Қазақстан "қайта құру" жылдарында

Жоспар:

Кіріспе

Негізгі бөлім
1. Қазақстан "қайта құру" жылдарында
2. “Желтоқсан оқиға емес, ол . ұлт.азаттық көтеріліс”

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
"Қайта құру" кезіндегі республиканың қогамдық-саяси өміріндегі өзгерістер. 1986жылғы Желтоқсан оқигасы 1985 жылғы сәуір айында Кеңестер Одағы Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің пленумы болды. Онда Орталық партия Комитетінің Бас хатшысы М. С. Горбачев баяндама жасап, қоғамды демократиялық бағытта қайта қүру жөнінде шешім қабылданды. Бірақ бұл шешім тек сөз жүзінде қалды. Іс жүзінде ол кеңес қоғамын ыдыратуды тездетті. Оны Қазақстанның партия, кеңес органдары қызметінен байқауға болады.
Тоқырау жылдарында Одақтың барлық ауқымында, оның ішінде Қазақстанда да басқару ісінде жағымпаздық, парақорлық, рушылдық, жершілдік сияқты көптеген келеңсіз құбылыстар орын алғаны белгілі. Бұл жылдары ұлт саясатында, әлеуметтік-экономикалық және кадр мәселелерінде көптеген ауытқушылыққа жол берілді. Жалпы барлық кеңес қоғамында бұл кезде қоғамдық ойдың мәні өзгеріп, сөз бен істің арасында алшақтық, қайшылық кең өріс алды. Кадр мәселелерін шешу партия комитеттерінің тек бірінші басшыларының айтуымен, солардың таңдауымен жүретін болды. Оларды іріктеуде тек туыстық, жерлестік, бастыққа берілгендік жағдайлар маңызды рөл атқарды. Бұл Коммунистік партияның, соның ішінде Қазақстан Компартиясының да барлық деңгейінде корініс тапты. Көптеген басшы партия қызметкерлері мен партия комитеттері ескіше қызмет етті. Казақстан Компартиясының Орталық Комитеті құрамында сапалық өзгерістер аз бол-,ды. Осыдан келіп, аса маңызды мәселелерді шешуде принципсіздік, тұрақсыздық, коғамдағы жағымсыз жағдайларды жасыруға, аздаған жақсы істерді ерекше мадақтап, жоғары көтермелеп тек жақсы жағынан көрсетуге тырысты. Сол кездегі Республика Министрлер Кеңесінің төрағасы Н. Ә. Назарбаев 1986 жылғы ақпан айында өткен Қазақстан Компартиясы XVI съезінде жасаған баяндамасында және съезде шығып сөйлеген басқа да делегаттар осындай келеңсіз жағдайларды өткір сынға алды. Олар көптеген күрделі және маңызды мәселелерді партия комитеттерінің дер кезінде шешпейтінін, олардың қызметі ауқымынан тыс қалатынын, күрделі мәселелерді шешуге ескіше қараудың кеңінен орын алып отырғанын ешқандай бүкпесіз айтып берді.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Ч. Мусин: «Қазақстан тарихы»,
2. «Егемен Қазақстан» газеті, 2006, 14 нөмірі.
        
        Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Қазақстан "қайта құру" жылдарында
2. “Желтоқсан оқиға емес, ол – ұлт-азаттық көтеріліс”
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
"Қайта құру" ... ... ... ... ... ... оқигасы 1985 жылғы сәуір ... ... ... партиясы Орталық Комитетінің пленумы болды. Онда ... ... Бас ... М. С. ... ... ... қоғамды
демократиялық бағытта қайта қүру жөнінде шешім қабылданды. Бірақ бұл шешім
тек сөз жүзінде ... Іс ... ол ... қоғамын ыдыратуды тездетті. Оны
Қазақстанның партия, кеңес органдары қызметінен байқауға болады.
Тоқырау жылдарында Одақтың барлық ауқымында, оның ... ... ... ... жағымпаздық, парақорлық, рушылдық, жершілдік сияқты
көптеген келеңсіз құбылыстар орын алғаны белгілі. Бұл ... ... ... және кадр ... ... жол ... ... барлық кеңес қоғамында бұл кезде қоғамдық
ойдың мәні ... сөз бен ... ... ... қайшылық кең өріс
алды. Кадр мәселелерін шешу партия комитеттерінің тек ... ... ... ... ... ... Оларды іріктеуде тек туыстық,
жерлестік, бастыққа берілгендік жағдайлар маңызды рөл атқарды. ... ... ... ... ... ... да барлық
деңгейінде корініс тапты. Көптеген ... ... ... мен ... ескіше қызмет етті. Казақстан Компартиясының Орталық Комитеті
құрамында ... ... аз ... ... келіп, аса маңызды
мәселелерді шешуде принципсіздік, тұрақсыздық, ... ... ... ... ... ... ... мадақтап, жоғары
көтермелеп тек жақсы жағынан көрсетуге тырысты. Сол кездегі Республика
Министрлер ... ... Н. Ә. ... 1986 ... ақпан айында өткен
Қазақстан Компартиясы XVI съезінде жасаған баяндамасында және съезде шығып
сөйлеген ... да ... ... ... ... ... ... алды.
Олар көптеген күрделі және маңызды мәселелерді партия комитеттерінің дер
кезінде ... ... ... ... тыс ... ... ... ескіше қараудың кеңінен орын алып отырғанын ешқандай
бүкпесіз айтып берді.
1. Қазақстан "қайта құру" ... ... ... ... ... ... жіберу
кеңінен орын алды. Оларды қызметке жібергенде жергілікті жердің пікірі,
республиканың ... ... оның ... ... ... ... 1986 жылғы 16 желтоқсан күні ... ... ... ... ... Д. А. ... ... алған кезде айырықша
көзге түсті. Пленум мәжілісі небары 18 минутқа созылды. Осы уақыт ішінде ... ... ... ... Д. А. ... қызметінен алынып, оның
орнына Мәскеу жіберген Г. В. ... ... өзі ... құру мен ... ... үміт ... отырған
республика халқының, соның ішінде қазақ жастарының наразылығын туғызды.
Пленум откеннен кейін екінші күні ... ... ... үйі ... ... ... ... келіспейтіндігін білдіру үшін жұмысшы
және студент жастар, оқушылар, т. б. ... ... ... ұстаған
ұрандарының арасында "Әр халықтың өз ұлттық косемі болу ... ... ... ... ... ... тұратын орыс халқы еөкілдерінен де
мүмкін екендігі айтылды. Міне, ... ... ... Г. В. ... ... Комитетінің бюро мәжілісін шақыртып, оған С. М. ... Н. ... 3. К. ... О. С. ... М. С. ... А. ... Л. Е. Даулетова, В. Н. Лобов, т. б. қатынасты. Бірақ олар алаңға
шыққан жастардың жүрегіне жол таба ... ... ... ... ... ... соның ішінде Г.
В. Колбиннің ойында қазақ жастарының арасында ... ... ... ... ... ... ұйым бар ... пайымдау мен арам пиғылды
туғызды. Бірақ ондай ұйымның ... ... ... ... ... ... жиналған халық пен милиция және ... ... ... ... қатысушылар таспен, таяқпен қаруланып жазала-
ушыларға қарсылық көрсетті. Олар жастарға ... су ... ... қуу үшін
алаңға әкелінген бірнеше өрт сөндіргіш машиналарды ... ... ба- ... Е. ... және С. ... деген азаматтар қаза
тапты. Осыған байланысты үкімет органдары алаңға шығушыларға ... ... ... Алматыға ба-сқа жерлерден арнайы әскери бөлімдер әкелінді.
1987 жылғы шілдеде КОКП Орталық Комитеті "Қазақ республикалық партия
ұйымдарының ... ... және ... тәрбие беру
жұмысы туралы" арнайы қаулы қабылдады. Онда 1986 жылғы ... ... ... ... деп ... ... кейіннен бұл шешім
қате деп табылды. Өйткені ... ... ... ... ... ... ... жастарының 1986 жылғы желтоқсандағы ... түрі ... ... емес еді. Ол басқа халықтарға, соның ... ... ... бағытталмаған болатын. Шеру саяси сипаттағы ... еді, ... ... ... шақырған жоқты. Бірақ
республиканың және орталықтың ... ... ... ... пиғылдағы ұлтшыл жастар тобының бүлігі деп бағаланды. Жүйе оны
"Қазақ ұлтшылдығы" деп айыптауға дейін барды.
Осыған ... 1987 ... 14 ... ... Қазақстан Компартиясы
Орталық Комитеті Пленумының шешіміне сәйкес партия ұйымдарында ... Атап ... ... ... ... ашық ... ... жетекші қызметкерлерге мінездеме беруді
жаңарту, бастауыш партия ... жеке ... ал ... ез ... ... тұратын жерлерде есептері тыңдалды.
Есеп беру барысында, тек 1987 жылы облыстық партия коми-теттерінде істейтін
жауапты ... 28 ... ал ... және ... ... ... ... қызметкері жұмыстан босатылды. Олардың әрбір
оныншысы қызметте жіберілген кемшіліктері үшін ... ... ... ... ... ... ... кеңес, кәсіподақ, комсомол
органдарында да кеңінен жүргізілді.
Желтоқсан ... ... ... ... 99 адам ... 264 ... оқу ... 758 адам комсомолдан шығарылды. 1164 ... 210 ... ... әр ... жаза ... 52 адам КОКП ... ... Ішкі істер министрлігінен 1200 адам, Денсаулық сақтау ... ... 309 адам ... ... ... оқу орындарының
12 ректоры қызметінен алынды.
Жергілікті кадрларды ... ... Г. В. ... ... партия
Комитеті бюро мүшелерініц ... ... ... ... ... көп жағдайда өз еркімен шешті. 1989 жылы наурыз
айында Г. В. ... ... ... ... ... ... ... кетті. Оның орнына сол жылғы шілдеде Қазақстан
Компартиясы Орталық Комитетінің ... ... ... Н. Ә. ... әрі ... тексеру үшін Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі ... ... ... ... ... комиссия егжей-тегжейлі тексерді.
Оның барысында, қазіргі кезеңнің талабымен қарағанда, алғаш рет ... ... ... ... ... үшін көтерген талабы меп
ескі партиялық ... ... ... болғандығы ашып көрсетілді.
Бір ерекше айтып кететін ... ... құру ... ... ... ... соның ішінде Қазақстанда болып жатқан
жағдайларды, езгерістерді ешқандай бүкпесіз ашық жариялап ... ... орын ... ... және ... ... ... жан-
жақты айтылды. Соның арқасында еңбекшілердің азаматтық және ұлттық сана-
сезімі едәуір өсті. Халық арасында орын алған ... ... ... ... ... жөнінде әлеуметтік зерттеулер жүргізіліп,
оның қорытындылары ашық жарияланып отырды. Мұның өзі бұқара халықтың саяси-
әлеуметтік белсенділігін күшейтуге ... құру ... ... халқы өзінің тарихы, ұлттық қайта даму, ана
тілі, мемлекеттік егемендік алу жөнінде талаптарын қоя ... ... жаңа ... ... ... “Желтоқсан оқиға емес, ол – ұлт-азаттық көтеріліс”
Осыдан ... 16 жыл ... ... ... ... ... үкіметіне және
олардың көсемдерінің шешіміне деген наразылықтан толқып тұрды. Қазақ халқы
бойындағы соңғы ашу-ызасын сыртқа ... ... ... ... суық
сумен мұздатып, қарумен қырғанымен, ұлт деген ... ... ... ... ... қазақ жастарына жанашырлық танытып, милициялардың жөн-жосықсыз
ұрып-соғуына қарсылық білдіргені үшін ... ... ... ... “жер аударылған” генерал Мұрат Қалматаевтың тағдыры біреуге
таныс ... ... ... Біз ... генералмен жолығып,
“Желтоқсан оқиғасының” ақиқаты жөнінде пікір алыстық. Төменде сол ... ... ... ... биыл міне “Желтоқсан оқиғасына” 16 жыл ... ... ... ... шықпағанда 11 жыл толған тәуелсіздігімізге
қол жеткізуіміз екі талай еді. Сіздіңше, “Желтоқсан оқиғасы” кейбіреулердің
айтып жүргеніндей, қолдан ... ... ма? Жоқ, ... ... ... ... шын мәніндегі көтеріліс пе? Оған ... ... ... әсер етті деп ... ... ... ... “Айта-айта Алтайды, Жамал апай қартайды” деген
сықақ өлең шығып еді. Сол сияқты “Желтоқсанды” айта-айта біз де ... ... ... ... еді, ... соғып еді” деп айта берудің
қажеті шамалы. Бір нәрсенің басы айқын: біріншіден “Желтоқсан оқиғасы” деп
жүрміз. Бұл – ... ... ... Оны ұлт ... ... ... бола ... Әбден болады. “Желтоқсан” әлі күнге дейін шешілмеген жұмбақ күйінде
келеді. Біз күні бүгінге дейін, ... ... не ... еді, кімді-
кім соқты” дегеннен ары аспай келеміз. Оны айту керек те шығар, ... ... ... Ал, ... ... ... ... қай көтеріліс болмасын,
бір басшысы болады. Халықтың көкірегінде мұның бәрі пісіп ... ... ... ... сол ... ... ... себепші
біреу болу керек қой. Тіпті, сонау құлдар көтерілісін ... ... ... француздың Мараты, Жанна д Аркісі, қазақтың Амангелдісі,
Исатай, Махамбеті сияқты басшылары болады. Ал, осы “Желтоқсан оқиғасының”
басшысы ... ... ... ... ... ұйымдастырды деп айтады. Кім
ұйымдастырса да “Желтоқсанның” әлі күнге дейін ... жоқ. ... ... ... ... ... сыртқа шыққан көрінісі. Ол бүгін
болмаса да, ертең болатын еді.
- Яғни, қолдан ұйымдастырылған көтеріліс емес қой?
- Жоқ, мен ... ... ... ... ... ... Ахметұлы Қонаевтың
рухы жүрді сол күні. Сол кісінің үлкен беделі мен рухы халықты ... ... ... ... сөз ... ... ... болып кеткен
адамды, 18 минуттың ішінде орнынан алып ... ... ... өмірі
болып көрмеген Колбинді әкеп қою жылдар бойғы ашу-ызаны сыртқа шығарған жоқ
па?
Дәл сол ... ... ... әр ... ұлттық наразылықтар бой көрсетіп
қалып жүрді. Орталық партия комитетінің бұған байланысты жымысқы саясаты да
болмай қалған жоқ. ... ... ... ... ... жағдай жасап
көрейік, қай жер дайын тұр” деп көздегенде, Қазақстандағы ... ... ... да ескерілмей қалған жоқ. ... 25 жыл ... ... алып ... ... де жоқ. Бұл ... ... халыққа түрткі болады деп ойлады. Олардың көтеріліс туғызуға жағдай
жасауының да өзіндік ... жоқ ... ... ... ... жатса, басып-
жаншып тастаймыз, ол қалғандарына сабақ болады деген идея ... ... сол ... ... ... ... үгіттеуі де
мүмкін. Өйткені, оларға себеп керек болды. Олар бұның аяғы Одақтың құлауына
әкеп соғады деп ойлаған жоқ.
Біз әлгі ... ... ... ... ... және Ресей
республикаларының басшылары деп жүрміз ғой. Бұл жай ... ... ... алып ... осы – Қазақстандағы ұлт-азаттық ... ... ... біз ... әлі ... мән бере ... ... ұрпаққа оның маңызы түсіндірілмей жатыр. Алматыда ... бар. Неге ... ... “Желтоқсан” алаңы деп атамасқа?
Желтоқсанда бүкіл халық жәбірленді. Сондықтан, онда ... ... жапа ... ... ... ... ерлері деп
атауымыз керек. Оларға арнайы орден шығарғанымыз ... Біз ... ... ... ғана “Желтоқсан қайраткерлері” деп атап жүрміз, алайда олар
мыңдап саналады. 16-17 ... ... ҰҚК шам алып ... ... түрмеге тоғытып жатты ғой. Солардың бәрін неге “халық
қаһарманы” ... ... ... ... ... ... алаңға
шыққандарының өзі ерлік қой. Біз “Сталиндік ... ... жиі ... ... да құрбандары бар. Мысалы, мақтанғаным
емес, мен де сол құрбанның бірімін. Сол кезде министрдің орынбасары болдым.
Жарты жылдың ... ... мені ... деген шешім қабылдап, ешкіммен
қатыстырмай тастады. Мәскеуде генерал-лейтенант Гладыщев деген ... еді. Сол кісі ... ... соғып:
- Жолдас Қалматаев, Сізге Қазақстанда тұруға болмайды, -деді
- Неге? – деп ... - ... сен ... ... айдар тағылған адамсың.
Ондайларды біз Қазақстанда қалдыра алмаймыз.
Сөйтіп Вьетнамға баруға келісім берген едім. ... ... енді ... ... ... ... жіберейік, -
депті Колбин. Сөйтіп, Ауғанстандағы от пен өрттің ортасынан 1989 ... ... ... ... төрт ай жұмыссыз жаттым. Орталық ... ... ... ... ... ... едім, ол:
- Сені кім жіберді? – деп сұрады.
- Кім ... ... ... ... Мен ... Ауғанға барам деп
сұранған жоқпын, - дедім. Қойшы, әйтеуір, бірнеше ай бойы ... ... ... облыстық ішкі істер басқармасының бастығы болдым.
Ол кездегі заң бойынша, Ауғанстанға соғысқа қатысып келген адамдар бұрынғы
істеп ... ... ... ... ... ... ... қазір мен рухани нұқсан келтіргендігі үшін шағымдана аламын. Әрі, ол
кезде біздің республикадан генерал шенінде кеткен ... мен ғана ... Сіз елге ... оралған кезде “Желтоқсан” ақиқаты ашылған жоқ қой?
- Жоқ, ол кезде ... ... жаңа ... ... Сол ... ... көп жұмыс істеді. Оған айтқан да рахметіміз жоқ. Көбісі айтады:
“аяғын бітірмей, анда кетіп ... ... ... қалды” деп. Бітірген деген
сол емес пе? Көп ... басы ... ... ашылған жоқ па? Ол – ең
басты ... ашып ... ... іні ... ... ... пен Ключковпен қағысып.
Талай залым алпауытпен алысып, Басымызды біз тіккенбіз бәйгеге,
Бар ... ... ап ... ... ... бар. Оның ”бар қазақтың ар-
намысын ап ұшқаны” рас.
- Сіздің ойыңызша, егер, Шаханов ... ... ... ақиқаты
ашылар ма еді,?
- Оны айту қиын. Сол ... ... ... ... ... ... Ол соны
дұрыс пайдалана білді. Жарамсақ біреу болғанда батылы жетіп, ... алар ма еді? 2006 жылы ... ... 20 жыл ... осы ерлігі үшін “Халық қаһарманы” атағын берсе де артық болмас
еді.
- “Желтоқсан” жұмбағы әлі ашылған жоқ ... ... ... әрі ... ... беруі керек пе? - Иә. Оның Қазақ Республикасындағы алатын ... ... Ол ... ... үшін ... Біз сонау Тарас Бульбаны
неге білеміз? Не болмаса, ... ... ... батырларын неге
білеміз? Өйткені, оларды халқы рухани көсемі деп ... Ал, біз жай ... ... ... Біреудің мерейтойы да оқиға емес пе?
- “Желтоқсан” құжаттары өртелген ... ... бар. Сол рас ... ... ... бар. ... ... білмеймін.
- Біз 16 желтоқсанда Тәуелсіздік күнін мерекелейміз де, 17 желтоқсанды
мүлдем ұмыт қалдырып ... ... ... ... біраз адамның еске алу
күніне айналдырдық. Сөйтіп, оның маңызын жойып алдық па деп ойлаймын?
- Әрине. Біз оны ... ... ... тойлауымыз керек еді. Кез-келген
революцияда шығын болады ғой. Біз күні кешеге дейін Октябрь революциясын
неге тойлап келдік? Біз неге 9 ... - ... ... ... 30 ... жоғалды. Сол сияқты “Желтоқсанда” да адам ... ... ... ... ... қол ... Сондықтан екі мейрамды ... ... ... Ч. ... ... тарихы»,
2. «Егемен Қазақстан» газеті, 2006, 14 нөмірі.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан экономикасы - қайта құру жылдарында4 бет
Қазақстан Ұлы Отан Соғысы жылдарында. Қазақстан экономикасын соғысқа бейімдеуі және қайта құруы14 бет
Қайта құру жылдарындағы Оңтүстік Қазақстанның саяси жағдайы47 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Қайта құру мен тәуелсіздік жылдардағы Н.Назарбаев7 бет
Желтоқсан жеңіліс емес, жеміс еді4 бет
«Қазақстан тарихынан» мемлекеттік емтихан сұрақтары3 бет
Бауыржан Момышұлы соғыс жылдарында4 бет
Кеңес өкіметінің көші-қон саясаты11 бет
Түрксіб - Ұлы Отан соғысы жылдарында4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь