Бодандыққа қарсы жойқын бұлқыныс

Жоспар:

I. Кіріспе.

II. Негізгі бөлім.
а. Бодандыққа қарсы жойқын бұлқыныс;
ә. Көзбен көрген көріністер;
б. Құпия өлім мен “Желтоқсан оқиғасындағы” өкімен рөлі.
в. “Қазақ ұлтшылдығы”.

III. Қорытынды.
I. Кіріспе.
“Желтоқсан көтерілісі” – ол қазақ халқының тарихында болған ақтаңдақтардың бірегейі. Дегенмен, осы оқиғаның ақиқаты әлі күнге жөнді ашылмай келе жатқан сыңайлы.
Желтоқсан оқиғасының “дүркіреп” өткеніне 13 жыл толып отыр. Әйтсе де сол бір ызғарлы үш күн әлі де көкейден кетер емес. Кей кезде еске түсе қалса жүрекке шаншудай қадалады. Бұл атышулы оқиға қазақ халқының басына каншама қасірет әкелді. Соның ішінде талай ұл-қыздарымыздың қаны судай ақты. Қаншама жас қыршын кетіп осыншасы жазықсыз жұмыстан немесе оқудан қуылды.
Бүгіндері Желтоқсан көтерілісі жайында әркім әртүрлі ескеліктер айтады. Кейбір елге белгілі азаматтарымыз “Мен сол кезде жастардың жағында болдым” деп сайрап жүр. Ал, оған қарсы басқа кісілер “Ол партияның қол шақпары болған” деп уәж айтады. Кімге сенеріңді білмейсің.
Сол бір қиын қыстау күндерде тоқырау кезеңінің жан дайшаптары жоғарғы басшыларының сойылым соғып, оқиғаның анық-қанығына бармай-ақ халықты ұлардай шулатты емес пе?
Енді міне, сол күндерде зәбір көрген жастардың арман-мақсаттарының алдал екенін бүгінгі таңда кім де болса мойындап отыр. Адам жанына өмір бойы ұмытылмастай салынған таңбаға кім жауап береді?
Талай боздақтарымыз қайғы-қасіретке душар болып, көбі мүгедек болып қалды. Ал “ерлік істерімен көзге түскендер” наградаларға ие болып маң-маң босып жүрді. Мұндай “мықтыларды” қашан жауапқа тартар екен?
Қолданған әдебиеттер:
1. “Ақтөбе” газеті. (1991жыл)
2. “Алматы 1986 желтоқсан”. 3-кітап, Т. Айтбайұлы, Т. Зейнәбін.
        
        Жоспар:
I. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім.
а. Бодандыққа қарсы жойқын бұлқыныс;
ә. Көзбен көрген көріністер;
б. Құпия өлім мен “Желтоқсан оқиғасындағы” өкімен рөлі.
в. “Қазақ ұлтшылдығы”.
III. ... ... ... – ол ... халқының тарихында ... ... ... осы ... ... әлі күнге жөнді
ашылмай келе жатқан ... ... ... ... 13 жыл ... ... Әйтсе де
сол бір ызғарлы үш күн әлі де ... ... ... Кей ... еске түсе
қалса жүрекке шаншудай қадалады. Бұл атышулы ... ... ... ... ... ... ... ішінде талай ұл-қыздарымыздың қаны судай
ақты. ... жас ... ... осыншасы жазықсыз жұмыстан немесе оқудан
қуылды.
Бүгіндері Желтоқсан көтерілісі жайында әркім әртүрлі ... ... елге ... ... ... сол ... жастардың жағында
болдым” деп сайрап жүр. Ал, оған қарсы басқа кісілер “Ол ... ... ... деп уәж ... ... ... білмейсің.
Сол бір қиын қыстау күндерде тоқырау кезеңінің жан дайшаптары жоғарғы
басшыларының сойылым соғып, оқиғаның ... ... ... ... емес ... міне, сол күндерде зәбір көрген жастардың ... ... ... ... кім де ... ... ... Адам жанына өмір
бойы ұмытылмастай салынған таңбаға кім жауап береді?
Талай боздақтарымыз қайғы-қасіретке душар болып, көбі мүгедек ... Ал ... ... ... түскендер” наградаларға ие болып ... ... ... ... ... ... тартар екен?
II. Негізгі бөлім.
а. Бодандыққа қарсы жойқын бұлқыныс.
Әрбір Жаңа жыл басында соғатын самалды Алтынкүрек желі ... ... ... ... ... еді. Жас ... есік ... қалай еседі – солай қасат қардың көбесі сөгіліп, суық тоң жібіп,
топырақтың бауыры бусанып сала береді.
1986 ... 16 ... ... ... үшін ... әрі ... күні – ... және Қазақстанның басқа да қалаларында 17 мен 18
күндері болған ... ... ... ... нақ осы ... ... салстырылса, артық емес. Өйткені, Қайта ... пен ... сөз ... ... бұл кезде тоқыраудың
тоңы құрсап, демократия әлі орыныға қойған жок ... ... сұлу ... ... ... адал да аңғал қазақ
жастары бейбіт ... ... ... ... ... ... ... Орталық Комитетінің бірінші хатшысы болып сайлауына
келіспеушілік ... ... олар ... ... әміршіл іс-
әрекеттері мен қайта құрудың жарияланып жатқан ... ... ... ... ... тұңғыш рет айқара ашып, Мәскеудің
екіжүзділігіне, Кеңес империясының зорлықшыл тас қамалына тай ... ... ... күш ... иең ... ... қарусыз жастар: темір
таяқпен, саперлік күрекпен, адам аулайтын иттермен қаруланған, өрт сөндіру
машиналары және ... ... ... ... ... ... дертімен уланған жазалаушылар мен Алматыдағы шовинистерден
құрылған ... ... ... мен ... аса қаталдықпен басып-
жаншылды. Аналарға қол көтеріп, қазақ қыздарын шашынан суйреп, итке ... ... ... ... ... ... ... құрбандарын – қаһармандарын айтпағанда, 99 адам нахақ сотталды.
Желтоқсан оқиғасы күндері ерекше ... ... МХҚ мен Ішкі ... ... ... тым ... Олар не бәрі 2212-2336
аралығында ғана кінәлілерді күдірткен. Сабаздарың өз арттарын қалай ... ... ... ... ... ... 8,5 ... астам адам
ұсталып, қамалған, 1,7 мыңдай адам дене жарақатын алған. Мұны ... ... ... т.б. ... кесапатымен
тұтас қазақ халқына ұлтшылдық ... ... жоқ па? Таяу ... жолбасшылығы “арқасында”, міне, ... ... ... куә болды.
Айрықша Алтынкүрек желі небәрі бірер күн ... ... ... ... ... жаңғыртып, жасартып жібереді. Қанға бөктіріліп
басылған бодандыққа қарсы бұлқыныс – ... ... да ... ... Кеңес Одағын оятты. Көп ұзамай Балтық бойы елдері бостандық
жолындағы ... ... ... ... ... ... ... жойқын желі Қазақстанның барлық түкпір-түкпіріне жетіп, ... ... ... ... жаңа ... ... дүниеге
келтірді. Өзгелер білсін-білмесін, Желтоқсан оқиғасының жеміс-жалғасы – шып-
шырғасыз шындық осындай.
Құдайға ... 1825 ... орыс ... ... өлімнен
қорықпаған, “түрі – адам да, жүрегі - шаян” ... ... ... ... аз емес. Қайрат Рысқұлбеков, Ербол
Сыпатаев, Жансая ... ... ... ... ... бар ... ... құлағанмен, қамалғанмен, олар көтерген
жалауларын құлатқан ... ... ... ... ... ... ... Университеті журналистика факультетінің
№ 5-інші жатақханасы. ... ... ... ... шамасы. Басінші
қабаттағы өз бөлмемде ертеңгілік сабаққа дайындалым отырғанмын. Кенет бөлме
есігі ... ... ... ұрып екі жігіт кіріп келді. Түрлері өрт
сөндіргендей. Екі өкпелерін қолдарына алып, солықтарын баса ... ... Ей, ... не болған, - дедім таңданысымды жасыра алмай.
- Сен не, естімеп пе едің? Қонаевты орнынан алып оның ... ... ... Жүр ... ... қабатқа түс. Сонда жиналып
жатырмыз.
Әй-шайға қарамай екеуі келесі бөлмелерге жүгіріп кетті. Мен таңданған
қалпыммен, ... ... жоқ ... түстім.
16-желтоқсан, 14 сағат
Үкімет үйінің алдына он ... адам ... Дені ... ... мен қыздары. Оларды бұлараға ешкім де тоғытып айдап әкелеген ... ... ... үшін өз еріктерімен келегндер. Араларында
бірең-сараң басқа ұлттың өкілдері де ... ... ... Олар ... бату үшін ... ... ... миықтарынан күліп
қана тұр. Ал, үкімет үйінің алды толып тұрған темір қаруланған ... ... мен ішкі ... ... ... алға өткізбей
тұр. Бір-екі қызу қанды жас жігіт мінберге шығып сойлеуді талап етіп еді,
аналар жібермей қойды. ... ... бір ... ... ... ... ... таяқпен қақ маңдайға салып жіберді. Бет-жүзін ... ... ... ... жерге отыра кетті. Сол мезет оның қасындағы тағы
бір қазақ ... ... ... ... ... ала ... ... таяғын
жұлып алып тұмсық тұстан беріп өтті. Айнала сол сәтте апыр-топыр болды.
- Жігіттер, ұрмаңыздар! Біз бұл ... ... ... ... ... ... білдіруге жиналдық. Сабы сақтаңдар, райларыңнан
қайтыңдар, - деп айқай салды топты ... ... ... ... зор
денелі жігіт, ағасы. Өзі биіктеу ... ... ... ... ... басу айтуға шақырды...
Бұрқасын төпел тұр. Аяқтан өткен ызғар құлақ шекені солқылдатады.
Жастардың көбі ... ... ... ... ... бас, ... Жастардың аузында ән. Олар хормен “Менің Қазақстаным” әнін айтып тұр.
Тағы біреулері “Қонаевты ... ... не ... ... өз ... Мінбеге шықсын” деп бар дауыстарымен жар салып тұр. Алайда жұрт
алдына ... басу ... жан ... ... Үкімет үйінің алдындағы
қырғын әрі қарай ... ... ... қою ... басты да алаңға жиналғандардың қарасы қоюлана
түсті. Аппақ қар қызыл қанмен араласып ... аяқ ... ... ... ... намысын өздері таяқтармен түртіп оятқан әскерилер енді ... ... ... ... ... ... тұр. ... бір бүйірден өрт
сөндіргіш машиналар көрінді. Анталап келіп алаң алдына тоқтай қалды ... ... ... ... ... сенкіріп түскен брезент
киімді адамдар жалма-жан қолдарындағы су жіберетін ұзын ... ... ағын суды ... ... ... атырла шыққан зәрлі
су топталып тұрған қыздар мен жігіттердің ... ... ... ... ... тітіркенген халық ақтарлысып қалды. Кейбірі үстін қарыған
аязды судан бүрсініп, тым-тырақьай қашты. Шетке шыққандарын резика ... ... ... ... ... өрт ... машиналарға қарсы
тұра ұмтылды. Алдымен жеткендері қайдан ... ... ... ... ... ... шлангілерді турап тастады. Оншақты шомбал
денелі жігіттер ашу-ызаға шыдай алмай автотранспорттың біреуін ... ... мына бір ... менің жадамда мәңгілік қалып қойды. Ойға
түссе әлі күнге дейін денем түргішіп жанымды қоярға жер ... ... кім ... ... сауалдар санамды жергідей жеп, бір ... ... әлде ... алып кетті ...
Шыңғыра ышқынған дауысқа жалт қарасам, әскери форма киген ... ... 16-17 ... ... бір ... ... сүйреп, тепкінің астына алып
жатыр. ... ... алып ұрып ... ... добалдай керзі етігімен
бас-көз демей соққылауда. ... ақ ит ... көк ит ... ... ... Тап сол сәтте бір жұдырық жарқ ете қалып, ананың аузына
барып қадалды. Көзді ашып жұмғанша ... жоқ ... ... ... ... Ұрған өрімдей жас жігіт еді. Оны мен жақсы танушы едім. Айналада
жүрген 5-6 ... әлгі ... ... ... қолын артына
қайырып алдарына салып алып кетті. Анадай жерде тұрған белінде “Милиция”
деген жазуы бар ... ... ... ... Қансырап жатқан қызды да
лақша сүйретіп, машинаның алдыңғы есігінен тоғыртты ...
Кейін әлгі жігіт туралы ... ... ... де ол ... ... сөз ... ... дейін сол бір өрімдей қазақ жігіттің бет жүзі есімнен
кетпейді. Жыртқыш ... ... ... еліктің лағындай өлсіреп жатқан
жас аруды ... ... үшін ... ме? әлде қазақ үлтының намысын аяққа
таптатқысы келмей, өзінің жанын қиғаны үшін ... ме? ... ... ... сол бір ... ... кешінде қанша жастың соры қайнады.
Қаншама қазақтың ... ... ... тепкінің астында қалды.
Қаншама жас жұмыстан немесе ... ... ... ... ... Бұл ... кім ... береді? Кім? Кім?
12 Сағат.
Брежнев атындағы алаң бір түннің ішірде тазарған. Әскер бөлімдерінің
солдаттары Үкімет үйінің алдына ешкімді кіргізбей айнала ... тұр. ... ... ... ... ... Кешегі күннен бір белгі-
мінбердің сыртын гранит таспен қоршаған, соның ұштары ... ... ... ұзын ... ... ... ... қалуы. Сонымен қатар
анадайдан көрініп тұрған Үкімет үйінің кейбір ... ... ... ... ... екі ... бірі ... бірі
бейбітшілік (қазіргі Жептоқсан) көшелері жағында топталып тұр. Жастар тағы
да Үкімет басшыларының ... ... алға ... ... талар етуде. Біразы лықсып алаңға ... ... тас ... маңдайларын соғып, кейін шегінеді. Жастар өте
ашулы. Неден болса да тайынбайтын ... бар. ... ... ... ... ... ... қайтатын емес. Үкімет үйінен бір-екі адам
шығып, жастарды ереуілге бастап жүрген екі-үш ... ішке алып ... көп ... түрлері сұрланып шықты.
14 ... ... ... ... ... ...
- Жол беріңдер.
Халық арасына топты жарып сол ... ... ЛКЖО ... ... ... ... Әбдірахманов келеді екен.
Ол шуылдаған топқа қолын көтереді. ... ... бола ... ... ... ... ... мінгізіп алды:
- Халқым, қазағым! Мен сендермен біргемін. Сендердің ... мен де ... ... саңқ ете ... ... ... біз мұндай айқаймен мәселенің мәнісін шеше алалмаймыз. Бізге
сабырлылық пен шыдамдылық керек. Мен қазір анда ... үйін ... ... да, ... ... ... азаматтарға
жеткіземін. Және өзім де соны талап етемін. Болмайды екен, сендердің
араларыңда мен де ... ... ... ... ... тағыкетті. Арада шамалы
уақыт өткеннен кеиін қайтып келді. Ол жастарға басшыларға ... ... бұл ... ... ... шара ... үшін кеңесіп
жатқандығын мәлімдеді. Сонда ғана барып жастар жіби бастады. ... ... өзін ... ... ... ... ... біле бермейді. Ал жастардың талабы орындалмай қалды. Міне, сол
кездегі басшылардың екі жүзділігі осы ... ... ... ... ... ... аңсаған Серік сияқты намысын ... ... ... ... ... өлім мен “Желтоқсан оқиғасындағы” өкімет ролі.
“Желтоқсан” жетекшісі, адвокат Аманжол ... және ... ... ... ... түсіруші Қалдыбай Әбенов “желтоқсан
оқиғаларына” қатысушы,солдаттарға Қайрат Рұсқылбековтың түрмеде ... ... ... ... ... оның ... дәлелдемек болды. Ал Мәлібаев пен ... бұл ... ... ... Олар ... бұл ... ... басшылығы. Барлық тергеулердің негізгі сауалы мынау: бейбіт
наразылық демонстрациясына Қазақстан өкіметі қалай қарады?
Құрамында қазақтар да, басқа ұлт ... де бар ... ... үшін ... ... демонстрацияға салауатты көзқараспен
қарай алмаған республика өкметіне жүктелетіндігін айтады. ... ... ... ... ... ағарту бірлестігін болып өткен
оқиғаға ... ... ... ... тиіс деп ... ... сауатсыз іс-әрекеттерінің салдырынан болды, олар
адамдырмен сөйлеспейді, түсіндірмеді. ... ... ... ... ... Милиция да мұндай жағдайда қалай қимылдау
қажеттігін ... ... ол. ... ... ... ... үшін ... пайдалануға басшылық мүмкіндік берді
ме?”. Бұл сауалға жауап беруде куәгерлердің ... ... ... ұлтшылдығы”
“Желтоқсан оқиғаларына” қатысушылардың бірі осы оқиғаға ұлтшылдық
айдарын таққан КОКП ОК Саяси бюросының мүшесі, КОКП ОК ... ... ... ... ... Соломнцев болғанын айтады. Ол Алматыға
18- желтоқсанда келген. Кейбір куәгерлердің ... ... ... қақтығыс сипатын беру мақсатында жасақшыларды орыстардан
іріктеуге шешім қабылдаған Соломенцев ... ... ... ... ... айдар таққа КОКП ОК
қарары ( маусым, 1987 ) қазақ халқын қатты ... Бұл ... ... ... 1989 жылдың көктемінен бастаған Алматыдағы ... ... ... кең ... өріс ... еді. 1990 ... ... КОКП ОК бұл айыптауды қате деп тауып, “желтоқсан оқиғасына” баға
беруде “қазақ ұлтшылдығы” ... бас ... ... бақылауынша, Алматыдағы 1986 жылғы желтоқсан
оқиғасы барысында әсіресе демонстранттарға жасақшыларды қарсы қою ... ... АХТ ... ... көп ... орыс ... тәртіпті дұрыстау үшін қажетсіз еді деген пікір айтады. Оларды
бәрінен бұрын ... мен ... ... ... ... мақсатында
ұцымдастырған. “Мемориалдың бір мүшесі - орыс азаматы да: “Өкімет тәртіпті
сақтау үшін орыс жұмысшыларын жұмылдырды. Ал, бұл ... ... ... - ... Мәлібаев (қазақ) та ... ... ... үшін әкелгенін былайша әңгімелейд:
“Өкімет қолында армиялық бөлімдер мен ішкі ... 50 ... ... 20 мың ... ... 18-желтоқсанда жасақшыларды не үшін
жұмылдырды? Жиналғандарды бақылау үшін олардың қажеті де жоқ еді. ... ... ... ... ... ... беру ... орыс
жұмысшыларын қолдарына темір таяқтар ұстатып, көпшілігі қазақ жастарынан
құрылған демонстранттарға айдап салған”.
III. Қорытынды.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... сипаттайды: ”Үш түрлі мәселені есте сақтау
қажет: ол екі бірдей жергілікті элиталарға (қазақ пен ... ... ... ... еді. ... жақсы ұйымдасқан еді және ... ... ... де ... қала ... ... тұжырымдауынша, егер қазақтарға орыс ... ... бұл ... ... ... одан да ... болар
еді. ”Завод жұмысшылары “желтоқсан оқиғаларынан” соң оған ... ... ... ... ... ... Егер ол нан
бағасының өсуінен соң болғанда, олар да демонстранттарға ... ... ... ... ... ... ғана үшін
емес, сондай-ақ, КСРО көлемінде де ірі тарихи оқиғаға айналды. Олар ... жаңа ... ... ашты. Бұл жаңа кезең түрлі жерлердегі жиілеп
кеткен толқулармен сиппатталады.
Қолданған әдебиеттер:
1. “Ақтөбе” газеті. (1991жыл)
2. “Алматы 1986 желтоқсан”. 3-кітап, Т. ... Т. ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бодандыққа қарсы күрес15 бет
Желтоқсан көтерілісі9 бет
1941-1945 жылдардағы ұлы отан соғысы жайлы15 бет
XV-XVII ғ.ғ. этнопсихологиялық ой-пікірлер (асанқайғы, қ. жалайри, м.х. дулати, шалкиіз, жиембет жырау т.б.)5 бет
«ҚОЗЫ КӨРПЕШ - БАЯН С¥ЛУ» жырының варианттары41 бет
Алматы қаласындағы ірі сейсмикалық қауіптер10 бет
Америка Ирак дағдарысы 4 бет
Аңырақай шайқасының маңызы8 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстың қорытындылары6 бет
Баймырзаұлы Балуан Шолақ 7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь