Қазақстан Республикасының экономикасының өсуінің глобалдық мәселелері

Кіріспе

Экономикалық өсу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. Экономикалық өсу: түсінігі, тиімділігі, сапасы. Экономикалық өсудің фак.торлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
2. Экономикалық өсудің экстенсивтік және интенсивтік типтері. Ғылыми.техникалық прогресс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
3. Тепе.теңдікте экономикалық өсудің негізгі үлгілері. Экономикалық өсу концепциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
4. Экономикалық өсудің стадиялары туралы теориялар ... ... ... ... ... ... ...14
Қорытынды
Қазақстан Республикасының экономикасының өсуінің глобалдық мәселе.лері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
Экономикалық өсу шетел инвестицияларының деңгейі жоғары және шағын және орта бизнесті барлық жерде қолдау негізінде отандық жекеменшік секторын дамыту мен бірге дамыған нарықтық экономикаға негізделінеді.
Қазақстанның ұзақ мерзімді болжауында пайда болатын жағдайларға тез қалыптасуға қабілеті бар шағын және орта кәсіпорындарында ЖIӨ-дің (жалпы ішкі өнім) 40-50% өндірілуі қажет.
Экономикалық өсуге қол жеткізу үшін экономикалық саясаттың келесі он негізгі қағидаларын сақтау қажет.
1. Мемлекеттік экономикаға араласуының шектеулі болуы. Мемлекеттің міндеті шағын және орта бизнесті белсенді қолдай отырып нарықтық ережелерді құру оларды сақтауды қамтамасыз ету. Бірақта, өтпелі кезеңде, нарық әлі дами коймағандықтан мемлекеттің экономикаға араласу рөлі қажетті деңгейде болғаны жөн. Сондықтан жақын келешекте мемлекет нарықтық қатнастардың құқықтық және нормативтік базасын құруға, монополияға қарсы күресу сенімді шараларды жүргізуге, қажетті инфрақұры-лымды дамытуға қамтамасыз етуге белсенді қатысуы жөн.
2. Инфляцияны, бюджет тапшылығын төмендету жолымен, Ұлттық валютаны жағдайда және қорланудың жоғарғы нормасы негізінде макроэкономиканы тұрақтандыру.
3. Бағаны нарықтандыру бұл Қазақстанда аяқталған процесс.
4. Жеке меншік институттарын жерге деген құқықтың, сондай-ақ меншік құқықтарын және келісім-шарттардың орындалуын қорғайтьш заң жүйесін құрудың есебінен нығайту.
5. Кәсіпорындарды жекешелендіру. Бұл процеске негізінен аяқталған. Бірақта енді акциялардың айналымы процесін дәл реттеу және стратегиялық сипаттағы кәсіпорындарда акциялардың мемлекеттік пакеттерін орынды пайдалану қажет.
6. Ашық экономика және еркін сауда құру. Бұл жағдайда (келесіні ескеру қажет) біздің ұлттық қамтамасыз қазыр жас әрі әлсіз, сондықтан оны қорғау және нығайту мемлекеттің міндеті.
7. Өзіміздің энергетикалық және өзге де табиғи ресурстарымызды игеруді жалғастыру. Оның мақсаты - экспорттан экономикалық өрлеумен қатар елдің саяси тұрақтылығына, сондай-ақ оның ұлттық қауіпсіздік қамтамасыз етуге жәрдемдесетін табыс алу.
8. Шетел инвестицияларын тиісінше қорғау. Қазақстан тартылған шетел инвестицияларының көлемі мен сапасы бойынша басты орынға шығуы үшін нақты іс-қимыл қажет. Шетел инвестициялары негізінен табиғи ресурстарды игеруге, инфрақұрылымды дамытуға, аймақаралық ірі көлік және информациялық орталықтар салуға жұмсалады. Бұл болса экономикалық өсуді, әлеуметтік өрісті дамытуға, және Қазақстанның халықаралық қоғамға интеграциялануын қамтамасыз етеді.
1. Кэмпбел Р. Макконнелл, Стэнли Л. Брю «Экономикс», том 1, Таллин, 1995
2. Борисов Е. Ф. «Экономическая теория» Москва, 1998
3. Самуэльсон П. А. «Экономика», том 2, Москва, 1992
        
        Мазмұны:
Кіріспе
Экономикалық өсу………………………………………………................…….3
1. Экономикалық өсу: түсінігі, тиімділігі, сапасы. Экономикалық өсудің фак-
торлары……..……………………………………………………...………5
2. Экономикалық өсудің ... және ... ... ... ... Тепе-теңдікте экономикалық өсудің негізгі үлгілері. Экономикалық өсу
концепциялары…………………………………………..……………...............11
4. Экономикалық өсудің стадиялары туралы теориялар………………...……14
Қорытынды
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ӨСУ
Экономикалық өсу шетел инвестицияларының деңгейі жоғары және шағын және
орта бизнесті барлық жерде қолдау негізінде отандық жекеменшік ... мен ... ... ... ... негізделінеді.
Қазақстанның ұзақ мерзімді болжауында пайда болатын жағдайларға тез
қалыптасуға ... бар ... және орта ... ... ... ... 40-50% өндірілуі қажет.
Экономикалық өсуге қол жеткізу үшін экономикалық саясаттың келесі ... ... ... ... Мемлекеттік экономикаға араласуының шектеулі болуы. Мемлекеттің
міндеті шағын және орта ... ... ... ... ... ережелерді
құру оларды сақтауды қамтамасыз ету. Бірақта, өтпелі кезеңде, нарық әлі
дами коймағандықтан мемлекеттің экономикаға араласу рөлі ... ... жөн. ... ... ... ... ... қатнастардың
құқықтық және нормативтік базасын құруға, монополияға қарсы ... ... ... қажетті инфрақұры-лымды дамытуға қамтамасыз етуге
белсенді қатысуы жөн.
2. Инфляцияны, бюджет ... ... ... ... ... және ... жоғарғы нормасы негізінде макроэкономиканы
тұрақтандыру.
3. Бағаны ... бұл ... ... ... Жеке ... ... жерге деген құқықтың, сондай-ақ меншік
құқықтарын және келісім-шарттардың орындалуын ... заң ... ... ... ... ... Бұл ... негізінен аяқталған. Бірақта
енді акциялардың айналымы ... дәл ... және ... ... ... ... ... орынды
пайдалану қажет.
6. Ашық экономика және еркін ... ... Бұл ... ... ... ... ... қамтамасыз қазыр жас әрі әлсіз, сондықтан оны қорғау
және нығайту мемлекеттің міндеті.
7. Өзіміздің энергетикалық және өзге де ... ... ... Оның ... - ... ... ... қатар елдің
саяси тұрақтылығына, сондай-ақ оның ұлттық қауіпсіздік қамтамасыз ... ... ... Шетел инвестицияларын тиісінше қорғау. Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... ... шығуы үшін нақты
іс-қимыл қажет. Шетел инвестициялары негізінен табиғи ресурстарды игеруге,
инфрақұрылымды дамытуға, ... ірі ... және ... ... жұмсалады. Бұл болса экономикалық өсуді, әлеуметтік
өрісті дамытуға, және Қазақстанның халықаралық қоғамға ... ... ... тәжірибеден туындап отырған Қазақстан үшін техноло-
гиялық стратегияны қалыптастыру,
Бұл қағида еңбекті ... ... ... ... ... ... қажет ететін өндірістерге бет бұруды көздейді.
Бірақта жақын арада Қазақстанда мұнай-газ көлемі едәуір өсе түсуді және
қазбалар шығаратын өнеркәсіптің көлемі өсе ... ... тек ... ел ... ... үшін жеңіл және ... ... ... салаларын, машина жасаудың жекелеген шағын салаларын,
кызмет көрсету саласын, туризмді дамыту қажет.
10. Өндірісті диверсификациялау. Қазіргі ... ... ... ... ... әлем ... ... қабілеті жоқ, осының
нәтиже-сінде республика шикізат құрылымды өндіріске құлдырауда. Сондықтан
мемлекет диверсификацияның пәрменді индустриялық саясатына кірісіп, ... ... ... ... ... ... (1998-2000 ж.ж.) эномикалық өсу ... ... ... монетарлық саясатты үздіксіз жүргізу. Инфляция деңгейін 1998 ж.
10% тен, 2000 ж. 5% асырмау көзделуде.
• елімізде ... ... ... ... үшін заң шығаруды
жетілдіру;
• шетел инвестициясын белсенді тарту, олардың ... және ... ... ... ... ... ... сауда мекемесінде (ДСМ) енеді.
1 Экономикалық өсу: түсінігі, тиімділігі, сапасы. ... ... ... ... ... әдетте экономикалық өсу деп,
өндіргіш күштердің ұзақ мерзімдік дамуымен байланысты ... ... ... ... ұзақ ... ... ... Осы
жағдайда таддаудың предметі өндірістің потенциалдық көлемінің өсуі болып
табылады. Ал осы өсу, тепе-тендіктің бір ұзақ ... ... ... ... ... деп ... ... экономикалық өсуге және ұсыныс факторларына басты назар
аударылады. Накты экономикалық өсуді ... ... ... ... ... белгілейтін факторлармен шектелмейді, оған салалық
және ұдайы ... ... ... өсу ... кұрылымдардың пропорциялары, өсу карқынын өсіру немесе
тежеудің мемлекеттік саясаты, өндірістің нақты көлемінің оның ... аз ... ... және т.б. ... ... ... өсудің
мәні – экономиканың негізгі қайшылығын жаңа дәрежеде шешу және ұдайы өндіру
болып ... ... ... шектелуі мен қоғамдық ка-жеттердің
шексіз болуының арасындағы осы ... ... ... екі түрі ... өндірістік мүмкіндіктерді көбейту арқылы, екіншіден, бар болған
өндірістік мүмкіндіктерді пайдалану тиімділігін жоғарылату және ... ... ... ... ... ... бітпейді: дамудың әрбір
жаңа кезеңінде ... ... ... ... ... барлығы қамтамасыз етілмейді. Қоғамдык ... ... ... ... ... осы ... өндірушілері немесе импорт
жасалған өнімдердің жеткізушілері игергеннен кейін пайда ... ... ... қоғамдық қажеттіктер өндірістік ресурстарға қарағанда
біріншілік, жетекші болып ... ... ... ... ... бірте-
бірте жаппайлыкқа айналады, ал бұл жағдай өндірістің үздіксіз ... ... ... ... ... ... ... туралы екі
бағыт орын алған. Экономикалық өсу деген ЖҰӨ (ҰТ) ... ... ... өлшенетін немесе осы көрсеткіштердің бір ... ... ... ... өлшенетін, белгілі мерзімде ұлттық
экономиканың дамуының корытынды сипаттамасы деген түсінік кең ... ... ... ... ... ... колданатыны зерттеудің
мақсатарымен байланыс-ты ... ... ... ... әдісі
көбінесе еддің экономикалық потенциалының молаю шапшаңдығын бағалау үшін
қолданылады, екінші – халықтың әл-ауқатының динамикасын ... ... ... мен ... тұрмыс дәрежесін салыстырғанда ... күні өсу ... ... ... ... ... ... өсу деп халықтың санының өсу шапшаңдығынан нақты ұлттық
табыстың өсу шапшаңдығының артық ... ... ... ... деп ... ... өндірістің нақты көлемінің өсуі шапшаңдығы ... ... ... ... құрылымдық немесе институционалдық
өзгерістер орын алмайды деп ... ... ... мен
институционалдық орта қалыптасып болған және өзгерістер жоқ, ... ... ... ... ... тұтастық қасиеттері бар және сыртқы
ортамен үйлесімді өзара әсер ететін экономикалық жүйелерге тән ... ... ... деп ... ... ... өмірлік циклына тең уақыт
түсініледі. Осындай тұжырым ... ... ... ... теорияларына тән болады.
Басқаша тұжырым экономикалық даму, ұдайы өндірістік, индустриалдық және
постиндустриялык теорияларда ... Бұл ... «тым ... ... динамиканың мәселелерін зерттеп, талдайды. Осы
мерзімде үкіметтің негізгі институттары, ... ... ... ... өзара байланыстар және оның сыртқы ортамен
байланысы – ... ... ... ... ұзақ ... экономикалық өсуді зерттеудің екі негізгі ... ... ... өсу ... дамуының құрамды элементі деп
есептеледі. Ол, бір жақтан, ... ... ... дем ... ... өзі ... мен депрессияның кезінде дайындалған өзгерістердің
нәтижесі ... ... ... ... ... экономикалық өсуге емес,
экономикадағы глобалдық өзгерістерге, ... жаңа ... ... ... мен зандылықтарына аударылады.
2. Макроэкономикалық өзгермелі көрсеткіштерімен ... ... ... салалық және индустриалдық негіздері,
кәсіпкерліктің мәселелері; өндірушілер, ... және ... ... ... ... жаңа ... ... зерттеледі.
Халықтың әл-ауқатын көтеру және ұлттық қауіпсіздікті камтамасыз ету –
экономикалық өсудің негізгі түпкі мақсаттары болып табылады. ... ... ... ... әл-ауқаттың жоғарылауы болып табылады,
осының құрамы:
1. Орта есеппен бір ... ... ... табыстың өсуі. Бұл мақсатқа
жетуді ұлттық табыстың (ҰТ) жан басына шаққанда келетін өсу ... Бос ... ... Бұл ... ... ЖҰӨ ... ҰТ көрсеткіштерінде
орын алмаған. Сондықтан, осы мақсатқа жету дәрежесін бағалағанда, байқалып
отырған мерзімде жұмыс аптасы мен жұмыс жылы қыскарғанына, ... ... ... әрекеттерінің жалпы ұзақтығына назар аудару керек.
3. ҰТ ... әр ... ... ... ... ... ... мен қызметтердің сапасын жақсартып, түрлерін
көбейту.
Көпсалалы ... ... ... ... ... ... жақсартылуы экономикалық өсудің тиімділігі болып табылады.
Осыған жататындар:
• тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... бәсекелік қабілетінің жоғарылауы;
• бұрын қанағаттандырылмаған қажеттерді қамтуға мүмкіндік беретін,
немесе оларды тым жақсы ... ... ... жаңа ... ... халықаралық еңбек бөлінісі ... ... ... ... отырып, өнді-рістің мамандану мен
кооперациялануын жетілдіру;
• басқару шеберлігін ... ... және ... ... ... ... үшін ... мотивация қолдану арқылы, "Х-
тиімді еместікті" жою;
... ... ... және ... ... ... алло-
кациясын жақсарту;
• жаңа технологиялар игеру.
Экономикалық теорияда «экономикалық өсудің сапасы» деген түсінік ... ... ... ... ... ... ... халықтың материалдық әл-ауқатының жақсаруы;
• адамның гармониялық даму негізі деп қаралатын бос уақыттың көбеюі;
• әлеуметтік инфрақұрылым салаларының даму дәрежесінің жоғарылауы;
• адам ... ... ... ... ... және өмір ... ... қамтамасыз ету;
• жұмыссыздар мен жұмысқа қабілеті жоқтарды әлеуметтік қорғау;
• еңбек нарығында ұсыныс көлемінің өсуі ... ... ... ... ... ... деп ... нақты көлемінің көбею
масштабын белгілейтін құбылыстар мен ... ... ... мен ... жоғарылау мүмкіндіктерін атайды.
Факторларды экономикалық өсуге әсер етуіне байланысты ... ... деп ... ... ... ... өсудің физикалық
мүмкіндігін белгілейтіндер жатады. ... осы ... ... ... ... бес ... ... құрайды, олар жиынтық өндіріс пен
ұсыныстың динамикасын тікелей белгілейді:
• еңбек ... ... ... және сапасының жоғарылауы;
• негізгі капитал көлемінің өсуі және сапалық, құрамының жақсаруы;
• өндіріс технологиясы мен ұйымдастырылуының жетілдірілуі;
... ... ... ... ... саны ... ... қоғамдағы кәсіпкерлік қабілеттердің өсуі.
Жанамалар құрамына мынадай ұсыныс ... ... ... ... ... пайдаға салынатын салықтың азаюы,
несие алу мүмкіндітерінің көбеюі және т.б. жанамаларға сұраныс пен ... да ... ... өсіп келе ... ... ... ... мүмкіндігін
белгілейді. Сұраныс факторларының маңыздылары: ... ... ... ... ... жаңа ... игеру нәтижесінде немесе
әлемдік нарықта ел өнімінің бәсекелік ... өсуі ... ... сұраныстың динамикасы нақты өндіріс көлемінің табиғи ... ... ... онда ... өсу ... құлдырауы немесе
өсудің рецессиясы деген жағдай орын алады.
Экономикалық өсуге әсер ететін бөлу факторлары:
• өндірістік ресурстардың салалар, ... және ... ... нақты аллокациясы;
• қоғамда орын алып ... ... ... ... ... бөлу тәртібі.
Бұл факторлар экономикалық жүйенің өсу кабілетіне және оның ... ... өсу ... ... ... ... бөлу тәртібі де
маңызды рөл атқарады. Ол осы қызметін тек ... ... ... ынталандырған болса атқарады. Басқа сөзбен айтқанда, экономикалық
потенциалдың мүмкін карқынмен өсуі үшін өндіріс ... ... ... өсу ... ... ... өсу ... болуы кажет.
2 Экономикалық өсудің экстенсивтік және интенсивтік типтері.
Ғылыми-техникалық прогресс
Экономикалық өсудің типіне ... ... өсу ... мен
өндіріс факторлары көлемі өзгерістерінің арасындағы ... әр ... ... ... ... экономикалық өсудің негізгі екі типі болады:
экстенсивтік және интенсивтік.
Экономикалық өсудің экстенсивтік типінде, материалдық ... ... ... ... ... тікелей факторларының көпшілігін
қолдану арқылы жүреді: жұмыскерлерді, ... ... ... ... ресурстарын және т.б. Экстенсивтік ... ... ... өсу ... мен оны ... ... жиынтық шығындардың өсу
қарқынының арасындағы пропорциялар ... ... ... ... интенсивті типі керісінше сипатталады - өндірістің
кеңеюі өсудің тікелей факторлары ... ... ... жүзеге
асырылады: прогресивтік технологияларды қолдану, жоғары квалификациясы мен
жоғары ... ... бар ... ... ... ... және т.б. ... өндірістің нақты көлемінің өсу карқыны нақты жиынтық шығындардың
өзгеру карқынынан ... ... ... ... типтерге бөлінуіне сәйкес, өсудің тікелей факторлары
негізгі екі топқа бөлінеді – экстенсивтікке және интенсивтікке.
Нақты ... ... ... ... ... ... таза ... болмайды. ҒТП жетістіктерін енгізу негізінде жүзеге
асырылатын, өсу ... сан ... ... ... болмасын өндіріс
құрал-жабдықтарына және жүмысшы күшіне инвестициялар салымын жасауды талап
етеді. Жұмысшы күші мен ... ... ... сапалық
сипаттамаларына өзгеріс енгізеді. Сондықтан нақты ... ... оның ... ... ... өсу типтерін ... және ... ... деп бөледі.
Осы заманда экономикалық өсуді типке ... ... ... ... ЖҰӨ (ТҰӨ) ... ... сәйкес жүргізіледі. Егер
өсудің интенсивті факторларының ... ЖҰӨ ... 50% ... ... ... өсудің басымырақ интенсивтік типі тән болады. Керісінше, егер
нақты ЖҰӨ өсіміндегі интенсивтік ... үлес ... ЖҰӨ ... 50% ... ... онда ... динамикаға өсудің басымырақ
экстенсивті типі тән болады.
Өндірісте қолданылатын еңбек пен ... ... ... ... ... әсер ... ... ҒТП
бірнеше типке бөлінеді.
Егер ҒТП дамуында еңбектің капиталмен жабдықталуының әрбір белгіленген
шамасына (К/L-const) өндіріс факторларының шекті ... ылғи ... ... (шамасы) сәйкес келсе, онда Хикс бойынша бейтарап ҒТП орын
алады.
Егер еңбектің капиталмен жабдықталуы белгіленген жағдайда шекті ... ... ... ... тез өсіп ... экономикаға
еңбекті үнемдейтін техникалық прогресс тән болады. Керісінше жағдайда ... ... ... өсу ... мен ... ... өнімділігінің
арақатынасы керісінше болғанда, ҒТП капитал үнемдейтін типі орын алады.
Егер ҒТП дамуында ... ... ... орта ... ... ... бірдей шамасы сәйкес келсе (Yt/Lt-const,
сондай-ақ DYt/DLt-const), онда ... тип ... ... ... ... Егер капиталдың шекті өнімділігі тұрақты болғанда (DYt/DKt-const)
оның орташа өнімділігі де (Yt/Kt түрақты болса), Харродтың пікірі ... ... ... деп ... ... ... ... негізгі үлгілері.
Экономикалық өсу концепциялары
Егер тепе-теңдіктің статикалық үлгісі осы ... жету ... ... ... ... ... ... үлгісі
тепетең алғашқы болмысы мен жаңасын салыстырумен ... ... ... ... ... ... ... даму процесінде тепе-теңдікті
қамтамасыз етудің ... ... ... ... Бұлар тренд
траекториялары деп аталады. ... ... ... ... ... тепе-теңдік үлгілерінде дамудьң тепе-тендік траекторияларын
тұрақты және тұрақты емес деп бөледі. Егер ... ... ... ... ... даму мерзімінен кейін қайтіп осы тепе-
теңдікке оралған болса, онда осындай ... ... ... Егер бір ... ... бір сәтте тепе-теңдікке жетіп
шексіз ұзақ ... ... ... ... ... ... ... тұрақты болмайды, егер оның ішкі құрылымы немесе ... ... ... ... аз ... болса да оның тепе-тендік болмысы
бұзылады да экономика өз ... ... мен ... ... ... ... ... траекторияға қайтып оралмайды,
ол одан алыстай ... өсу ... ... ... ... тұрақтылығы және тұрақты еместігі) зерттеуге бағытталған және олар
ауытқу жағдайында экономикалық жүйені тепе-теңдік траекториясына ... ... үшін ... Осы ... ... ... ... ықтималдық тенденцияларын болжауға бағытталған өсу
үлгілерінен айыра білу керек.
Өсудің жабайы неоклассикалық үлгісі. ... ... ... ... ... трендтік траекторияларды зерттеу үшін
қолданылады. Дамудың стационарлық тәртібі жетілген бәсеке жағдайыңда ... ... ... ... тепе-тендік өзін-өзі ұдайы
өндіреді деп тұжырымдалды. Базалық өзгермелі үлгілер бірдей шапшаңдықпен
өзгереді, ал ... ... ... ... отырған мерзімде, оның
қандай уақытын ... та ... ... Осы ... әңгіме «динамикалық
статика» туралы болып отыр: дамудың болашақтағы сипаты оның бүгінгі
сипатыңдай ... ... ... ... те ... ... ... жүзеге асырылады: өндірушілердің өз өнімінің бағасын толық
білуінің негізінде, ... мен ... ... ... икемді
проценттік ставка (өсім ақысы) арқылы жинақтар мен инвестицияларды қолма-
қол теңестіру ... ... ... ... жоғарылататын
өндіріс факторларының шекті өнімділігіне пропорционалды ... ... ... ... ... ... көрсетуі бойынша, жетілген бә-
секенің өзі де экономикалық өсу процесіңде тұрақты тепе-тендікті автоматты
түрде ... ... ... ... кез келген типінде жүзеге асырылуы
мүмкін емес. Мұндай мүмкіндік тек ҒТП-тің ... ... ... ғана ... болады. ҒТП-тің басқа типтерінде қосымша шарттар
қажет болады.
Динамикалық ... ... ... Дж.Кейнстің концепциясы
бойынша, жұмыспен толық қамтылған жағдайда, ... ... жету ... егер ... ... ... ... үшін тиімді сұраныс
жетімсіз болса, мемлекеттік бюджеттің тапшылығын ... ... ... ... өсуі арқылы қосымша инвестициялар жасау қажет.
Қосымша инвестициялар мультипликатор негізінде қосымша тұтыну ... ... ... Бұл ... ... ... ... көлемін
өткізуге және жұмыспен толық қамтуға мүмкіндік береді. Осыдан ... ... ... ... тыс қалған, өйткені ... ... ... шектелген болатын.
Бұл мәселелермен экономикалық өсу теориясы ... ... ... Олар ... ... ... егер ... тұтыну заттарына сұраныс тудырса, онда осы жаңа сұраныс, туынды
байланыс ретінде, жаңа өндіріс ... жаңа ... ... ... ... Осы процесте сату көлемінің өсу проценті маңызды
рөл атқарады. Егер ... ... ... онда осы ... ... ... жоғары шапшаңдықпен өседі. Және керісінше, ... ... ... ... ... ... Осы жағдай
мультипликатор принципін акселератор принциптерімен ... ... ... ... ... ... мен Р.Харродтың үлгі-лері
жатады.
Е.Домардың улгісі. Өсу теориясына Е.Домардьң ... ... ... ... ол ... екі тиімділігін де есепке алудың
қажеттігіне назар аударады – мультипликатормен қатар ... ... ... ... ... толық пайдаланылуын
қамтамасыз ету ушін инвестицияларды тұрақты түрде ... ... ... Бұның
өсу қарқыны капиталдың өнімділігінің ... ... ... тең ... ... Ал жұмыспен толық қамтылуды қолдау үшін
еңбек ұсынысының өсу шапшаңдығы еңбек сұранысының өсімінің шапшаңдығына тең
болу керек. Факторлардың ... ... ... ... ... еңбекке сұраныстың өсімінің қарқыны капиталдың өсімінің
қаркынына тең болу ... ... ... ... ... ... ... еңбек ұсынысының өсу қарқыны капиталдың өсу қарқынына тең болғаңда
қамтамасыз етіледі.
Домардың ... ... ... ... ... және игіліктер
нарығындағы тепе-тендікті ... ... тұру үшін ... ... шапшаңдықта тұрақты түрде өсіріп отыру керек. Бірақ кәсіпкерлер-
дің инвестициялық жоспарлары ... ... ... ... ... ... ... көлемінің тепе-теңдікте өсуіне және толық
жұмыспен қамтылуды қолдауға қажет мөлшерден төмен болса, онда ... ... ... одан әрі ... түседі. Сон-дықтан Домардың
үлгісіндегі тепе-теңдік тұрақты емес деуге болады. ... ... сол ... болмыстан ауытқығаннан кейін оны қайтадан тепе-
тендікке келтіру механизмі ... ... ... ... гөрі өз міндетін кең мағынада
түсінген. Ол үйлесімді өсу ... ... үшін ... байланыстарды көрсететін теңдеулерге ғана сүйенбей, сонымен
қатар талдауға кәсілкерлер ... ... ... енгізген.
Р.Харродтың үлгісінде кәсіпкерлердің тәртібі былай сипатталады. Егер
өткен мерзімде сұраныс артық ... онда олар ... ... өсу ... ... Керісінше болса, олар бұл қарқынды
төмендетеді. Ол тепе-тендікке ... ... ... өсу қарқыны
сақталады.
Өсудің неокейнстік үлгілерін талдаудың негізінде жасалатын қорытындылар
және ... ... ... ... етуінің кейнстік үлгісін
талдаудың ... ... ... ... өте үқсас деп
тұжырымдауға болады. Бұлардың мәні ... ... өсу ... ... ... ... ... реттеу мақсатпен бел-сенді кірісу
қажет.
Осы концепциялардың негізгі мақсаты, ол қоғамның даму сатыларын-дағы
ерекшеліктерін, фундаменталдық айырмашылықтарын көрсету болып ... ... ... өсу ... ... екі ... орын ... Экономикалық өсудің стадиялары туралы теориялар
Формациялық теория. Бүл теорияны жете зерттеп дүниеге әкелген К.Маркс
және онын ізбасарлары. Осы тсорияның ... ... ... ... ... және қоғамның өндірістік қатынастары бірлікте болады және
бір-біріне әсер ... Осы ... ... ... ... ... ... қатынастар саяси үкімет институттарыньң, қоғамда
үстемдік ететін мораль мен ... ... ... және ... ... ... ұйымдастыру принциптерінің базисі (негізі) болып
табылады. Осы қатынастар мен институттар бірігіп ... ... ... ... қондырмамен бірігіп қоғамдық-экономика-лық формацияны
кұрады. Осылардың К.Маркс бесеуін бөліп ... ... ... қүл иеленушілік;
• феодалдық;
• капиталистік;
• коммунистік формация.
Қоғам дамуының тарихи бағыты формациялардың бірте-бірте бірінің орнына
келесі бірінің ... ... ... Бір формациядан екіншіге өтудің
қозғаушы күшіне ... ... мен ... ... бірлігі
шеңберінде орын алатын, солардың арасындағы қайшылықтар жатады. Қайшылыктың
мәні мынада: өндіргіш күштер өңдірістік қатынастарға қарағанда ... ... қалу ... болғанда, сандық өзгерістер сапалыққа айналады,
өңдірістік қатынастарда ... ... ... өндіргіш күштердің
дамуына жол ашу үшін олар күрт өзгереді. Сонымен ... ... ... ... ... барлық қондырмасын қайта құруды
қажет етеді. Формацияның ауысуы революциялық тәсілмен жүреді: ескі ... жаңа ... ... ... күштер мен өндірістік қатынастардың
сәйкестігі кайта орнатылады.
Осылайша, тарихи даму ... ... ... ... ... ... дамығыш жағы (өндіргіш күштер) прогресивтігі төмен жағын -
өндірістік қатынастарды теріске шығарады. ... ... ... тарихи тағдыры да шешіледі. ... ... ... ... қауымдық қоғамға еңбек бөлінісінің ... ... мен ... бір ... болып бірлесуі тән болған. Сондықтан
мұнда нарықтық байланыстар артық өнімдердің кездейсоқ ... ... ... бөлінісінін дамуына байланысты меншік қатынастарына ... ... ... орнына жеке меншік келіп, айырбас дамиды.
Өндірістің негізі қол еңбегі ... ... өзі ... ... ... ... бұл құл ... қоғамын тудырады.
Ұксас түрде құл иеленушілік қоғамы феодалдыққа, феодалдық – ... ... Енді ... ... ... ... ... шоғырлануы күшеюінің нәтижесінде үлттық экономика масштабында
коғамдастырылған өндіргіш күштер жасалады. Бұған дәлел – салалық ... алып ... ... ... ... ... ... жетелейді (монополистерді өндіріс
шығындарын төмендетіп, ҒТП жетістіктерін енгізуге ... ... ... және ол, ... қатар, бүкіл елдің масштабында саланың шаруашылық
әрекеттерін реттеуге ... ... ... ... ... біріншіден, өндіргіш күштердің дамуына кедергі болатын
монополияларды жою ... ... оның ... ... ... мен ... ... қоғамдық мүдделергс сәйкес пайдалану
қажет. Қоғам дамуының белгілі сатысында ... пен ... ... арқылы, яғни құрал-жабдықтарға жеке меншікті коғамдастыру арқылы
ақиқатқа айналады. Жеке меншіктің өзі алғашқы қауымдық қоғамнан қүл ... ... ... ... ... ... ... болған.
Осындай теріске шығару нәтижесінде жалпы халықтық ... және ... мен ... тікелей (нарықтық емес) айырбасына негізделген
коммунистік қоғам ... ... ... ... дәрежеде қоғамдық
дамудың серіппесі тәмам ... ... ... осы ... ... ... ... шығаратын дамудың жаңа серіппесі келуге тиісті,
бірақ формациялық қоғамның марксистік ... бұл ... ... ... амал ... ... қоғамның негізгі
субъектілерінің арасындағы күрес деп сипаттайды. Осыңдай ... ...... ... жұмысшылар, шаруалар.
У.Ростоу бойынша, тарихи эволюцияны стадияларға бөлудің негізінде үш
негізгі жалпылама сипаттаманың – ... даму ... ... ... ... нормасының, тұтыну дәрежесінің арасыңдағы негізгі
айырмашы-лықтары жатады. Осы сипаттамалардың сапалық айырмашылығына ... ... даму ... ... ... Дәстурлі, немесе таптық қоғам. Ғылым мен техниканың төмен дамыға-ны,
экономикадағы ауыл шаруашылығының үстемдігі, ... ... ... ... экономикада статикалық тепе-тендіктің орын алуы, қорлану-
дың төмен нормасы, ҒТП-ке өндірушілердің икемділігінің ... ... ... жоғары қарқынмен өсуі – осының барлығы дәстүрлі ... ... ... өсу ... ... мен ... ... тез
өсуінің ұштасуы жан басына келетін нақты табыстарды төмен-детеді. Осы
негативтік тенденция ... ... саны мен ... ... ... екпінді болуына жағдай жасау ... ... ... ... мен ... өсу қарқы-ны бірте-
бірте жоғарылау үшін шарттар ... ... алу ... ... ... ... ... өсуі, ҒТП
жетістіктерін пайдалануға мүмкіндік тудыру және дамуға ... ... ... ... жою.
4. Кемелдену бағытына шыгу. Экономикалық өсудің қарқыны
өседі. Өндіріс көлемінің өсуі халық ... ... ... ... ... ... өсе ... Жаппай жогары пгутыну қогамы. Осы стадияда ... ... ... кедергі келтіреді деген уайым жоғалады. Керісінше,
сүраныс пен экология тарапынан шектелу туа ... өсе ... ... ... тауарлар мен қызметтердін маңызы күшейеді.
Бір стадиядан келесі ... көшу ... ... ... жолмен
жүріп отырады. Әр елдер бұл жолды әр түрлі шапшақдықпен ... және ... әр ... ... болады. У.Ростоу АҚШ дамудың ... ал ... ... ... деген пікір айтқан. ... ... ... ... қажеттігі тудырған «өтпелі
дәуірдің дерттеріне (науқастарына)» жатқызады.
Жоғарыда қаралған концепциялардан басқа, ... ... және ... ... ... бар. Бұларда осы
замандағы өнеркәсіптік құрылымдарға және олардың даму ... ... ... ... Д. ... ... және қоғамның
мақсаттары. М.: Прогресс, 1976).
Қорытынды
Қазақстан Республикасының экономикасының өсуінің глобалдық мәселелері
XX ғ. соңы ... даму ... ... ... көзқарастарға күшті
ой салдырды. Өндіріс масштабының өсуінің ... ... ... экономикалық өсу концепциясының ... ... ... іс-әрекеттердін табиғи ортаға әсерінің шектеулі болғанының
нәтижесінде табиғи ... ... ... есептелген жағдайда аталған
концепция өзін ақтаған болатын. Бүгін көп ... өсу ... ... ... ... ... ... экономикалық іс-әрекеттерді қоғамдық
дамудың құрамды бөлігі деп қарау қажет екенін тілейді. Осыған байланысты
табиғи ресурстарды үнемдеу мен ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің қажеттігі, табыстарды
бөлудегі теңсіздікті жою, рухани байлыктарды ... ... ... ... және ... ... ... мен сапасын құратын
басқа да ... ... ... ... ... жүзінде бұл өзі мемлекеттің экономикалық саясатында өндіріс
көлемінің өсу қарқынын жоғарылатуды ... ... етуі ... ... және ... ... ... дамуына ұнамды
шарттар жасауға жұмылдыруы болып табылады.
Қазақстан үшін экономикалық өсудің тиімділігі мен ... тым ... Ұзақ ... бойы ... экономикалық дамуының нәтижесі жалпы
қоғамдық өнімнің сан жағынан өсу ... ... ... ... құрамына аралық өнім ... және ... емес ... ... алынбады. Өндіріс факторларына меншіктің мемлекеттенуі мен
монополизмнің жоғары дәрежесімен бюджеттік ... ... ... "X - тиімділік емес", ерекше жағдайға - ... ... ... ... соқты. Осы болмысты – экономиканың бүркеулі
сипаты нарық қатынастарының дамымағандығы, кәсіпкерлік ынтаның шектелуі ... әрі ... ... ... ... және дамуы, іс жүзінде
олардың өздерінің өнімдерін сатудан ... ... ... ... ... байланысты болмады. Бұл жағдай кәсіпорындардың іс-әрекетте-
рінің тиімділігіне тәуелсіз, қаржыландырудың тыс көзі ... ... ... ... ... және т.б.) және ... пен
капиталдың шекті өнімділігімен байланыстырылмаған табыстарды болу жүйесінің
болуымен дәлелденеді. Осындай дамудың макроэкономикалык ... ... ... ... ... ... ... шығын-дар
сіңіргіштігі және нарық экономикалы, индустриалды дамыған елдерден ... ... ... ... ... ... Республикасы экономикасының ... ... ... ... жатады: кәсіпорындардың ҒТП-тің
жетістіктеріне икемді болуын ... және ... ... басқа
салаларына тарау мерзімін қысқарту. Осы ... ... ... ... ... басым интенсивтік типіне көшу процесінде
шешіледі.
Өндірісті интенсификациялау ... ... ... ... шектеулерін жоюға мумкіндік береді және шаруашылыққа тартылған
өндірістік ресурстардың көлемі бұрынғыдай болғанда ... ... өнім ... ... ... ... ... өндірілмейтініне байланысты,
ресурс үнемдейтін технологиялар қолданудың ... өте ... ... ... ... ... ... көтерудің қажеттігі еңбек жағдайларын
жеңілдететін және оның ... ... ... ат ... ... қоғамдық бағасын өсіреді.
Адам капиталына инвестицияларды өсіру экономикалық өсудің тиімді-лігі
мен сапасын көтерумен байланысты мәселелердің өте ... ... ... ... Адам ... ... ... табыс әкелу
қабілеттіктілігінің өлшемі болады. Осы категорияға туа ... ... ... білім және квалификация жатады. Адам ... ... ... санап өтеледі – индивидуум үшін шамамен жо-ғары жалақы
түрінде, қоғам үшін – ... ... ... мен ... ... ... экономикасында өндіріс көлемінің өсуіне шек қою тек ... ... ғана ... сұраныс пен бөлу жағынан да пайда болады.
Жаппай тапшылық орын алған ... ... ... ... ... ... Баға мын сыртқы сауда реттелгеннен кейін
жиынтық сұраныстың көлеміңде ғана ... оның ... ... пайда болды. Айталық, оның көбі саласы жоғары импорт өнімдеріне
ауысты. Осы жағдайда көп кәсіпорындар ... ... ... жоқтық және
банкроттық мәселелермен тұңғыш рет кездесті.
Дамып келе ... ... ... ... ... ... және инвестициялық әрекеттеріне сапалық жағынан
бағытталуына өзгеріс кіргізумен байланысты болып отыр. ... ... ... ... ... ... жағдайында тұрақты
табыс табуға ұмтылып, өз кызметтерін өндіріс игерген ... ... ... қамтамасыз етілген өнімдер өңдіруге бағыттайды.
Микродәрежеде осындай өзгерістер ... таза ... ал ...... өсу ... ... анықтала түседі. Инновациялық деп нарықтың ғылыми-
техникалық және ұйымдастыру ... ... ... ... дамуына негізделетін экономикалық өсуді атайды. Мазмұны
жағынан экономикалық өсудің осы типі, осыдан бұрын ... ... ... ... ... ... өйткені бұлардың екеуі де өндіріс
факторларының сапалық ... ... ... ... ... ... айырмашылығы, ол сұраныс пен бөлу факторлары тудыратын
кедергілерді жоюға айқын бағытталғаны болып табылады.
Осындай кедергілерді жою мүмкіндігі, ... өсу ... ... өсірудің мүмкіндігіне тәуелді болады. Осылай,
өсудің ... ... ... біреуі болып табылатын, динамикалық
тиімділік – ұзақ ... ... ... ... барынша көбейту -
кәсіпкерлер үшін өсудің тікелей ... ... ... ... айналады.
Экономикалық өсудің инновациялық типіне көшу дамыған елдерде ХХ ғ. ... ... ... ... ал «жаңа инустриалдық елдер» деп аталатындар
(Корея, Бразилия, Мексика және басқалар) оны ... ... ... ... ... алғышарттарына мыналар жатады: ҒТР-ның ... даму ... және ... ... ... ... экономикалық саясаттың парадигмасының өзгеруі ... ... ... ... арқылы жиынтық сұранысты өсірудің
кейнстік рецептінен бас тарту және осы ... ... ... ... ... ... жаңа ... қалыптасуы
қоғамдағы іскерлік белсенділікті жандандыруды ... ... ... жүзеге асырылатын глобалдық өзгерістердің орындалуымен
тығыз байланысты.
Қолданылған әдебиеттер ... ... Р. ... ... Л. Брю ... том 1, ... ... Борисов Е. Ф. «Экономическая теория» Москва, 1998
3. Самуэльсон П. А. «Экономика», том 2, Москва, 1992

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық өсу: түсінігі, тиімділігі, сапасы19 бет
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары. Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы. табиғи ресурстардың классификациясы. Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы. Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері11 бет
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары.Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы.Табиғи ресурстардың классификациясы.Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы.Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері14 бет
"Дербес электронды есептеу техникасының архитектурасы."8 бет
Банкілік маркетингті ұйымдастырудың теориялық негіздері30 бет
Қазақстан Республикасында валюталық режимді ырықтандыру тұжырымдамасы13 бет
Экономикалық өсу туралы ақпарат26 бет
Экономиканың өсуі13 бет
XXI ғасырдағы Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы19 бет
Агробизнес экономикасының негіздері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь