қалыптастыруға қол жеткізуіміз керек. Ең бастысы саланың әр ... жаңа ... ... ... ... ... және өзге ... тұтынатын қызметтер құнының қымбаттауына жол бермеуіміз қажет.
Әйтпесе өзіміздің ... ... ... ... ... күні бұрын
өзіміз қол қойған болып шығарымыз ... ... ... ... бірі ... ... Бүгінгі таңда Өзбекстан Республикасында елдің темір жол көлігін
жетілдіру мен қайта құрылымдау ... ... ... іске асырылып
кешенді жұмыстар атқарылуда. ... ... ... ... ... ... жол ... көлік рыногында қалыпты жағдайын сақтап
қалу және ... ... ... ... ... ... ... туынап отыр. Өзбекстан Республикасының
инвестициялық ... ... ... есебімен темір жол
қатынастарын жақсартып - жаңарту және ... ... ... ... дамуы жолында жасалған жоба бойынша 2001 ... ... ... Ташкент зауыты пайдалануға беріліп қосылды.
Бұл жоба сонау ... ... ... мен ... ... іскерлік қорының арасында жасалған көлемді несие келісімінен
бастау алған болатын. Сондай-ақ, Өзбекстан темір жолдарын ... ... ... 320 ... ... Келес - Самарқанд бағытындағы жолды
толығымен қайта жөндеп, 2003 жылдың ... ... ... ... Бір ... ... ... қамақты қаржы күрделі
мәселелерді шешуге, оның ішінде , жаңа да озық ... ... ... ... ... ... ... Мәселен, Австриядан
сатып алынған жол машиналары Келестен Самарқанға дейінге жол бөлігін ... ... ... жоғарғы сапалы жолдар пайда болып, биік
көрсеткіштердге жол ашты. Өткен жылдың соңында Ташкенттен ... ... жол ... ... ... жылдамдығы сағатына 130
шақырымға жетті.
"Өзбекстанның темір жолдарын модернизациялау" жобасы Самарқанд –
Бұхара - ... ... ... ... жол ... ... ... жүзеге асыруға септігін тибгізбеген. Өзбекстан темір ... ... ... ... құру және даму ... ... үлес
қосуда. Бұл банкпен "Узбекстон темир йуллари" мемлекеттік - ... жол ... ... ... ... ... ... жаңарту" ,
"Дизельді Локомотив паркін модернизациялау" және "Узжелдорреммаш өндірістік
бірлестігінің желілілк цехтарын ... ... ... ірі ... ... ... Мәселен, "Локомотив паркін ... ... ... ... мемлекеттік- акционерлік темір жол компаиясына
жалпы құны 39,6 млн.. АҚШ ... ... жаңа 12 ... сатып алу
қарастырылған. Аталған машиналар ... ... ... ... ... ... ... дейін жеткізілуге тиіс. Өзбекстан
темір жол саласының дамуына шет ... де ... ете ... 2002 жылдың
соңында "Узбекстон темир иуллари" мемлекеттік акционерлік темір жол
компаниясында жеке ... топ құру ... ... ... арнайы
грант бөлген болатын. Осы бағытта “SNCF International ALSTOM Transport”
сияқты француз компаниялардың концорциумы мен ... ... ... ... жол ... ... ... компаниясы
Өзбекстандық миллионның білімін жетілдіріп, оқытуға күш қосты. ... ... жол ... мен ... ... және ... сондай
ақ, жобалардың орындалуын бақылау жұмыстарына машықтанды. Осындай істер
кезеңінде Өзбекстон ... жол ... тек ... ... ... іске асып қана қоймай, басқа да ... ... ... ... ... ішінде Қызыл- Құм арқылы Үшқұдық- ... ... 340 ... жаңа ... ... ... ... саланың үлкен жетістігі болды.
Сондай ақ, өткен жылдың басынан бастап 250 ... ... - ... - Құшқарған бағытындағы жаңа желі құрылысына барлық күш
жұмылдырылды. Бұл желі орта Азиядағы ... ... ... ... жол ... Жаңа магистралдар тау кен игеру және өедіру өнеркәсіптері
бар аз қонысты аймақтардың дамуына ... үлес ... жаңа ... ... мұрындық болады деген сенім мол. Осы темір жол
құрылысын ... ... ... ... ... ... қаулысы қабылданды. Желінің Дехканабад - Байсун таулы
бөлігіндегі құрылысты ... және ... ... базасын
қамтамасыз ету үшін жеңілдікпен ұзақ мерзімді ... бере ... ... ... ... мәселесі жолға қойылып отыр.
Өткен жылы "Узбекстон темир ... ... - ... темір
жол компаниясы ТМД елдері ішінде Ресей мен Украина кәсіпорындарынан ... ... ... - цистерналар өндіруге сертификат алды. Вагон ... ... ... кәсіпорындарында, яғни Андижан
және Пахтаабад зауыттарында іске асатын болады. Осы ... ... ... ... Орталық Азия аймағында ... ... ... ... жасап, өндіретін жалғыз кәсіпорынболып табылады. Зауыт
компанияға қарасты жылжымалы құрамдарды ... ... ... ... ... ... ... атқарып, көршілес елдердің
сұранысына орай қосалқы бөлшектер жасап шығаруда. ... ... ... тасымалын жетілдіруге басты назар аударылған. Тәулік
сайын темір жол ... он ... аса адам ... екен. Соңғы он жыл
ішінде Андижан, Маргилан, Наманган, Карим, Навой, Ургенч, ... ... ... ... қалаларында жаңадан вокзалдар салынып,
жолаушыларға кешенді қызмет түрлерін көрсете бастады.
2003 жылы жаңа жобалардың басты ... ... ... мақсатында
компанияның жеке қорынан 64.3 млрд. cум. инвестиция бөлінді. Бұл қаражат
Ташгузар – Байсун - ... ... жол ... ... ... ... жалғастыруға, магистралдарды электрлендіруге, сондай
ақ, компанияның өндірістік және әлеуметтік ... ... ... ... йуллари" компаниясының темір жолдары шығыс пен ... ... ... ... маңызды бөлігін құрайды. Осы бөлік
мемлекеттер арасындағы көліктік ... үшін ... роль ... ... ... Жапонияның Иранмен, Түркиямен және басқа да ... ... осы ... арқылы жүзеге асырылуда. Бүгінгі таңда
Өзбекстанның транзиттік дәліздерімен ... аса ... ... ... ... Әлем ... туындап отырған интеграциялық процестер
дүниежүзілік көлік жүйесінің қызметіне оң әсерін тигізіп, әлемдік ... ... ... ... күннен күнге артып келеді. Бүгіндері
Өзбекстанның ... жол ... ... ... бар ... ... қана қоймай, халықаралық байланыстарды нығайтып, құрылымдық
іскерліктерде белсенділік танытуда. Экономикалық ... ... ... ... ... ала ... ... ағайындардың кемелді келешегі
жолында "Узбекстон темир йуллари" мемлекеттік акционерлік ... ... ... ... мол ... де ... тәжірибеден тұжырымдарға тоқталатын болсақ, лицензиялау және
қауыпсіздік ... ... ... ... ... саясаттың
мемлекетпен реттелуінің азайтылуына, теміржол компаниясының коммерциялық
бағдарының күшейтілуіне, салаға бәсекелестік пен ... ... ... ... көлігін реформалаудың жалпы тенденциялары
бар.
Теміржол саласының табиғи монополиялық элементінің ... ... ... анық ... ... және де ... принциптерін белгілі модель саясында жүзеге асырудың әлеуметтік
экономикалық орта мен теміржол көлігі жұмысының нақты ... ... ... жүк және ... ... жаппай үйме және өнеркәсіп
жүктерінің арақатынасына, географиялық жағдайларға, автомабиль көлігі
тарапынан бәсекелестіктің ... және ... ... ... елде өз ... болады.
ІІ. Қазақстан Республикасы темір жол көлігінң экономикалық жағдайын
бағалау
2.1 Қазақстандағы темір жол көлігін қайта құрылымдау ... ... ... 60-шы ... қазақ халқының әлеуметтік
экономикалық өмірінде және оның орыс және басқа ұлттармен мәдени ... ... ... ... ... ... ие болған Қазақстаннаң
Ресейге қосылу процесі аяқталады. Ресей бұл ... ... ... ... ... оның жалпы ресейлік қарқына енуіне жағдай
жасады. ... де ... ... ... ... ел ... ... Бұл
жердегі тұрғылықты халықтың көпшілігі эксентивті (сапасын емес, ... ... ... ... ... ... патриархальді феодалдық қарым қатынас өндіріс
күштерін дамытуға тұсау болды. Елдің ... ... ... ... ... ... кері ... тигізіп отырды. Ежелгі
Жібек Жолы және байланыс жүйелері XIX ... орта ... ... ... ... ... және Семейге дейін жету үшін 70-80
күн қажет болған.
Тауарларды алыс қашықтыққа тасу аса үлкен шығынға ұшыратты, ал ... ... 1917 ... ... кең ... теміржолдарды алмастыра
алмады.
Қазақстандағы ең алғашқы теміржол желісі Каспий теңізі мен Арал
теңізін ... ... қосу ... ... XIX ... 50- ші ... ақ
пайда болған (В.Шукшинцев Каспий және Арал теңіздері ... ... 70-ші ... ... Ресей теміржол құрылысы дами бастаған
кезеңде, Қазақстан және Орта Азия бойынша теміржол ... ... ... да ... ... келе бастады.
Көптеген кәсіпкерлер түрлі ... ... жол ... келе ... Ең ... ... ... Ташкент жолына
байланысты құрылымдар болды.
1874 жылы Орынбордан оңтүстікке ... ... ... бойынша Орыс
географиялық қоғамының Орынбордағы бөлімі арнайы комиссия құрады. Бірақ
пәрменді ... қол ... XIX ... 70-ші ... ... құрылысы саласындағы 1877 жылы қаңтарында іске ... ... ... ... жолы ... ... нәтиже болды. 1880 жылдардың
орта шенінде Каспий жағалауы теміржолының құрылысы басталды. Бұл ... Орта ... ... ... ... өсіп, 80-ші жылдардың басында
жылына 35-40 млн. сомға жетті, яғни XIX ... орта ... жеті есе ... ... сөз. Бұл ... ... мақсатта
салынғанымен, жақын уақытта олар экономикалық үлкен ... ие ... Орта Азия ... ... ... ... ... құрылысының аумағын
кеңейтуді талап еткен Орта Азия және Қазақстан шикізат көздері мен тұтыну
нарығын иелену қажеттілігі туды.
Бұл ... және ... ... жолы ... қосу ... 1874 ... өзінде генерал майор Дубельт Тюмень – Ақмола -
Ташкент жолы жөніндегі жобасымен Министрлікке келді. Ал 80-ші ... орыс ... ... ... ... тіпті Ташкент –
Верный - Семей трассасын еске салады. Бұл кездегі Қазақстандағы ... ... ... ... еді. ... ... 1000 ... бар жоғы 0.97 км. теміржолдан келді. Ал бұл уақытта ... ... 11.3 км ... ... ... ... ... 1893 жылы басталған
еді. Бұл ұзындығы 369 километрлік Покровская Слабода Орал тар ... ... Оның 13-і ... ... өтетін. Кейін бұл жүйе
кең рельске ауыстырылды, ал төрт жыл өткен соң, бұрынғы дала ... ... ... ... Гай (107км) ені
1000 миллиметрлік тар табанды жол ... ... ... теміржол магистралі Покровская Слобода-Орал (1913жылы бүкіл аумақ
1524 мм рельске көшірілді) көшірілді торабының құрылысы Батыс ... ... көп, әрі ... ... ... туғызды. Өз
кезегінде бұл аймаққа өнеркәсіп жүктері де (мұнай, керосин, май, қант,
қағаз, т.б) ... ... ... ... Транссібір теміржол
құрылысының атқарар рөлі үлкен болды. Зерттеулер 1887-1889 ж.ж ... ... 1891 жылы ... ... да ... ... және батыстан да (Миелсадан Челябинскіге, бұдан соң Ока ... ... ... ... ... ... бөлігі 1896 жылы іске
қосылып, оның 190км-і Қазақстан территориясынан өтеді.
Жұмыс 1901 ... ... ... (Орынбордан, ал 1912 жылдың
күзінде Ташкент аймағынан бастап) 1906 ... ... ... ... ... бойынша жұмыс 1906 жылдың 1 сәуірінен бастап жүргізілді.
Орынбор-Ташкент жолы Қазақстан ... 1660 ... ... ... ... ең ұзын жол. Осы жол арқылы мақта, ... және ... ... Орта Азия мен ... Ресейге шығаруға үлкен
мүмкіндік туды.
Қазақстан территориясынан өтетін Ақбұлақ станциясынан ... ... ... ... Келес станциясына дейін жететін
Орынбор - ... ... ... 1901 жылы ... ... км. ... ... бұл жол 1906 жылы іске қосылды.
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың бастапқы кезінде салынған Қазақстан
территориясы бойынша өтетін ... ... ... атап ... ... жолы, акционерлік қоғамға ... ... ... ... ... 806 ... Қазақстан территориясы бойынша
237шақырым. Жақын жатқан аудандардың біршама ірі станциялары; Шымкент,
Бурный, ... Ата. 1916 жылы ... 210 ... созылған Арыс - Абаис
бағыты бар.
Сібір теміржолы (1893-1895 жылдары салынған) мемлекеттік жол, ... ... ... және Орта ... ... ... кейінгі
Транссібір магистралінің батыс бөлігі. Ұзындығы 1913 жылы 3160 ... ... 2302 ... екі рельсті жол) Қазақстан ... ... 178 ... ... ... ... ... қалалардың
тұрғындарының көбейюіне (Қорған, Петропавловск, Омбы, ... ... ... Жол ... 1439 ... ... салынды, соның ішінде 717
көпір (біршама ірілері ... ... Еділ ... ... ... Енисей
өзендерінен өтеді). 1918 жылы мамырда Сібір теміржолы национализацияланып,
жол қатынасы жөніндегі ... ... ... ірі әрі жақын аудандарда орналасқан Мамлютка, Қара Қоға
станциялары.
Орта Азия теміржолы. Оның құрамына Красноярск, Самарқанд ... ... - ... ... ),Черняево - Андижан (337км),
Қоқмет – Джалалабад (1915ж ,224км) енді.
Орынбордан Ташкентке дейін жол салу ... жылы ... ... айтқан болатын. Стратегиялық пайымдау бойынша ... ... ... ... ... және одан әрі қарай теміржол жүргізу
шешілген болатын. Каспий жағалауы теміржолы ... 1880 жылы ... Бес ... ... ол ... 1886 жылы ... 1888 ... Ташкентке дейін жеткізіледі. Сәл кейінірек Каспий теміржолының атын
Орта Азия ... деп ... Ол ... ... ... ... Бұхара хандықтарының территориясынан өтеді. Осылайша, теміржол
Орта азия мен Ресейдің ... ... ... Бұл ... ... М.И.Хильков болды. XIX ғасырдың аяғында оны Ташкент Орынбор арнайы
торабымен жалпы теміржол ... қосу ... ... ... Бұл ... олар 1890 жылы кіріседі. Ал, 1901 жылы Ташкенттенде, ... ... ... жұмысы жүргізіле бастайды. 1905 жылы теміржол тарабы
бойындағы ең ірі станцияның бірі Қандыағаш ... ... ... ... ... -Орынбор жүйесі іске қосылып, Орта Азияға
Ресейдің Орталық сауда өнеркәсіп ... жол ... Орта ... ... ... ұзындығы 2740 км. болды. Амудария - ... ... - ... (1962ж) және т.б бағыттарда жаңа жолдар салынды.
Маңызды теміржол жүйесінің бірі 1972 жылы Орта Азия ... ... ... туғызған Қоңырат - Бейнеу (408ж) ... ... ... ... және тағы ... аймақтар электрлендірілді.
Ташкент теміржолы ол екі 1877 жылы салынған Кикель - Орынбор және
1906 жылы ... 1852 ... ... ... бағытында болды.
Сол кезде ол Орынбор - Ташкент теміржолы деп ... ... ірі ... ... (Ақбұлақ), Келес, Арыс.
Қазақстан территориясындағы жалпы жол ұзындығы 1818 шақырым болды.
Батыс Сібір ...... ... ... ... бір бөлігі, қоғамдық жол негізгі жүйелері, Челябинск
Қорған(қозғалыс 1893 жылы ... ... - Омбы ... Омбы - Объ
өзені(1896ж). Орынбор, Тобыл, ... ... ... ... ... жылы ... ұзындығы 1328 шақырымды құрады. Жол бір ... 1899 ... ... ... мен ... теміржол құрамына енді.
Акционерлік қоғам құрамына енетін Алтай ... ... ... ... ең ірі станциялар:Ауыл, Семей болды. Осы ... жылы іске ... ... 654 ... ... Семей және
Барнаул - Бийск (1915ж, 162км) ... ... ... ... ... жолдың ұзындығы 106 шақырым.
Акционерлік қоғам құрамына енетін Троицк теміржолының ұзындығы ... ... - ... Сопка - Қостанай бағыты бойынша 1915 жылы
салынған теміржолы болды. Қазақстандағы және жақын ... ең ... ... ... ... ... бойынша жолдың ұзындығы
232 шақырым.
Покровская Слободадан ... ... ... ... ... ... - Рязань - Саратов торабының жалғасы болатын, Оралға ... ... ... тар табанды жол ... - ... Ол ... Оралды Волгамен және Ресейдің орталық аудандарымен
байланыстырады. Орал облысының территориясы бойынша (120) ... ... ... ... ... ... Семиглавный Мар деген алты
станциялардан тұрады.
Бұл жерде 250 тоннаға дейінгі состав тартатын шетел фирмаларының қуаты
төмен паровоздары пайдаланылды.
1907 жылы Орал – Соль - ... ... ... ... ... дейін,
Соль Илецкіден Шыңғырлау станциясына дейін ұзартылды, Орал өзені арқылы
көпір құрылысы басталды.
1905 жылы осы ... ... ... ... депосы ашылды.
Воскресенск тау-кен өнеркәсібі акционерлік қоғамына ... ... ... ... салынды. Ұзындығы 106 шақырым.
Қазақстандағы және жақын аудандардағы ең ірі станциялар, ... ... ... ... ... 93 шақырым.
Риддер тау кен өнеркәсібі акционерлік қоғамына енетін Риддер теміржолы
1914-1916 жылдары салынды. Ұзындығы 90 шақырым. Қазақстандағы және ... ең ірі ... ... ... оның ... 1925 ... тау кен ... акционерлік қоғамына енетін Спасск
теміржолы 1906-1908 жылдары ... ... 38 ... ... жақын аудандардағы ең ірі станциялар, )Қарағанды, Спасск.
Акционерлік қоғамға ... ... ... 1916 жылы ... 19 ... ... ең ірі ... Шымкент, Ленгр.
Қазақстан территориясы бойынша 1918 ... ... 2575 ... ... ... жылы ... ... бойынша 602 мың тонна келді, бұл ... ... ... бір жарым күндік жұмыс көлемін құрайды.
Орынбор - Ташкент теміржолы ауыл шаруашылығына, мал ... ... ... орал ... және Арал ... ... ... үлкен әсер етті.
1900-1906 жылдары Сырдария өзенінде және Арал теңізінде ... ... 400-700 мың ... ... Бұл су қоймаларында балық аулау жылдан
жылға өсе ... Осы және де ... ... ... Орта Азия ... сондай ақ, Жетісу деп аталатын Түркістан Сібір теміржолының
бөлігі Арыс Пішпек құрылысы мақсатқа сәйкес екендігіне көз ... ... ... ... дейін жеткізілді.
1913 жылы Қазақстан территориясы арқылы өтетін жол ... ... іске ... ұзындығы облыстар
бойынша, Ақтөбе -626, Орал -207, Солтүстік Қазақстан -190, Қызылорда -737,
Шымкент 321 ... ... жылы ... ... 2081 ... ... тараптары болды.
Кейінгі жылдары, яғни 1913 жылдан 1917 ... ... ... жаңа ... ... - ... Өскемен - Риддер және басқалары салынды.
Осылайша, 1917 жылы Қазақстанда 2674 шақырым теміржол тораптары ... ... 1913 ... ... 602 мың ... жүк ... ... барлық теміржолдары арқылы жіберілген жалпы жүктің 0.5%), ... нан ... ... -1, ... ... 3 мың ... құрады. Ал
келген жүк 512 мың ... ... ... ... ... ... ... 0.4%) оның ішінде нан өнімдері -60 мың ... ... -6 ... ағаштары 111 мың тонна болды. Осы кезеңде оң өзгеріс ретінде теміржол
тараптарының құрылысы және олардың пайдалануға ... ... ... ... жақсартты.
Теміржол транспортының бойында қалалар мен өндіріс орталықтары пайда
болды, Ақтөбе, Орал, Түркістан, ызылорда,, Арыс, Қазалы және басқалар.
Сонымен қатар, қалалардағы ... саны ... мұны ... ... ... - ... Темір жол тораптарының бойында орналасқан ... өсу ... | ... ... саны |
| |1897ж |1911ж ... |19688 |43248 ... |56466 |45564 ... |14275 |25220 ... |2817 |10716 ... |7585 |15879 ... Қызылорда |5058 |11755 ... |11253 |19705 ... |5009 |15711 ... бар ... ... ... орыстармен және де Ресей мен орта
Азияның басқа халықтарымен жақынырақ орналасуына, экономикалық және ... ... ... ... ... ... шикізат көзі мен
өндіріс тауарларын сататын базарларды өндіріс орталықтарына жақындатты.
1925 жыл теміржол тарихы үшін ұмтылмас ... бірі ... ... Осы ... ... КСРО ның теміржол көлігі негізінен қайта құру
кезеңін аяқтады. Қазақстанға келсек, бұл кезде ... ... онша көп ... 3241 ... болды, оның 876-сы жаңа үкімет билік
құрған тұста салынды.
КСРО ыдырағанға дейін Қазақстанның теміржол ... КСРО ... ... ... жүйесіне енген үш темір жолдан тұратын, Алматы,
Тың және Батыс Қазақстан (1958-1977жылдары теміржол жүйесі бір Қазақ темір
жол ... ... ... және ... ... көшу, кәсіпорындар
менеджментің шаруашылық жүргізудің жаңа жағдайларына сай келмеуімен ... ... ... және өндірістік дағдарысқа алып келді.
Қазақстан тәелсіздік алғаннан кейін КСРО жол қатынастары министрлігіне
тікелей бағынышты болып келген республика аумағындағы ... ... және ... ... ие ... Орын ... осындай күрт
өзгерістің нәтижесінде ондаған жылдар бойына бірегей қатаң әкімшілдік
әміршілдік ... ... ... ... ... ... теміржолы іс
жүзінде жаңа жағдайдағы қызметке бейімделмеген болып шықты.
1991-1999 жылдар аралығында Қазақстан теміржолындағы жүк ... ... ал ... ... екі ... ... қысқаруы соның дәлелі.
Елдің темір жол желісінде үнемі ... ... ... ... ... ... бағыттар пайда болды. Сонымен бірге, осы
кезеңдерде вагондар мен локомотивтер паркінің 60 пайыздан ... ... ... ... ... ... ... жөндеу аралық
мерзімдері өткен жағдайда пайдаланылып келді. Сол сияқты, КСРОның ыдырауына
сәйкес ... ... ... және ... ... ... ... жүзден астам басқа да жасақтаушы бұйымдар мен ... ... ... ... тыс жерлерде қалды. Республиканың
тәуелсіздік алған ... ... өз ... ... темір
жолдардың материалдық техникалық мұқтаждарын бар болғаны тек төрт ... ... ете ... ... онсыз да ширығып тұрған осындай ... ... ... жол ... ауруханалар тәрізді көптеген әлеуметтік
нысандарды да өз қаржысына ұстауға мәжбүр болды. Сөз ... ... тек ... ... ғана ... билік органдардың
балансына көшірілгенін айта кету қажет.
Осы жағдайда Үкімет саланы ... ... ... ... ... ... 31 ... “Республикалық мемлекеттік кәсіпорындарды
Алматы темір жолының әкімшілігін, Тың темір жолының әкімшілігін және Батыс
Қазақстан темір жолының әкімшілігін қосу ... ... ... ... ... ... ... қаулысымен “Қазақстан темір
жолы” республикалық мемлекеттік ... ... ... ... ... процесін басқару құрылымын оңтайландыру және оның артық
буындарын жою, теміржол саласын қаржы экономикалық сауықтыру болды.
Кәсіпорын құрамында 13 тасымалдаушы ... ... Оның ... ... 1 қаңтарынан бастап өмірге келген 14 еншілес кәсіпорын мен 250-
ге тарта дербес ... да ... ... бөліктері болып табылады.
Барлық темір жол шаруашылықтарының ... ... ... ... электрмен жабдықтау, белгі беру мен байланыс және т.б) кәсіпорынның
орталық аппаратының тиісті бас басқармалары мен ... ... ... ... ... дәл осындай құрылымы ... ... ... ... ... ... әрі ... болып шықты.
Оның көмегімен ел басшылығы кәсіпорынның алдына қойған ең ... ... ... ... ... алып шығу ... ... сәті
түсті. Нарық экономикасының бастапқы жылдарында етек алған бартерлік
операциялар мен есеп ... жоя ... ... бабын
бұрмалаушылықтарды болдырмау шараларды қабылданды. Таңдап алынған бағыттың
дұрыстығын алғашқы жылдың өндірістік қортындылары да айғақтап берді. 1993-
1999 ... ... ... ... ... ... ... төмендеп отырды. Сонымен бірге пайдалану жұмысының тиімділігі мен ... ... ... 1994 ... ... 1997 ... ... отырды.
Осы тұрғыдан ең нашар 1996 жыл болды. 1997 жылдан бастап, үш жолдың
бір ...... ... ... РМК ға біріктірілуінен бастап
сапалық көрсеткіштер жақсара ... да, 1999 ... ... 1993 ... ... ал бірқатар көрсеткіштер бойынша тіпті одан асып түсті.
“Қазақстан темір ... РМК ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру жөніндегі іс шаралар болды. Барлық
қаржы ағындары біріктірілді, барлық қатынас ... ... ... ... ... ... мен ... есепке алынатын болды. Айналым капиталын басқару жөнінде ... ... оның ... ... және ... ... ... саланың тауарлық материалдық қорлары мен отын энергетика
рессурстарының пәрменді ... ... ... егер ... ... ... ... берешек 31.7 млрд тенгені ... ... ... ... оның ... 16.2 ... теңгеге
дейін төмендеді. Кредиторлық берешек бұдан да көп ... ... 18.8 ... дейін, жалақы бойынша жарты жылдық берешек жойылды.
Материалдық техникалық жабдықтау жүйесінің оңтайландырылуы, ... ... ... ... ... нормаларының
қатаңдатылуы.
1999 жылы 1998 жылға қарағанда өндірістік қорлар көлемін 4.6 млрд.
теңгеге немесе 26.6 ... ... ... берді. Өндірістік
қорларды тиісті ... ... ... ... жедел шаралар
қолданылды, мысалы негізгі қорлардың (негізінен жолдың) күрделі жөндеу
көлемі ... ... ... ... ... ... ... маңызды қадам болды, бүгінде бұл жүйе қаржының түсуі ... ... ... анық әрі дер ... ... ... ... жүйесін құру арқылы шығындарды басқаруға мүмкіндік
беріп отыр. Қаржыны ... ... ... ... вертикальді
басқару құрылымын құру қажеттілігі туралы қорытындыға алып келді. Бұрынғы
ұйымдастырушылық құрылым ... ... ... ... ... ... ... асырылуына тиісті бақылау жасалуын қамтамасыз
етуге мүмкіндік бермейтін.
Сондықтан саланың ... ... ... ... ... көшу жүзеге асырылды. Барлық негізгі шаруашылықтардың
(локомотив, вагон, жол, ... ... ... және ... т.б шаруашылықтары) желілік кәсіпорындары “Қазақстан темір жолы” РМК-
ның басқарушылық орталық аппаратына кіретін ... ... ... тікелей бағындырылды. Негізгі емес (қосалқы) шаруашылықтар
еншілес мемлекеттік кәсіпорындарға (ЕМК) ... ... ... ... ... ... және бухалтерлік жиынтық
қаржы экономикалық орталықтар арқылы жүргізіледі, ал ЕМК-лар тікелей ... ... есеп ... қаржыландырылады.
Мұндай жүйе қаржылық және материалдық ресурстар қозғалысының айқын
болуына, ... ... ... ... ... ... ... азайтуға, тасымалдардың өзіндік құнын тасымалдау процесінің
тиімділігін арттыруға мүмкіндік берді.
“Қазақстан темір жолы” РМК- ны 2002 ... 15 ... ... жолы” Ұлттық компаниясы Жабық акционерлік қоғамға өзгертілді. Қазіргі
кезде “Қазақстан темір жолы” Ұлттық компаниясы” ЖАҚның құрылымына ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелері департаменттер, дербес
басқармалар мен бөлімдер
• еншілес мемлекеттік кәсіпорындар мен олардың филиалдары
• “Қазақстан темір жолы “ ... ... ... ... ... бөлімшелер.
5. Сызба «Қазақстан темір жолы» ҰК» ЖАҚ-тың Ұйымдастыру құрылымы
Ұйымдастырушылық құрылымдарының өзгеруімен, жолдарды аумақтық басқару
жүйесінің ... және ... ... ... ... салалық
жүйесінің енгізілуімен қатар 1997 жылдан ... ... сала ... ету ... қайта құрылымдау саясаты жүзеге асырылып жатыр.
Теміржол саласының қамтамасыз ету қызметін қайта құрылымдау ... ... ... №1025 және ... ... басталған болатын, онда “Қазақстан темір жолы” ... ... ... бөлімшелерін, еншілес ... және ... ... ... ... ... арқылы қайта ұйымдастырылуы қаралды.
Қамтамасыз ету, негізгі емес қызметтің кәсіпорындары денсаулық сақтау
мекемелері мен ... ... ... ... ... ... ... жолды күрделі жөндеу (“Қазақстан темір жолы” Ұлттық
компаниясы” ... ... ... ... ... ... ... жуығы), құрылыс, жобалау және ғылыми экономикалық ... ... ... ... ... ... жүк ... көрсету кәсіпорындары жатады. “Жол жөндеу”, “Теміржол құрылыс”, “Қаз
темір көлік жобалау”, “Көліктелеком”, “Көліктік ... ... ... ... “Көліктің медицина қызметі”, ... ... ... рельс дәнекерлеу поезды” акционерлік қоғамдары құрылды.
Теміржол саласының әлеуметтік саласын ... ... ... сала
объектілерін коммуналдық меншікке немесе жекешелендіру үшін аумақтық
мемлекеттік ... және ... ... беру ... ... бір мезетте жоғарыда аталған акционерлік қоғамдарды құрумен қатар
жүргізілді.
2000 жылы “Қазақстан темір жолы” Ұлттық компаниясы” ЖАҚ өз ... әрі ... ... ... Жол, ... жабдықтау,
сигнализация және байланыс шаруашылықтары кіретін Инфрақұрылым департаменті
мен Жүк және коммерциялық жұмыс, тасымалдарды ұйымдастыру, ... ... ... ... ... департаменті құрылды және де
локоматив және вагон деполары жөндеу және ... ... ... ... ... ЕМК мен ... жөндеу” ЕМК да
шоғырландырылды.
Қазақстан темір жолдарының осы күнге ... ... ... ... тарихи
моделі бұл барлық техникалық құралдарды, операцияларды, қызметтердің
сатылуын әрі ... ... ... және ... бір ... ... ... (“Қазақстан темір жолы” ұлттық компаниясы
ЖАҚ). Операцияларға теміржол көлігінің ... ... ... ... жөндеулік, күзетушілік, комуналдық,
өнеркәсіптік және басқа да қызмет түрлерінің кең ... ... және ... ... ... ТМД ... жолдарын ауқымы жағынан
мемлекеттің әлеуметтік саласымен салыстыруға тұрарлық денсаулық ... ... және ... ... мен объектілері, азық түлік пен
қамтамасыз жүйесін, халықты сумен, ... ... ... ... әлеуметтік сала мен тұрғын үй коммуналдық ... ... ... ... ... ... ... компаниясы
“ЖАҚ үш кешенге бөлінеді:
1 Негізгі қызметі:
• жүк және жолаушыларды тасымалдау жөніндегі коммерциялық және жүк
операциялары;
• тасымалдарды ... ... ... ... және ұстау;
• сумен, жылумен, энергиямен жабдықтау.
2. Қамтамасыз ету қызметі:
• локомотивтерді деполық жөндеу;
• вагондарды деполық жөндеу;
• вагондар мен ... ... ... ... ... және ... жөндеу;
• жүктер мен объектілерді күзету және т.б.
• Әлеуметтік қызмет:
• мектепке ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелік ауруханалар, дәрігерлік денсаулық пунктері және алыс
айрылыспалар мен станциялардағы фельдшерлік акушерлік ... ... ... жолы” ұлттық компаниясы ЖАҚ
қызметкерлеріне кепілдік медициналық қызметтердің көрсетілуін ... ... ... ... объектілер;
• комуналдық инфрақұрылым және т.б.
Аталған функционалдық бөлінуге сәйкес “Қазақстан темір жолы” Ұлттық
компаниясы” ЖАҚ тың ... және ... емес ... мен ... жаңадан құрылып отырған субъектілердің
өзара іс қимыл жасауының технологиялық, ... және ... ... әсер ... ... ... ... және әлеуметтік
қызметтің кезең кезеңмен бөлінуі жүзеге асырылды, сондай ақ ... база ... ... ... ... механизмі жылжымалы
құрам операторларының компаниялары мен жолаушы компанияларын құру арқылы
тасымалдау ... ... ... ... ... ... сала объектілерін бөлу болады.
Бірінші кезеңде 01.01.2001 жыл мен 01.07.2002 жыл ... және ... ... ... мен ... ... ... күрделі жөндеу, жүктерді және теміржол көлігінің стационарлық
объектілерін күзету ... ... ... ... ... ... стационарлар мен желілердің қайта құрылымдануын қоса,
өндірісті оңтайландыру шаралары жүргізілген болатын.
Бірінші кезеңде жүзеге асырғаннан ... ... ... ... ... берілген:
6.Сызба 1 кезең (01.01.2001-1.07.2002)
• 01.01.2002- 01.01.2003 кезеңде субсидиялау “Қазақстан темір ... ... үшін ... ...... темір жолы” ҰК” ЖАҚ қызметтерін
пайдалану тарифі есебінен жүзеге асырылады.(тартым мен инфрақұрылым)
Екінші кезеңде, 01.07.2002 жыл мен ... жыл ... іс ... ... - ... ... пакетінің ын ... ... беру ... ... темір жолы” ҰҚ ЖАҚ мен оның еншілес
кәсіпорындарын жабық акционерлікқоғамдар етіп қайта ... ... ... ... ... ЖАҚ ... табылатын
“Инфрақұрылым” ЕМК мен “Локомотив” ЕМК-ны жабық акционерлік
қоғамдар етіп ... ... ... ... ... ... ... ЖАҚ мен
“Локомотивжөндеу” ЖАҚ-тың жөндеу бөлімшелері ... ... ... ... ... ... ... мен
локомотивтерді жөндеу жөніндегі өндірістік қуаттылықтардың үштен бір бөлігі
сақталды.
Мемлекеттік жөндеу ... ... ... ... ... ... төмендеуіне ықпал етеді және
бөлініп шыққан деполардың менеджменті үшін тиісті ... ... ... ... ... етуші сектормен қарым
қатынастарында дәстүрлі нарықтық механизм қолданылады, бұл қамтамасыз етуші
сектордың өнімділігінің ... ... ... құнының
төмендетілуіне қажетті қосымша ынталандыруларды құрайды. Басы артық
қуаттылықтар біртіндеп экономиканың ... ... ... ... ... асырғаннан кейінгі теміржол саласының құрылымы
мына сызбада көрсетілген:
7.Сызба Екінші кезең (01.07.2002ж - 01.01.2004ж)
Бәсекелестіктің дамуына және ... ... ... ... ... “Қазақстан темір жолы” ЖАҚ-тың желісі мен ... ... үшін ақы ... ... ... ... ... болсақ, қазіргі кезде
Қазақстанда теміржолдың жолаушылар ... ... ... ... ... ... ... үш аймақтық: Алматы, Батыс және
Астана жолаушы филиалы, жеті ... ... ... ... ... ... ... Қарағанды, Ақтөбе және Павлодар: ... ... ... зауыт (АВЗ), мамандандырылған филиалдары,
Қаламаңындық тасымалдар, ... ... ... ... ... ... 1 ... қарағандағы жағдай бойынша ... ... саны 14838 ... ... ... ... республиканың аймақаралық қатынастағы жолаушылар
айналымының 50 пайыздан астамын қамтамасыз етеді.
Теміржолдық жолаушылар тасымалдарына байланысты жағдай қарама қайшы
болып табылады. Бір ... ... ... ... ... ... жолаушы көлігінің стратегиялық маңызын көрсетіп ... ... жыл ... ... ... ... байланысты оларды
жүзеге асырудың экономикалық орындылығы туралы мәселе тұр.
Бұл бірінші себептерге ... ... ... ... ... тасымалдарын қамтамасыз ету үшін мемлекет қатаң реттеп отыратын
тарифтердің төмендігі. Екіншісі жолаушылар ... ... ... тапсырыстың болмауы. Үшіншісі плацкарт пен билет құрастырушы
құнының реттелмеуімен ... ... ... ... ... түрде айқын болмауы.
Қазіргі кезде жолаушылар тасымалы жүк ... ... ... Бұл жүк ... жүктеме түсіреді, олар өз кезегінде
өз өзіне жеткіліксіз және ... ... ... ... ... ... ... Барлық дерлік елдерде теміржол көлігін реформалау
жолындағы бірінші қадам жүк тасымалдарын жолаушылар тасымалынан бөлу болды.
Одан әрі теміржолдық жолаушылар ... ... ... ... ... болып отыр. Автомобиль, әуе және теңіз көліктерінің
тарапынан күшті ... ... ... ... ... бір
механизмдері енгізілді.
Қазақстан Республикасындағы теміржолдық жолаушылар ... ... ... ... ... ... өзен ... түрлері жоқ дерлік. ... әуе ... ... ал әуе билеттерінің бағасына ... қолы ... ... ... ... ... ... болмауынан және қыс кезінде солтүстік облыстарда автомобиль
тасымалдарын жүзеге асыру мүмкін еместігінен зардап шегеді.
Осы бәсекелестік ... ... ... ... ... шығындарға душар болып отыр. Пайдалану ... одан ... ... ... төмендеуде, вокзалдардың техникалық жағдайы
нашарлап отыр. ... бәрі ... ... тасымалын реформалау
қажеттілігін туғызып отыр.
Саланы болжамдық дағдарыстан алып шығу үшін ... ... ... ... тарифін де 5-6 есе көтеру ыңғайлы тәсілдердің бірі
болып шығар еді. Егер ... ... орын алар ... компания миллиондаған
клиенттерден айырылып, былайғы көлік түрлерімен бәсекеге түсе алмай ... ... ... қоюы ... ... компания реформаларды
саланы дамытуға қажетті қаржыны тұтынушылар қалтасынан ... ... емес ... ... секторға босатып шығару есебінен табатындай
жолмен жүргізді.
Бүгінде жолаушы тасымалы ... ... ... және ол ... ... ... ... қаржыландырып келеді.
Ол жыл сайын 13-15 миллиард тенгеге дейін шығын әкеледі. Мұндай жағдай
бізде және ... ... ғана бар. ... ... бұл ... “Қазақстан
темір жолы” ҰК” ЖАҚ, ... және ... ... ... қоса ... икемді сызбасы жұмыс істеуге тиіс.
2.2 Қазақстанның 1993-2003 жылдардағы ... жол ... ... жылы Кеңес Одағының ыдырауы, біртұтас мемлекеттің ... және ... ... ... әкеп ... ... тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін, оның территориясындағы
бұған дейін, Кеңес ... жол ... ... ... ... ... 3 темір жол, яғни Алматы, Батыс Қазақстан және ... ... ... ... және ... ... ие ... олар жаңа жағдайда жұмыс істеуге бейімделмеген болып шықты.
Экономикадағы құлдырау, тасымалдауға ... ... ... ... ... республикалары арасындағы шаруашылық байланыстың
үзілуі, ... ... ... ... ... қаржылай
экономикалық дағдарысқа ұшыратты. Соның салдарынан 1991 жылдан 1999 ... ... ... жүк айналымы 3.6 есеге, жолаушылар тасымалының
айналымы 2 ... ... ... кеткен.
Бұл жағдай үлкен өндірістік шығындарға батып, инвестициялық қызметтері
толығымен тоқтатқан және негізгі қорлары ескірген, бір ... ... ... жатқан 3 темір жолды нақты қадағалаудың мүмкін еместігін байқатты.
Жоғарыда атап өткеніміздей Қазақстан ... ... ... ... ... ... кәсіпорын құру туралы 1997
жылғы 31 қаңтардағы нөмірі 129-ыншы қаулысы қалыптасқан жағдайды ... ... ... ... ... ... жасау ізденісінің
нәтижесінде “Қазақстан темір ... ҰК” ЖАҚ да ... ... ... ... ... Ол басы артық орындарды жою арқылы, қаржы
және материалдық мүмкіншіліктерді тиімді пайдалану, сондай ақ ... және ... ... ... ... ... ... жолы жүргізілді. Барлық тасымалдау процесінің тиімділігінің артуы
және саланың қаржылай ... ... ... ... дұрыстығын дәлелдеді.
Теміржол көлігінің өзіндік ерекшеліктеріне орай оның активтерінің 80%-
ын ұзақ мерзімдік активтер ... ... ... ... ... негізгі қызметінің жүк және жолаушылар тасымалының тиімділігін
арттыруда шешу маңызы бар.
Мүліктік активтердің мөлшері бойынша ... ... ... ҰК” ... ең ірі кәсіпорын болып табылады.
Қазақстан темір жолдарының ... ... 13.6 мың ... оның ... қос жолды желілер - 5.0 мың шақырымнан астам ... ... – 3,7 мың ... (27%). Бас ... ... – 18,8 мың ... станциялық және арнаулы жолдардың ұзындығы
-6,7 мың шақырым. “Қазақстан темір жолы” ҰК ЖАҚ ... жол ... ... (97,5%) ... ... орналасқан, ал қалған 2,5 ... ... ... ... ... ... және
орталық облыстарының аумағы арқылы жолдың 5732 ... ... ... ... жолы” ҰК ЖАҚ ... ... ... пайдалану
ұзындығының 42%-ын құрайды. Еліміздің оңтүстік және ... ... 3992 ... (29,3%), ... ... 3577 ... ... орталық және слотүстік аудандарында 6075 шақырымы (44,5%) орналасқан.
Қазақстан Республикасының аумағындағы темір жол ... бір ... ... мен ... темір жол әкімшіліктерінің басқаруында жүр.
3-кесте “Қазақстан темір жолы” ҰК” ... ... ... | | |2003 жыл |
| ... ... |1998 ... ... ... | ... | | | |
| | |1998ж ... ... |Абс. ... | | | | | | | ... |
| | | | | | | | |кіш |% ... |Км. ... ... | |3 |,1 |,0 | |,1 |2 | | ... | | | | | | | | | ... ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... ... |Км. |5016,1|4943,|4699,|4720,8 |4720,|5007,8|-8,3 |99,8%|
|телімдер | | |4 |9 | |8 | | | ... ... ... |101,8| ... телімдер | | |9 |4 | |8 | | |% | ... |Км. ... ... | |8 |,8 |1 | |6 | | | ... | | | | | | | | | ... ... |Км. |18787,|18676|18371|18136,7|18618|18842,|55,1 |100,3|
|ұзындығы | |2 |,3 |,5 | |,1 |3 | |% ... және |Км. ... ... ... | | |2 |4 | |2 | | | ... ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... мен |Бір. |731 |720 |720 |713 |724 |751 |20 ... | | | | | | | | |% ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... паркі |Бір. |2293 |2162 |1964 |1913 |1895 |1834 |-459 |79,9%|
|Электровоздар |Бір. |631 |629 |619 |617 |615 |615 |-16 ... |Бір. |991 |887 |767 |751 |732 |723 |-268 ... | | | | | | | | | ... |Бір. |578 |559 |524 |517 |501 |496 |-82 ... вагондар |Бір. |89865 |86472|85818|77582 |77029|76934 |-12931|85,6%|
|паркі | | | | | | | | | |
| ... |Бір. |33987 ... ... |-5660 |83,3%|
|Жабық вагондар |Бір. |14893 ... ... |-1647 ... |Бір. |11948 |11699|11639|10322 |10275|10236 |-1712 |85,7%|
|Цистерналар |Бір. |10446 ... ... |-54 ... |Бір. |1715 |1654 |1611 |1286 |1177 |1125 |-590 |65,6 |
| | | | | | | | | |% ... |Бір. |16876 ... ... |-2143 ... |Бір |2194 |2078 |2085 |2088 |2094 |2145 |-49 ... | | | | | | | | | ... ... |148405|13295|12865|127516 |11606|114000|-34405|7,7% |
|тізімдік саны | | |0 |0 | |5 | | | ... ... ... ... жолдары бойынша тасымалдау процесін жол тармақтары
бар 751 ... мен ... да бөлу ... және жол ... жоқ 33
жол қосындары қамтамасыз етеді. 351 ... да жүк ... ... автоматтандырылған басқару жүйесі бар, 38 станция
сұрыптау құрылғылармен (дөңестермен, жартылай дөңестермен және көлбеу сызып
қою жолдарымен) ... 6 ... жүк жіне ... ... ... ... почтамен жабдықталған.
Локомотив шаруашылығының техникалық жарақталуын локомотивтік деполарды
тағайындалуы және тартым күш ... ... ... арқылы, сондай-ақ
техникалық қызмет көрсету қосындары мен ... ... ... ... 28 ... ... ... 40 теникалық
қызмет көрсету ... 43 ... ... ... істейді.
“Локомотивжөндеу” ЕМК құрамына кіретін 18 жөндеу ... ... ... ... ... базаларында құралған үш өндірістік кооператив
локомотивтердің ағымдық жөндеуін жүргізеді. 2003 жылғы 1 қаңтардағы жағдай
бойынша “Қазақстан темір ... ҰК” ЖАҚ- ның ... ... ... ... оның ішінде 615 электровоз, 723 магистралдық тепловоз
бен 496 маневрлік тепловоз.(4.Кесте)
Пайдаланылатын парк (1233 ... ... ... 67%-ын ... ... ... ... (601 локомотив) мүкәммал парктің
33%- ын құрады.
Қазіргі кезде “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ ... ... ... және ... ... ... ААҚ-тың жөндеу кәсіпорындарына жүргізіледі, сондай-ақ
шағын кәсіпкерлік субъектілері, өндірістік ... мен ... ... ... ... жөндеу кәсіпорындарында (Шу, Жамбыл,
Қазалы, ... ... ... ... ... және Атбасар) КР-2, КР-1,
ТО-8, ТО-7, ТО-6, ТО-3 циклдерімен локомотивтерді жөндеуді жүргізеді.
“Локомотивжөндеу” ААҚ-тың жөндеу ... ... ... Қарағанды, Қостанай, Защита, Аягөз, Жамбыл, Арыс, Сексеуіл) КР-1,
ТО-8, ТО-7, ТО-6, ТО-3 циклдермен локомотивтерді жөндеу ... ... мен ... ... ... (Атырау, Шұбарқұдық, Маңғыстау, Жем, Қызылорда, Ковоишим, Бурабай
курорты, Ерейментау, ... ... ... ... ... ... ... Шу, Түркістан, Шымкент) ТО-8, ТО-7, ТО-6, ТО-3 циклдермен
жөндеу жүргізіледі.
“Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ тың ... ... ... күні ... ... ... 81 жүк вагондарына техникалық қызмет көрсету
қосынынан, 63 поездар қозғалысы қауыпсіздігінің ... мен ... ... жүру барысында ақаулардын анықтайтын бақылау қосындарынан
тұрады. Вагондарды деполық жөндеу “Вагон жөндеу” ААҚ құрамындағы 12 ... ... мен ... ... деполарының негізінде бес өндірістік
кооперативтер ... ... ... ... ... ... жолы” ҰК
ЖАҚ пен “Вагонжөндеу” ашық акционерлік ... ... ... ... 2003 ... 27 ... №11 ... сәйкес 2003 жылғы 28ақпанда
"Транском" ЖШС-мен және "Богатырь Транс" ЖШС мен жүк ... ... алу ... ... ... және ... ... жасалды.
Аталған шарттарға сәйкес "Қазақстан темір жолы" ҰК ЖАҚ "Көлік ... 2004 ... ... ... 3563 жүк ... (соның ішінде 700 хоппер-
цемент тасығыш, 693 хоппер – жентек тасығыш, 2172 ашық ... ), ... ... 3077 ашық ... ... ... ... түрлерімен қалпына келтіру вагондарды және “Транс
Ком” ЖШС және “Богатырь Транс” ЖШС компанияларына берілген ұзақ ... ... ... 2003 ... ... жағдай бойынша 18868 бірлікті
құрайды.
Сонымен “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ жүк ... ... ... жай күйі 76934 ... ... ... жабық вагондар 13246
бірлік, платформалар 10236 бірлік, ашық ... 28327 ... ... ... өзге ... 14733 бірлікті құрайды.
Жолаушылар тасымалының құрамында үш өңірлік, Алматы, Батыс және Ақмола
жолаушылар ... жеті ... ... ... ... ЛВЧД ... Қызылорда, Қостанай, Қарағанды, Ақтөбе және Павлодар, АВЗ Алматы
жолаушылар вагондарын жөндеу жөніндегі ... және Қала ... ... ... ... ... ... бар “Жолаушылар
тасымалы” ААҚ жүзеге асырады.
Жолаушы шаруашылығының 2003 жылғы 1 ... ... ... ... 2145 вагонды құрайды, оның ішінде пайдалану паркі – 1504 вагон,
жолаушыларға 303 ... ... ... ... 269-ы ... ... асырады.
Жолаушылар тасымалы кәсіпорыны көрсететін жүзеге асыратын тізбесіне
бүкіл республика аумағы бойынша багаж тасымалдарын жүзеге асыру кіреді.
Багаж 68 ... ... ... қойма және сұрыптау үй жайлары
бар. Жолаушылар поездарының құрамында “Қазпочта” ААҚ- тың почта вагондары
да жүреді.
“Жолаушылар тасымалы” ААҚ ... ... ... ... ... ... су, май, қант), кір жуу ... ... ... ... ... ... жолаушылар вагоны филиалдары жолаушылар вагондарына техникалық
қызмет көрсетеді (жинау, жуу) тексереді және ... ... ... көпшілігі деполық жөндеуді жүзеге асырады
4- кесте “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ тың өндірістік көрсеткіштері
| ... ... ... |
|Көрсеткіштер |бірлік | ... |
| | ... ... | | | | | | | ... (%) |
| | | | | | | | |іш | ... ... |Мың |12993|12391|15630|16505|16333|18544|55513 |142,7% |
|тиелуі ... |2 |1 |6 |0 |5 |5 | | ... ... ... |147,9% |
| |м | | |3 |3 |8 |2 | | ... ... |Млн. ... ... |100,1% |
| ... | | | | | | | ... |Мың ... |97,9% |
|жөнелтілген |адам | | | | | | | | ... өнім ... |183,4% |
| |м |6 |9 |8 |1 |1 |7 | | ... поезының орта |Тонна |3186 |3296 |3374 |3376 |3404 |3421 |235 |107,4% ... ... | | | | | | | | | ... орта |Мың.т |1255 |1359 |1468 |1497 |1568 |1627 |372 |129,6% |
|тәуліктік жол |км бір | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... орта |Км. |477 |505 |520 |526 |529 |535 |58 |112,2% ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... орта ... |8422 |8703 |8639 |9096 ... |117,4% ... |тто | | | | | |5 | | ... | | | | | | | | | ... ... ... |230,6|242,4|244,0|242,8|255,7|267.4|27,8 |116,6% |
|тәуліктік жол | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... ... ... |5,62 |5,23 |5,39 |5,42 |5,44 |5,49 |-0,13 |07,7% ... орташа| | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... ... |Тонна |58,1 |57,5 |58,4 |58,9 |60,2 |61,7 |3,6 |106,2% ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... ... ... |- |
|жұмыссыз бос жүру |) | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... бір |Сағ. |5,97 |5,87 |5,88 |5,88 |5,90 |5,81 |-0,16 |97,3 ... | | | | | | | | | ... ... | | | | | | | | ... ... | | | | | | | | | ... бір жүк |Сағ. ... |30,19|31,60|1,03 |103,4% |
|опе\сында жұмыссыз| | | | | | | | | ... ... | | | | | | | | | ... жылдамдық|Км.сағ.|39,90|41,91|41,61|41,73|40,91|40,51|0,61 |101,5% |
|Техникалық |Км.сағ.|45,10|46,36|46,18|46,2 |45,9 |46,11|1,01 |102,2% ... | | | | | | | | | ... ... |23,6 |26,8 |27,3 |28,1 |27,9 |5,4 |124% ... |гон | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... ... ... ... ... Алматы 2004ж.
1999-2000 жылдардағы оң үрдіс тасымалының көлемі азаюының ең төменгі
нүктесінен өтті деуге негіз бола алады. 2003 жылы жүк ... ... ... т- км- ге жетті ... 1998 ... ... 47,9% ... ... “Қазақстан темір жолы” ҰК ЖАҚ бойынша 2003 жылы 1998 жылға
қарағанда жүк тиеудің жалпы көлемі 55513 мың ... ... 42,7% ... ... тас ... ... және мұнай өнімдері, руда, қара ... ... ... және т.б сияқты маңызды жүктерді тиеу артты.
Жолаушы айналымының жалпы көлемі 2003 жылы 10686 млн. жолаушы - ... ал бұл 1998 ... ... 0,1 ... (5.Кесте)
2003 жылы 1998 жылмен салыстырғанда көлемдік көрсеткіштермен қатар
жылжымалы құрамды пайдалану көрсеткіштері де ... ... ... ... бос ... 11,53% ... ... тиелген вагонның динамикалық жүктеменің 1 тоннаға немесе 6.2%-ға
көбеюінен 3.3%-ға ... ... ... поезд салмағының 235
тоннаға немесе 7.4% және локомотивтің орта ... жол ... 372 ... 3.3% ... ... 29.6% ... жылдың қортытындысы бойынша жылжымалы құрамды пайдаланудың
сапалық көрсеткіштерін жаңартуға қол ... ... ... ... ... ... ... ол 1998
жылдың денгейінен 7.4%-ға жоғары. Локомотивтің орта ... жол ... мың т- км ... жетті, яғни 1998 жылғы денгейден 29,6%-ға жоғары,
бұл ... ... ... ... ... ... пайдалану сапасының жақсаруына байланысты вагондар
мен локомотивтердің жұмысшы ... өсу ... жүк ... өсуінің
қарқынынан төмен болды.
Жолаушы тасыалы тиімділігінің артқандыңын ... ... 27,9% ... ... 1998 ... қарағанда 24.0%-ға өскендігі
куаландырады. “Қазақстан темір жолы” ҰК” ... ... ... ... ... ... қорлардың қалпына келтіруге және
жаңартуға қаржы ... ... ... өндірістік қызметті
оңтайландыру есебінен пайдалану шығындарын азайту жөнінде түбегейлі шаралар
қабылдауға тура келді.
Мұндай шараларға мыналарды жатқызуға болады:
... ... ... ... ... ... ішкі
резервтерді іздестіру;
• ескі , жарамды материалдарды екінші рет пайдалану;
• ресурс ... ... мен ... құралдарды енгізу;
• бұрын шетелдерден сатып ... ... ... ... мен тетіктерді қалпына ... және ... ... отын ... ... ... ... режимін енгізу.
Қазіргі уақытта операциялық қызметті оңтайландыру ... ... ... ... ... ... және ... басқару
функцияларын бөлу сяқты. Тасымалдау процесінің негізгі технологиялық ... ... ... ... ... ... ... жаңа графигін әзірлеу және енгізу жөніндегі жұмыстар ... ... ... ... ... процесін басқаруды
оңтайландыру өндірістік процестен 20 бөлу қосындарын және сұрыптау ... ... ... екі ... ... ... ... 220
бірлігін шығаруға мүмкіндік берді. Жүк жұмысын ірі ... ... ... 21 ... қысқартуға мүмкіндік
туғызды. 11 аз пайдаланылатын телімдерде қызмет көрсететін тәулік ... ... алу ... ... жылы жұмыс істеп тұрған ... ... ... ... ... және магистральдық тепловоздарды (Шу
станциясы) күрделі жөндеу ... ... ... ... мен Құсмұрында маневрілік тепловоздарды
күрделі жөндеу базасы қалыптастырылды.
Ауыр жол техникасының, ... мен ... ... ... ... үшін ... негізінде Алматы жол
техникасын жөндеу жөніндегі зауыт құрылды.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... алынып 98 жаңа
технологиялық процестер игерілді, ол ... мен ... 1436 ... және 690 атауын қалпына келтіруге мүмкіндік берді.
Қамтамасыз етуші қызмет (жөндеу, жылумен және сумен ... ... ... және т.т) ... ... тиісті еншілес
кәсіпорындар құру есебінен бөлінді. Саланың негізгі локомотив, вагон, жол
шаруашылықтарында жөндеуді пайдаланудан бөлу жүргізілді.
Жолаушылар шаруашылығында ... жүру ... ... ... басқаруды жетілдіру, қосымша маршруттар енгізу жұмыстың
сапалық ... ... ... ... ... ... сыйымдылығын арттыруға (ол 22,5 адамнан 27,9адам/вагон артты)
сонымен бірге 2003 жылы ... ... ... кешені
оңтайландырылды. Аз пайдаланылатын вокзалдар, багаж қоймалары, гараждар,
инженерлік желілер т.б ... ... ... ... ол ... ... ЕМК ның пайдалану шығыстарын ... ... ... күрт ... және ... ... мен ... уақыт төмендеуінен кейін салада соңғы жылдары оң ... ... ... үш Тың, ... және ... ... ... темір жолы” ҰК ЖАҚ-тың құрамына біріктірілгеннен ... ... ... жөніндегі дағдарысқа қарсы қолданылған қатаң
шаралардың нәтижесінде теміржол ... ... ... 2000, ... жылдары, ішінде бірінші рет қаржылық оң нәтижеге қол ... ... ... ... таза ... 8,9 млрд. тенгені құрады, әрі 2002
жылдың деңгейінен 50 есе артты. 2001 жылы ... ... ... болды,
залал 10 млрд. тенгеге жақындады. Нәтижесінде кәсіпорыннан ... ... ... ... ... ... артты. Егер 2002
жылы бюджетке 21501 млн теңге (ҚҚС -9187 млн ... ... ... табыс салығы -3754 млн тенге) төленсе, 2003 жылы төленген ... 30797 млн ... (ҚҚС 10376 млн ... ... ... ... ... -12425 млн тенге) немесе 2002 жылмен салыстырғанда 43,2% ... ... және ... ... ... негізгі қызметтер
бойынша кәсіпорынның кірістері 2002 жылы 99779 млн ... ... 2003 ... млн теңгені құрады, немесе 38,4% жүк және жолаушылар тасымалдарынан
түсетін кірістер 2003 жылы 115879 млн ... ... ол 2002 ... 41896 млн теңгеге немесе 57% жоғары. (6. Кесте )
Жүк тасымалдарынан түсетін кірістер 39,084 млн ... ... ... бұл жүк ... ... ... және кейбір жүк түрлеріне (мұнай
және мұнай өнімдері, ... ... ... өнімдері, спирт
ішімдіктері, орман өндірісінің өнімдері, құрылыс материалдар және басқалар)
тарифтің көтерілуіне байланысты ... ... ... жолы” ҰК” ЖАҚ-тың қаржылық көрсеткіштері.
(млн. теңге)
| ... ... | |
| |2000 ж |2001 ж |2002 ж |2003 ж ... кірісі жұмыстар мен |79087,6 |82472,2 |73983,1 |115878,8 |
|қызметтер | | | | ... ... құны |67129,4 |7876667 |51790,4 |73765,5 ... мен ... | | | | ... ... кірісі |11958,2 |3705,5 |22192,7 |42113,3 ... ... ... ... |9749,2 ... |13925,8 |18721,5 |
|кірістері | | | | ... ... ... өзіндік|7017,8 |15162,9 |12853,4 |16750,3 |
|құны | | | | ... ... ... |2731,4 |2022,0 |1072,4 |1971,2 ... ... жалпы кірісі |14689,6 |5727,5 |28265,1 |44084,5 |
|тасымалдармен ҚКҚ | | | | ... ... ... ... |1516,9 |2588,5 |1645,6 |1982,8 ... ... |12087,8 |13883,4 |13199,4 |21607,0 ... ішінде әкәмшілік |3382,0 |3473,2 |3075,0 |4134,5 ... ... |356,4 |508,4 |594,4 |10535,8 ... емес ... ... |31,5 |-824,9 |-8442,7 |-3517,4 ... ... төлеудің алдында |4150,2 |-6392,3 |3268,6 |20943,0 ... ... ... | | | | ... ... ... ... |0,0 |3392,3 |3094,2 |12232,2 ... ... ... |0,0 |-1,5 |-0,2 |-0,6 ... | | | | ... ... ... |4150,2 |-9786,7 |174,2 |8710,2 ... темір жолы” ҰК” ЖАҚ 2003жыл Қаржылық есебі.
Жолаушылар тасымалынан түсетін кірістер 2002 жылға қарағанда 2812 млн
тенгеге ... 32%- ға ... ... ... ... алу қабілеттілігінің артуы және
тариф валютасы швейцар франкінің қайта есептеу коеффициентінің ... ... өсуі әсер ... ... ... ... ... 2003 жылы 18721 млн теңге
деңгейінде болды, ол 2002 жылдың деңгейінен 4795 млн ... ... ... өсті.
“Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ тың кіріс ... ... ... 2002 ... ... 2003 жылы 90%-ға дейін өскенін атап өту
керек.
“Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ таза кірісінің айтарлықтай ... ... млн ... 2003 жылы ... саланы (денсаулық сақтау объектілері,
білім беру, тұрғын үй қоры, коммуналдық шаруашылық, ... ... ... ... күтіп ұстау жөніндегі шығындарды жабуға,
соның ішінде:
• білім ... млн ... ... ... ... тұрғын үй коммуналдық шаруашылығына тенге жұмсалды.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... борыштың айтарлықтай азайғандығын растайды. ... ... және ... ... ... 6 кестеде
көрсетілген.
6-кесте Дебиторлық және кредиторлық борыштың динамикасы
(млн. теңге)
| ... ... | |
| ... ... |31697 |23427 |21579 |25800 |9920 ... ... |45136 |31734 |24911 |26346 |20237 ... ... ... Статистика Агенттігі мәліметтері.
Осылайша “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ тың ағымдық ... ... ... ... былайғы жылдары темір жол көлігі жүйесінің ... ... және ... үшін оның ... және ... ... күннің талаптарына сай келтіру керек.
Бүгінгі күні “Қазақстан темір ... ҰК” ЖАҚ ... ... ... ... ... кепілдігіне мына шетелдік
заемдарды тартты:
• жолаушылар вагондарын сатып алуға герман ... ... ... 730 245 ... маркасын құрайды);
• “Теміржол көлігінің қуаттылығын дамыту” ... ОЕСФ ... ... ... 7 078 355 553 ... ... құрайды);
• Жолаушылар вагондарына қосалқы бөлшектер ... ... ... ... ... 125 000 ... ... құрайды);
• “Теміржолдарды техникалық күтіп ұстау және коммерцияландыру”
жобасына ЕБРР ... ... ... 65 000 000 АҚШ долларын
құрайды).
Айналым капиталын және кәсіпорынның басқа да корпаративтік мақсаттарын
толықтыру мақсатында “Қазақстан ... ... ҰК” ЖАҚ ... ... ... пайдаланады. Банктермен ынтымақтастықта жұмыс істеген
уақыт ішінде кредит беру механизмі мен шарттарының жақсару динамикасы ... ... ... ... ... ставкалар 2001жылы 20%- дан 18%-ға
дейін, ал 2003 жылы – 9,5%дан 3m Libor +3%-ға ... ... ... пен заем ... ... ... ... “Қазақстан темір жолы”
ҰК ЖАҚ бүгінгі күні борыштық құнды қағаздар шығару және ... ... ... ... ... ... бұл ... кредиттерімен салыстырғанда икемді болып ... ... ... ... ... қолма қол қаржыны тікелей алу
• міндеттемелерді кепілдік қамтамасыз ету ... ... ... қолайлы жағдайда көп сомаға облигациялар шығару жолымен ... ... заем ... ... жобамен байланыссыз болуы және кәсіпорынның
корпоративтік саясатына қатысты қандай да ... ... ... ... шілдесінде “Қазақстан темір жолы”ҰК” ЖАҚ 15 млн АҚШ
доллары сомасына өзінің ішкі облегацияларын ... және ... ... ... ... ... ... ЖАҚ 2001жылдың басында кәсіпорын
тәуелсіз эмитент деңгейінде “STANDARD & POORS- BB” мен “MOODYS ... B1” ... ... ... ... 2001 ... 3 ... рейтингтердің әрқайсысы “STANDARD & POORS ВВ”ға және “MOODYS INVESTORS
SERVIS” ВА 2-ге дейін жақсартылды, тәуелсіз эмитенттің деңгейіне дейін.
Теміржол ... ... ... реттеуді сақтап қалып
өндірісте бағаны босату оны халық шарушылығының басқа салаларына бара ... қиын ... ... ... рессурстарды еркін бағамен ала
отырып темір жол тарифтер ... шек ... ... ... ... жүк тасымалдарының құнын есептеу
үшін КСРО жолдарының желісінде теміржол ... жүк ... ... ... ... жасалған 1889 жылы ... ... ... ставкалары қолданылады. Осылайша тарифтер
қолданылып жүрген тасымалдар құрылымын, ... мен ... ... ... шығындарының деңгейін ескермейді.
Экспорттық - импорттық жүк тасымалдарына 1999 жылғы ... ... ... ... ... (ХТТ) ... қолданылады.
Базалық ставкалар 10-01 Прейскурантының сол кезеңде қолданылып жүрген
тарифтер деңгейіне теңестірілді әр ХТТ ... 7-9% ... ... үшін ... ... ... ... қарай
бөлінеді, яғни ара қашықтық артқан сайын ... ... ... ... ... ... ... қолданылып
ХТТ және БТТ (бірыңғай ... ... ... ... ... негізінде белгіленеді.
Тасымалдардың алыстығына байланысты 1 т км үшін ... ... ... ... белгілейтін басты құраушылар, жүктің салмағы,
көлемі, қашықтық. ... ... ... ... әр түрі ... түрі ... орындалады.
Қазіргі уақытта қолданылып жүрген 10-01 Прейскуранты өнімді ... ... ... ... ... ... ... және бұдан әрі жүк тасымалдарына жаңа Прейскурант ... ... ... ... ... жағдайларда тарифтер деңгейін
салыстырмалы талдау Қазақстанда ... ... ... үшін ... ... ... мен Өзбекстанда 1,2-1,5 есеге төмен
екендігін, мемлекетаралық қатынаста Ресейдегіден 3 есе, ... есе, ... 3-4 есе ... ... ... ... ... сәйкес транзиттік тасымалдардан
басқа жүк тасымалына тарифтер деңгейін ... ... ... ... ... бәсекелестікті қорғау және шағын бизнесті
қолдау агентігі жүзеге ... ... баға ... 1989 жылы ... ... ... ... негізінде жүргізіледі, оған соңғы ... ... жиі ... ... ... ... оның ... кейбір тасымалдардың, сондай ақ жалпы желі құнының шын мәнәндегі
құрылымын нашар сипаттайды.
Қазақстандық темір жол ... ... ең ... ... ... факт. Бұл факт Дүниежүзілік даму банкінің
зерттеулерімен ... ... ... ... ... ішілік және экспорттық
импорттық тасымалдардың коэфициентінің икемділігі негізінен 1-ден төмен.
Мысалы, Азия даму ... ... ... Лоренс, Уильям Томпсон, Джон
Уинкер) талдауына сәйкес көмір үшін баға икемділігі республикалық тасымалда
және ... ... 0,5, ... ... тиісіше 0,3 пен
0,75, руда 0,15 және 0,5, қара ... 0,3 және 0,4, ... 0,75 және 0,76, ... ... 0,2 және 0,4, ... ... ... 0,3.Икемділіктің төмен болуының басты себебі
жүктердің көптеген түрлері бойынша, ... ... ... ... 5%-ға ... ... ... кәсіпорынының берілген жеңілдіктерді
сезінбеуіне әкеліп соғуы.
Ақтау кемежайы арқылы жүк экспортына жеңілдіктер беру жүк ... және ... ... ... әсер ... ... ... мұнай өнімдеріне тарифтер деңгейін өсіруге мүмкіндік берді, ол
бұл тасымалдардың арқан көлеміне әсер ... ... ... ... 90-шы ... басындағы
гиперинфляция жағдайынан бастап ... жүк ... ... ... ... бағасының индексі динамикасын салыстыру
орынды емес. Сонымен бірге ... төрт жыл ... ... ... ... ... өнім бағаларының индексінен бір жарым ... ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкі мен Қазақстан Республикасының
Табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті қорғау және ... ... ... ... ... ... жүк тарифтері мен өндіріс
бағалары индексінің динамикасы берілген.
Жүк тарифтері мен өндіріс бағалары ... ... мен ... ... индексі үш жыл ішінде
421,2% құрады, бұның өзінде ... ... ... ... – 126,3%
немесе 3,3 есе аз.
Бұл дегеніміз сала үшін кірістермен өтелінбейтін ... ең ... ... ... жоқ ... ресурстарды
сатып алуға арналған бағалар кірістерінің өсуі дегенді білдіреді.
2003 жыл ішінде жүргізілген тарифтерді ... ... ... ... ... етпеді және де шығыстарға бағасы үшін жыл
ішіндегі тарифтің өсуінен екі есе асып ... ... ... әсер ... ... ... ... үлесі ағымдық шығыстар көлемінде 9%-
дан 15%-ға дейін өсті.
Нәтижесінде ... он жыл ... ... мен технологияларды
жаңартуға инвестициялардың тапшылығы ... ол ... және ... ... жоғары болғанда тасымалдау қызметін
ұйымдастыруды кемшіліктерге әкеліп соғып отыр.
Басты ... ... ... мыс, ... ... ... талдау оның көлемінің айтарлықтай емес екендігін көрсетіп отыр.
Теміржол тарифі 2002 жылғы 1сәуірден бастап ... ... ... артта қалды, 2003 жылдың сәуіріндегі тарифтерді
көтеру осы алшақтықты уақытша жойды, бірақ ... ... тағы да ... қалу
басталды. Жүк тасымалдары тарифтерін тоқтатып қою есебінен және оларға бұл
кезеңде жеңілдіктер беру ... ... ... демеу қаржы бөлу
қазіргі уақытта республиканың ... ... ... жүк ... жүзіндегі ең төмен тарифіне әкеліп соқтырды. Мысалы, экономикалық
және бағалық орта теңестірерлік ... да 2003 жылы ... ... ... ... ... 21% төмен болды.
(7 - кесте)
7-кесте 2003 жылғы ... ... ... ... ... ... % |
| | | ... ... млн АҚШ доллары |8440 |684 |12,34 ... ... адам |1600000 |114000 |14,06 ... жүк айналымы, млн:т км |1258400 |123000 |10,23 ... ... АҚШ ... |0,007 |0,0056 |1,21 ... ... ... ... |946 |0,83 ... км адам | | | ... ... ... ... экономикалық моделі барабар
болмағандықтан ... ... ... ... Салалық
“Қазтеміржолкөлікжобалау” институтының ... ... ... тек ... ... ... ған ... ол негізгі құралдың
тозуын өтеуге арналған жалпы салалық шығындар мен инвестицияларды жаппайды.
Осылайша көмір тасымалы мұнай ... және ... ... ... ... жолаушылар тасымалы дотацияланды (жылына орташа
алғанда 7 млрд ... ... ... ... алғанда айтарлықтай
әлеуметтік саланы дотациялайды(2,5 млрд. тенге), шамадан артық қызметкерлер
арасындағы ... ... ... ... ... жобасын (2002-2003 жылдары 7 млрд теңге сомаға жуық ... жол ... ... және мәдени объектілерінің құрылысы)
қаржыландырады.
Осыған ... ... ... ... ... контекст тұрғысынан алғанда теміржолдардың бара бар
экономикалық моделін қалыптастыру ... Егер ... ... ... ... ... корпарация ретінде қаралатын болса, клиенттермен қарым қатынас
тарифтерін реттеу принциптерін түбегейлі өзгертіп, келісім шарт ... ... Өзін өзі ... ... ... ... ... жұмыссыздық не жойылуы тиіс, не оларға мемлекет демеу қаржы бөлуі
тиіс. Демек, тарифтерді ... ... ... өзгерту қажеттілігі
пісіп жетілді.
Енді жолаушылар тасымалы мен моларға ... ... ... ... жолаушы, багаж және жүк багажы тасымалына ... және ... ... ... ... ... ... 1995
жылығы 19 мамырда қол қойған Мемлекетаралық жолаушылар тарифі туралы (МАЖТ)
келісімге сәйкес ... ... ... Жол жүру құны билет құнынан
(вагондарды күтіп ұстау жөніндегі жолдың меншік иесінің шығындарын ... ... ... ... ... ... Өзбекстан мен Қырғызтандағыдан төмен. Мысалы, жолаушы жүрдек
поезындағы “Узбекистон темир йуллари ” МАТК ның ... ... құны ... ... ... плацкартының құнынан 1,8
есе, кәдімгі поезда 3,1 есе жоғары. Ресей Қатынас ... ... ... құны ... 27%-ға ... жүру ... сату ТМД елдерінің бәріне бірдей “Экспресс-2”
жүйесі арқылы жүзеге ... ... ... ... франкімен есептелетін жолаушы, багаж
және жүк багажы тасымалдарына ... ... ... ... ... ... құнын Монополяға
қарсы агенттік ... ... ... арқылы өтетін Ресейде,
Өзбекстанда, Қырғыстан мен ... ... ... ... ... ... тиісті құзырлы мемлекеттік органдар
мен теміржол әкімшіліктері белгілейді. Осылайша республика ... ... жүру ... және ... мемлекеттер жолаушыларының Қазақстан арқылы
өткенде олардың тасымалын шын мәнінде дотациялауда айтарлықтай ... ... ... ... ... ... жол жүру құны
халықаралық ... ... ... ... әкімшіліктерінің
келісімдерімен белгіленеді.
Қолданылып жүрген тарифтер деңгейі жолаушылар тасымалының залалдарын
жаппайды.
Инвесициялық қызметке келетін болсақ өткен он жыл ... ... жолы ... және ... құрамға инвестиция салмай ақ қолда
бар активтердің негізінде тасымалдау қызметін қамтамасыз етіп отырды. Оның
өзінде ... ... ... және ... ... Сала ... дәрежеде осы активтердің ауыстырылуынан және
қалпына келтірілуінен орынды құтыла білді. Бірақ ... ... ... темір жолдардың теңгерімінде қалып, ... ... ... ... ... ... істеуін қамтамасыз ету мақсатында қоланылып
жүрген ... ... ... есебінен жинақтау жүргізілді. Сондықтан
артық негізгі қорлар пайдаланылып отырған өндірістік құралдарды толыққанды
ауыстыра алмайды.
Қазақстанның темір жол ... ... ... ... ... ... ... ал 1992 жылы ... ... ... егер ... 2092жүк вагондары сатып алынса, 1992 жылы
барлығы - 96, 1993 жылы -37, 1994 жылы – 12, 1995 және 1996 ... бір ... ... ... ... жылдары жолдың үстіңгі құрылысы
материалдарын жаңасына ауыстырылып жолды күрделі жөндеу жүргізілген жоқ.
Тек 2000 жылдан бастап саланың инвестициялық ... ... ... жылы 465 жүк вагондары сатып алынды, жаңа жолдың үстіңгі ... ... 453 км жол ... - ... ... ... және ... Алматыдағы жолаушылар
вагон депосын ... ... ... ... ... теміржол
көлігінің қуаттылықтарын дамыту жобасы бойынша ... ... ... ... Әлеуметтік маңыздағы объектілер де негізінен
денсаулық сақтау объектілері қайта құрылды. Инвестициялық ... ... ... ... ... мен жабдықтарды ауыстыруға қолданды. Игерілген
күрделі салымдардың жалпы көлемі 2000 жылы 122,9 млн АҚШ ... ... жылы ... сауықтыруға (жаңа жолдың үстіңгі құрылыс материалдары
қолданылып 436 км жөнделді) және жүк вагондарын сатып алуға ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы темір жол көлігінің қуаттылықтарын дамыту жобасын ... ... және ... емес ... ... ... және құрылысын салу жалғастырылды. 2001жылы айтарлықтай көлемде болса
да ҒЗТКЖ-ға инвестициялар ... ... 2001 жылы ... төрт ... ... көлемі 162,1 млн. АҚШ доллары игерілді.
2003 жылы ... ... ... ҰК» ЖАҚ-тың негізгі қорларына
игерілген инвестициялардың көлемі өткен жылмен ... ... ... млн АҚШ ... ... ... темір жол саласында жұмыстар көлемінің азаюына
байланысты ... ... ... ... ... ... қысқарту жөніндегі осы шаралардың барлығы, косметикалық
сипатта болды да, ... ... болу ... шеше алмады. Мұның
өзінде негізінен, артық жұмыс күшін ... ... ... ... шектеу, қамтамасыз етуші қызметті бәсекелес
секторға бөліп шығару және мәжбүр түрде қысқарту сияқты ... ... ... ... ... шығындардың үлесі 1999 жылы
еңбекақының өсуін іркілту есебінен ... ... ... ... өнеркәсіп және құрылыс салаларындағыдан кем. ... бұл ... ... әсер ... өйткені ол бүгін кәсіпорыннан
білікті мамандардың және ... ... ... ... әкеліп соғады. Нәтижесінде дәстүрлі түрде жоғары еңбекақы
төленетін және ... ... ... сала ... ... резервсіз
қалуы мүмкін.
8-кесте Қазақстан Республикасының көлік саласындағы орташа айлық
жалақысы
(теңге)
| ... ... | ... | |
| |1998ж |1999ж |2000ж |2001ж |2002ж |2003ж ... |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... (%) ... ... |11929 |14696 |18788 |24412 |28556 |29412 |246,6% ... |11679 |13930 |18481 |25098 |29753 |24860 |255,7% ... |10392 |13671 |17344 |21774 |24010 |24410 |233,9% ... |12976 |8537 |10057 |10386 |38754 |39347 |303,9% ... |19489 |20468 |25172 |33292 |45719 |52412 |268,9% ... ... ... Агенттігі мәлеметтері
Жүмыс орындарының ел аумағында орналасу ... ... ... ... ... ... ... қоғамға ықпалы
айтарлықтай болады. ... жол ... қала ... элемент болып
табылатын шағын станциялар мен ... ... ... ақ
экономикасы депресивті аудандарда орналасқан кәсіпорындардың қызметкерлері
әлеуметтік тұрғыдан әсіресе осал болып келеді де, ... ... ... ... аудандардың карталы негізінен еліміздің батыс, ... ... ... ... бұл аймақтарда «Қазақстан темір жолы» ҰК» ЖАҚ
тың 4 мыңнан астам қызметкерлері тұрады әрі жұмыс істейді. Аталған аудандар
жұмыссыздықтың (кей ... 40 ... ... ... жоғары
деңгейімен, экология проблемалары мен және ауыз су ... жол ... ... ... ... өндірістік кооперативтер
мен шаруашылық серіктестерінде өнімдер мен қызыметтердің мына ... ... ... жол ... қос дөңгелектерін зауыттық жөндеу (Алматы)
- стандарттық бұйымдар мен метиздер
- жүк вагондары үшін тежегіш табантіректер (Арыс)
- жұмысыз бос ... ... ... ... ... Балқаш және
т.б)
- электр машиналарына арналғанграфитті щеткалар
- локомотивтерге арналған сілтілі батареяларды ... ... ... вагондарды күрделі жөндеу (Екібастұз)
- оппер дозаторлар мен платформаларды күрделі жөндеу (Орал)
- қар ... ... ... ... және жинау (Орал)
- ауыр жол техникасын жөндеу және жетілдіру (Алматы)
- Дрезиналар жинауды ұйымдастыру (Ерейментау)
Өз ... ... ... ... ... ... мүмкін сауда, қызмет көрсету немесе тағам өнімдерін шығару
саласында жеке бизнесін ұйымдастыруға тілек білдірер. Бұл ... ... ... ... ... беру түрінде қолдау қажет болады.
Еңбек рессурстарының ішкі қайта бөлінуіне ... ... күні ... ... ... күні ... ... қоныс
аударуы. Осылайша, қызметкердің жаңа жұмыс орнына қоныс аудару ... ... ... ... істеу қажеттілігі туды. Мысалы ... ... 45 ... ... ал ... ... депосында
35 жөндеуші артық болып отыр. Қызметкердің тілегі бойынша жаңа нарықтық
мамандықтарға ... ... ... ... ... ... ... жолды одан әрі қайта құрылымдау Қазақстандағы қоғамның ... ... және ... ... ... ... ... Қайта
құрылымдаудың әлеуметтік зардаптарын жұмсартудың тиімді механизімін әзірлеу
және жүзеге асыру қажеттілігі туындайды, ол ... ... және жаңа ... ашу үшін ... қаржылық шығындармен байланысты болады.
Әлеуметтік қорғау жөнінде дайындалатын кез келген схемаға темір жол
саласының қысқартылған қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... да болмасын кепілдікпен қамтамасыз етуі тиіс.
Сондықтан ... ... жолы ҰК ЖАҚ ... ескере отырып, теріс
әсерді уақыт ішінде біршама
мақсатында саланы реформалауды біртіндеп жүргізу қажет.
ІІІ. Темір жол көлігінің дамуын ... ... ... ... негізгі бағыттары.
3.1 Темір жол көлігінің даму перспективалары
Темір жол көлігін дамытудың негізгі мақсаттары:
- қозғалыс қауіпсіздігін ... ете ... ... ... ... және ... ... қажеттілігін толық және толассыз
қанағаттандыру;
- саланың 2006 жылға қарай одан әрі тұрақты дамуын қамтамасыз ететін жаңа
сапалы деңгейге ... ... ... ... ... ... ... төмендету, көлік
қызметтерінің сапасын арттыру, олардың ассортименттерін кеңейту;
- теміржол көлігінің қызмет етуінің экономикалық ... ... ... ... ... арқылы тасымалдар бәсекелестігінің тұрақты
үдеуі жағдайында ... ... ... ... жоғары технологиялық импорт алмастырудың көлемін арттыру болып
табылады.
Темір жол ... ... орын ... Қазақстан көлігінің тұрақты жұмыс
істеуі шикізаттық бағдардағы экономикамыздың қызмет етуінің ажыратылмас
шарты болып табылады.
Сала ... жаңа ... ... ... ... техникалық
жарақталуын айтарлықтай жақсартуға, оны 2015 жылы дүниежүзілік ... ... ... арттыру арқылы бәсекелестіктің жоғары
деңгейіне, жылжымалы құрам ... ... жаңа ... ... ... ... алмастыру деңгейін арттыруға, көліктік
инфрақұрылымды ... ... ... ... ... ... құнындағы көліктік шығындарды
азайту экономикалық өсуге және ... ... ... әсер ... ... ... ... қауіпсіздік проблемасы республика
қауіпсіздігі үшін ерекше маңызы бар, сондықтан оны шешу үшін ... ... ... ... Қандай да болмасын жағдайда экономиканың өмірлік
маңызды қажеттіліктерін және тұрғындардың тасымалға ... ... ... әрі ... жағдайларда оның жұмыс істеуге дайын
болуын қамтамасыз ете алатын көліктің даму ... ... ету ... оның ... ішкі және сыртқы қатерлерге қарсы тұра алуы ... ... ... болжамдық есептеу өткен жылдар динамикасын, 2003
жылғы шын ... ... ... негізінде және Қазақстанның,
Рессейдің және басқа да ТМД ... ... мен ... да ... ІЖӨ ... ... ... Барлық жүктердің транзиттік
тасымалының жүк айналымы дүниежүзілік ... ... ... (“Plan Ekon Peview and Out Cook for the Former soviet ... ... ... көлігі жағынан бәсекелестіктің дамуымен байланысты ... ... ... ... және ... ... әрі республика
экономикасы дамуының тұрақтануы, тұрғындар кірістерінің кезең кезеңмен өсуі
және ... ... ... өсу қарқыны бұдан әрі жыл сайын ... ... ... деп ... ... ... жол көлігімен жүк тасымалаы мен жолаушы тасымалы көлемінің
өсуінде қалыптасқан пропорциялар ескеріліп даму ... жүк ... ... ... ... өсу ... көзделген. Оның өзінде жүк
айналымының өсуі 2005 ... ... ... бойынша былай деп болжамданып
отыр:
- республикаішілік ... ... ... ... ... теміржол көлігінің негізгі өндірісі болып табылады,
сондықтан оны ұйымдастыру “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ- тың ... ... ... ... және ... ... оның ... ретінде оны жүзеге асырудың қажетті материалдық
және еңбек рессурстарын белгілейді.
Дүниежүзілік тәжірибені алға тартсақ операциялық ... ... іс ... ... ... тасымалдау қызметінің ағымдық
шығындарын 7-10% үнемдеу деп ... ... ... ... ... ... технологияның оңтайлы
вариантын таңдауды және ең аз пайдалану ... ... ... ... жүк ... ... ағындарын ұйымдастыру, поездар
қозғалысының графигін ... ... мен ... ... және т.б) ... ... етуі тиіс. Тасымалдау ... ... шын ... ... ... жүзеге асыруда әзірленген
графиктен ауытқуын азайтуға бағытталуы тис.
Қолданылып жүрген операциялық ... ... ... ... ... ... жұмысының технологиялық процестерін жетілдіру және кірме
жолдардың сұрыптау жұмысын азайту есебінен поездарды қалыптастыру жоспары
мен ... ... ... оңтайландыруды, поездар құрамының салмағы
мен ұзындығының нормаларын экономикалық негізде қолдануды, локомотивтер ... ... ... айналымучаскелерінің тиімді сызбасын
ізірлеуді білдіреді. Бұл ағымдық және ... ... жүк ... асыратын станциялардың және жылжымалы құрамның ... ... ... ... ... ... жаңа ... жоспар “Қазақстан
темір жолы” ҰК” ЖАҚ құрамынан шығарылуға тиіс ... ... ... ... яғни ... ... ... процесіне ықпал етеді.
Операциялық жоспар инфрақұрылымға қойылатын шын мәнінде ағымдық ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Бұл шамадан тыс жолдардың, сигнализация және ... ... және т.б ... сондай ақ инфрақұрылымның техникалық дамуының
басымдылықтарын белгілеуге мүмкіндік туғызады.
Жолаушылар ... ... ... ең маңызды
бағыттарының бірі поездпр қозғалысының мөлшерін (айналым ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
Соңғы он жылдың ішінде тасымалдар көлемі айтарлықтай азайды, сондықтан
бүгінгі күні Қазақстанның темір жол саласында артық ... бар. ... ... және ... мақсаты оларды күтіп ұстаумен
байланысты ... ... ... ақ ... қалпына келтіру бойынша
залалдарды азайту болып табылады.
Жүк тасымалдарының көлемін, құрылымын және бағыттарын ... ... ... ... ... бар ... мен жүк вагондары мүккәмал
паркінің саны, станциялық жолдар мен аз пайдаланылатын ... ... ... мен ... қосындарының саны және т.б екінші жағынан
жылжымалы құрамның ... ... ... ... ... ... магистральдық тепловоздар байланысты ... ... ... жиі ... ... ... ... және табиғи тозған, ескірген
автоматтандырылған басқару жүйесін ... ... ... ... оңтайландыру мақсатында олардың артықтарын жою және қолданылып
жүргендерді қалпына келтіру әрі жаңа активтер сатып ... ... ... ... керек. Басқа сөзбен ... ... ... кешенін қолданылып жүрген және болжамданып отырған көлемдерге
және тасымалдардың құрылымына сәйкеске келтіру ... ... бар ... талдау және оларға қойылатын ... ... ұзақ ... ... ... ... ... Азия даму банкімен Еуропалық қайта құру және даму банкі
сарапшыларының ... ... бас, ... және арнаулы жолдардың
ұзындығы 2014 жылға қарай 25% ... ... ... ... ... ... ... ақ аз қолданылатын желілердің ұзындығын қысқарту
керек. Сонымен бірге жүк ... ... емес ... ... ... үшін ... күрделі шығындарды азайту үшін қос жолды ... ... дара ... ауыстыру қажет.
Жолдың ұзындығын қысқарту екінші қайта салуға жарамды жолдың үстіңгі
материалдарының біразын ... ... ... пікірі бойынша айтарлықтай қысқартуды локомотив паркінде
де жүргізу керек. 1997 Жылы басталған үрдісті жалғастыру үшін, қызмет ... өтіп ... ... қалпына келтірілмей немесе жөнделмей
есептен шығарылатын ... ... ... паркі 2006 жылға қарай
1473 бірлікке дейін, яғни 25% қысқартылды және бұдан әрі локомотив паркін
жоспарланып отырған ... ... 2014 ... ... ... бірлікке
дейін қысқартылды.
Осы кезең ішінде барлық паровоздар есептен шығарылды, ... ... 430 ... дейін, электровоздар 500 бірлікке, маневрілік
тепловоздар 380 бірлікке дейін ... ... ... ҰК” ЖАҚ- тың жүк ... ... ... ету
мерзімі өткен вагондардың жеке салмағы үлкен қолда бар ... ... ... ... ... Жылдар ішінде мүккәмал паркінің вагондарын
есептен шығарудың орта ... ... ... ... ... 2014 Жылға қарай
қызмет ету мерзімін ... үшін ... ... және ... сатып
алудың жоспарланып отырған көлемі ескеріліп олардың паркін мың ... ... ... Оның ... ашық ... жеке ... ... Астана және Алматы арасында қатынайтын жүрдек поездың тұрақты
қатынасын 2004 жылдың үшінші ... ... ... ... ... ... ... айында Қазақстанға жаң аүлгідегі 44 «Тальго» вагондары
жеткізілді. Осы ... ... ... ... - Астана учаскесінде қозғалыс жылдамдығын дамыту бағдарламасына
сйкес биылғы жылдың бірінші жарты жылдығында 200 ... ... жол ... жөндеуден өткізілмек. Жолдың жоғары құрылымын қайта ... ... ... ... ... ... ... бетон
шпалдарын пайдалану арқылы ... Бұл ... ... ... ... ... ... туғызып, бәсекелестікке
қабілетті, әрі табысты қозғалыс құралы ретінде қалыптасуына зор ... ... ... болсақ оның негізгі мақсаты саланы
жылға қарай мыналар арқылы жаңа сапалық техникалық деңгейге ... ... ... магистралдарда қазіргі заманғы жол техникасын қолданып
инфрақұрылымды оңалту
- жаңа теміржол желісінің құрылысы
- саланы толық ... ... ... ... АДБО ... ... заманғы тасымалдау процесін басқару
орталығын құру, талшықты оптикалық байланыс желісінің құрылысы
- жылжымалы құрамды қалпына келтіру және ... үшін ... ... ... локомотив пен вагон шығару және жаңа ... ... ... ... ... ғылымды қалыптастыру
- өндірістік процестерге жаңа ресурс үнемдеуші технологияларды енгізу,
- негізгі қорларды жоспарлы алдын ала жөндеу ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне көшу мақсатында
қазіргі заманғы ... ... ... ... ... жүзеге асыру жылжымалы ... ... ... ... ... экономикалық өлшемдерін
арттырып және инфрақұрылым элементтерін жаңарту ... ... және ... ... ... жоспарлы ауыстыру арқылы
бұдан әрі саланың тұрақты дамуын қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... ... техникалық жарақталуын 2015 жылға қарай
дүниежүзілік деңгейге жақындатуға және бәсекелестің ... ... ... ... ... ... ... бір жағнан ТМД
елдерінің көпшілігіне тән Кеңес Одағының Теміржол желісінің бір орталықтан
технологиялық тәуелсіздікте болуы, ... ... ... ... жол ... ... ... моральдық тозуы, ғылым мен
технологияның алдыңғы жетістіктерінен технологиялық артта қалуы, ... ... ... күрт төмендеуімен байланысты артық өндірістік
қуаттылықтардың, жылжымалы құрам мен контингентінің ... көп ... ... ... ... ... ... Екінші жағынан саланың
шектелген қаржылық жағдайында ауыр экономикалық өсуден ресурс үнемдеуші
жоғары технологилардың және ... ... жаңа ... ... жаңа ... ... көшумен сипатталатын инвестициялық
стратегияны қолдану қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... шоғырландыру арқылы
инвестициялық процесті түбегейлі қайта құруды талап етеді.
Инвестициялардың жоспарланып отырған көлемінің динамикасы
Ұсынылып отырған ... 2006 ... ... он ... ... жоюға және саланың барлық шаруашылықтарының
негізгі құрамдарының күй жағдайын тұрақтандыруға мүмкіндік ... ... ... ... қажеттіліктері 2001-2005 кезеңінде 1184,6 млн
АҚШ долларын, ал 2001-2014 жылдары – 3636,2 млн АҚШ ... ... ... ... - Дружба телімін және Дружба станциясын дамыту үшін ... ... ... қуаттылықтарын дамыту жобасы әзірленген
болатын. Оның 75% KAZ-P1 заем ... және 25% ... ... ... ... ҰК” ЖАҚ бірлесіп қаржыландыру есебінен жүзеге
асырылды. Жобаның негізгі ... ... - ... ... ... жылына 3,6 млн тоннадан 6,6 млн тоннаға ... ... ... Одан әрі ... ... жылына 10 млн тоннаға арттыру
көзделіп отыр. Жалпы 2004-2005 ж.ж инвестиция соммасы 9,8 ... ... ... ... ... пен ... ... бюджеті есебінен 2,2
млрд. тенге жобаның ... ішкі ... ... ... деп ... отыр және 2006 ... қарай Қытаймен жүк тасымалдау
көлемі 10 млн ... ... ал 2014 жылы 14 млн ... ... отыр.
Дружба станциясын дамыту пайдаланылып жүрген қуаттылықтарды қайта
құруды және ... ... ақ ... және табиғаттты қорғауға
бағытталған объектілердің құрылысын ... Бұл ... ... ... ... ... ... ҰК” ЖАҚ тың меншікті
қаржысынан жүзеге асырылады.
Автоматтандырылған диспетчерлік басқару орталығын құру.
“Қазақстан темір жолы” РМК ... ... ... ... ... ... диспечерлік орталығын (АДБО) құрғанда ғана
мүмкін болды. Бірінші кезеңде барлық тасымалдау бөлімшелері ... ... ... ... олар ... ... орталығына біріктіріледі, үшінші ... ... АДБО құру ... ... тасымалдарды басқарудың
бірыңғай орталығынан ... ... ... ... поездардың желінің телімдері бойынша өтуін тездетуге, пайдалаеу
штаты қызметкерлерінің санын қысқартуға ... ... АДБО ... жобаның құны 9,7 млн АҚШ долларын құрайды. Жүзеге асыру мерзімі
-2001-2005 жылдар. Жобаның өзі өзін ақтау ... ... ... ... көзі ... өз ... мен ... табылады.
9- кесте Ақтоғай – Дружба телімі және Дружба станциясы арқылы жүк
тасымалы көлемінен түсетін табыс болжамы.
(мың ... ... | ... | |
| ... ... |8990 |9942 ... ... |10624|12100|13924|14882|15082|16465|17397|18809|19931|20407|21359|
|мың |2 |5 |7 |3 |0 |0 |8 |6 |5 |2 |3 ... | | | | | | | | | | | ... ... ... ... кешені жаңа желінің құрылысы.
Желінің құрылысын салғанда жүктерді тасымалдаудың ара ... ... ... ... ... Қазақстанның солтүстік батысында 500-
км ге, ал Астанадан Ақтау кемежайына дейін 2400-км ге қысқарады.
Пайдалану ұзындығы 409 км құрайды. Жобаның құны ... 196 млн ... деп ... ... ... ... -3 жыл.
Жаңа желі бойынша жүк тасымалдарының болжанып отырған жүктің көлемі
жағынан 10-12 млн тонна.
Аталған жобаны ... ... және ... ... мен “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ-тың өз қаржылары
есебінен жүзеге асырылады деп болжамдап отыр. Егер “Қазақстан темір жолы”
ҰК” ... таза ... ... ... осы Жоспарда көрсетілген
соммадан артық болса, жоспардан тыс таза кіріс жаңа ... ... ... ... ... бюджет қаржысынан қаржыландыру
көлемі азайтылады.
Басқа темір жолдардың құрылысы бойынша жасалған ... Шар ... ... және басқа Инвестициялық бағдарламаға енгізілмеген.
Оларды жүзеге асыру ... ... ... ... мен
ұйымдардың жекеменшік капиталды тарту есебіненжүзеге асырылуы мүмкін.
Қазақстан ... ... 2002 ... 15 ... ... сәйкес іске асырылған “Қазақстан темір жолы” ... ... ... темір жолы” ҰК” ЖАҚ етіп қайта құрумен
бірінші кезеңнің аяқталуы атап өтілді, бұл ... ... ... ... ... ... ұстау жөніндегі шығындарды ұзақ жылдары бойына жүк жөнелтушілер
тариф арқылы өтеп келген ... сала ... ... ... ... толық дерлік жергілікті атқарушы
органдарға берілген және ... жол ... ... ... құрамдас
бөлігі болып табылатын мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылуда.
Қосалқы ... ету ... ... барлық еншілес
мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... жол ... бойынша,
“Локомотивжөндеу” мен “Теміржолмашжөндеу” локомотивтерді жөндеу бойынша
“Теміржолсужылужабдықтау” кәсіпорындарды сумен және ... ... ... ... ... және телеграф байланысы қызметтерін
қамтамасыз ету бойынша, “Әскерилендірілген темір жол күзеті” және басқалары
жеке ... ... ... ... ... ... бұл ... өз
қызметінде акциялар пакеттерін иеленуші “Қазақстан темір жол” ҰК” ЖАҚ тың
тарапынан ... ... мен ... ... ... икемді, нарықтық
тетіктерді қолдануға мүмкіндік береді.
Жылжымалы және ... ... ... ... ... бәсекелес рыногын кеңейту үшін “Локомотивжөндеу”,
“Вагонжөндеу”, ... және ... ... ... ... ... негізінде өндірістік кооперативтер мен
жауапкершіліг шектеулі серіктестіктер құрылды.
Сол арқылы жөндеу саласындағы нарықтық қатынастарды дамыту үшін жағдай
жасалды, бұл ретте ... ... ... ҰК” ЖАҚ ... ... ... атып алуды жүргізеді. Бұл қамтамасыз ету қызметі
кәсіпорындары арасындағы ... ... ... ... ... ... ... қызметтерін сатып алу бойынша шығындарды азайтты.
Басы артық активтерді шағын, орта бизнес кәсіпорындарына пайдалануға
беріп, ... ... ... ҰК” ЖАҚ ... ... ... орта ... қолдаудың стратегиялық мемлекеттік міндеттерін шешуді
айтарлықтай рол ойнады.
Бірінші кезеңнің маңызды шараларының бірі ... ... ... ... ... белгілеу және оны “Қазақстан темір жолы” ... ... беру ... ... ... кезеңінің соңы темір жол көлігінің
өндірістік және қаржы экономикалық ... әрі ... ... ... жылдың соңында локомотив тартымын беру қызметінің ... ... ... ... акционерлік қоғамы және мемлекетаралық және
арнаулы тасымалдарды жүзеге асыратын ... ... ... ... “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ құрамында құрылымдық
бөлімшелер , қызметі магистральдық темір жол желісін пайдалану және ... ... ... ... желі ... және ... диспетчерлік басқару функциясын орындайтын Тасымалдау дирекциясы
құрылды.
90-шы жылдар ... ... жол ... ... басты элементі
бола тұра, ТМД ның барлық елдеріне тән ... ... ... ... Өндіріс көлемдерінің құлдырауы және ... ... ... үзілуі 1991 жылмен салыстырғанда
1997 жылы тасымалдау көлемдерінің үш еседен артық ... ... ... және тұтынылатын ресурстар құнының тоқтаусыз ... ... ... ... ... және өндірістік
құлдырауға алып келді. Сол кезеңдегі темір жол көлігіне тән ... ... ... станциялардың, жылжымалы құрамның, пайдалану
және жөндеу кәсіпорындарының, еңбек персоналының басы ... саны ... ... және еңбек өнімділігінің созылмалы түрде төмендеуі осының
салдары болды.
Осы жағдайда Үкімет темір жол ... ... ... ... ... ... жолды қаржы экономикалық сауықтыру үшін 1997 жылы 31 қаңтарда
Үкіметтің ... ... Тың және ... Қазақстан темір жолдарын қосу
арқылы Қазақстан темір жолы республикалық ... ... ... ... ... кейінгі жылдардың нәтижелері растады.
Барлық қаржы ағындарын біріктіру, қаржылық ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын тұрақтандыруға мүмкіндік
береді.
Қазақстанның темір жолы инфрақұрылымға және жылжымалы ... ... ақ ... бар активтердің базасында толассыздықтың
қажетті ... ... ... және ... өсуі ... ... ... қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз етті. Сала
нақты бір деңгейде Қазақстанның ірі ... ... ... ... роль ... ... қол ... Қазақстан Республикасының экономикалық
өсуі қамтамасыз етуші және тасымалдаушы қызметтегі бәсекелестікті ... жеке ... ... тартуға бағытталған темір жол көлігін одан
әрі қайта құрылымдау қажеттілігін белгілейді.
Осымен қатар қайта құрылымдаудың негізгі ... бірі ... ... ... ... ... қалу ... оны Қазақстан Республикасы
экономикасының қажеттілігін барынша қанағаттандыру және транзиттік әлеуетіе
кеңейту мақсатында дамыту болып табылады.
Сонымен бірге одан әрі қайта құрылымдау ... ... ... ... тасымалдаушыдан қаржылық бөлу және магистральдық желіге
барлық тасымалдаушылардың бірдей қол ... ... ету ... іс ... ... жол ... ... Қазақстан Республикасының Заңына,
сондай ақ темір жолдың әлеуетті бәсекелестік тасымалдау қызметін табиғи
монополиялық қызметтен бөлу ... ... ... туралы Қазақстан
Республикасының Заңына сәйкес келтірумен байланысты.
Темір жол көлігінің мемлекет пен ... үшін ... ... ... қол ... ... құрылымдаудың мақсаты болып табылады.
Аталған мақсатқа қол жеткізу үшін мына міндеттерді шешу көзделеді:
- темір жол көлігінің ... ... ... ... ету ... негізгі
қызметтен бөлу
- магистральдық темір жол желісін тнң
пайдалану құқығын беру ... ... ... өндірістік қуаттарды оңтайландыру,
темір жол ... ... ... ... ... ... жол ... туралы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес Ұлттық
темір жол компаниясы Магистралдық желі операторы барлық тасымалдаушылардың
магистральдық темір жол желісін ... тең ... ... ... қызметінде бәсекелестік дамыту өз ... ... бар ... ... болу ... қамтамасыз етілді.
Тасымалдаушыларды қалыптастыру процесі Қазақстан Республикасы ... ... ... еті ... жүк ... барынша жоғары
болатын кезеңдерде тасымалдарды үздіксіз ... ету ... ... жүргізіледі.
“Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ “Темір жол көлігі туралы” Қазақстан
Республикасының Заңында ... ... ... жол компаниясының
қызметтерін жүзеге асырады.
Бұдан басқа, темір жол жүйесін пайдаланудың тең жағдайын ... ... ... темір жолы” ҰК” ЖАҚ бірнеше жүк жөнелтушілер
пайдаланылатын кіпме ... беру ... ... қоса ... ... ... технологиялық байланысты табиғи монополиялық
қызметтерді көрсетумен айналысады. Ол үшін ... ... ... ҰК” ... ... ... жүк ... пайдаланатын және «Көліктік сервис
орталығы» акционерлік қоғамының меншігіндегі барлық кірме жолдар оңтайлы
паркке кірмеген ... ... ... ҰК” ЖАҚ-тың вагон және локомотивтер
паркіне айырбастау арқылы ... Осы ... ... ... ... бір ... ... депосын «Көліктік сервис орталығы» АҚ-тың
меншігіне беру көзделіп отыр. Бұл ретте «Көліктік ... ... ... ... паркін қалпына келтірі, сату және жалға беру болып
табылады.
«Көліктік сервис ... ... ... және бір жүк ... кірме жолдар заңнамада бекітілген тәртіп ... ... ... ... ... ... бәсекелестікті дамыту мақсатында
«Көліктік сервис оралығы» АҚ жүк тасымалдау жөніндегі ... жылы ... ... ... қызметі магистралдық темір
жол желісін пайдалану және күтіп ұстау ... ... ... ... және поездар қозғалысын басқару мен қауіпсіздікті қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... ҰК”
ЖАҚ-ың құрылымдық бөлімшелері болып табылады.
«Локомотив» акционерлік қоғамының негізгі қызметі тасымалдаушылар мен
магистральдық темір жол ... ... тең ... жағдайда
локомотив тартымы қызметін көрсету және ... ... ... ... ... болып табылады.
2005 жылғы 1 қаңтарға қарай барлық локомотивтерді техникалық қызмет
көрсету пунктері, локомотивтік бригадалардың демалыс ... ... ... ... ... ... қоғамы болып бөлінеді, оның
бірден бір ... ... ... жолы” ҰК” ЖАҚ болып табылады. 2005
жылғы 1 шілдеден бастап ... ... 10%-ы ... ... ... және пайдалану құқығын Қазақстан Республикасының Көлік және
коммуникациялар ... беру ... ... ... ... акционерлік қоғамы магистралдық және ... ... ... ұстайды. Маневрлік локомотив паркі Магистралдық
желі операторына (“Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ) ... ... үшін ... ... ... желі ... ... жүзеге асыру үшін сондай ақ магистралдық ... ... ... және ... ... ... ету үшін ... жолы” ҰК” ЖАҚ мүкәммал вагондар ... ... жүк ... ... ... ... ... болып табылатын
«Қазтеміржолкөлік» ... ... ... Бұл ... ... ... өзінің басы артық вагондар паркін
басқа тасымалдаушыларға жалға бере ... ... сата ... ... ... ... ... және тоқтатып қоюға арналған жөндеу
базасымен қамтамасыз ету ... оған ... ... ... ... ... ... беріледі.
Оңтайлы паркке кірмеген вагондар және локомотивтер паркі «Көліктік
сервис орталығы» АҚ беріледі, оның акциялар ... 2005 ... ... ... ... сауда саттықта сатылады.
«Қазкөліксервис» АҚ акцияларының 74% сату ... ... 25,5 %-ын ... ҰК» ЖАҚ-тың меншігіне берілген соң жүзеге
асырылады.
“Қазақстан темір ... ҰК” ЖАҚ ... ... АҚ акциялары
(33%) контейнерлік және терминалдық шаруашылықтың жұмысына бақылау жасалуын
қамтамасыз ету үшін 2005 ... ... ... темір жолы” ҰК” ЖАҚ
жарғылық капиталында сақталады. 2005 ... 1 ... ... ... ... акциялар пакетін иелену және пайдалану құқығын Қазақстан
Республикасының Көлік және ... ... беру ... ... беріледі.
2006 жылдың соңында темір жол көлігінің құрылымы мынадай болады:
9.Сызба Қайта құрылымдаудан кейінгі темір жол көлігің құрылымы
“Қазақстан темір ... ҰК” ЖАҚ ... ... теміржол
желісінің қызметтеріне ақыны табиғи монополия саласындағы ... және ... ... ... уәкілетті мемлекеттік орган
бекітеді. “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ ... ... ... жол ... бірдей және тең құқықты қол жеткізуін
қамтамасыз етеді. Клиенттер үшін тасымалдарға ақы төлеу ... ... ... ... үшін ... және ... жол ... өзге де
қызмет түрлеріне арналған бағадан тұратын болады.
Жалпы экономикалық тиімділікті арттыруға бағдарланған ... ... ... жолаушылар тасымалын жүк тасымалынан қаржылық және ұйымдық
бөлу;
▪ қаржы ағындарының толық айқындылығына қол ... ... және ... қаржыны азайту, жеке меншік сектордың ролін
күшейту;
▪ жолаушылар тасымалында бәсекелестікті енгізуден тұрады.
Жолаушылар тасымалы ... ... ... бойынша екі
блокқа бөлуге болады:
Негізгі қызмет – жолаушылар ... ... ... ету және сервистік қызметті – жолаушылар вагондарын жөндеу
(Алматы вагон жөндеу зауыты- АВЗ), пайдалану жолаушылар ... ... ... ... ... вагондарға техникалық қызмет көрсету, ЛВЧД
теңгеріміндегі кір жуу ... ... ... ... ... мейрамханаларда қызмет көрсету, вокзалдар.
3.2 Темір жол көлігін мемлекеттік басқарудың ... ... ... саланың күрделенген ішкі ұйымдастырылуына және темір жол
көлігінің шаруашылық жүргізуші субъектілерінің және мемлекеттің функциялары
мен жауапкершіліктерін айқын ... ... және ... деңгейге
көтерілуі тиіс.
“Қазақстан темір жолы” ұлттық компаниясы” жабық акционерлік ... ... ... ... орган Қазақстан Республикасының Көлік
және коммуникациялар министрлігі болып табылады, бұдан ... ... ... ... ... ... ... орган
функцияларының бір бөлігін тарифтік ... ... ... ... ... ... және бәсекелестікті қорғау
жөніндегі агенттігі және мемлекеттік мүлікке иелік еті бөлігінде Қазақстан
Республикасы Қаржы ... ... ... және ... атқарады.
Темір жол көлігінде тереңдетілген реформаларды жүзеге асыру ... ... ... ... ретеуді күшейтуді табанды түрде
талап етеді.
Тек сло орган темір жол көлігі ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының мүддесін білдіру, көлік
саясатын іске асыру және қауіпсіздікті, ... ... ... ... стандарттарды, нормативтер мен талаптарды ... ... ... ... ... жол ... мемлекеттің құзыретті
реттеуші органының функцияларын жүзеге асыру үшін жауапты болуы тиіс.
Уәкілетті орган Темір жол көлігінің ... ... ... және
темір жолдар ынтымақтастығы ұйымында (ТЖЫҰ) Қазақстан Республикасының темір
жол ... ... ... және ... ... пен ... жасаудың жоғары технологиялық салаларындағы импорт
алмастыруды дамытуды жүзеге асыратын болады.
Тасымалдауға арналған ... ... ... ... ... ... темір жол желісінің қызметтерін пайдаланғаны үшін
тасымалдаушылар енгізген төлем ... ... ... ... ... ... аясында бақылау мен реттеуді жүзеге асыратын мемлекеттік
орган анықтайтын болады.
«Табиғи ... ... ... ... ... сәикес
локомотивтік тартым мен темір жол тасымалдарын ұсыну жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... мен
темір жол тасымалдарын ұсыну жөніндегі қызметтеріне арналған ... ... ... ... ... заңнамаға сәйкес реттелетін болады.
Осылайша, темір жол көлігінде бірнеше тасымалдаушылардың тең құқықты
қызмет етуін қамтамасыз ету үшін ... ... 10-01 ... ... ... ... ... жол желісінің қызметіне
ғана тариф белгілейтін жаңа тарифтік басшылықты қабылдау және ... ... ... ... ... жол ... қызметінде 50-ден
астам нормативтік құқықтық кесім қабылданған.
Қолданыстағы ... ... ... ... жол ... қайта
құрылымдау, атап айтқанда темір жол көлігі субъектілерін және ... ... ... ... жол ... ... құрылымдау процесін көрсететін мынадай
нормативтік құқықтық ... атап өту ... ... 1994 ... 27 ... Азаматтық
кодексі (Жалпы бөлім);
Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 1шілдедегі ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
1994 жылғы 21қыркүйектегі заңы;
«Темір жол көлігі туралы» Қазақстан ... ... ... ... монополиялар туралы» Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 9
шілдедегі Заңы;
«Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының 2003 ... ... ... күні ... жол ... саласындағы қолданыстағы заңнамада
кездесетін елеулі ... ... ... «Қазақстан
Республикасының темір жол ... ... ... кейбір заңнамалық
актілеріне өзгерістер мен ... ... ... ... Заң жобасы әзірленген. Заң жобасы темір жол көлігін қайта
құрылымдауды ескеретін қолданыстағы «Қазақстан Республикасындағы ... және ... жол ... ... ... ... ... енгізуді көздейді.
Осы заң жобасын қабылдау:
Бәсекелестіктің дамуын, көлік нарығының ... ... ... ... ... алуға еркін және ұиымды қол жеткізуді;
Магистральдық темір жол желісінің бірыңғай мүліктік кешенін сақтауды;
Ұлттық нарық субъектілерінің ... ... ... ... жол ... мен Ұлттық темір жол тасымалдаушысының
мәртебесін анықтауды қамтамасыз етеді.
Қолданыстағы ... ... ... республикалық бюджеттен
субсидиялау көзделмеген. Осыған орай ... заң ... ... мен өзгерістер енгізіліп отыр.
Сонымен қатар, «Темір жол көліігі туралы» Қазақстан ... ... мен ... енгізумен қатар темір жол көлігіндегі
нарықтық қатынастардың дамуын ... ... ... ... ... ... әзірленуі және қабылдануы тиіс.
Қазақстан Республикасының ... жол ... ... ... ... ... темір жолы” ҰК” ЖАҚ өз ... ... ... қаражаты есебінен іске асырылады. Бұл ретте мемлекеттік
бюджет қаражаттары келесі ... ... ... тасымалдарын
субсидиялауға жіберіледі.
10- кесте 2004-2006 жылдарға жолаушы ... ... ... ... ... ... ... жыл |19,9 ... ... ... ... ... ... жыл |19,9 млрд. теңге |Республикалық бюджеттен |
| |1,25 ... ... ... бюджеттерден ... жыл |21,3 ... ... ... ... |
| |1,3 ... теңге |Жергілікті бюджеттерден ... жол ... ... ... ... оң ... ... етуші сектор ұйымдарының, вагон және ... ... ... ... жүк, ... және ... ... тиімділігі мен
сапасын арттыру;
- қамтамасыз етуші ... ... ... ... ... жол көлік қызметтері рыногын қалыптастыру;
- темір жол көлігіндегі тарифтік саясатты ... жеке ... ... пен капиталдың аясын кеңейту;
- тасымалдау қызметімен байланысты емес ... және ... ... беруді аяқтау;
- тасымалдау қызметіндегі бәсекелестікті дамыту;
- тасымалдаушылар ... ... ... ... жеке ... ... магистралдық темір жол желісіне ... ... және ... ... жаңа ... ... ... үшін қолайлы жағдайлар жасау;
- Еуропа мен Азия ... ... ... ... ... бағдарламасын енгізуден, бағалау бойынша
бәсекуелес ... ... ... ... ... он жыл ... млн. АҚШ ... мөлшерінде жеке инвестициялар ағыны
есебінен экономикалық ... қол ... ... ... және ... ... ... қаржыны
азайту “Қазақстан темір жолы” ҰК” ЖАҚ-тың қаржылық нәтижелерін жыл
сайын 100 млн. АҚШ ... ... Бұл жүк ... белгілеуді жақсартуға айтарлықтай әсер ... ... ... ... жол көлігі қызметтерін ... ... ... арттырады.
Сонымен қатар, темір жол көлігінің барлық ... ... ... қол ... ... ұсынылып отырған жолы темір жол ... ... ... ... ... дамуымен
гүлденуіне лайықты үлес қосуына ... ... ... ... ... ... ҰК” ЖАҚ ... 2004-2006 жылға
болжанып отырған негізгі көрсеткіштер:
|Көрсеткіштер ... ... |2004 ... |2005 жылға |2006 жылға |
|Жүк айналымы ... |152754 |156075 |160300 ... ... |61620 |62138 |62660 ... ... |9570 |10126 |10715 ... ... |Млн. ... |10384 |11384 |11400 ... ... |208361 |234270 |259442 ... оның ... ... |195346 |214625 |238026 ... ЖАҚ шығындары |Млн.теңге |106659 |117185 |129962 ... АҚ ... |23637 |25970 |28801 ... | | | | ... ... |65050 |71470 |79263 ... ... |Млн.теңге |177010 |195373 |217907 ... ... | | | | ... ... құны| | | | ... ... ... ... ... ... бағалауды және
жақын перспективада жұмыс істейтін стандартты тәсілдемені талап ... орта ... ... оның ... ... ... ... маңызды міндеті Еуропа мен Азия ... ... ... ... ... географиялық жағдайын тиімді пайдалану мақсатымен осы
жүзжылдықта тауар қаржы ағымында ... ... ... ... ... ... халықтың жұмысбастылығының өсуіне әкеледі, солай
болғандықтан тасу ... ... ... темір жол көлігі
саласының қозғалмалы составын техникалық жағдайын ... мен ... ... ... мен қайта дайындауға қаражаттардан айырылды.
Қазіргі жағдайда мемлекетке келесіге негіздейтіе темір көлігі
саясатын өзінің қол астына алу қажет:
... ... ... ... ... түрлері мен
категорияларды алатын темір жолдарды реттеудің бір жүйеге
келуі;
▪ оның ... ... ... ... әлеуметтік ролі
артықшылығын мойындауда;
▪ басқа салалар қарқынымен салыстыру бойынша ... келе ... ... ... ... етуге.
Құрылымдық қайта құрумен темір жол көлігі саласында тарифтік және
салықтық саясатты жаңартуда негізгі көлемді республика ... ... және олар ... ішкі ... ... ... жаңа транспорттық каридорлардың дамуына назар аудару керек.
Тасымалдауды ... ... ... ... ... жол жүйесінің сапасы мен сенімдігін ... ... ... мәселелерді шешу мүмкін емес.
Қазақстанға тек қана әртүрлі тасымалдау ... ... ... ел ... көтеру мүмкіндігін қамтамасыз ... ... ... жол ... кешенін дамытуға мемлекеттік орта мерзімді
бағдарлама (инвестициялаумен қамтамасыз ... ... ... потенциялын жүзеге асыру тиімділігі үшін
негізгі қауіп, ... ... ... ... тарту бойынша
шектес мемлекеттердің белсенді саясаты. Егер Қазақстанда темір жол ... ... ... көзі ретінде қарастырыла берсе, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның темір
жол көлігі өзін дамыту үшін негізгі қорды жоғалтады, ал республиканың өзі
экономикалық ... ... ... бәсекелестіктің негізінде
теміржол көлігінің қамтамасыз ету ... ... одан ... Саланың жеке мүліктің негізінде құрылған кәсіпорындар, бөтен
ұйымдар көрсететін қызметтердің ... ... ... ... ... тұйықталады. Көлік коридорлары қажетті жүк ... ... ... жүк ... өткізе алады. Республика аумағында
жүк және жолаушылар тасымалдары бір пунктен ... ... ... ең ... ... жүзеге асырылады.
Биыл 2004 жылы Қазақстан темір жолы ... 100 жыл ... ... ... ... ... бір ... мерейтойы
еліміз үшін, барлық теміржолшылар үшін ... ... ... рас.
Биылғы атқарар жұмыстардың да негізі де осы ... ... ... бағыттында болмақ. Сондықтан ... жыл - ... ... жыл болып қалары анық.
Көзделіп отырған ... ... ... ... ... ... жол жүру жайлылығының ... ... ... ... ... мен ... жол ... элементтері
айтарлықтай жаңартылды. Жалпы республикалық мүдде түрғысынан меншікті көлік
шығаруды ұйымдастыру жаңа ... ... ... ... туғызады,
өнеркәсіп өндірісі деңгейінің көтерілуіне ықпал етеді, мемлекеттік ... ... ... түсуін арттырады.
Мұның өзінде саланың корпоративтік мүддесі ... ... ... ... ... ... және ... шығындарын қысқарту есебінен
түтынатын өнімнің (қызметтің) бағасын төмендетуден тұрады.
Сөйтіп, елдің 2030 ... ... ... ұзақ ... ... ... ... бастап - ақ Қазақстанның көлік коммуникация кешені өз
дамуында қуатты қарқын алды. Қазірдің өзінде ... ... ... қло ... табыстар таңдап алынған жолдың сенімділігін
дәлелдейді. Ол «Қазақстан -2030» ... ел ... ... ...... әрі өсіп өркендеген Қазақстанды құру ... ... ... ... ... күш пен сенімділік
береді.
Темір жол саласы қаншалықты ... ... оның ... да бар ... ... ... ... үлкен күрделі мәселелерге
ұлкен жауапкершілікпен қарап, істің оң ... мен ... ... ... Кең байтақ жеріміздің асты үсті пайдалы қазбалармен мол
қазынаға толы ... ... ... ... жая ... Осы байлығымызды игеріп, өндіріп, өнімін игілікке пайдалану жолында
темір жол саласы үлкен рол атқаруда, ... да ... ... ... ... жалғасын таба береді демекпін.
Қорытындылай айтқанда, еліміздегі ең ауқымды ... ... ... күре ... деген атауға ие болған
«Қазақстан темір жолы» ҰК» ЖАҚ тың болашағынан күтер үміт ... Оның ... ... ... тәуелсіз мемлекетіміздің жарқын болашағы
жолында абыройлы қызмет ете беретініне біздің де ... ... ... ... және ... ... ... Республикасының 1994 жылғы 27 желтоқсанындағы Азаматтық
кодексі (Жалпы ... ... ... 1999 ... ... Азаматтық кодексі
(Ерекше бөлім).
3. “Қазақстан Республикасының көлік туралы” Қазақстан Республикасының
1994 жылғы 27 қыркүйектегі заңы.
4. “Темір жол ... ... ... ... ... ... заңы.
5. “Табиғи монополиялар туралы” Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 9
шілдедегі заңы.
6. “Акционерлік қоғам туралы” Қазақстан ... ... ... заңы.
II. Арнайы басылымдар
7. Қазақстан Республикасының теміржол көлігін қайта құрылымдаудың 2004-
2006 жылдарға арналған бағдарламасы.
8. Қазақстан ... ... ... ... құрылымдаудың
2001-2005 жылдарға арналған бағдарламасы.
9. “Қазақстан темір ... ... ... ... ... ... арналған даму жоспары.
10. Темір жол көлігінің 2014 жылға инвестициялық бағдарламасы.
11. ... ЗАО НИИ ТК по ... ... ... ... ... коридоров в Республике Казакстана, 2002г.
12. Отчет ЗАО НИИ ТК по ... ... ... по ... ... Республики Казакстан, Алматы. 1999г.
ІІІ. Оқу методикалық және ғылыми әдебиеттер
13. Е.Д Атамкулов, ... ... ... ... и пути ... в мировую экономику. Алматы
Экономика
14. А.Омаров “Қазақстан темір жолдарының тарихы” Алматы: “Бауыр және
Ко” 1999ж
15. ... К.Д ... ... ... и коммуникации
Казакстана” Алматы 2000г.
16.Е.Ж.Калиев “Вековая деятельность железнодорожного ... ... РГП ... ... ... 1997г
17. А.Омаров “Дорога дружбы и сотрудничество”
Алматы 1996
18. Б.Жармақов “Стальная магистраль республики” ... ... ... жолы № ... ... ... № 4. 2004г.
ҚОСЫМША 1
Темір жол кӨлігіндегі жүк айналымы (млн. т. ... |2003ж |2004ж ... |2005ж 2004ж |2007ж 2004ж ... ... ... | ... (%) ... (%) |
| | | |2005ж |2006ж |2007 ж | | ... ... ... |147672 |152754 |156075 |160300 |169918 |102,2 |111,2 ... |27904 |28958 |29540 |30339 |32160 |102,0 |111,1 ... |15067 |15408 |15834 |16262 |17238 |102,8 |111,9 ... |10593 |11377 |11410 |11719 |12422 |100,3 |109,2 ... |10645 |11200 |11347 |11654 |12354 |101,3 |110,3 ... ... |8415 |8900 |8994 |9237 |9791 |101,1 |110,0 ... |15128 |15218 |15769 |16196 |17167 |103,6 |112,8 ... ... | | | | | | | ... |20055 |20579 |21111 |21683 |22984 |102,6 |111,7 ... |9183 |9567 |9740 |10004 |10604 |101,8 |110,8 ... |11112 |11493 |11744 |12061 |12785 |102,2 |111,2 ... | | | | | | | ... |14576 |14994 |15363 |15779 |16725 |102,5 |111,5 ... ... | | | | | | | ... Қазақстан |4994 |5060 |5224 |5366 |5687 |103,2 |112,5 ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... ... облысының жүк айналымы Ақтөбе
облысына жатқызылады;
** Маңғыстау облысының жүк ... ... ... ... ... ... облысының жүк (жолаушы)
айналымы Ақмола ... ... ... жол ... ЖОЛАУШЫ айналымы (млн. ... ... |2003ж |2004ж ... |2005ж 2004ж |2007ж 2004ж ... ... |бағалау | ... (%) ... (%) |
| | | |2005ж |2006ж |2007 ж | | ... ... ... |10686 |10666 |11380 |11400 |11420 |106 ,7 |107,1 ... |1235 |1233 |1315 |1317 |1320 |106,7 |107,1 ... |1495 |1492 |1592 |1595 |1597 |106,7 |107,0 ... |1039 |1037 |1106 |1108 |1110 |106,7 |107,0 ... |933 |932 |994 |996 |997 |106,7 |107,0 ... ... |589 |588 |628 |629 |630 |106,8 |107,1 ... |1959 |1955 |2086 |2090 |2093 |106,7 |107,1 ... ... | | | | | | | ... |1293 |1291 |1377 |1380 |1382 |106,7 |107,0 ... |291 |290 |310 |310 |311 |106,9 |107,2 ... |1203 |1201 |1282 |1284 |1286 |106,7 |107,1 ... | | | | | | | ... |205 |205 |219 |219 |220 |106,8 |107,3 ... ... | | | | | | | ... ... |443 |443 |472 |473 |474 |106,5 |107,0 ... қаласы**** | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... ... облысының жолаушы (жүк) ... ... ... ... ... жолаушы (жүк) айналымы Ақмола
облысына жатқызылады;
***** Алматы ... ... (жүк) ... ... ... ... ... ҰК” ЖАҚ қозғалысты басқару
ТАРИФ
Шарттық бағалар
“Вагонжөндеу” ЖАҚ
“Локомотивжөндеу ” ЖАҚ
“Қазкөліксервис” ЖАҚ
“Теміржолмашина жөндеу” ЖАҚ
“Теміржолжылусужабдықтау” ... ... ... ... ... ... ... ЖАҚ
Вагондар
Қызметтерді сату
Опера-торлар
Блок схема рыногы
- жол жөндеу
- локомотивтерді жөндеу
- технологиялық емес байланыс
- құрылыс
- жүктерді күзету
- вагондарды жөндеу
Реттелетін ... ... ... ... ... ЖАҚ
300
100
1 тонна - км құны теңгемен
0,300
0,500
0,700
0,900
1100
1300
“Қазкөліксервис” ... ... ... ҰК” ... ... ... ЕМК
“Жылжымалы құрам “ ЕМК
“Локомотивжөндеу” ЕМК
“Вагонжөндеу” ЕМК
“Теміржолсужабдықтау” ЕМК
Технологиялық емес байланыс
Құрылыс
Жүктерді күзету
Вагондарды жөндеу
Бәсекелес сервис ... ... ... ... ... ... ... департаметтер мен басқармалар
Локомотив шаруашылығы департаменті
Жолаушылар тасымалы ЕМК
Жүк ... ... ... ... қол жеткізу тарифі
Локомотивтер
Вагондар
Қозғалысты басқару
3. Темір жол ... ... ... жол компаниясы
Инфрақұрылым
Локомотивтер
Вагондар
Қозғалысты басқару
1. Темір жол компаниясы
Нарықтық бағалар
Клиенттер
Қозғалысты басқару
Вагондар
Локомотивтер
Инфрақұрылым
Келісу ... қол ... ... жол ... ... бағалар
Клиентттер
Инфрақұрылым
Вагондар
1. Темір жол компаниясы
Вагондар
Қозғалысты басқару
Локомотивтер
Шекаралас елдердің теміржол компаниялары
Вагондар
Қозғалысты басқару
ИНФРАҚҰРЫЛЫМ
Ерікті қол жеткізу ... жол ... ... және ... ... АҚ акцияларының
«ҚТЖ»ҰК» ЖАҚ орталық кеңсе табиғи монополия
«Вагонжөндеу» АҚ филиалдары негізінде құрылған ЖШСтар мен АҚ тар
«Локомотив жөндеу»АҚ филиалдарының негізінде құралған ЖШСтер
«Теміржолмашжөндеу»АҚ ... ... ... ... мен АҚ ... ... жол ... АҚ
ЖЕКЕ МЕНШІК ИЕЛЕРІ
«Қазкөліксервис» АҚ акцияларының
«Жолжөндеу»АҚ
«Жолжөндеуші»АҚ
«Теміржолжөндеу»АҚ
Магистрал-дық желі дирекциясы
Тасымал-дау дирекциясы
«Локомотив»АҚ
«Қазкөліксервис» АҚ акциялардың ... АҚ ... ... ... ... ... ... АҚ
«Теміржолсу-мен-абдықтау» АҚ
«Жолаушылар тасымалы»ААҚ
«Жолаушылар лизингтік вагон компаниясыАҚ вагондар
«Багаж ... АҚ ... ... және ... қабылдаудың агенттік
пунктері
«Вокзалсервис» АҚ кластан тыс вокзалдар (Алматы1-2, Астана, Қарағанды,
Ақтөбе
«Локомотивтік сервис орталығы» АҚ (ЛТБП демалыс үйлері)
«Кеденкөліксервис» АҚ ... ... ... ... АҚ
«Теміржолсу»АҚ
«Теміржолэнерго»АҚ
29
“Қаламаңындық тасымалдар”
Вокзал МҚК (1,2,3,4,5классвокзалдар)
2000 жыдар
2003
2002
2001
80
90
100
110
120
130
140
150
160
«Көліктік сервис орталығы» АҚ
Комитет төрағасы
Төрағаның орынбасары
Төрағаның орынбасары
Экономикалық және тарифтік саясат ... жол ... ... ... ... ... ... және бюджеттік бағдарламалар бөлімі (5 адам)
Жолаушылар тасымалын реттеу бөлімі (4 адам)
Темір жол көлігі қызмет ... баға ... ... және
талдау бөлімі (4 ... ... ... ... ... (5 ... ... мемлекеттік реттеу бөлімі (4 адам)
Құқықтық қамтамасыз ету, нормативтер және стандарттар бөлімі ... жол ... ... ... ... (5 адам)
Инфрақұрылымды дамыту бөлімі (5 ... жол ... ... ... және ... ... ... жөнелтушілер
Реттелетін тариф
Реттелетін тариф
Шартты бағалар
Жекеменшік оператор
Жеңілдік тариф
“Жолаушылар тасымалы” ЖАҚ
500
700
900
1000
1500
2000
25000
1200
Пайыз







жылдар
● - Жүк тарифтерінің ... - ... ... ... АҚШ ... ...

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 96 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы темір жол көлігнің экономикалық жағдайын бағалау120 бет
Ғылым түсінігі6 бет
Қазақстандағы ежелгі қола және тас дәуірі12 бет
Қазақстандағы қола дәуірі туралы18 бет
Қоғам философиялық таным обьектісі ретінде7 бет
Ұлттық мерзімді басылымдардың Қазақстан тарихының өзекті мәселелеріне жаңа көзқарасты қалыптастырудағы рөлі: тарихнамалық талдау (1985-2005 жж.)205 бет
1.Ресейдегі И.Грозный және Ұлы Петр: Саяси портреттері 2. М.Тэтчер-темір ханым5 бет
«Темірбанк» АҚ50 бет
«ТемірБанк» қызметіндегі тәуекелділік32 бет
«Теміржолдық касса» мәліметтер базасы95 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь