ҚР-ның тұтыну несиесi

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 . бөлiм: Несие . несиелендiрудiң теориялық негiздемесi
1.1. Несие және қарыз капиталының мәнi ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2. Несие жүйесiндегi несиелiк қатынастар мен банкаралық
бәсекелестiң туындауы (пайда болуы) ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.3. Несиенiң түрлерi мен ерекшелiк сипаттары ... ... ... ... ... ... ..16

2 . бөлiм: «Қазақстан Халық Банкi» ашық акционерлiк
қоғамының (АҚ) экономикалық сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ...24

3 . бөлiм: Қазақстан Республикасының экономикасындағы тұтыну
несиесiнiң даму перспективалары
3.1. «Қазақстан Халық Банкi» АҚ.ы Алматы облыстық
филиалының тұтыну несиесiн клиенттерге беру жағдайы
мен тәртiбi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
3.2. Тұтыну несиесiнiң негiзгi формалары және бөлiп . бөлiп
сатып алудың мәнi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..52
3.3. Қазақстан Республикасының экономикасындағы тұтыну
несиесін беру мәселелері және тұтынушылық несиелеуді
дамытудың болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 67

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..81
Пайдаланылған әдебиеттер тiзiмi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..84
Диплом жұмысының тақырыбына “Тұтыну несиесiн” таңдауым кездейсоқтан болған жоқ. Несие (кредит) экономика ғылымдарының iшiнде маңызды категорияға жатады. Тауар өндiрiсiнiң дамуымен ақша, төлем құралы қызметiн атқара отырып айырбас кезiндегi Тауар – Ақша – Тауар өзгерулерi (ауысулары) ендi Тауар – Мiндеттеме – Ақша формасын қабылдайды, яғни тауарды сату мен оған төлем ақыны алу аралығындағы уақытша үзiлiсiне байланысты несиелiк ақшалар пайда болады. Олар алдын ала келiсiлген мерзiмде төленетiн мiндеттемелер болып табылады. Осыған байланысты мұндай төлем түрiнiң құқықтық жағын реттейтiн қаржы – несиелiк қатынастар туындайды.
Несие капитал айналымын жылдамдатуды қамтамасыз етедi, себебi сатып алынған тауар үшін төлемдi кейiнiрек жүргiзуге болады, сол сияқты басқа компаниялар мен банктердiң қаржыларын тарту есебiнен капиталды ұлғайтады.
Барлық меншiк формасындағы кәсiпорындарда өзiнiң қызметiн жүргiзу және пайда табу (алу) үшін көбiнесе қарыз ақша қаражаттарын тарту қажеттiлiгi туындайды. Қаржы тартудың ең көп тараған түрi- несие келiсiмi бойынша банктен қарыз алу болып табылады.
Несиенi зерттеуге, талдап – бiлуге марксизм классиктерi мен көптеген кеңестiк және шетелдiк экономистер өз еңбектерiн арнаған. Дегенмен, бұл тақырып әлі де толық зерттелмеген және қосымша жұмыстар жүргiзудi қажет етедi, себебi қазiргi нарық жағдайында несие қатынастары жоғарғы өрiстеу дәрежесiне жетiп отыр. Қазiргi кездегi сөз етiп отырғанымыз қарызға беретiн ақша капиталдар көлемiн тұрақты ұлғайту туралы ғана емес, сонымен бiрге несие қатынасындағы субъектiлердiң көбеюi мен несиелендiру операциясының көптүрлiлiгi туралы болып отыр.
Тақырып туралы айтқанымызда өтпелi кезеңдегi әкiмшiлiк реттеушiлiктен нарықтық қатынасқа көшудегi бiздiң экономикада кездесетiн проблемаларын естен шығаруға болмайды, яғни ақша – несие сферасындағы мәселелер айтарлықтай радикалдық өзгерiстердi қажет етедi. Выборнованың Е.К. айтуы бойынша : “қазiргi кезеңде несие сферасына тән (жататын) экономикалық рычагтарды (тетіктері) толығымен пайдаланудың керектiгi пiсiп жеттi, елдегi ақша айналымын басқаруға принципальдi жаңа жолдарды жасап жүзеге асыру қажет”.
1. Қабдиев Д.Қ.,Оралтаев Т.Қ.,Ескендіров Ә.Е.,ж.б. /Экономикалық саясат/ Лекциялар.ҚазМБА, А-2002. /1/1бет/
2. К.Маркс, Ф. Энгельс.13т.67б. /2/7бет/
3. Тұрғынбаев Ә.Х.,Социология./Білім/А-2001 /3/ 13 бет/
4. Мақыш.С.Б.,/Ақша айналымы және несие/ А-2000 /4/ 17бет/
5. /Банковская система за 10 лет независимости Казахстана/ НБ РК А-2001
6. Паново Г.С. Жеке тұлғаларға банктік қызмет көрсету .- Москва,ДИС,1994,/6/43/
7. Мадирова Д.М., Марчевский В.С. /Основы современного банковского дела/.- Алматы.:Экономика, 1997 , 12 б./7/48 б./
8. Иконников А./Жизнь в кредит/ Континент .№4.От 28.03.2001./8/59 б./
9. Марченко Г.А., /Развития банковского сектора РК/ А-2000
10. Мақыш.С.Б.,/Коммерциялық банктердің операциялары/ А-2002
11. Колесников /Банковское дело/ М-98
12. Сейтқасымов.Ғ.С./Банковское дело/ А-98
О.Полфреман Д., Форд Ф. /Основы банковского дела/- М: Инфра – М, 1996 – 624
13. И.Лаврушин /Деньги, кредит, банки/ - Москва – 1999./9/ 66 б./
14. Е.Ф.Жуков /Общая теория денег и кредита/ учебник – М.: 1998
15. Е.Ф.Жуков, Л.М.Максимова /Деньги, кредит, банки/ - М.: Банки и биржа, ЮНИТИ, 1999.
16. Ғ.С.Сейтқасымов /Деньги, кредит, банки/ - 1996.
17. М.С.Саниев /Деньги, кредит, банки/ Алматы 2000.
18. О.И.Лаврушина /Банковское дело/ Москва – Финансы и статистика 1998 г.
19. /Деньги, кредит, банки в РФ/ О.Г.Семенюта – М., «Контур», 1998.
20. /Банковское дело/ В.И.Колесников, Л.П.Проливецкая, Москва «Финансы и статистика», 1996 г.
21. Журналы «Банки Казахстана» №№ 2, 6, 7 - А.: 2001.
22. Журналы« Банки Казахстана № № 8, 9, 10, 12 – А.: 2002.
23. /Современные банковские системы/ Л.П.Кураков, В.Г.Тамирясов, Учебное пособие, М. 2000 г.
24. «Казахстан 1991-2002 г.г.» Агенство Республики Казахстан по статистике. Алматы 2001 г. /5/25бет/
25. /Статистикалық бюллетень/ Казақстан Ұлттық Банкі №2. (99).
        
        Мазмұны
Кiрiспе …………………………………………………………………………3
1 – бөлiм: Несие – несиелендiрудiң теориялық негiздемесi
1.1. Несие және ... ... мәнi ... ... ... несиелiк қатынастар мен банкаралық
бәсекелестiң туындауы (пайда болуы) ……………………………10
1.3. Несиенiң түрлерi мен ерекшелiк ... ...... «Қазақстан Халық Банкi» ашық акционерлiк
қоғамының (АҚ) экономикалық сипаты ……………………........…24
3 – бөлiм: Қазақстан ... ... ... даму ... ... ... Банкi» АҚ-ы Алматы облыстық
филиалының тұтыну несиесiн клиенттерге беру жағдайы
мен тәртiбi …………………………………………………..........…36
3.2. Тұтыну несиесiнiң негiзгi формалары және бөлiп – бөлiп
сатып ... мәнi ... ... ... ... ... беру ... және тұтынушылық несиелеуді
дамытудың болашағы…………………………………………….....67
Қорытынды ……………………………………………………………….…..81
Пайдаланылған әдебиеттер тiзiмi ………………………………………..…84
Кiрiспе
Диплом жұмысының тақырыбына “Тұтыну несиесiн” таңдауым кездейсоқтан
болған жоқ. ... ... ... ... ... ... ... Тауар өндiрiсiнiң дамуымен ақша, төлем құралы қызметiн
атқара отырып айырбас кезiндегi ... – Ақша – ... ... ендi ...... – Ақша ... қабылдайды, яғни
тауарды сату мен оған төлем ақыны алу ... ... ... ... ақшалар пайда болады. Олар алдын ала ... ... ... ... ... ... байланысты мұндай
төлем түрiнiң құқықтық ... ... ...... ... ... айналымын жылдамдатуды қамтамасыз етедi, себебi сатып
алынған тауар үшін төлемдi кейiнiрек жүргiзуге болады, сол ... ... мен ... ... тарту есебiнен капиталды ұлғайтады.
Барлық меншiк формасындағы кәсiпорындарда өзiнiң қызметiн жүргiзу
және ... табу (алу) үшін ... ... ақша ... тарту
қажеттiлiгi туындайды. Қаржы тартудың ең көп тараған түрi- ... ... ... қарыз алу болып табылады.
Несиенi зерттеуге, талдап – бiлуге марксизм классиктерi мен ... және ... ... өз ... ... ... бұл
тақырып әлі де толық зерттелмеген және қосымша жұмыстар жүргiзудi қажет
етедi, себебi қазiргi нарық ... ... ... ... ... жетiп отыр. Қазiргi кездегi сөз етiп отырғанымыз қарызға беретiн
ақша капиталдар көлемiн тұрақты ұлғайту туралы ғана ... ... ... қатынасындағы субъектiлердiң көбеюi мен несиелендiру операциясының
көптүрлiлiгi туралы болып отыр.
Тақырып туралы ... ... ... ... ... ... көшудегi бiздiң экономикада кездесетiн проблемаларын
естен шығаруға ... яғни ақша – ... ... ... ... ... ... етедi. Выборнованың Е.К. ... : ... ... ... ... тән (жататын) экономикалық
рычагтарды (тетіктері) ... ... ... пiсiп ... елдегi
ақша айналымын басқаруға принципальдi жаңа жолдарды жасап жүзеге ... ... ... аса ... мен ... ... (назначения) жоғалтуы несиелiк сфера сипаттарының айрықша
белгiсi болып табылады. 1987 жылдың басында ... ... ... ... деңгейiне жетiп 593,2 млрд. соманы ... ... 1991 ... ... және ... ... жалпы несие көлемi 1987
жылдың басымен салыстырғанда 28 %-ға қысқарған. ... ... ... ... да ... ... Қазiргi кезеңде бюджет
ресурстары ... ... ... ... ... ... ... 34,7 %-ға өсiп, халық шаруашылығына беретiн ... 51,7 – ден 35,2% - ға ... Бұл ... ... ... ... ... бөлу қажеттiлiгiн бiлдiредi, себебi елдiң
экономикалық ... оның ... ... ... тәуелдi болып
келедi. Сондықтан өркениеттi елдердiң бұл ... ... ... ... алу ... болып табылады.
Барлық несие жүйесiнде ... ... ... ... негiзде несиелендiру мекемелерi құрылды және бiздiң елiмiзде
тұтынушылық және комерциялық несиелердiң жаңа формалары өрiс алып, дамыды.
Бұл елiмiздiң ... ... ... аса ... ... Соңғы кезеңдерде бiздер несие-несиелер сөзiн жиi естимiз. Бiреулер
үлкен, ал кейбiреулер кiшi дәрежеде осы ... ... өмiр ... ... ... ... көптеген түрлерi бар екендiгi белгiлi:
инвестициялық ... ... ... ... ... ... т.б. ... бiздiң игiлiгiмiз үшін қызмет атқарады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ғасырдың орта кезiне дейiн тұтыну несиесiнiң бар екендiгi
туралы ... ... едi. Ал ... кезде тұтыну несиесi кең таралып
бiздiң ... аса ... роль ... ... ... да диплом
тақырыбы актуальды ... ... ... ... несиесi арқылы мына
жағдайларға қол жеткiзуге болады:
1) несие көмегiнсiз ұзақ уақыт күтуге ... қол ... ... ... т.б.) сатып алу мүмкiндiгiне;
2) икемдiлiгiне байланысты ыңғайлы уақытта ... ... ... сатып алуға және қажеттi қолма-қол соманың болмаған
жағдайында да пайдалы келiсiм ... ... ... саяхатта болғанда немесе сатып алуды
жүргiзгенде төлемдiк кредиттiк карточкалар мен шығындық ... ... ... ... ... аса ... және ... болып
табылады;
4) көмектiк жағынан алып қарағанда алдын ала қарастырылмаған асығыс
шығындарды өтеуге мүмкiндiк туғызады (жол ... ... ... ... ... бiздi көп ... ... бас қатырмай өз жеке
басы мен семья ... ... ... ... ... осындай жақсы жақтарымен қатар кемшiлiктерi де бар
болып ... осы ... ... диплом жұмысының тақырыбын таңдап
несиенiң мәнi және оның формаларын тұтыну несиесiнiң ... ... ... ... оның ... ролiн қарастыруды және талдау
жүргiзудi мақсат етiп қоюға келтiрдi.
Талдау – ... ... ... ... ... АҚ-ң Алматы
облысы филиалының несие ... ... ... ... Несие – несиелендiрудiң теориялық негiздемесi
1. Несие және қарыз капиталының мәнi.
Несие (кредит - kredo)- сенiм, сенемiн деген ұғымды ... ... ... ... ... ... капиталы) деп аталады және
оны қажеттілікке уақытша белгiлi бiр мерзiмге берiп ... ... ... ... ... бұл ссудалық капиталдың ақшалай немесе тауардай,
әдетте өсiм процентiмен қарызға ... ... ... ... категория және ақша-тауарлық ... ... ... ... ... несие – үдемелi ұдайы
өндiрiстiң ажырамас бөлiгi және тауарлы өндiрiс-несие қатынастарының ... ... ... ... тауардың пайда болуы маңызды екi жағдайға
байланысты: бiрiншiден өнiм тауар болуы үшін оның ... түрі мен ... ... ... өнiм бiр ... ... өндiрушiге (тұтынушыға)
ауысуы қажет, ол ауысу тек айырбас несиенiң пайда ... ... ... ... ... ... жерi ... табылады.
Осыған байланысты өндiрiстегi капиталдың қайталама ... ... ...... қатынастарынан туындайтын және одан әрi
дамитын нақты экономикалық негiзi ... тегi) ... ... барлық шаруашылықтағы еңбек құралдары мен еңбек ... ... ... бiр ... ... әрi ... әрi өндiрiстiк, әрi
тауар формасында әр түрлi қызмет атқаруы мүмкiн және ... ... ... қайталама айналымы кезеңдерiнде уақытша бөлiнiп шығып
бос тұрған ақша қаражаты қарыз-несие капиталының ... ... ... көзi ... ... қорының уақытша бөлiнiп шығуы мынадай себептермен ... ... ... ... ... бiрте-бiрте
тозуынан, яғни еңбек құралдары өндiрiсте бiрнеше жылдар бойы ... құны ... ... ... ауысады. Дайын өнiмдi сатқаннан
кейiн ол сома ... ... ... ... жөндеуден өткiзгенше, не
жаңасын сатып алғанша кәсiпорынның банктегi ... ақша ... ... мерзiмi бiткенге дейiн шотында ақша түрiнде, толық тозу ... ... ... ... ... ... жинақтап сақтауды
амортизациялық (жаңғырту) қор деп атайды. Мысалы, егер 1 ... ... ... 10 жыл ... онда ... амортизациялық қорға
оның 100 мың теңге сомасы ... Бұл ... бос ақша қоры – ... бiр көзi ... ... дайын өнiмдердi сату мен қажеттi ... ... ... алу ... ... ... ... бiрi сай келе
бермейдi. Сондықтан сатылған дайын өнiмнен түскен ақша ... бiр ... ... мен ... ... ... көрсетедi. Ол сома
да уақытша бос ақша қоры-несие ресурстарының бiр көзi ... ... ... ақы ... ... мен дайын өнiмдi сату мерзiмiнiң
сай келмеуi. Себебi өнiмдi өндiруге еңбек күшi күнде жұмсалғанмен ... ... ... ... ... ... ... арналған сома да ... бос ақша ... ... ... өндiрiстiң қалыпты жұмысын қамтамасыз ету
үшін пайданың бiр бөлiгiн ... ... яғни ... ... ... ... және т.б. ... алу үшін жылма-жыл пайданың бiр
бөлiгiн банктегi есепшотта жинап қою да – уақытша бос ақша капиталы.
Сонымен ... ... ... ... сөзсiз уақытша бос
ақша капиталының пайда болуына әкеп ... ... ... бүкiл ақша жинағының 20 пайызға жуығы кәсiпорындарда пайда болады
екен.
Қарыз капиталының жинақталатын екiншi көзi- бұл ... әр ... ... ... атап айтқанда: мемлекеттiң ... және ... ... ... ақша ... деңгейдегi
бюджеттердiң активтi қалдық ақшалары, сақтандыру ... ... және ... да ... ... ... уақытша бос тұрған
ақша қаражаттары. Жалпы капитал жинағындағы ... ... 10 ... ... ... ... құрылымының үшіншi көзi - бұл халықтың жинақ
қаржылары, яғни күнбе-күнгi ... ... ... ... ұзақ ... ... заттарды, қымбат тауарларды, жылжымайтын
мүлiктердi сатып алуға сақтап қойған ... бiр ... ... осы ... ... ... ... несие – қаржы
мекемелерiндегi шоттар бойынша ... ... ... пен ... да ... болады.
Әрбiр экономикалық категорияның мәнi мен мазмұны оның ... ... таба ... Ал оның ... ... басқа
категориялардан өзгешiлiгiн анықтайтын маңызын сипаттайды.
Тауарлық өндiрiс жағдайында қарыз ... ... ... ... ... несиелендiруден туындайды. Өндiрiс- үдемелi ұдайы
өндiрiстiң бастапқы, әрi шешушi моментi болып табылса ол ... ... ... ... ... келедi. Үдемелi ұдайы өндiрiс процесi қоғамның
материалдық игiлiктерiн үздiксiз өндiруде оның ... ... ... ... ... ... ... стадия-өндiрiс, айырбас – ауыстыру,
тарату және тұтыну-фазаларының ... бiр ...... бар ... ... тұтынуға қажеттiлiк сәйкестiкте затты (тауарды-өнiмдi)
жасайды; тарату, қоғамдық заңдарға сәйкес оларды таратып – бөледi; ... ... ... ... бiр рет ... түскен
қоғамдық өнiмдердi қайта таратып-бөледi; ақыр соңында осы ... ... өнiм ... ... ... ... ... шығарылған тауар-өнiмде тұтыну стадиясы да
болмайтын сияқты, тұтыну болмаған жерде өндiрiстiк фазада ... ... ... ... ... мақсатсыз өнiм-тауар өндiрiлген болған
болар едi.
Айырбас процесiнде уақытша бөлiнiп шыққан құнды ... ... ... өсiм ... қайтарып беру келiсiмi бойынша несие берушi мен қарыз
алушының арасында несие ... ... ... ... қарыз капиталы (қоры) ... және ... ... айналысынан уақытша бөлiнiп шыққан бос ақшасынан және
халық пен мемлекеттiң ақшалары жинағынан құралады. Ақша қоры ... ... ... –ол ... үнемдеу заңының талабы. Бұл ... ... ... ... ... ... шаруашылықтардың бiркелкi жұмыс iстеуі
үшін және оны ары қарай дамыту үшін де қосымша ақшаға қажеттiлік туындайды.
Бұндай ... ... ... ... атқару кезеңдерiнде айрықша
бiлiнедi.
Уақытша бос тұрған қаржыларды жинақтап оны ... ... ... ... ... ... және белгiленген уақытта қайтарып алуға
мүмкiндiк беретiн құрал-несие ... ... ... ... уақытша бос ақшаны iске (айналысқа) қосып және оны ұтымды
пайдаланып мезгiлi келгенде оның ... ... ... ... ... ... барлық субъектiлердiң
мүмкiндiктерiнiң көптеген күмән келтiруге болмайды, сол сияқты iс ... тек ... ... ... де ... Себебi ақша қаражатын несие
жүйесi бiр жағынан өзiнде ... ... ... – ол ... ... ... Нәтижесiнде ақшаны жинау және несие ... ... дәл сол ... бiр сома әрi ... әрi жинақ болуы
мүмкiн.
1.2. Несие жүйесiндегi несиелiк қатынастар мен банк ... ... ... ... ... ... ... жүйесi туралы екi түрлi
ұғым қалыптасқан: бiрiншiсi несие – есеп қатынастары оның түрлерi мен
несиелеу ... ... ... ...... институттарының
(мекемелерiнiң) жиынтығы.
Несие қатынастары қарыз капиталының қалыптасуымен оның ... ... ... ... мен ... ... Несие жүйесi несие
– қаржы мекемелерiнiң жиынтығы ретiнде жеке және ... ... ... ақшаларын есепшоттарда шоғырландырып оларды кәсiпорындарға, үкiметке
және халықтың әр түрлi топтарына қарызға бередi.
Несие жүйесiнiң қызметiнен ... ... ... ... ... ... мекемелерiнде әр түрлi субъектiлердiң уақытша
бос ақша капиталдарын шоғырландырып және ... ... бiр ... ... ... бiр ... ақымен қайтару үшін бөлiп беру анықтайды. ... ... ... ... ақша ... ... ақша ... бiр саласынан екiншi саласына ауысуын қамтамасыз ету арқылы
өндiрiстiң тиiмдiлiгiн арттыруға ықпал ... ... ... ... ұйымдардың және халықтың ақшалы есеп ... ... ... ... – ақ әр ... ... ... делдалдық,
инвестициялық, сенiмдiлiк, кеңес беру және с.с. көптеген операциялар өтедi.
Несие жүйесiнiң маңызы мен ел ... рөлi ... атап ... ақша ... ... ... мен мекемелердiң негiзгi және айналмалы капиталын
қалыптастыруға ... ... ... ... төлем айналымымен және
т.б. сипатталады. Мысалы: әрбiр ... даму ... ... ... және ...... формацияның өзiне тән және несие
жүйесiнiң құрылымы ... ... XX ... 20 – ... 90 ... бас ... дейiн бұрынғы Кеңестiк Одақтағы ... ... ... ... сай ... қатаң орталықтанған несие жүйесi
құрылды.
Несие қатынастарының даму ... ... ... көбеюi,
өндiрiс пен тұтыну салаларының банк операцияларын ... ... ... ... iшiнде АҚШ алдыңғы қатарда келедi.
Оған дәлел, ол елде ақша капиталының орташа ... ... үш ... ... жүйесi арқылы өтуi болып табылады.
Қазiргi кезде экономикасы дамыған мемлекеттердiң несие жүйесiнде
көптеген өзгерiстер кездеседi. Олар:
Бiрiншiден банк ... ... мен ... ... ... пайда болуы: XIX ғ. аяғы мен XX ғ. ... ... ақша ... көп ... ... iрi ... бөлiнiп
шыға бастады.
Бұл iрi банктер қарыз капиталының нарығында үстемелiк еттi. ... ... iрi ... және ... салушыларды өзiне тартып,
нәтижесiнде үлкен табыс табудан өстi.
Несие жүйесiнде iрi ... ... өсуi тек ... ... ... ... ... капиталдардың бiрiгуiнiң интенсивтi процесiмен
байланысты болады.
Капиталды шоғырландырудың және орталықтандырудың ашық және ... ... ... ұсақ ... ... ... ... бөлiмшелерiнiң дамуы, ал екiншiсiнде корреспонденттiк қатынастар
мен көпбанктiк жүйелердiң дамуы жатады. Корреспонденттiк қатынастар деген
несие ... ... ... ... ... операциялар,
олардың мақсаты – бiр бiрiнiң ... ... ... мен есеп
айырысуды жүзеге асыру. Корреспонденттiк ... ......... ... деп ... Оларда орасан iрi сома жинақталады.
Мысалы, АҚШ – тағы барлық ... ... ... ... iрi
банктердiң ресурстары басқа банктердiң ресурстарының ... ... ... ... 1960 – 1970 ... 50 iрi коммерциялық банктердiң
депозиттiк сомасы 88,8 млрд-тан 230,4 –млрд. долларға жетiп, яғни 2,5 ... ... ал осы ... басқа коммерциялық банктердiң депозиттiк сомасы
141,7 млрд – тан 255,1 млрд. долларға жетiп, яғни тек 1,8 есе ғана ... жылы осы 50 iрi ... 13,705 ... коммерциялық банктердiң
депозисттiк сомасының 47% -iн билеген болып табылады. (10; 292).
Iрi коммерциялық банктерден азғана алып банктер ... оф ... ... сити бэнк оф ... және осындай бiрнешеуi бөлiнiп шығып
олар өнеркәсiп – қаржы ... ... ... ... оларда басты
рөл атқарады. Олар – iрi банктердiң өзара қосылып, банк ... ... ... ... әр ... ... ... арасында бәсекенiң күшеюi. Банк
монополиясы мен несие қатынастарының өркендеуi қарыз капиталының нарығында
бәсекенi өрбiте түстi.
Бәсеке бiртектес және әр ... ... ... ... ... ... ... немесе сақтандыру компаниялары өзара бәсекеге
түседi. Бәсеке нәтижесiнде iрi компаниялар iрi мөлшерде ... оңай ... өз ... ... үшін ... ... ... Ондай
жеңiлдiктер несие алудың жағдайларына (яғни пайдалану мезгiлiне, мөлшерiне,
қайтарылуына) жасалады. Бiрақ банк ... ... ... ... проценттiк төлем ақысы сақталады. ... – ақ, ... ... ... ... көрсетiледi (мысалы, ... бойы ... ... әр ... ... ... беру, кеңес беру және тағы
сол сияқтылар).
Бәсекенiң келесi түрi әр түрлi ...... ... туындайды. Мысалы: коммерциялық банктер мен жинақ мекемелерiнiң
арасында жинақты өздерiне тарту үшін ... ... ... ... ... ... ... тауарларына берген қарыздың
үлкен бөлiгi үшін; ипотека нарығындағы сақтандыру компаниялары, ... және ...... ... ... 1970-80 ж.ж несие
мекемелерiнiң бәсекесi өсе түстi, оған себеп ... ... ... ... ... ... бiрсыпыра заңдарды алып тастау;
қаржылық инновацияның қарқынды өсуi, яғни несие –ақша операцияларының жаңа
түрлерiнiң және есеп ... мен ... ... нарығының құралдарының пайда
болуы; электронды – есептегiш машиналар мен ... ... ... несие аясында монополистiк бақталастықтың мүмкiншiлiгiн арттырды.
Осы процестердiң нәтижесiнде ... ... ... ... ... ... ... тенденциясы байқалып көп бағытты
несие мекемелерi құрыла бастады. Коммерциялық банктер бұрын ... ... яғни ... ... ... ... лизинг,
сақтандыру және сол сияқты қызмет түрлерiн кең қолдана бастады.
Бәсекенi күшейтетiн ... ... бiрi – ... ... қаржылық қызмет түрлерiн атқаруы. Бұл мекемелер банк
қызметiнiң тек кейбiреулерiн ғана ... ... ... ... ... ... ... оларды “банктiк емес банк”
деп атайды. Олар – ... ... ... ИБМ, Америкен экспресс және т.б-
ры операциялар жүргiзумен шұғылданады: өнеркәсiптiк және тұтыну несиесiн
беру; жылжымайтын ... ... ... ... ... ... қол ... басқарады.
Қазiргi кездегi банктер арасындағы бәсеке халықаралық дәрежеге
көтерiлуде. Өндiрiстiң ... ... мен ... ... ... еуровалюта нарығының өсуi банк ... және банк ... көп ... мемлекет
шекарасынан шығуына әкеп соқтырады. XX ғасырдың соңғы төрттен бiр бөлiгiне
АҚШ, Жапония, Германия, Франция және ... да ... ... iрi
банктерi халықаралық қаржы концерндерiне айналып әлемнiң әр түрлi елдерiнде
көптеген несиелiк, есеп айырысу, инвестициялық операциялар ... ... ... ... және көп ... ... ... банктер – ол әмбебап үлгiдегi iрi несие – қаржы
кешендерi болып ... Олар ... ... ... ... кең
желiсi мен мемлекеттiң ... ... ... ... несие
операцияларын бақылайтын жүйесi бар қарыз капиталының қозғалысындағы басты
делдалдар. Ұлтаралық банктердiң шетелдерде көптеген филиалдары, ... ... ... 1980 – ... ... ... 84 ұлтаралық
банктер болса, оның 22-сi АҚШ – та, ... мен ... ... 10 –нан, 7-еуi Францияда, ал Германия мен Канаданың әрқайсысында ... ... ... – ол ... ... iрi ... ... төлеуі арқылы құрылған халықаралық банктер топтамасы болып табылады.
Олар әлемдiк нарықта ұлтаралық банктердiң операцияларын iске ... ... ... ... нарығын жүргiзумен шұғылданады.
Үшiншiден банк капиталы мен өнеркәсiп капиталының ... ... ... ... пен банк iсiнде монополиялардың пайда болуы және
оладың бiрiгiп жұмыс жүргiзуi қаржы капиталының құрылуына ... ... ... несие – өнеркәсiптi несиелеудiң басты көзi болып табылады.
Банктiк несие өнеркәсiп компаниясының ... ... ... ... несие
берумен шешiп отырады. Сөйтiп, несие берушi мен ... ... ... ... ... ... ... банктердiң несие беруi; ағымдағы және есеп ... ... ... ... операциялары мен ақша иемдену
жұмыстары.
Төртiншiден несие жүйесiндегi құрылымдық өзгерiстер. ... ... ... ... ... мен ... ... масштабының ұлғаюы қаржы
капиталы нарығындағы банк iсiнiң кеңеюiне жол ... ... ... өзгерiстерiне әкеп соқтырады. Несие жүйесiнде жаңа буындардың
пайда болуына байланысты ... мен ... ... ... ... ... ... Мысалы, ХХ ғ. басында АҚШ – ... ... 7-i түрi ... ... ... түрi ... ... ж активтердiң 2/3-iн коммерциялық банктер, ал 1/3-iн сақтандыру және
жинақ мекемелерi жүргiздi. Ал 1987 ж ... ... ... ... ... 40% ... ... мекемелерiнiң, инвестициялық,
ипотекалық, сақтандыру компанияларының үлесi анағұрлым көтерiңкі. Осындай
өзгерiстер басқа өнеркәсiбi ... ... де ... ... (20; ... ... несие жүйесi күрделi, әрi көпбуынды құрылым болып
келедi. Егер несие мекемелерiнiң ... ... ... ... ... ... жүйесi үш элементтен тұрады:
1) орталық банк;
2) коммерциялық банктер;
3) маманданған несие –қаржы институттары.
Шаруашылық буындарына көрсетiлетiн қаржы ... ... ... және ... көлемiне, сондай-ақ мамандануына қарай несие
жүйесiнiң өзегi-банк жүйесi болып табылады, ал несиелендiру мекемелерiнiң
жұмысын үйлестiретiн ... ... ...... банк ... . ... түрлерi мен ерекшелiк сипаттары.
Несие жүйесiндегi несиелiк қатынастардың пайда болып, көрiнiс беруi
несие ... мен оның ... ... ... ... ... ... несиенiң мазмұны мен қолданылатын түрiн де өзгертедi.
Несие әртүрлi формаларда болып келедi. Негiзгiлерi болып: ... ... ... Бұл екi ... ... бiр – ... ... субъектiлерi,
құрамы, қарыз нысаны, динамикасы, процент мөлшерi және қызмет ету ... ... ... - ол бiр ... ... ... тауар өндiрушiге
сатқан тауары үшін ақша төлеудi кейiнге қалдырып, оны қарызға беруi. Бұндай
несиенің – ... ... ... ... ... ... табылады.
Вексельдiң ең көп тараған екi түрi бар: жай, ... ... және ... ... несие барлық несиелендiру жүйесiнiң негiзi ... Оның ... ... ... ... ... туындайды, яғни
кейбiр объективтi себептерге байланысты (мысалы, тауар өндiру ... ... ақша ... ... сай ... ... өндiрiс жыл мезгiлiне
байланысты ұйымдастырылып, онда өндiрiлген тауарларды сату да жыл мезгiлiне
байланысты жүргiзiледi) бiр өндiрушi нарыққа ... ... ... бiр
өндiрушi – сатып алушыда қолма – қол ақша болмаған жағдайда оған ...... ... ... ... (вексель жазып беруi арқылы).
Коммерциялық несие тауардың өндiрiстен тiкелей тұтынушыға түсуiн қамтамасыз
етедi, сөйтiп тауардың ... және ... ... қайталама айналысын
жеделдетедi. Ол сонымен қатар кәсiпкерлер мен ... да ақша ... ... ... қолдануда бiраз шектеулер бар. Олар:
1) бұл несиенiң көлемi ... тиiс ... ... ... бұл ... ... ел экономикасының жағдайына байланысты
өзгередi, яғни дағдарыс кезiнде капиталдың керi қозғалысы бұзылып
коммерциялық несиенiң көлемi ... бұл ... тек бiр ... ... ... оны тек ... – жабдықтарын шығаратын салалар пайдаланатын салаларға
бередi. Керiсiнше болуы мүмкiн емес.
Мысалы: ... ... өз ...... ... ... ... болады, яғни ауыл шаруашылығы өз өндiрiсiне тракторды
пайдаланады, ал ... ... ... ауыл ... өнiмдерi
жарамайды, яғни ауыл шаруашылығы трактор зауытына коммерциялық ... өз ... бере ... айтқанда, коммерциялық несиенiң банктiк несиеден ... – ол ... ... ... ... болып табылады.
Банктiк несие - ол банкте шоғырланған ... ... ... ... ... ақша ... ... несие. Коммерциялық несие
банктiк несиеден бiр қатар айырмашылықтары бар болып келедi.
Бiрiншiден коммерциялық несие ... ... ... ал ... ... түрiнде берiледi. Коммерциялық несиенi тауар өндiрушiлер мен сатушылар
бiр – бiрiне тауардың сатылуын ... ету үшін ... ... ... капиталы ретiнде берiледi.
Екiншiден коммерциялық несие мен банктiк ... ... яғни ... ... ... да ажыратылады.
Коммерциялық несиеде несие берушi ... де, ... ... ... ...... ... Банктiк несиеде несие берушi – ... ... ...... жеке ... болып келедi.
Үшiншiден коммерциялық несиенiң шектеулерi ... ... ... ... ... орын ... ... банктiк несиенiң қолдану
өрiсi кең. ... ... тек ... ... (сату – сатып алу)
қызмет көрсетсе, ... ... ... барлық топтарының уақытша бос
тұрған ... ... оны ... айналдырады.
Төртiншiден бұл екi несиенiң динамикасы (өсуi, өзгерiсi) да бiркелкi
болмайды. Коммерциялық несиенiң көлемi ... пен ... ... және ... ... өсіп және ... ... дамуы кезiнде оған ұсыныс пен сұраныс өсiп, дағдарыс кезiнде
төмендейдi.
Дағдарыстың әсерiнен тауарды өндiру мен сату ... ал ... үшін ... ... ... ... ... жанданып көтерiлуi
кезiнде нақты капиталдың көлемi өсiп ... ... ... ... ... ... ұлғаяды. Осыдан банктiк несиенiң екi ... ... ... ... ... ... ... өсiру үшін
пайдаланса, онда капитал қарызы, ал қарыз мiндеттемелерiн өтеу үшін ... ... ... онда ақша қарызы болады. Банктiк несиенiң шартты
түрде мұндай екiге бөлiнуi қарызгердiң алған ... ... ... ... Егер ... ... кепiлдiгiне тауар, вексель,
бағалы қағаздарды берiп алса онда- банктен ақша қарызын алғаны, ал ... ... ... ... ... ... несие алса онда -капитал
несиесiн алғаны болып табылады.
Банктiк несиенi экономиканың кез келген ... ... яғни ... бiр ... босаған ақша капиталы кез келген
басқа салаларға берiлуi ... ... ауыл ... өнеркәсiп
өндiрiсiне, т.с.с.).
Несиенiң негiзгi екi формасы коммерциялық және ... ... ... ... ... ... бiрнеше түрге бөлiнедi:
аграрлық несие, ипотекалық, мемлекеттiк, банкаралық, шаруашылықаралық,
халықаралық, ... ... және ... ... – ол ауыл ... ... ... мен
айналмалы капиталдың қызметiн қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ауыл ... спецификалық
маусымдық сипатындағы ерекшелікпен байқалады. Өндiрiстiк негiзгi капиталдың
(қордың) қалыптасуына және дамуына ... ... ... ... банк ұзақ уақытқа күрделi қаржы несиесiн бередi. Ауыл шаруашылығының
өндiрiстiк айналым капиталына және уақытша қажеттiлiкке мерзiмдi ... ... ... ... ... сол жылғы болатын астық
өнiмдерiн кепiлге сала отырып ... да, ... ... ... ... – ол жылжымайтын мүлiктердi: жердi, өндiрiстiк және
тұрғын ұй ғимараттарды, пәтерлердi кепiлдiкке алып ұзақ мерзiмге берiлетiн
ақшалай ... ... ... Мүлiктердiң кепiлге алынғаны туралы
ипотекалық банк несие алушыға ... ... ... ... ... қоры (ақша көзi), негiзiнен банктер мен корпорациялардың
ипотекалық облигациялар шығарып (эммиссия), ... ... ... несие – ол ... пен ... ... ... органдардың) қарамағына заңды және жеке тұлғалардың
бос ақша ... ... ... ... уақытша пайдалануға
шоғырландыру үшін және ... ... ... шешу үшін
облигациялар шығарып, оларды сату ... ... ... ... ... ... – жалпымемлекеттiк қаржының басты буындарының бiрi
және несие ... ... бұл ... ... ... және оның ... ... – несие алушылар, ал екiншi ... ...... және ... ... болып табылады. Халықаралық
экономикалық қатынастар саласында мемлекет қарызгердiң де, ... ... ... ... де ... көрiнедi.
Мемлекеттiк несиенiң ерекшелiгi қарызға берiлген қаржаттардың
қайтарымдылығында, ... және ... ... ... банк ... ... ... Несие қоры ұлғаймалы
ұдайы ... ... ... ... ету ... мен ұйымдарды несиелендiру және оның тиiмдiлiгiн арттыру үшін
пайдаланылады. Несиелердi жеке адамдар да ала алады. ... ... ... ... ... ... өнiмдi пайдалану болып
табылады.
Мемлекеттiк несиенiң көмегiмен жұмылдырылған қаражаттар ... ... ... оның ... ... бар
болып келедi. Мемлекеттiк несие жөнiндегi қатынастар мына негiздерде қаржы
қатынастарында болады:
1) мемлекеттiк ... ... ... ... әр ... – өндiрiстiк, өндiрiстiк емес, сол ... ... ... де ... ... ... ... ретiнде қаралады;
2) алынған және берiлген несиелер үшін есеп айырысулар, олар ... ... ... ... есебiнен жүргiзiледi.
Бюджет кiрiстерiнiң негiзгi және тұрақты бөлiгiн ... ... ... арқылы жұмылдырылатын қаражаттар
“антиципацияландырылған салықтар”, яғни мерзiмiнен бұрын ... ... деп ... ... ... шеңберiнде мемлекеттiк несие ақша
қаражаттарын (оларды кейiн қайтару шартында) қайта ... ... ... Бұл халықтың, кәсiпорындар мен ұйымдардың уақытша бос
ақша ... ... ... Бұл функцияда мемлекеттiк
несие жинақ ақшаны ұйымдастыру нысандарының бiрi ... ... ... iс – ... ... ... ұлғаймалы ұдайы өндiрiстiң
ауқымын арттыру және оның ... ... ... табылады.
Мемлекеттiк несиенiң екiншi қосалқы функциясы – реттеу функциясы.
Бiрiншi кезекте мемлекет несиелiк проценттiң мөлшерiне ... ... ... ... ... ... капиталының рыногiнде қаржыгер бола отырып
ол бұл капиталға деген сұранымды, мұның ... ... ... ... Сөйтiп, мемлекет бұл рыноктегi бәсекеге араласып одан
жекелеген ... ... ... ... Бұл- ... белгiлi бiр түрлерiн инвестициялауына шектеудi туғызады. ... ... ... ... ... алу ... ... қысқаруына әкеледi, мұның өзi ақша эммисиясының зардаптарын ... ... ... ... егер ... ... ... функциясының көмегiмен мемлекет
қаржы ресурстарын тiкелей белгiлi бiр салаларға (немесе қажеттi өндiрiстiң
дамуына) бағыттайтын болса, реттеушiлiк ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың субъектiлерiне
қосымша жанама ықпал етуге қол жеткiзедi.
Мемлекеттiк несиенiң рөлi ... ... ... бос ... ... мүмкiндiктерiне және оларды
мемлекеттiң кезек күттiрмейтiн қажеттерiн қаржыландыруға бағыттауға болады.
Мемлекеттiк несие түрлерi ... iшкi, ... ... ... ... ажыратылады.
Iшкi кредитте мемлекеттiк несие қатынастары жан – ... ... де, ... ретiнде де елдегi үкiметтiң, ... ... ... ... және халықтың арасында пайда
болады.
Халықаралық кредитте ... бiр ... ... ... ... ... ... басқа мемлекеттердiң үкiметтерi,
банктерi, компаниялары, сондай –ақ ... ... , банк ... ... ... ... мемлекет – донор несие ұйым – ... ... ... ел ... – ел деп ... ... несие отандық қарызгерлер: кәсiпорындар, ұйымдар,
фирмалар, жергiлiктi билiк ... ... ... ... елдердiң
несиелерiне берiлген кепiлдiктер бойынша үкiметтiң мiндеттемелерi ретiнде
болады. Қарыз шарттары орындалмаған жағдайда үкiмет ... ... ... ... ... ... қарызгердiң мүлкiне немесе
басқа активтерiнен, бюджет қаражаттары есебiнен қарыздың сомасын төлейдi.
Банкаралық несие – ... ... ... ... ең кең тараған түрi ... ... ... ... ... ... банктiң клиенттерiне берiлетiн басқадай несие
түрлерiне, есептiк саясатын (учетная политика) анықтауға негiздеме болатын
маңызды фактор. Мұндай ставканың ... ... ... ... ... себебi ол банкаралық несие нарығының тiкелей ұйымдастырушысы –
үйлестiрушiсi және белсендi қатысушысы – мүшесi болып табылады.
Шаруашылықаралық ... - ол ... ... ... ... ... корпорация) өздерiне әкiмшiлiк жолмен бағынатын
кәсiпорындар мен мекемелерге қаржы ... ... ... ... ... Бұндай несиелендiрудiң түрi бұрынғы кеңестiк одақта (КСРО-да) ... ... ... банктiк несиемен салыстырғанда ол несиенiң көлемi және
оны пайдаланатын шаруашылық ... өте аз ... ... себебi
шаруашылықаралық несие мемлекеттiң қаулысымен кездесiп қалған (салдарынан
болған) қаржы қиындығын жою ... ... ... ... ... ғана ... несиенiң басқа несиелерден айырмашылығы:
1) бұл несие субъектiлерi мiндеттi түрде бiр шаруашылық ... ... ... тек ақша – ... түрiнде ғана берiледi;
3) қайтарылғанда несиенi пайдаланғаны үшін өсiм ақы ... ... ... кепiлдiк берiлмейдi және белгiлi бiр мезгiлде
қайтару туралы мiндеттеме жасалынбайды, яғни шаруа ... ... ... соң ... ... үкiмiмен несие
қайтарылып алынады.
Соңғы уақытта шаруашылық аралық несиенiң тауарлы түрi ... ... ... механизмдер, станоктар мен өндiрiсте қолданылатын
техникалар несиеге берiлуде.
Мұндай жағдайларда несие қатынастарының ауқымы ұлғаяды. Несиеге,
масалы, ... ... ал оны ... несие алушының өндiрген тауарымен
өтелуi орын алып отыр.
Тұтыну несиесi – ол ... ... ... ... ... сату ... ... Несие алушы – халық, ол несие берушi – әртүрлi
өндiрiс орындары, фирмалар, банктер, ... ... ... Тұтыну несиесi
коммерциялық несие формасында (яғни бөлшек сауда орындары арқылы төлемiн
кейiнге қалдырып тауар сату ) және ... ... ... ... ... ... ... ақша беру – ұзақ жылдар уақытында ...... ... ... ... теледидарлар және тағы
басқалар) берiледi. Несиенiң бұл түрiнде банк пен халық арасында делдал да
болуы мүмкiн. Мысалы: ... ... ... ... бiр сомаға тауарды
сатады да сол сома көлемiнде банктен ... ... ... ... ... отбасыларына да (мысалы, егер жастары 30-дан аспаса және үйленгендерiне
үш жыл өтпесе) берiлген. Мұндай несие ... ... ... ... ... ... болатын.
Несиенiң түрлерi ол ұйымдастыру – экономикалық нысандарына
(белгiлерiне) байланысты әрбiр ... ... ... ... ... ... жiктеудiң әлемдiк бiркелкi стандарты жоқ. Несие
қатынастарының дамуына және ... ақша ... ... байланысты
несие ақшадай және тауардай болып бөлiнiп, одан әрi несиенiң жаңа ... ... ... ... ... маңызы деп түсiнетiнiмiз оны қолдану
әдiстерiн пайдаланып мемлекет пен ... үшін қол ... ... ... ... ... оны қайтарып беру (несиенiң
қайтарымдылығы), ... бiр ... ... пайдалану (несиенiң
мерзiмдiлiгi), пайдаланғаны үшін ақы төлеу (несиенiң төлемділігі) ... бұл ... ... ... ... ... зор ... “Қазақстан Халық Банкi” акционерлiк қоғамының (АҚ)
экономикалық сипаты.
“Қазақстан Халық Банкi” АҚ –ы 80 ... аса ... берi ... ... үшін табысты жұмыс iстеп келген аса iрi әмбебеп
коммерциялық банк және ... ... ... ... ... табылады.
Ол республикадағы банктер iшiнен алғашқы үштiкке кiредi. Банк
дамуының ... ... ... ... де, көп ... ... ... қаржылық қызмет көрсетудің жаңа ... ... ... ... ... ... ең ... – клиенттерге қызмет
көрсетудiң саласын арттыру болады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... жариялануы
елiмiздегi банк қызметi мен олардың ... ... ... ... ... ... және қайта құрылуына тiкелей әсерiн
тигiздi.
Егемендiк жарияланғаннан кейiн 1990 жылдың желтоқсан айында – ... ... ... ... сай ... ... банк ... бiрден кiрiсiп кеттi. 1991 ... ... ... ... банк реформасының бастауы ретiнде “Қазақ КСР-ғы ... ... ... туралы” Заң қабылданды.
Ел тәуелсiздiгi ресми жарияланғаннан кейiн, бiр өткен соң 1992 жылы
Қазақстан Республикасының Жинақ Банкi құрылды және оның ... ... ... ... заңды тұлға болып танылды.
1993 жылы Жинақ Банкi Қазақстан Республикасының Үкiметiне жататын ... ... ... “Қазақстан Халық Банкi” болып қайта құрылды.
1995 жылы Банк жабық ... ... ... ... ... ... ... шiлде айында Банк акционерлерiнiң жалпы ... ... ... ... Үкiметтiң 100%-дық қатысуымен “Қазақстан Халық
Жинақ Банкi” ашық акционерлiк қоғамы болу ... ... ... ... ... 1998 ... 6-шы шiлдедегi №644
“1998 – 2001 ... ... ... Халық Жинақ Банкiсiн
жекешелендiру (приватизация) этаптары бойынша негiзгi бағыттары ... ... осы жылы ... капиталы ұлғайту бойынша жұмыстар
жүргiзiле бастады.
Бүгiнгi Халық Банкiнiң тарихы – бұл оны ... мен ... құру мен ... ғана ... ... технология жаңалықтарын
үзiлсiз меңгеру, банкингтiк спектрды кеңейту және жаңа ... ... ... ... ... ... ... филиалдарды
дамыта отырып кiшi және орта ... ... ... жеке және ... ... ...... қызмет,
зейнет ақы және еңбек ақылар төлеу, салықтық, ... және ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасының “Банктер және банк қызметi ... ... ... депозиттiк салымдар қабылдау, несиелер берудi жүзеге асырып,
өз клиенттерiнiң қаржылық сұраныстарын қанағаттандыру мақсатымен бiр тұтас
комплекстi басқадай банк ... мен ... ... ... ақы ... VISA ... және Master Card
International пластикалық карточкаларын шығарып, қазақстанның карточкалар
рыногiнде ... ... ... ... ... Айналымдағы карточкалар екiншi
деңгейдегi банктер көрсеткiшiнде 88%-дан астамын құрайды.
Депозиттiк салымдардың ерекшелiктерi: оларды ашу және ... ... ... ... ғана емес, қолма – қол емес түрде де жүргiзiледi,
яғни басқа салымға аудару ... ... ... ... ... ... ... мерзiмi аяқталған соң сiздiң ... ... Банк ... ... басқа шотқа аударым жасайды, коммунальдық
және басқа да қызметтердiң төлемiн жүргiзе ... ... ... ... ... ... тартымды-
қызғылықты салым түрлерi: "Халықтық", ... ... ... "Ақ-Бота", тағы басқалары қызмет етедi.
Депозиттiк салымдар жасау ... оны ... бере ... ... ... ... ... болады.
Клиенттердiң несиеге қажеттiлiгiн қанағаттандыру үшiн мақсатты
пайдалану мен бизнес ерекшелiгiн ... ... ... ... ... ... кредиттiк бағдарламаларды жүзеге асыруда:
1) кiшi және орта ... ... ... ... бағдарламасы;
2) жеке тұлғаларды несиелендiрудiң аймақтық бағдарламасы;
3) кiшi және орта аграрлық бизнестi несиелендiру бағдарламасы;
4) кәсiпорын кепiлдiк берумен (гарант бойынша) оның ... ... ... бағдарламасы;
5) Еуропа қайта құру және даму Банкiсiнiң кредиттiк линиясы бойынша
кiшi бизнестi несиелендiру бағдарламасы;
6) ... ... ... ... ... несие беру
бағдарламасы;
7) "Қазақстан Халық Банкi" АҚ- ының жинақ ... ... ... ... ақша ... ... ала
отырып жеке тұлғаларға несие беру бағдарламасы;
8) отандық тауар өндiрушiлер мен қызмет атқарушыларға банктiк қарыз
беру ... ... ... ... АҚ-ң арнаулы зейнетақы салымы бойынша
жинақ шотқа келiп түсетiн ақша қаржыларын ... ала ... ... беру бағдарламасы;
10) Әлемдiк Банк линиясы бойынша ауылшаруашылыған несиелендiру
бағдарламасы.
Қарыз қаражатын ... ... ... ... ... заңдарына, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiсiнiң
нормативтi құқықтық актiлерiне ... ... ... АҚ-ң iшкi ... сәйкес және солардың негiзiнде жүзеге асырылады.
Жеке тұлғаларға несие ресурстары мынадай мақсаттарға берiледi:
1) айналым капиталын ұлғайтуға ... т.б. ... ... ... ... инвестиция жүргiзуге (жылжымайтын мүлiктi,
қосымша қондырғыларды, т.б. сатып алуға);
3) тұтынушылық, тағы ... ... ... ... ... ... капиталын толықтыруға;
2) негiзгi капиталды инвестициялау үшiн берiледi.
Несие бойынша сыйақы ставкалары нақтылы ... ... және олар ... ... (теңгемен) берiлген жағдайда жылдығы
11%-дан 28%-ға дейiн, ал шетел валютасымен (АҚШ ... ... ... ... ... маусым айынан бастап “Қазақстан ... ... ... ... ... жеке тұлғаларға несие берудiң түрлi бағдарламасы
бойынша жұмыс жүргiзуде. 2005 жылдың 1-шi қаңтарында филиал ... ... мың ... ... ... ... ... күнге мерзiмiнде
қайтарылмаған қарыз-несие жоқ және 342 ... ... ... ... ... Банкi” АҚ-ы банктiк қызмет көрсету (атқару)
нарығында айтарлықтай күштi бәсекелес болып ... Оның бұл ... ... болып бүкiл республика бойынша басқа ешбiр
коммерциялық ... жоқ ... ... ... ... ... мен аудандардағы) филиалдары мен бөлiмшелердiң болуында ... ... ... жүйесi (сеть) 2005 жылдың 1-шi қаңтар айында ... ... оның ... 20 ... және ... ... ... мен 487 есеп- кассалық бөлiмдердi бiрiктiредi. Банк
қызметкерлерiнiң жалпы саны 9188 ... ... банк ... ... ... ... ... кезекте,
клиент пен банк қызығушыларының тепе-теңдiгi, әрбiр клиентке жекеше ... және ... ... диалогқа (пiкiр алысуға) дайын екендiгi болып ... және ... ... ... дамуымен олардың
тұрақты өсу қарқыны байқалады. Оның дәлелi есебiнде клиенттер сенiмiнiң
артуы арқасында Банк ... ... ... ... ... ... табылады және осыған қатысты маңызды ... ... ... болып саналады. Клиенттер салымдары жалпы мiндеттемелер құрылымында,
2005 ж 1-шi қаңтарында, 73% немесе 135,4 млрд. теңге болып, 2002 ж ... ... ... ... қызметiне қызығушылық арттыру үшiн ... ... ... ... ... және ... қызметтерiн бiрiктiрудi
жоспарлап отыр, яғни салымшылардың ... үйге ... бiлiм ... ... және демалысқа төлем қажеттерiн қанағаттандыруға бағытталған
аралас схемалар жасау ... ... ... ... ... ... үшiн %-тiк емес ... қолдану көзделуде.
Қазақстан Халық Банкi халықтық қоғам статусын иемдендi, Әлемдiк ... ... ... және жеке ... ... ... ... ұлттық жүйесiне қатысушы болып табылады.
“Қазақстан Халық Банкi” АҚ-ы активтерi мен меншiктi капитал көлемiне
қарай Қазақстан Республикасының ... ... аса iрi ... үштiгiне енедi. Активтер балансындағы құрылым мен құрам динамикасын
талдау арқылы олардың абсолюттiк көлем салыстырмалы өсу ... ... ... ... және оның жеке түрлерiнiң азаюын анықтауға
болады.
Банк балансын ... ... ... ... және ... тәсiлдерiн қолданып, олардың өзгерiстерiн анықтаймыз.
Көлденең талдау жүргiзу кезiнде әртүрлi баланс статьяларының белгiлi-
бiр ... ... ... және ... ... шараларын анықтап,
ондай өзгерiстерге бағалау жүргiзуге болады.
Қаржылық жағдайда бағалау үшiн баланстың ... және ... ... ... ... келедi, себебi ондай талдаудың мақсаты жиынтық
баланстағы ... ... ... ... беру және оны ... ... ... актив және пассив көрсеткiштерiн талдаудан
көретiнiмiз жалпы бiр ... 2004 ж 1-шi ... ... 2005ж 1-шi ... ... ұлғайғанын байқауымызға болады. Оның iшiнде маңызды
экономикалық көрсеткiштермен ... ... ... 115,7% ... ... ... ... салық төлеудiң де мiндеттемелерiнiң
азайғандығын көремiз.
2.1 кесте
“Қазақстан Халық Банкi” АҚ-ң активтерiн ... (мың ... |01.01. |% |01.01. |% |( |% ... |2004 ... |үлесi| | ... ... ақша |6320279 |0,03 |7992275 |0,03 ... |126,4 |
|II. Қ.Р-сы Ұлттық банкiндегi |2010204 |0,01 |2772891 |0,01 |+762687 |137,9 ... ... мен ... | | | | | | ... ... ... |21678 |0,00 |25151 |0,00 |+3773 |116,0 ... | | | | | | ... ... ... ... |0,08 ... |0,14 ... |221,1 |
|бағалы қағаздар (нетто) | | | | | | ... ... ... ... |0,05 ... |0,08 ... |199,6 ... есеп-шоттар мен| | | | | | ... ... | | | | | | ... Басқа банктерге берiлген |685245 |0,01 |602663 |0,00 |-82582 |0,88 ... мен ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... көрушлерге талап |151369847 |0,73 |153276641 |0,61 |+1906794 |101,2 |
|(нетто) | | | | | | ... ... ... қағаздар |8463798 |0,04 |11304651 |0,04 |+2810853 |134,2 ... | | | | | | ... ... ... және |1045697 |0,01 |1224771 |0,01 |+179074 |117,1 ... ... | | | | | | ... Негiзгi қаржылар(нетто) |6830420 |0,04 |7050442 |0,02 |+220022 |103,2 ... ... емес ... |232265 |0,00 |252266 |0,00 |+20001 |101,6 ... | | | | | | ... ... активтер (нетто) |5717023 |0,03 ... |0,05 ... |227,6 ... жиынтығы |208651525 |1,00 |252768295 |1,00 |+44116770 |121,1 |
2.2 ... ... ... АҚ-ң ... мен ... құрамын
талдау
| |01.01. 2004|% |01.01. |% |( |% ... | ... ... | | ... ... корр-к есеп – |2086515 |0,01 |3426177 |0,01 |+1339662 |164,2 |
|шоттары мен салымдары | | | | | | ... ... ... |0,59 |150134042 |0,59 |+27029643|121,9 |
|есеп-шоттары мен салымдары | | | | | | ... ... ... |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... ... ... ... |0,14 ... |0,14 ... |123,4 ... тартылған қаржылар |4173030 |0,02 |6980874 |0,02 ... |167,3 ... ... |6259545 |0,03 |9018755 |0,03 ... |144,1 ... мiндеттемелер |4173034 |0,02 |158194 |0,00 ... |26,3 ... ... |22951667 |0,11 |26994409 |0,11 |+4042742 |117,6 ... ... ... |0,92 ... |0,92 ... ... | | | | | | ... ... ... |0,05 |12072939 |0,05 |+1640363 |115,7 ... ... жай ... |6259545 |0,03 |8361750 |0,03 ... |133,5 ... акциялар |4173030 |0,02 |3711189 |0,02 |-461841 |88,9 ... ... |- |- |- |- |- |- ... ... ... таза |417303 |0,02 |4234802 |0,02 |+61772 |101,5 ... банктiң резерв | | | | | | ... және ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... таза табыс (орны |4173030 |0,02 |3702766 |0,02 |-470264 |88,7 ... ... | | | | | | ... ... |16692122 |0,08 |20010507 |0,08 ... |119,8 ... ... ... |1,00 ... |1,00 ... |
Көрсеткiштер бойынша да оң нәтижелерге жетiп, жалпы активтер көлемi
де 121,1% -ға өскен болып табылады.
Ендi Банктiң 2002 және 2004 ... ... ... ... ... тг) ... |2004 |2003 |( ... |% |
|Ғимараттар |3451971 |3268813 |+183158 |105,6 ... ... |434256 |350727 |+83529 |123,8 ... мен |4085610 |3490246 |+595364 |117,0 ... | | | | ... |2309664 |2193705 |+115959 |105,3 ... ... |9303491 |+978010 |110,5 ... ... ... |-749394 |134,1 ... ... |7045844 |6817228 |+228616 |103,3 ... ... 31-шi ... ... ... қалдық сомасы 7,0
млрд теңгенi құрады. Олардың өсуi 3,3%. Жыл басындағы 9,3 млрд ... ... жыл ... 1,5 млрд теңге келiп қосылады, оның iшiнде ... ... мен ... ... ... ... Бұл дегенiмiз-
банкингтiк технологиялық процестердi жаңарту болып табылады.
Мiндеттемелер:
Банк мiндеттемелерiнiң жалпы сомасы есептiк кезеңде 45,6% өсiп, 175,1
млрд ... ... ... ... ... меншiктi депозиттiк базасы бар.
Клиенттер салымдарының жалпы мiндеттемелер ... ... 77,3%, ... ... ... 135,4 млрд ... ... капитал:
2005 жылдың сәуiр айында дауыс беруге құқығы жоқ ... ... 18 млн. ... ... ... ... 6-шы ... категория бойынша KASE құнды қағаздардың ресми ... ... Осы ... 23-шi ... Қ.Р ... ... қарапайым және
артықшылығы бар акциялардың 2,7 млрд теңгеге 7-шi эмиссиясы ... және ... ... жай және ... ... ... Банктiң акционерлiк капиталы 2004 ... ... 9669,7 млн ... ... ... ... ұлғайды.
Жыл аяғында акционерлiк капитал 74226 қарапайым және ... бар ... ... ... бизнес.
Бөлшек бизнес негiзiнен Банк филиалдарында шоғырланған регионалдық
филиалдардың бөлшек несиелеудегi алатын ... 87% және жеке ... ... ... ... ... ... негiзгi мақсаты –
жеке тұлғалардың ... ... ... ... және
тұрақтандыру болып табылады.
Халықты несиелендiру мөлшерi 2004 жылы 70,2%-ға өсiп 7,5 млрд теңгенi
құрады. Осы жыл ... ... ... өсу қарқыны 29,2% болып, жеке
тұлғалар депозиттерi жыл аяғында 7,10 млрд теңге ... ... ... 40,5% ... ... ... ... депозиттердiң
ұзақ мерзiмдiк сақталуына бағытталған.
Карточкалық бизнес ары қарай дамуда. Банктiң төлем карточкаларын
есептiк жылда ... саны 20,6% өсiп 1172 мың ... ... ... ... ... техникалық базасы жетiлдiрілуде. Қазiргi кезде
банк ... 372 ... 1678 ... ... қызмет
етедi және олардың сеттiк жүйесiн ары қарай кеңейту жоспарланып отыр.
Банк 2002 жылда 823,6 мың аударымды 6,2 ... және 7,2 ... 13,3 млн. АҚШ ... ... және орта кәсiпкерлікті қаржыландыру бойынша Банк елiмiзде
алдынғы орынды келеді. Осы ... ... ... ... банк
несие портфелiнiң жоғарғы дәрежелiк бағытын ұсынуға ұмтылыс жасайды. Осының
нәтижесiнде кiшi және орта ... ... ... жылдам өсiп екi
еседен асып түстi.
Нәтижеде заңды тұлғаларға несие беруде региондық ... ... -дан ... ... ... Кiшi және орта ... ... несие
сомасы жыл аяғында 25 млрд. теңгенi құрады.
Тармақталған филиалдық сетьттер, ... ... ... ... нарығындағы жетекшiлiк ... және ... ... ... халықпен және мемлекеттiк мекемелермен есеп
айырысу бойынша агенттiк ... ... ... ... ... жылы республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң қаржыландырумен
зейнет ақы мен барлық жәрдем ақша түрлерiне 157 млрд теңге ... ... мен ... ... ... және ... шоттарға
тiкелей есепке алуды елiмiздiң барлық ... ... сол ... ... ... ... жүзеге асырады.
Банк агент ретiнде жеке ... ... ... ... ... басқа да төлемдердi нақты ақшадай қабылдауды
қамтамасыз етiп, банк 2004 жылы 2,2 млрд ... аса ... ... ... ... ... таза пайдасы 1871,2 млн теңге болды.
Бұл, 2003 жылғы 31,1 млн теңге пайдаға қарағанда айтарлықтай ... ... ... ... ... барлығы да төменгi тармақтардағы филиалдар
мен бөлiмшелердiң табысты, тиiмдi жұмыс жүргiзуінiң арқасында қол жеткiзген
деп ... оның ... ... облыстық филиалдың да қосқан үлесi бар
деп бiлемiз. Халыққа қызмет көрсетудi Алматы ... ... ... ... ... ... ... оны жақсы жолға қоюмен жүргiзедi.
3-бөлiм. Қ.Р-ң экономикасындағы тұтыну несиесiнiң даму
перспективалары.
3.1. “Қазақстан Халық Банкi” АҚ-ы ... ... ... ... клиенттерге беру жағдайы мен тәртiбi.
Тұтыну несиесi-қарыз ... және оның ... ... ... ... ... қарыз болып табылады, атап айтқанда ұзақ
уақытқа тұтынылатын ... ... ... (үй ... тұрмыстық
техникаларын және басқадай өндiрiстiк тауарларын), автокөлiктерiн жөндеуге
немесе сатып алуға, саяжайды (дачаны) және тұрғын үйдi қайта тұрғызуға ... ... ... салтанат кештерiн (торжество) өткiзуге, бiлiм
алудың ақысын төлеуге, сол сияқты медициналық қызметтердi, демалыс, туризм,
кезек күттiрмейтiн ... және ... ... ... өткiзуге бағытталады.
Бөлшек несиелендiру ұйымдастыру өзiне мынадай этаптарды бiрiктiредi:
1) бөлшек несиелендiру үшiн клиенттердi тарту ... ... және ... алдын ала жіктеу;
2) несиелендiру өтiнiшiн және тапсырылған құжаттарды талдау бойынша
бэк-офис қызметi;
3) несие беру ... ... ... ... ... және ... беру;
5) несиелiк мониторинг
Фронт-офис қызметi:
Фронт – офис филиалы ... ... үшiн ... ... жауап бередi, бөлшек несиелердi сатуды ұйымдастырады және бэк-офис
үшiн құжаттар пакетiн дайындайды.
Бөлшек ... ... ... және ... бойынша,
жарнамалау науқанын және потенциалды ... ... ... ... оның ... кросс-селинг аясында атқарылатын
жұмыстарды филиалдың басқа да мамандарымен бiрге ... ... ... ... тартылған клиенттермен жүргiзiлетiн
жұмыстар менеджерге жүктеледi, а есептiк-кассалық бөлiмде шоттық ... ... ... Жеке ... болу ... және ... ... клиенттерге
Банктiң бөлшек несиелендiру жағдайы мен тәртiбi туралы ... ... ... ... ... ала бағалау, жiктеу (квалификация);
3. Несиелендiру үшiн қажеттi ... ... ... ... беру;
4. Кепiлге қойылатын мүлiктерге сақтандыру полистерiн дайындап,
жасау;
5. Қарыз алушылар мен ... ... ... ... беру
құжаттарына (қарыз келiсiм-шартына, ... ... ... ... ... ... басқаларына) қол қоюларын ұйымдастыру;
6. Ссудалық қарыздың жағдайы туралы қарыз алушыларды ақпараттандыру
(хабарландыру);
7. Бөлшек несиелендiру үшiн клиенттердi тарту ... ... мен ... ... ... ... оның ... мақсатты тобы бойынша оларды меңгеру ... ... ... ... ... ... ... менеджерлерiнiң қызметтерiн үйлестiру.
Бөлшек несие алуға тiлек ... ... ... ... ... ... оның ниетiн және қажеттiлiгiн анықтайды, несиенi
алу керектiгiнiң дәлелдiгiн (мативациясын) және осы ниеттiң дайыптылығын
(шыншылдығын) да анықтап ... ... ... ... мағлұмат алғаннан соң менеджер банк
өнiмi және ... ... ... ... ақыл-кеңес бередi, оған
несие алуға байланысты барлық құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... оның жұмыс орнын,
отбасы мүшелерiн және құрамын, айлық табыстары мен ... ... ... ... ... тұлға алдындағы қаржылық мiндеттемелерiн,
оның несиелiк тарихын және басқа да қажеттi мәлiметтердi де анықтайды.
Алынған мәлiметтер ... ... ... ... несие
саясатының талаптарына сай болатындығына алдын ала бағалау ... ... ... мен ... ... ... келiсу процесi
кезiнде менеджер несие бойынша ай сайынғы ... ... ... ... ала бағалау нәтижесi бойынша менеджер онымен жұмысты қарай
жалғастыру мүмкiндiгi туралы қорытынды жасайды.
Егер де клиент табыстарының жеткiлiксiздiгi себебiмен ... ... ... ... ... немесе қарыз алушыны бағалау ... ... сай ... ... ... несиенi беру мүмкiндiгiн
қарастыратын факторларды анықтайды.
Егер де беру мүмкiндiгiнiң факторлары болмаған ... ... ... ... ... ... (отклоняет).
Егер менеджердiң пiкiрi бойынша клиент несие ... ... ... ... оған несиенi алу үшін алдымен анкета берiледi.
Несие алу үшiн қажеттi құжаттар ... ... ... ... ... ... ... беретiндiгiн және олар қай жерде екендiгiн
толықтай түсiндiредi.
Құжаттар пакетiн жасау үшiн менеджер ... ... ... кезектi
кездесу уақыты мен күнiн белгілейді. Қалыптастырған (жасалынған) құжаттар
пакетiмен және толтырылған анкетасымен клиент Банкке келгеннен соң ... ... ... ... және ... банк талаптарына
сәйкестiгiне де тексеру жүргiзедi. Бұл жерде алынған құжаттар негiзiнде
клиенттiң бұрынғы берген мәлiметтерiнiң ... ... ... айырмашылық болған жағдайда клиенттi алдын-ала бағалау қайтадан
жүргiзiледi.
Құжаттар ... ... ... жағдайда менеджер оны бэк-офиске
қарауға жіберу үшiн ... ... ... да, ... ... ... құжаттар пакетiн берумен бiрге клиент қолданыстағы
тарифқа сәйкес несие өтiнiшiн қарағаны үшiн ... ... ... ... ... ... ... кейiн кепiлге берілген мүлiктi
сараптау үшiн бағалаушы маман мүлiк тұрған жерге келедi. ... ... ... ... келу ... ... ... кезеңде клиентпен жұмыс жүргiзу бойынша фронт-офис ... ... ... ... беру үшiн ... ... ... қызметi.
Бэк-офис қарыз алушының (клиенттiң) төлем қабiлеттiлiгiн талдау және
несие алу үшiн өтiнiштiң заңдылық ... ... ... ... несие тәуекелдерiне талдау жүргiзiп, бөлшек комитетiнiң
несиенi беруі туралы шешiм қабылдау үшiн ұсыныс ... ... ... ... бойынша ... ... ... ... ... ... (ары қарай несиелік
офицер) және заң қызметi (юрид.служба) мен ... ... ... ... жүктеледi.
Несиелік офицердiң мiндеттерi:
1. Несиеге деген өтiнiшті қарау;
2. Несиеге деген өтiнiш ... ... ... ... ... несиелендiру комитетiне ұсыныс даярлау;
4. Н есиелік келiсiм-шартты және мерзiмдi мiндеттеменi жасау;
5. Несиелiк мониторинг.
Несиелік офицер ... ... ... пакетiн қабылдап алып
оны талдап,зерттейдi. Егер де ... ... ... ... ... мен ... ... үшiн жеткiлiксiз болған жағдайда құжаттар
сәйкес ... ... ... үшiн ... қайтарылады.
Несиелiк офицер клиенттің несиелік қабiлетiн талдау үшiн қажеттi
құжаттардан ... яғни ... ... бiр ... заң ... ... ... өтiнiштi қарауды кредиттiк офицер несие саясатының
белгіленген талаптарына ... ... және ... формада қорытынды
даярлайды.
Заң қызметi алынған құжаттар негiзiнде несие өтiнiшi ... ... ... оның нәтижесi бойынша сәйкес қорытынды даярлайды.
Бағалаушы қызметкер-маман кепiлдiкке ... ... ... ... ... алушының берген мәлiметтерiнiң шыншылдығына және құжаттардың
түп ... ... ... ... ... ... ... туралы
ақпараттарды тексеру үшiн филиалдың қауiпсiздiк ... ... ... тексеру жүргiзіледі.
Несиенi беру туралы шешiм қабылдау.
Бөлшек несие беру туралы шешiм қабылдау үшін өкiлеттiлiгi филиал
Директорының бұйрығымен ... ... ... ... ... ... ... шешiмi комитет мүшелерiне қалдырып қойылып,
арнаулы пачкаға ... Бұл ... ... ... ... ... ... досьесiне тiгiледi.
Несиенi берудi жасау (оформление).
Несиенi беру туралы оң шешiм қабылданғаннан кейiн филиалдың бэк-офисi
несиелендiру үшін қажеттi құжаттарды жасайды.
Несилік офицер ... ... мен ... ... ... ... (юрид.служба) кепiлге қойылған заттарға және басқадай
қамтамасыздыққа берілген мiндеттемелер бойынша ... ... беру үшiн ... ... ... ... ... қойылып (қарыз келiсiмi, кепiл келiсiмi, мерзiмдiк мiндеттемелерге,
т.б.) ... ... ... менеджерге берiледi. Менеджер осы
келiсiмдер негiзiнде кепiлге қойылған мүлiктерге сақтандыру полисiн жасайды
(сақтандыру жүргiзедi).
Менеджер қарыз ... ... ... оған ... ... ... ... құқықтары мен мiндеттемелерiн ... сол ... ... ... ... сәйкес банктiң
несиелiк мониторинг жүргiзетіні туралы да айтылады. Қарыз ... ... ... ... ... ... ... силығын филиал
кассасына төлейдi. Сақтандыру силығын төлегеннен кейiн ... ... ... мiндеттемелерге, кепiл келiсiмiне және сақтандыру
полистерiне қарыз алушының қол қойуын ұйымдастырады.
Несиені беру үшiн ... ... ... несиелік офицерге
бередi.
Жылжымайтын мүлiктер Орталығындда кепiл келiсiм-шарттарын тiркеуден
өткiзу немесе басқада тiркеушi ... ... ... бэк-офиске
жүктеледi.
Қарыз келiсiмiнiң, кепiлдiк келiсiмдерiнiң және басқадай кепiлге
қойылған мүлiктерге, заңды иелiгін ... ... мен ... түп ... ... саясатының талаптарына сәйкес филиалдың
кассасына өткiзiледi.
Ссудалық шот ашу мен кепiлге қойылған мүлiктер ... ... ... операциялардың тәртiбi туралы қолданыстағы процедураға сәйкес-
несиелік офицер жүргiзедi.
Несиелiк мониторинг.
Несиелiк мониторинтгi ... ... ... ... ... ... төлем мониторингiсiн дайындайды, яғни несие бойынша ... ... ... мен уақтылы жүргiзiлуiне бақылау жасайды.
Төлем графигi бұзылғанда немесе ... ... ... ... ... ... тереңдетiп жүргiзедi, яғни ол ... ... ... ... өту ... ... ... кейiн клиенттiң
төлем графигiн орындау мүмкiндiктерiн қарастырады.
Қажет ... ... ... ... ... ... үшiн
филиалдың қауiпсiздiк қызметiн шақырады.
Проблемалық (дүдәмәл) несие пайда болған жағдайда қарыз алушымен ... ... ... ... ... ... және ... несиемен
жұмысқа байланысты сәйкес жүргiзiледi.
Несие өтiнiшiн қарау мерзiмi бэк-офистiң құжаттар ... ... және ... қол қоюы үшiн ... беру кезеңiне дейiн үш
жұмыс күнiнен аспауға тиiстi.
Бөлшек несиелердiң берiлу мақсаттары:
1. Тұрғын жай ... ... ... ... ... Үй ... тұрмыстық техникаларды және басқадай өндiрiстiк
тауарларды сатып алуға;
3. Автокөлiк сатып ... ... ... Тұрғын үйдi, сая жайларды жөндеу жұмыстарына және қайта ... ... ... өткiзуге;
6. Бiлiм алуға, медициналық қызметтердiң төлемiн жасауға;
7. Демалыс, туризм төлемдерiн жүргiзуге;
8. ... ... ... ... ... ... ... берiледi.
Несие бойынша проценттер (төлем ақы): жылдық ставкасы теңгемен 25%
және АҚШ долларында-22%. ... ... ... ... ... ... ... үшiн осы формула жағдайында негiзгi
қарыз бен несие бойынша проценттердi топтастыру арқылы ... ... ай ... ... теңдей болып шығады.
Шындығында сiз несие бойынша проценттердi төлеу 22-25% ... ... ... ... ... ... ... қайтаруға байланысты
қалдық қарыз сомасынан есептелiнген проценттерге байланысты аз ... ... ... ... ... ... ... процент мөлшері
айтарлықтай төмен болады.
Алғашқы жарна төлеу көлемi:
Тұрғын- үй сатып алуға-сатып алынатын тұрғын- үйдің ... ... ... алуға-сатып алынатын автокөлiк бағасының кемiнде 25%-
iн;
Жиһаз, тұрмыстық және компьютерлiк техникалар сатып алуға-олардың
бағасының кемiнде 30%-iн;
Несиенi алғашқы ... ... ... ... егер сiз ... ... ... Мысалға, квартираны, автомобилдi немесе
басқадай мүлiктi.
Кепiлзаттың түрлерi.
Негiзiнен кепiлге алынатын тауар салынады ... үй, ... және ... ... ... ... ... етіледі, ал жеке тұлғалардан
кепiлдеме(поручительство) талап етілуі мүмкін. Егер де ... ... ... корпоративтiк клиентi немесе қаржылық ... ... ... ... ... ... ... компанияның кепiл
болушылығымен (гарантиясымен) ғана алуға болады.
Несиенi алу үшiн қажеттi құжаттар:
1. жеке басты куәландырылған ... ... РНН ... №3 ... семья құрамы туралы анықтама;
4. еңбек кiтапшасының көшiрмесi (егер бар болған жағдайда) немесе
индивидуальдық ... ... ... ... ... ... ... ақысы туралы анықтама (кем дегенде
соңғы 12 айдiкi) және қажеттi жағдайда семья мүшелерiнiң де;
6. ... ... ... ... ... ... ... топтамасы.
Жылжымайтын мүлiктi және автокөлiктi мiндеттi сақтандыру жасауды
кепiлдге қойылған мүлiктiң бағасынан 0,8%-iнде жүргiзу ... ... алу ... өмiрдi сақтандыру мiндеттi болып
табылады және ол ... ... ... ... ... ... ай ... төлем мөлшерi қарыз алушының айлық ақысының
50%-ыздан аспауы керек, ал ипотекалық несиеде - 40%-дан аспауы керек.
Бiрiккен қарыз ... ... ... жасы ... ... ... анасы, ерi, ағасы, iнiсi, әпкесi, балалары, тұрақты ... ... ... алады немесе несие бойынша мiндеттемелердi мойнына алуға
тiлек бiлдiрушi басқадай тұлғалардың қатысулары мүмкiн.
Несиелендiру үшiн ... ... ... ... ... өтiнiшiн
қарау үш күн iшiнде жүргiзiледi, ал кейбiр жағдайда бiр апта ... ... ... ... ... үшiн комиссиялық алымдар
ТАРИФТЕРI
|Несие сомасы ... ... ... (тг) ... ... |(тг) | ... ... |750 |1500 ... ... ... |1500 |2250 ... ... дейiн |2250 |3000 ... ... |13000 |4500 |
- ... несие өтiнiшiн қарағаны үшiн алынатын коммиссия, банк
шығындарына байланысты, атап айтқанда қызметкерлердiң ... ... ... ... үшiн ... ... ... комиссиялық төлеімнiң қажеттiлiгi, несие беру туралы оң
шешiм қабылдаған жағдайда ... ... ... өткiзуi бойынша банк ... ... ... ... деп ... заңды тұлға құрмай-ақ кәсiпкерлiк
қызметiн жүзеге асырушы жеке тұлға, сол сияқты бизнестен түсетiн
табысы есебiнен несиенi қайтарып ... ниет ... кiшi және ... ... ... табылады.
- Жалданған жұмыскерге қарағанда кәсiпкерден алынатын комиссияның
үлкен мөлшерде болуы несие өтiнiшiн қараудағы банк ... ... ... Оның ... несиелік офицердiң бизнес
жүзеге асатын жерге келуiмен және қаржылық талдау жүргiзуiмен
байланысты болып келеді.
- Қарыз алушының ... ... ... ... оны төлегісі келмеген кезде ол несие беру туралы шешiм
қабылдау кезiнде терiс факторға айналады, ... бұл ... ... ... мүмкiн болатын проблемаларды
бiлдiредi.
- Несие өтiнiшiн қарағаны үшiн комиссиялық алым ... ... ... ... өз ... және ... ... клиенттерден алынбайды.
Қамтамасыздыққа қабылданатын кепiлге қойылатын мүлiктерді сараптау үшiн
қажеттi ... ... беру ... ... ... барысында өтiмдi (ликвидтi)
кепiлмен қамтамасыз етiлген жобаларға артықшылық берiледi.
1. “Қазақстан Халық Банкi” ... ... ... ... үйге ... бар қала ... регионалды тұрғын-үй
ғимараттары (пәтерлер, коттедждер, сатып алынған жер ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк және
әкiмшiлiк типтегi ғимараттар, офистер, сауда павильондары,
мейрамханалар, қонақ ... және ... Өте ... ... ... және ... жеңiл автомобилдер;
5. Халық тұтынатын жоғарғы өтiмдi тауарлар ... ... ... ... түрлерi бойынша шешiмдi тек қана ... ... ... ... ... ... мүлкiне қойылатын негiзгi талаптар:
1. Жоғарғы өтiмдiлiк (сұраныс);
2. Меншiк иесiнiң мүлiктi кепiлге ... ... сол ... ... ... ... оны ... тыс сатуға;
3. Басқа заңды және жеке тұлғалар алдында қарыз мiндеттемелерінен бос
болуы;
4. Үшiншi тұлға жағынан салмақтың (обременение) ... ... ... ... ... түп ... болуы;
6. Айналымнан шығарылмаған мүлiк;
7. Жердi тұрақты пайдалану құқығы;
8. Құрылыс ... ... ... ... ... сонымен
бiрге пайдалану (эксплуатация) комиссияның қабылдауы ... ... өтуi ... Халық тұтынатын тауарлар ұзақ мерзiмге сақталуға тиiстi.
10. Мерзiмi өтпеген ... ... ... ... ... ... ... сәйкес) болуы
қажет. Материалдық құндылықтардың сақталу жағдайы ГОСТ немесе
салалық, ... ... ... ... сай ... ... ... екi жыл пайдалануда болған отандық автомобилдер және үш
жыл ... ... ... автомобилдер қолданылады;
12. Жерге және кепiл мүлкiне бағаның тұрақтылығы;
13. Бан ... ...... ... Жерге, мүлiкке салық бойынша қарыз болмауы.
Қамтамасыздыққа байланысты сараптама жасау үшiн мынадай құжаттар Банкке
тапсырылады:
А) Ғимараттар мен ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттiк
акт.
2. Тиiстi органдарда тiркеуден өткен жер ... ... ... ... мен ... ... мемлекеттiк акт (төлем
жүргiзгендiгiн растайтын құжаттар қосымшаларымен бiрге жер
учаскесiн жалға алу ... ... ... сатып алу құжаттары (сату-сатып алу, айырбас, сыйлық,
жекешелендiру келiсiмдерi, тiркеу куәлiгi, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк орган жасаған
инвентарлық iс (дело).
5. Бiткен құрылыс ... ... ... мемлекеттiк акт (меншiктi
қаржысы есебiнен тұрғызылған жағдайда).
6. Жылжымайтын мүлiктiң мемлекеттiк тiркелгені туралы куәлiгі.
7. Мүлiкке ... ... ... ... ... ... сатып алу құжаттары (сату-сатып алу ... ... ... ... ... ... ... тартутуралы келiсiм, айырбастау келiсiмi жән т.б.).
2. Пәтердiң техникалық ... ... ... берiлетiн семья құрамы туралы №3 ... ... ... ... ... ... ... кепiлге беруiне келiсiмдерi және оны мекен – жайдан тыс
сатуға келiсiмдерi ... ... ... жән опекун органның пәтердi кепiлг беруiне келiсiмi ... жасы ... ... ... мекен-жайдан тыс сатуға
келiсiмi (нотариалды куәландырылған).
6. Егер де пәтер ерлi-зайыптылардың ... ... ... және ... алу ... ол адам ... тұрмаған болса, онда оның бұл
туралы нотариальды куәландырылған өтiнiшi.
7. Егер пәтер некеде болған ... ... ... жағдайда және
ажырасқанда: бiрiгiп жинаған мүлiктерiн сот тәртiбiмен бөлiспеген
жағдайда – пәтердi кепiлге беру ... ... ... ... ... ... және пәтердi мекен-жайдан
тыс сатуға немесе пәтерденбас тартатыны туралы өтiнiш.
8. Мүлiкке салық төлегенiн растайтын құжаттар.
9. Коммуналды төлемдердi растайтын құжаттардың ... ... үйдi ... пунктiне қосымша):
1. Үй кiтабы (домовая книга).
2. Жер учаскесiне меншiк құқығын растайтын құжаттар.
3. Жер участiгiне салық төлегенiн ... ... ... ... тұлғалар үшiн қабылдау - өткiзу актiсi.
2. Заңды тұлғалар үшiн сауда ұйымдарынан ОС-1 үлгiсi.
3. Контракт.
4. ... ... ... ... алушы – импорттаушы тұлға
үшiн).
5. Техникалық паспорт (көшiрмесi).
6. Көлiк құралының сақтандыру келiсiмi (жол ... және ... ... және ... ... Меншiк иелерiнiң автомашинаны кепiлге беруге келiсiмдерi және оны
мекен-жайынан тыс сатуға келiсiмi (жеке тұлға ... Егер ... ... ... ... болған
жағдайда және олар автомашинаны сатып алу кезiнде некеде тұрмаған
болса, онда бұл туралы өтiнiш (нотариалды куәландырылған).
9. Егер ... ... ... ... ... және ... жинаған мүлiктерiн сот тәртiбiмен бөлiспеген болса, онда
автомашинаны кепiлге беру ... ... ... ... ... ... және автомашинаны мекен-
жайдан тыс сатуға немесе ... бас ... ... Көлiкке салық төлегенiн растайтын құжаттар мен ... ... ... ... ... Қондырғыларды, айналымдағы тауарлады:
1. Контракт, сату-сатып алу келiсiмi.
2. Спецификациялар.
3. Техникалық құжаттар.
4. Кедендiк декларация.
5. Қоймалық анықтама.
6. ... ... ... ... ... ... ... кепiлдiк қол хаты.
Е) Алдағы кезеңде кепiл ... ... ... ... ... ... алу бағасын растайтын құжаттар.
2. Сақтандыру полисi.
Ж) Акцияларды, бағалы қағаздарды:
1. Бағалы қағаздарды ұстап тұрушылар рестрiнен көшiрме ... ... ... ... ... ... ... есептiк датаға гарантия берушiнiң қаржылық есебi.
И) Поручительство (кепiлдеме):
1. Поручительство.
2. Кепiл ... ... ... ... құжаттар (сол
сияқты өтiнiш берушiнiң төлем қабiлеттiлiгi).
Қажеттi ... ... ... ... және ... ... пен қарыз келiсiмдерiн жасау үшiн қосымша басқадай құжаттар талап
етуi мүмкiн.
Барлық құжаттардың түп ... ... ... ал ... ... ... қосымша бұндай құжаттардың көшiрмесi тапсырылуы
қажет болып табылады (бұл жағдайда көшiремнi түп ... ... ... оны ... ... ... бередi), нотариальды
куәландырылған құжаттарда нотариалды кеңесінiң қолдары ... және ... ... бұл ... құжаттардың түп нұсқасын ... ... ... ... ... ... ... тiркеуден
өткiзiледi және оны банк қарыз алушы есебiнен жүргiзедi.
Құжаттарды жасау (қалыптастыру) бойынша қойылатын талаптар.
Банкке тапсырылатын құжаттар типтiк формада бекiтiлген ... ... ... ... ... ... органның қызметкерлерінің қолдары
қойылған және мөрлерi болуы керек; тiркеуден немесе заң ... ... ... құжаттар болуы қажет немесе тiркеуден өткендiгiн
растайтын белгi (штамптар, қол қоюлар) соғылуы керек болып табылады.
Бизнес-жоспар, ... ... ... ... ... ... Оның ... бөлiмi стандарттық жазба қағаздың парағына
(А4210*297) печаттау машинасында ... ... анық ... ... ... ... мен iрi кесте, сурет, сызбалар қосымшаға
(приложения) шығарылады.
Есептеулерге қолданылған мәлiметтер бойынша олардың нақты (ақпараттық
бюллетендер, биржа ... ... ... т.б.). ... шамалары үшін есептеу жасаудың нақтылы күнi көрсетiлуi керек. Бизнес –
жоспарға шикi зат жеткiзуге, көлiк қызметiн көрсетуге және өнiм ... ... ... мен ... ... ... ... Жинақталған құжаттар тiгiлген және қатаң мұқабасы болуымен
қатар, мазмұны мен ... ... ... ... ... ... ... қойылуы керек.
Министрлiктiң, ведомсволардың, аудиторлар мен тәуелсiз сарапшылардың
қорытындыларының оригиналдары тапсырылуға тиiстi және ... мен ... ... ... ... ... ... жүк декларациясы бекiтiлген типтiк формада болуға тиiстi.
Барлық қажеттi ... мен ... ... күнi ... ... келiп түскендiгiн растайтын кеден органының белгiсi (мөр, қол қоюы).
Жобаға қатысушылар, банк өкiлдерi, жеткiзiп берушi мен ... ... және ... барлық өзара кездесулерi мен келiс-
сөздерiне мiндеттi түрде хаттама жасалынып және ... ... ... ... қосыла тiгiледi.
Жобаның сараптамасы құжаттар пакетiн толық қалыптастырғаннан ... ... ... ... Тұтыну несиесiнiң негiзгi формалары және бөлiп сатып алудың
мәнi.
Несиенiң формалары – ол ұйымдастыру – ... ... ... несиенi сипаттау болып табылады. Несиенi түрлерге бөлiп
жiктеуде әлемдiк стандарт жоқ. Несие қатынастарының дамуына және ... ... ... ... ... ... ... және тауарлы болып
бөлiнеді.
Несие түрлерi төмендегi жағдайларға байланысты жүктеледi:
1) несиемен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... субъектiсi несиенi құрал-жабдықтар алуға, шикiзат,
жанар-жағар майлар алуға және т.б. қажетiне жұмсаса, халық ... ... ... экономикалық саласында қолданылуына. Өнеркәсiп мекемесiне берiлген
несие өнеркәсiптiк несие деп аталады. Сонымен қатар бiрiншi ... ... ... ауыл ... ... саудалық несие
(коммерциялық), тұтынушылық және т.б. несие түрлерi болады;
3) несиенiң қамтамасыз етiлуiне. Тiкелей қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... несие жатады. Жанармай
қамтамасыз етiлген несие. Мысалы: өз ақша қаражаты аз болған жағдайда ... ... ... ... ... үшiн төлем. Несие ақылы және ақысыз болып бөлiнедi. ... ... ... ... ... ... қолданылуынан, яғни несие
алушы оны өзiнен-өзi өсетiн құн ретiнде қолданып, қайтару уақыты келгенде
қарызға алған ... ... ... ... ... ... ақылы
құн категориясы.
Дегенмен, бұрынғы және қазiргi тарихта ақысыз несие беретiн жағдай
бар. Қазiргi кезде ақысыз несие, мысалы, инсайдерлерге ... ... ... ретiнде несие беру де – ақысыз несие түрi болып табылады.
Қорыта ... ... ... ... ... басқа
көптеген фирмалары кездеседi. Мысалы, ұлттық және ... ... ... жеке және ... ... берiлетiн несие және т.б.
Несие құрылымы несие берушi мен қарыз ... ... ... тұрады. Мұндағы несие берушi мен ... ... ... қатысушы тараптар немесе оларды несиелiк қатынас субъектiлерi деп
атауға ... ... ... ... ... мәмiле жасалмайды. Несие
берушiлерге мемлекет, банктер (орталық және коммерциялық), банк ... мен ... ... сондай-ақ халықаралық қаржы ұйымдары да
жатады. Кейбiр жағдайда, несиенiң коммециялық формада ... ... ... ... де ... ... Ал қарыз алушыларға қаражатқа
деген уақытша қажеттiлiгi бар кез келген заңды және жеке тұлғалар жатады.
Несиелеу объектiсi – бұл ... ... ... ... материалды құндылықтар, өндiрiс және айналыс
шығындары түрiнде, сол сияқты, егер ... ... ... ... жағдайда, банк алдындағы шаруашылық ұйымының мiндеттемесi ретiнде
де ... ... ... етiлген несиелеу объектiсi өндiрiстiк
шикiзат қорлар, негiзгi және ... ... ... май, ... ... ... өнiмдер, азық түлiктер және басқа да материалды
құндылықтардың маусымдық жинағы және өнеркәсiптегi дайын өнiмдер және ... ... ... ... жатады. Мұндай қорларды жасау ең
бастысы- өнеркәсiппен және өнiмдердi сату процесiмен тығыз байланысты.
Несиелендiру процесiн ... ... бiр ... ... ... ... ұйымдастыру аясындағы объективтi
экономикалық заңдардың талаптарына бейнеленедi.
Несиелеу принциптерi негiзiнде ... ... яғни ... ... пайдалануы және қайтарылуы жүзеге асырылады. Несиелеу
принциптерiне банктiк ... ... ... мақсаты және мерзiмi,
олардың қаражаттар ... ... ... ... және т.б.
анықталады.
Қазiргi несиелiк принциптерекi топқа бөлiнедi:
а) несиенiң мақсаттылығы;
б) несиенiң дифференциалдылығы.
Екiншi топқа – ... ... ... принциптер:
а) несиенiң мерзiмдiлiгi;
б) несиенiң қайтарымдылығы;
в) несиенiң төлемдiлiгi;
г) несиенiң қамтамасыз етiлуi.
Қазiргi несиенiң дифференциалдық принципiнiң мазмұны ... ... ... ол мерзiмдiлiк принципiмен байланысады, яғни ... ... ... ... ... берiледi. Сондықтан да
несиелеудiң ... тек ... ... ... ... ғана ... ... Екiншiден, бұл принцип
несиелiк келiсiм жасалғанға дейiн және банктер несиелiк ... ... ... ... ... ... ... несиелiк
қабiлетiн және сұрап отырған несиенiң қамтамасыз етiлуi ... ... банк үшiн ... ... ... жұмсалу ұзақтығын
жетекшiлiкке ала отырып бастапқы несиенi орналастырғанға дейiн ... ... ... ... ... ... оның ... жүйедегi варианттармен салыстырғанда қаталдау
болып табылады.
Мерзiмдiлiк принципi – белгiлi ... ... ... ... ... бiр белгiсi. Ол, яғни несие берушiнiң қарыз
алушыға берiлген қаражаты белгiлi бiр уақыт iшiнде келiсiлген ... ... ... қорытындылады. Осыдан келiп ... ... ... ... оның ... ... ретiнде басқа да
тауарлы-ақшалай қатынастардың экономикалық катгориядан ерекше.
Қайтарылмайтын несие ... ... да, ... ... ... ... ... қатынастарға өтуге байланысты несиелеудiң бұл
принципiне ерекше мән берiледi. ... оның ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етiлуiне
тәуелдi. Екiншiден, бұл принциптi сақтау арқылы коммерциялық ... ... ету ... Олардың жұмысын ұйымдастыу принциптерi
тартылатын несиелiк ... ... ... ... ... ... әр жекелеген қарыз алушы үшiн бұл принциптiң ... жаңа ... ... мүмкiндiк бередi.
Несиенiң төлемдiлiгi - бұл ... ... ... ... ... ... барысында бастапқы сомадан өсiп ...... ... ... ... үшiн төленетiн сыйақы
(пайыз) түрiнде бередi.
Несиелеудiң келесi бiр принципi – берiлетiн несиелердiң ... ... ... Бұл ... ... ... негiзiнен несиенiң
экономикалық категория ретiнде шығуында. Бүгiнгi несиенiң қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... несиесi – бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын сатып алу үшiн
және тұрмыстық қызметтердi ... ... ... ... ... ... тауарлы формада, әдетте ұзақ уақытқа пайдаланылатын
заттарды сатып алу кезiнде бередi-автомашиналарды, ... ... ... түрi ... ... алу деп
аталады.
Тауаларды бөлiп-бөлiп сатып алудағы адамдардың ынталарын ... ... ... Бұл ... мен ... ... ... тәжiрибедегi өте
икемдi, ыңғайлы формасы;
2. Мұндай төлем ... ... әлі ... түспеген уақытта да
шығындар жасауға ... ... ... ... ... сатып алу (шегеріп алу).
Тұтыну несиесі ... ... ... ұзақ ... ... сатқанда беріледі – автомашина, ... ... ... Несиенің мұндай түрі қарызға алу деп аталады.
Адамдардың тауарды қарызға алу тілегіне анализ (сараптама) жасағанда
келесідей жағдайлар ... Бұл ... және ... ыңғайлы төлем формасы.
2. Мұндай төлем формасы табыс келместен ... ... ... ... ... алу және қызметке төлемді ұзағырақ мерзімде ... ... ... Бұл ... өз жинағымен ғана төлей ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Бірақта сол себептер тауарды жеке ссуда, банкілік овердрафт немесе
несиелік карточканы пайдалану туралы ... ... ... ... Егер ол адам жаңа ыдыс ... ... ... ол банкке жеке ссуда
үшін немесе кредит карточкасымен ... ... ... мүмкіндігі ыдыс жуғыш
сататын қаржы үйінің дилері ұсынған несие қаржылық жағдайын қабылдағаннан
гөрі көбірек.
Сонда да ... ... ... ... ... болады.
A) Қарызға сатып алу диллерлермен клиенттерге сатып алу ... ... ... ... алу ... ... ... қабылданады.
B) Қазіргі уақытқа дейін клиенттерде арзан қаржылық мәміле туралы ой аз.
Тұтынушылар өздерінің сатып алу әдеттерінде инертті және егер ... ... ... ... олар ... ... жасауды қалап, көп тұтынушылар несие
қызметтеріне, бағамен танысудың бірнеше сәтсіз ... ... ғана ... нысандағы несиенің құны мен жеткіліктілігі туралы
бар мүмкіндіктің толықтығын білмейді!
C) Әлі де көптеген «банктік ... ... ... ... немесе несие
карточкаларын, тауарды несие құралы ретінде қолдануды ойламайтын
адамдар көп. Бұндай тұлғаларға қарызға ... ... ... ... ... ... нақты сатып алудың жалғыз альтернативті
төлеуі болып табылады.
Қазір қарызға сатып алудың жаңа түрлері пайда ... – олар ... ... ... Ол ... соңғылары тауарды банк клиенттеріне
несиеге сатады және банктер фирмаларға сатылған ... ... ... ... ... ал ... алушылар несиені банктерге төлейді.
Несие және жарату карточкалары (шығын).
Несие карточкалары
50-ші ... ... ... ... ... ... несиелерін
несие карточкаларының көмегімен берудің «жеңілдетілген» тәжірибесін кеңінен
қолдана бастады. Мұндай несиелеудің мәні банкпен берілген несие ... ... ... ... ... ... ... мың крон шегінде, яғни
персоналды несие лимітінде барлық ... ... ... ... ... құқық береді. Карточка иелерінің қарызы дүкендерге банкпен
төленіп тұрады. Карточка иелері өз ... ... ... ... ... өтейді, яғни олар белгіленген минималды сумманы төлеуі
қажет, бірақ барлық қарызын төлемеуі ... ... ... ... мерзімде төленбей қалса, онда оған пайыз қосылады және несие
карточка компаниясы карточкасы иесінің қарызына қосылады.
Несие лимиті ... ... ... ... ... иесі өз ... бір ... төлеп, несие көлемін төлеген
мөлшерге өсіріп ала ... ... ... ... 800 крон ... ... және 500 крон қарыз болып қалды, арықарай ол өз лимитін тауысқанша
қолында 300 крон бар. Егер ол 150 крон ... ... оның ... ... ... ... көбейеді, яғни ол енді тек 350 крон қарыз болды. Сондықтан
несие карточка компаниясымен карточка иесіне, қазіргі уақытта карточка иесі
қандай ... ... ... ... бір айға есеп ... және Mastercard сияқты несие карточкалары банктерде шығарылады,
бірақ ... ... ... мен ... ... де өз несие карточкаларын
шығарады. Мысалы: American Express өзінде Optima карточкасын шығарады.
Банктік ... ... ... ... және қызметтер ұсынатын
сатушылар, комиссиондық алатын несие карточкалар ... ... ... ... ... ... ... банктік үйымдар береді.
Клиенттермен тауар және қызметтері үшін несиені карточкалар ... ... үшін ... ... бар? ... өз несие карточкаларын
несие делдалына жібереді, ол бөлшек сатушыдан қызмет төлемге, ... ... ... сату ... 1,8% ... ... мәміле
бойынша,карточка шығаратын фирмаға сату құнының 1% ... ... ... карточкалары өз дәрежесін көптеген себептерге байланысты көтере
алды:
- несие карточкаларымен төлем жүргізу сізді ... ... ... ... сіз ... ... өз карточкаңыздың символын көрсеңіз
қалтаңызда бір цент болмаса да ... мен ... үшін ... аласыз.
- Сіз өзіңізді ыңғайлы сезіненіз себебі несие ... ... Сіз ойда ... ... алулар жасасаңызда қаржылық
сақтандырылғансыз.
- Жұмыс сапарлары немесе демалысқа шықсаңыз сізге қалтаңызды қолма-қол
ақшамен ... ... жоқ, ... Visa және ... ... ... 220-ға жуық ... және 11 млн.
кәсіпорындарда іске жарамды.
- Карточканы жоғалту ... ... ... емес, себебі карточканы
жоғалтқанда немесе ұрлатқанда және, сіз ... ... ... ... алуға қатысты бір айда дәл мәліметтер аласыз.
- Ол сізге пайдалы, себебі карточкамен төлем ... ... ... ... ... 45 ... ... мерзімі беріледі. Сонымен сізде өз
ақша ағымызыңды жақсырақ басқаруға және олардың бөлінуін жоспарлауға
болады.
- ... ... ... ... бар ... да ... болады. Несие карточкалары ең алдымен төлем
карточкалары болғанмен ... ... ... ... ... ол ... ... банктік бақылауда немесе күні-түні жұмыс
жасайтын банкоматтарда белгіленеді. Тек қолма-қол аванстарға ... ... ... ... тиімді жолы емес.
Несие карточкасымен төлеу – бұл клиенттің несие лимиті ... ... ... ... вариант. Адамдар ақшаны белгіленген ... ... ... және формалар толтырудың қажеттілігі жоқ. Бірақ бұл басқа
қызмет болып ... ... ... кез ... ... шығындардан
алысырақ болуы үшін, адамдар 1990 жылдардан бастап өз ... ... ... ... ... ... жаратуға тырысады.
Өсіп келе жатқан бәсекелестік әмбебап банктер ... ... ... ол ірі ... ... ... төмен шығарымдар
жасауды келісуімен байланысты. ... ... үшін ... ... ... ... байланысты. Банктер жыл сайын карточка ... ... Бұл ай ... өз есебіндегі қалдықтың барлығын
қолданып, ешқандай пайыз ... есеп ... ... көбейту үшін
жасалады. Тек кейбір несие карточкасын шығаратын компаниялар ... ... ... ... ... карточка термині American Express және Diner’s ... ... ... құралы ретінде олар банктерде шығарылатын
несие карточкаларына өте ұқсас. Бірақ ... ... ... бар.
|Сипаттама |Несие карточкасы ... ... ... ... ... жылдық мүшелік |Кіру төлемін төлеу + жылдық |
| ... ... ... ... |
| |Ай ... ... ... Несие |Барлық қалдық бір ай |
| ... алты ... ... ... ... ... ... |жете ... ... ... ... ... |
| | |соң, ... ... беру |
| | ... ... ... түрде толтырылатын ссудалар
Қазіргі кезде АҚШ-та «автоматты толтырылатын ... деп ... ... ... ... ... ... тұтыну несие қолданыла
бастады. Мұның мәні, банк қарыз алушының ... ... ... оған бере ... ... сумманы анықтайды.
Мысалы: егер қарыз алушы өз табысынан ай ... ... 100 ... ... өтеп тұра ... онда банк ... ... суммасын
1200-2400 доллар шамасында, 12-24 ай көлемінде өтеу ... ... ... ... ... ... банкпен берілген ... ... Ай ... төлем жүргізілсе клиенттің ... ... ... ал ... ... ... ... көбееді және қарыз
алушымен қайта қолданылуы мүмкін. Банкпен белгіленген несиелеу ... ... оның ... ... ... ... ... сонымен қатар есеп кредитке кірмейтін кезде де пайыз алады.
Автоматты толтыру несиесі ... ... ... ... Салықты
клиенттің ағымды есебінің көмегімен төлеуге болады.
Көптеген дүкендер қазір клиенттерге ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысуды
қолдануды ұсынуда.
Персоналды ссудалар.
Банктік персоналды ... ... ... ... және ... ... ... салыстырғанда арзанырақ болуы
мүмкін.
Банк 5 жыл ... ... ... жазбаша арызымен
10000 кронға дейін несие бере алады. (Персоналды ссудаларды алу ... ... ... себебі банктер ссуданы жеке сөйлесусіз
және клиент үшін минималды шығындармен беруге дайын).
Бірақ персоналды ссуда ... не? Оның ... ... ... ... ... ... қарастырайық:
1. Ссуданы алудың мақсаты. Үй сатып алу және мұралық ссудалардан басқа,
персоналды ссудалар:
- ұзақ мерзімді ... алу үшін ... ... ... алуға (қалданылған машиналар өте ескі болмауы қажет –
максималды мерзімі 5 жыл);
- мейрамды ... үйде ... ... ... ... ... ... жеке білім алу ақысын төлеуге.
2. Қарыз ... ... ... мүлік және байланыстыратын
ссудалардан басқа).
3. Капитал және клиент үлесі. Персоналды ... алу үшін ... ... ... қатаң ережелер болмаса да, құнның 1/5 немесе 1/3-ің
салса жетеді.
4. ... ... және ... ... ... көзі ... ... табылады. Оған: клиент жасайын деген сатып алулар
бойынша жөндеу және пайдаланушылық шығындары да ... ... ... ... ... ... ... нақты
төленуінің қанша екенін білсе жеткілікті.
5. Қарыз беру ... ... ... сай ... ... мерзімі
негізделген бе? Мысалы:
- Егер клиент өзінің жеке шығындарын ... ... онда ... ... ... ... мерзімді овердрафт немесе
жанұя бюджетінің есебі болады.
- Жаңа ... алу үшін ... 3-5 ... беріледі, үйді қайта жасауға
қарыз 10 жылға ... ... ... кәдімгі қарыз 5 жылға
беріледі.
- ... алу үшін ... 2,3 ... 4 ... ... алады.
6. Қамтамасыздандыру. Негізінде қамтамасыздандыру жылжымайтын мүлік
алу үшін және ... ... ... ... ... ... ... қарыздар үлкен емес. Үлкен персоналды қарыз
алған жағдайда банк қамтамасыздандыруды сұрауы ... ол ... ... ... екінші салым түрінде беріледі , егер оның
меншігіндегі таза ... ... ... қарыздар туралы толығырақ түсініп алу үшін кейбір
мысалдарды ... ... ... несиесінің негізгі екі формасы бар:
Делдал сауда фирмаларынсыз тікелей тұтыну несиесі. Германияда банктер
қарыз алушы – клиенттерге сауда ... ... ... үшін ... суммаларға несие чектерін береді. Бұл фирмалар өз кезегінде
банктерден қолма қол ақша ... ... ... ... ... ... несие беруші болып банк табылады, оларға тұтынушылар несиені
белгіленген ... ... ... жауапершілігімен тұтынушыларға несиелер беру. Банк
сауда фирмаларымен ... ... ... ... сумма шегінде
несиелеуге міндеттеніп, келісім жасайды. Сауда фирмалары қарыз ... ... ... ... ... алады және сонымен бірге
өз клиенттерімен несие сомасы анықталғанда, оның жағдайы және төлем ... шарт ... Бұл ... ... ... ол ... несие
сомасының 80-90%-ын төлейді, қалған бөлігі арнайы бекітілген есепке кетеді.
Сатып алушы өз несиесін бөлшектеп төлейді, оның ... ... ... ... ... ... ... мерзімінде өтелмеуі жағдайында
соған қатысты сома бекітілген есепте банкпен алынады.
Овердрафттар.
Овердрафт – ... ... ... ... ... есебі бойынша
құралдарды алуды жүзеге асырып берілетін ... ... ... ... ... клиенттерге беріледі.
Овердрафт келесдей факторлермен анықталады:
1. Сома. Банк және қарыз алушымен келісілген лимиттен дебет ... ... ... ... ... ... анықталады.
2. Маржа. Негізгі қойылымға маржа ретінде- ... ... ... ... ... күнделікті сомасына есептеледі және
әр кварталдық есепке жазылады. Банк клиентке ... ... ... егер ол ... ... да сый ақы ... ... Мақсат. Овердрафт қысқа мерзімді келісімдерді жабуды талап етеді .
Мысалы, көп адамдар еңбек ақы ... ... ... ... Овердрафт талап бойынша төленеді және клиентке бұл туралы
жазбаша хабарландыруда хабарланады.
5. Қамтамасыздандыру. Банк талап ... ... ... ... ... тәуелді.
6. Пайдалар. Адамдарға овердрафт өте ыңғайлы, себебі олардың ... бар ... асып бара ... да, қаржыландырылып
отырғандықтан өзіне сенімді болады. Банк ... ... ... ұтыс ... ... ... ... овердрафттардың өзгеруіне
байланысты зиян шегеді, себебі ол ... ... ... ету үшін ... ... ... ... қажет.
«Скоринг» - несиелеу.
Персоналды несиелеудің үлкен көлемінен және салыстырмалы аз әр ... ... ... әр ... жеке ... қарастыра отырып
қарыз беруге арыз бағалауын ... ... ... арыз ... - ... ... ... банктер орнатылған тәртіп бойынша
арыз беруші туралы мәліметтерді несиелік агентстволардан сұрайды, басқалары
оны тек кей жағдайларда ... - ... ... ... оңай және ... болып
табылады.
Потенциалды клиент арызда жасы, жанұялық жағдайы және стажы туралы
мәліметті белгіленген форма бойынша ... ... ... максималды мүмкін балы бар, ол мамандығы сияқты
маңызды сұрақтар үшін-жоғары, ал жасы ... ... емес ... ... ... ... ... көмегімен банк ұпайларды есептеп болған соң
клиентке қарыз немесе овердрафт беруін шешеді.
Тұтыну несиесімен толық ... ... ... қазіргі уақытта
ондай несие формасы басқа капиталистік елдерге ... кең ... Мұны ... ... деуге болады, себебі ол ... ... ... ... және ... несиесінің ел экономикасына
теріс әсерінен кетуге және біліруге мүмкіндік ... ... ... ... ... Қазақстан банкттерінде берілсе де
(мысалы, Казкоммерцбанк, Народный банк, ТуранАлем банк) көптеген адамдар ол
туралы ... ... ... ... бұған біздің үкімет кінәлі,
себебі адамдарда ол ... ... ... бар ... несие
карточкасы мен сақтандыру карточкасынан айыра алмайды). Ал бізде көптеген
адамдар жалақыдан жалақыға дейін өмір сүріп ай ... ақша ... егер олар ... ... туралы білсе-бұл мәселе шешілген ... ... ... ... несиесі халықтың бәріне берілсе және пайыз
қойылымы жоғары деңгейге, тұтыну несиесі өзінің капиталистік ... ... ... ... ... ... Республикасының экономикасындағы тұтыну несиесін беру
мәселелері және тұтынушылық несиелеуді дамытудың болашағы
Төлемді ... ... ... ... ... ... ... нысанын қабылдауы мүмкін. Тікелей банкілік несие берілгенде банк ... ... ... ... келісімі жасалады. Жанама банкілік несие банк
пен клиент арасындағы несиелік ... ... ... айтады. Мұндай
делдал болып көбіне- сауда кәсіпорындары болады. Осы ... ... ... мен ... ... ... ары қарай келісілген тәртіпте
банктен қарыз алады. Мұның көп таралғандығына ... ... ... ... ... ... алуға берілетін 60%-дан астам
ссуда жанама несие түрінде беріледі.
Біздің ... ... ... ... ... жоқ, ... бәріне
белгілі сауда ұйымдары арқылы соңғы жылдары тұрғындарды несиелендіру дамып
келеді. Сатып алушылар қымбат тауарларды (автомобильдер, тоңазытқыштар, ... ... ... және т. б. көп уақыт пайдаланатын таурлар)
төлемін ... ... ... ... және ... тұтыну несиесі ... ... ... ие. ... ол ... ... ... ерекшелейтін –
бұл несиелендіру объектісін дәл бағалауға мүмкіндік беретін несиелендіру
процессін ұйымдастырудың қарапайымдылығы. Мұның ... ... банк ... ... ... ... қатынастарының ұйымыдастырылуында жақын орын
алғандығында.
Екінші жағынан, келесі банктік ... ... ... бойынша жағымсыз факторларға жанама банктік несиелендіруге
қарағанда тәуекел деңгейінің ... Бұл ... ... ... ... ... тәжірибесі бірқатар күрделілікке ие:
а) жеке клиенттердің несиені ... алу ... ... ... көп
банктердің жүргізбеуі;
б)несие төлей алу мүмкіндігі анализі әдістемесінің тәжірибеге сай келе
бермеуі;
в) қарыз бойынша қамтамасыздандырудың тек формалды сипатта болуы.
Екіншіден, ... ... ... (экономикалық саясат,
әлеуметтік тұрақсыздық, инфляция, төлемеу дағдарысы және т. б.) да банктің
жеке клиенттерінің несиелендіруін ұйымдастырғанда негативті ... ... ... ... кең ... негізгі кедергі бұл-
не кепілдің болмауы, не клиенттің төлеу мүмкіндігінің төмендігі. ... ... ... ... несиені өтей алатынын дәлелдей алмауы. Банк
кепілді алатынын біле тұра несиені бере алмайды.
Несиені алу кезінде ... ...... ... ... ірі
несиені алуға құжат дайындауда, несие алушы кепіл мәселесімен сөзсіз
кездеседі. ... ... үй, ... асыл бұйымдар, қымбат тұрмыс
техникасы болуы ... ... ... алынатын сомаға эквивалентті құндылықта
емес, оның соманың бір бөлігін ... ... ... ... ол барлығын
жоғалтады. Егер ол сауда фирмасымен несие ... ... ... ... қойып), ол жалпы соманың 15-20%-н мерзіміне сай ... ... ... ... жоғалтуға тәуекел етеді.
Сондықтан, банктердің тәуекелі несиені қайтармау, несие көлеміне кепіл
мүлкі құнының сай келмеуі, республика тұрғындарының ... ... ... ... жеке тұлғалармен операция көлемінің
айтарлықтай өскенде несие тарихының ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді). Бұл мәліметтердің бүкіл
дүниежүзіндегі анализі банктердің жеке ... ... ... болып табылады.
Тағы бір мәселе декларацияланбайтын ақша ... ... және ... ... компаниялардың қызметкерлеріне «қара
нақты ақшаның» төленуі. Мәселе ... ... беру ... ... үшін ... табысы туралы ресми құжат керек. Әрине, оның айтуынша айына мың
немесе 2 мың ... алам ... банк ... ... ... ... ... мәселесі болып ол несие рыногында көрінеді.
Шынында, Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... жолдар бар. Бірақ бұл жолдар криминалды жаққа тартып «сұр» схемаларға
негізделген. Бұл - банк пен ... ... ... ... ... ... не банттік саладан тыс жеке ... ... ... ... ... ... бару өте қауіпті,
өйткені олар ... ... ... ешқашан кепілдендірілмейді.
Ресейде тұтыну несиесінің тәжірибесі демократияланған. Мысалы, халық
тұтынатын тауарлар сататын дүкендер мен ... ... ... ... ... ... Көлемі – 30 мың рубльге дейін (1000$),
алғашқы төлем – тауар құнынан 20%, сыйақы - 10%, ...... ... ... ең ... ...... алушы несие алушы
тек анкетаны толтырады. Ешқандай басқа құжаттар ... ... ... ... ... ... ... емес. Ресейде автомобиль
несиесі, Қазақстандікіндей жағдайда (сыйақы – 18-20% жылдық, мерзімі – 1-2
жыл). Дегенмен, ... ... бар ... ... ... ... ... клиенттің келісімі бойынша оның
қолымен ғана кепілденеді.
Қазақстанда тұтыну несиесінің қатаң жағдайларының болуы ... ... ... ... ... ... ... Ресейдегіге
қарағанда пайыздық ставкалардың жоғарлылығы, клиент табыстарынан ашаның көп
алынуы – мұның бәрін де банктердің өз ... ... ... Өз ... бұл ... үшін заң ... Сондықтан жағдайды заңды деңгейде өзгерту керек.
Тұрғындардың қажеттіліктеріне банкілік несиелендіру банкке тәуекелді
қысқартуға мүмкіндік береді ... ... ... ... ... ... мысалы: заңды тұлғаларға берілетін қарыз (сауда
ұйымдарына, кәсіпорындарға, фирмаларға т. б.) ... ... ... ... ... деңгеймен анықтауға мүмкіндік береді және ... және ... ... ... ... ... ... қарызды керек еткен жағдайда (сауда ұйымында, ұзақ уақыт
пайдаланатын тауар сатып ... ... ... ... ала ... үшін ... қарызды беру туралы өтінішті беруін керек етпейді.
Қарызды қайтару мүмкін ... ... банк ... ... ... сақтандыру қорларын құру қажет. Сондықтан банкке несие
портфелінің сапасын бағалау, қарыз ... ... және ... ... ... ... ... портфелін несие топтарына бөледі
(стандартты, стандартты емес, күмәнді, қауіпті, үмітсіз) олар ... ... ... ... ... ... банк қаншалықты
тәуекелі жоғары несие саясатын жүргізген сайын, ол ... ... ... ... құру ... ... ... қазір, мысалы несие бойынша шығындарды
жабу үшін резервтер құрады.
Біздің банктерде бұл резервтердің елдегі экономикалық тұрақсыздығына
байланысты көп ... ... ... ... ... ортақ сипат біріктіреді – тауарды болашақта
төлеу мүмкіндігімен сатып төлеу.
Тұтыну несиесі көптеген елдердің экономикасында үлкен рөль ... ол ... ... ... ... реттеуге ұшырауда.
Біздің елімізде ол Ұлттық Банктің жұмысы. Шетелдің ... ... ... ... ... болады: беру және пайдалану деңгейінде. Беру
деңгейінде мемлекет не ... ... ... не ... және ... ... бұл жұмысына несиелік шектеулердің
ережесі қолданылады.
Соңғы уақытта кешіктіріп төлеуге болатын несиелер кең ... ... ... несиелерінің атауы, мысалы сатып алуға несиелер, ұсақ
несиелер, жеке, өзіндік және баяу емес несиелер. ... ... ...... ... ... несие және өңдеу үшін алынатын алым,
әдетте 2% мөлшерінде. Қолданылу ... банк ай ... ... өтеу ... ... Германияда несие көлемі 50 мың DM, ... 6-дан ... ... ... жеке ... үшін несиенің жаңа нысаны банктермен
ұсынылады – алдын-ала қарастырылған комбинацияларда үлестермен жабу еркін
бұйрық базасында.
Банктегі ұзақ ... ... – бұл ... ... және оны ... ... ... Германияда, мысалы, шамамен барлық банкттік
несиелердің 70% кәсіпорындар және жеке ... ... ұзақ ... ... болуы мүмкін. Қаржыландыру объектілері бо-лып
біріншіден пәтерлер, ... ... ... және ауыл ... ... ... ... жағынын жылжымайтын мүлік, ... ... ... және соттар. Несиелердің пайыздық ставкалары
капитал рыногында және оның ... ... ... ... және ... пайыз ставкасы қойылған периодқа байланысты. ... ... ... ... ... ... үй құрылысына несие – тұрғын үй салу мақсатында жеке тұрғын
үй құрылысы үшін ұзақ мерзімді арнайы несие. ... ... беру үшін ... тек ... ғана қарастырылмайды, сонымен қатар жеке несиелендіру,
өйткені несие максималды мөлшерде (объект ... 80%) және ... ... ... ... асып түседі. (50-60%)
Екінші деңгейлі Қазақстан банктері тұрғындарды бөлшек ... ... ... ... ... белгілі тауарлар тобын
сатып алуға тұтыну несиелері кең қолданылуда. Дегенмен, ҚР-ң статистика
жөніндегі ... ... ... көп ... ... жағдайларын жақсарту қажеттіліктердің ең керектісі болып отыр.
Тұрмыстық несиенің дамуы ипотекалық несиемен байланыстырылады. Тиімді
жоба болып акционерлері «Schwabisch bank» және ... bank» ... ... үй ... жинақ банкін құру болып табылады. Бірінші
банк – Германиянікі, еріншісі – ... ... ... ... ... ... үй ... бақылау
пакетімен иемденеді деп жоспарлануда.
Атап кететін жайт – бұл ... ... ... ... ... ... болып табылады. Халықаралық тәжірибеде ... ... ... құрылымдары бойынша түгел жауап беріп және егер
ол банкрот болса, оның міндеттемелерінің бәрін жауып барып қана жоя ... ... ...... ... ... салымдарына кепіл
болуға қатысуын атап өтуге болады.
Несиелендіруде кезінде ... ... ... сот ... оған ... алушы да, несиелендіруші де жүгіне алады. Соңғылардың
санатына банк үшін әртүрлі себептермен клиент ... жабу үшін ... ... ... ... ... ... қағаздардың тез
құнсыздануы, клиент мүлкінің жойылуы, белгісіз жаққа жоғалып ... ... ... және ... ... ... т. ... қазіргі Қазақстандық банкілермен несиелендіру тәжірибесі
өзінің несиелендіру объектілерін кеңейту, ... беру ... ... ... ... барлығын іс жүзіне асыру ... ... ... ... ... инфляцияның алдын
алу тұрғындарға банк ссудаларын кең қолдануға мүмкіндік береді.
Зерттеу көрсеткендей, барлық әлем елдерінде тұтыну ...... ... сатып алуға тұрғындарға берілетін және коммерциялық несие
формасында тұтыну қызметтерін төлеу ... ... ... ... ... ... және ... (тұтыну мақсаттарына) қарыз. Тұтыну
несиесінің негізгі мақсаты – тұрғындарға тауар сатуды қолдау. Бұл ... ... ... ... жағынан тауар айналымы өскен сайын несие көлемі өседі, өйткені
тауарға сұраныс несиеге ... ... ...... ... өсуі ... ... Бұл тәуелділік, әсіресе қазіргі уақытта тауарлар ... ... ... ... ... ... ... салыстыру оның даму деңгейінің
әртүрлілігін көрсетеді. Италияда және ... ... ... ... осы ... ... ішкі өнімге шаққанда 10%
деңгейінде, ФРГ және Францияда - 30%, ал Ұлыбритания мен ... - 60%- ... ... ... ең ... ... тауарларды сатып алғанда
пайдаланылады: автомобильдер, электотұрмыстық тауарлар, жићаз т. б. ... ... ... несие жиі қолданылады капиталистік елдерде несиенің
жартыдан ... ... сату ... тиеді. Қалған тауарлар көбіне нақты
ақшаға сатылады.
Дамыған елдердің бір ... жеке ... ... ... ... ... ... алды. Олар республика банктерінде ... ... ... ... ... ... ... көмегімен сырттай сатып ... ... ... ... ... ... несиесінің бұл түрінің мақсаты
клиентураны сақтап және кеңейтіп сәйкесінше фирманың сауда ... ... ... ... жүйесіне белсенді кірісті. АҚШ және
Ұлыбритания банктері жеке тұлғаларға ... ... ... несие
беруді тәжірибеге айналдыруда. Бұл несиелер тауар сатуды қаржыландырудан
бірқатар ерекшеліктерін тұтыну ... түрі ... ... керек.
Біріншіден, «персоналды несие» - бұл жеке тұлғаларға ақшалай формада
берілетін банкттік ссуда;
екіншіден, бұл несиелер нақты ... ... ... олар кәдімгі сатып алынған ... ... ... ... ... ... ... несие жүйесі қарапайым және икемді
болады, өйткені онда тек банк пен несие алушы ғана болады.
Персоналды несие ... ... ... алу үшін қолданылады. Бұл
несиелер жиі жас ... ... ... 5 жыл ... ... ... сома ... 3-айлық несие алымының айлығымен шектеледі, өтеу мерзімі –
36 ай.
Қазіргі ... ... ... ... ережелері біртекті болды.
Бұған кредиттік карточкларды жаппай пайдалану септігін тигізді. Мұндай
төлем құралдарының көп түрі ... ... ... ... қатардағы азаматтың 3 және одан да
көп жылда үйді сатып алатын, салатын немесе жаңартатын ... ... ... атап ... Егер ол өз ... ... орындаса және
жинақтау мерзімі аяқталған жағдайда ол екінші ... банк ... ... ... ... шарт болып есеп айырысу тек теңгемен жүргізілетіні. ... ... – займ ... ... салым бойынша сыйақыдан 3%
айырмашылықтан көп ... ... ... егер ... ... ЖАҚ 10% болса, онда ендігі займды 13% табыстылықпен
беру қажет.
Мұнда Қазақстандағы макроэкономикалық ... ... ... белгілі (инфляция деңгейі 2005 жылға қарай 4,6%-ға дейін азаяды
(Министрлер Кабинетінің орта мерзімді индикативті жоспары). Кері ... ... ... ... ... тағдыры
күтіп тұр. Теңгенің девальвациясы нәтижесінде 1994-95 ... ... ... ... егер ақша ... 1$-ға Т 71.4 ... ... айтарлықтай өскен. 2000 жылдың 1 наурызына жалпы қарыз
2 есе өсіп, Т 1496 млн., соның ... ... ... ... Т
729 млн.-ға дейін өсті.
Парламент ... мен ... ... ... ... ... ... қабылданды, онда «БанкЦентрКредит» ЖАҚ-на ... ... ... ... ... ... жасап (1999
жылдың 1 сәуіріне) және бағамды 1$-ға 88,3 тг. мөлшерінде қоюды міндеттеді.
Үкіметтің осы ... ол ... ... ... ... ... қаржылануыруын міндеттеу. Жыл сайын
несие келісімінің бүкіл мерзіміне бюджетте жинақталатын сома Т 60 ... Жыл ... ... ... бағамдық айырма деңгейі Ұлттық
Банктің жыл соңына бағамы мен Т 88.3 ... ... ... ... осы ... алғы ... кері жақтары байқала
бастады.
Ұлттық Банктің бағалауынша бүгінгі күні 1,3 млн. адам ... ... ... ал ... ... ... ... жинақтау
жүйесіне қатысып мұндағы 69% сенімді салымшылар болып саналады. Сонымен
қатар, мемлекет жыл ... ... ... Т 4,9 ... ... ... деп
болжануда. Ұлттық Банктің мәліметтері бойынша қазынаға ... Т 7,8 ... ... түсімдері, басқа да бюджетке міндетті төлемдер
қайтады. Яғни ... таза ... Т 2,9 ... ... ... ... Банк
болжауынша келешектегі 10 жылда жаңа жинақтау жүйесіне байланысты 924 мың.
шаршы метр ... үй ... ... ... бос ... ... Т 26,6 ... тартылған, құрылыс саласына ішкі инвестициялар Т
32,6 млрд., ЖІӨ өсімі 1,7% құрайды. Ұлттық Банк ... егер ... ... ... 25-ші ... ... онда одан
тиімділікті қорықпай екі еселеуге болады.
Бірақ, ипотекалық несиелеудің өткен негативті ... ... ... ... ... қайталауға бел буды.
Осылайша Центр Коммерческой Недвижимости (ЦКН) және ... ... ... ипотекалық несие бөлуге көшті. ЦКН банктің бұл ұсынысы
коммерциялық ... ... ... қарастырады, осыған орай
олар кепіл мәселесіне берілмей ... ... ... ала ... ... ... ... мүліктің өзі болып табылады, ал несие
беру шарты ретінде-сатып алушымен мүлік бағасының белгілі ... ... ... Банк ... ... ол ... ... 30%-50%
аралығында ауытқиды, сонымен қатар 3 жыл ... ... ... да 17-20% ... ... ... бойынша жылжымайтын
мүлікті сатып алу, оның арендаға алып параллель мүлік алу үшін қор жинаудан
гөрі, жоғарыда айтылған жол ... ... ... ... ... ... ... жалпы оң бағаланады. Солайша коммерциялық
жылжымайтын мүлікке сұраныс үлкен қарқынмен өсуде және ... ... ... ... жайлар ие. Ипотеканы іске қосу-сұраныстың
өсуіне әкеледі, ал маркетингтік зерттеулер коммерциялық жылжымайтын мүлік
пен ... ... ... айырма жоқ екенін көрсетеді.
Жалпы атап өту керек ... АҚ ЕБРР ... ... ... ... ... АҚ осы ... 40% беріп жалпы
сомасы- 20 млн. доллар болды.
Ұзақ ... ... ... ... ... мен талаптарды
қарастырайық.
Ұзақ мерзімді несиелер басқа несие түрлерінен келесі стандарттары мен
сипаттарымен ерекшеленеді:
- несиелер ұзақ ... 5 жыл және одан да көп ... ... ұзақ мерзімі оны уақытында өтеуді созады және займ
алушының алған ... ... ... ... ... оның ... төлемдерін азайтады;
- несие сомасы сатып алынатын ... ... 60-70% көп ... займ ... ... төлем» төлеуге, әдетте оның құнынан 30-40%
мөлшерінде өз қаржысынан төлеуге міндеттенеді;
- ол бойынша несиелер ануитеттік төлемдер формуласымен ... ... ... формасында төленеді; мұнда ай сайынғы төлем
негізгі ... ... ... ... ... толық
төлемді қосады. Бұлар барлық ай сайынғы төлемдер бекітілген
пайыздың ставкасында ... ... ... ... болу үшін
қарастырылған. Бұл займ алушыға да ыңғайлы ... ол өз ... ... ... ... ... ... да тиімді ;
- несие бойынша ай сайынғы ... ... займ ... мен ... ... табысының 30-35% аспауы тиіс (егер
олар бар болса). Ипотекалық компания эксперттері займ алушы ... ... ... ... ... ... Оны ... барысында табыстардың ресми
мәліметтерін пайдаланады;
- несиеге алынған тұрғын үйлер несиені ... ... яғни егер ... алушының өз міндеттемелерін орындамағаны
туралы фактілер тіркелсе, онда оның қарызын жабу үшін кредитор
оның ... сата ... Одан ... сома (шығындар, айыппұл)
бұрынғы қарыз алушыға қайтарылып ... ... ... және оның жанұясының барлық кәмелет жастағы мүшелері
егер қарыз ... өз ... ... ... ... ... ... пәтерді босатып беруге қол қояды;
- ипотекаға берілетін несие кез-келген ... бос ... ... ... болмауы шарт.
- Мұндай тексерісті ипотекалық компания, оның мамандары ... ... ... үй ... ... ... тұру үшін
пайдаланылады. Алынған үйді жалға беру ... ... ... ... ... келісімімен ғана жүзеге асырылады.
Ипотекалық несиені алудың стандартты шарттары төмендегідей:
- Қарыз алушыны алдын-ала классификациялау: ... ... ... ... ... біліп, сонымен қатар несие беру
шарттары, өзінің міндеттерімен және ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін
сұрамайды.
- Кредитормен ипотекалық несие бойынша тексеру және қарыз алушының
табысын ескере отырып ипотекалық ... ... ... ... ... ақпаратты тексеріп оның төлем
мүмкіндігін анықтап оған ... беру ... ... ... кері ... шығарады. Егер оң шешім қабылданған жағдайда
кредитор ... ... ... ... да ... ... ... ставкасы, жабу тәртібі).
- қарыз алушының қаржылық жағдайына және кредитордың талаптарына
сай ... ... ... ... ... ... дейін және
одан кейінде пәтер таңдап қоюға ... ... ... ... ... Бірінші жағдайда пәтер сатушы және
потенциалды қарыз ... ... үйді ... алу ... ... Бұл ... кредитор несиені қайтарымдығы тұрғысынан
кепілдің жеткіліктігін бағалайды, сонымен қатар қарыз алушының
табысына, ... ... ... ... ... ... Екінші
жағдайда потенциалды қарыз алушы өзіне берілетін несие сомасын
біле тұра өзіне лайықты пәтер іздейді, егер ол пәтер ... ... ... ... ... оның ... келісім
жасай беруіне болады.
- Үйді бағалау – оның ... ... ... ... ... сатып алу үшін бағалаушы қарыз алушымен таңдалған үйге
тәуелсіз бағалау жүргізеді оның ... құны ... ... ... ал ... ... ... салыстырады.
- Қарыз алушы мен сатушы арасында пәтерді сату келісімін жасау ... алу және ... ... ... немесе заң бойынша
кредитордың кепілі ретінде өтеді.
Егер кредитор оң шешім қабылдаса, қарыз ... ... ... ... ... ... ... сатып алынатын үй туралы келісім жасау, ... ... ... және ... ... ... ... алу келісімінің «аралас» үш жақты ... ... ... үш жақ ... ... ... алушы, кредитор) бір уақытта
сатушыдан сатып алушыға ауысуын нотариалды тіркейді;
- «заң жүзіндегі ипотека», ... ... ... ... ... алу ... ... автоматты түрде пайда болады және
ипотека туралы келісім жасауды керек етпейді және ... де ... ... ... беру ... күрделі емес. Ипотека әсерінен
тұрғын үйді салуды көтермелеу жүзеге асырылып ... ... ... ... ... Дамыған мемлекеттердің көпшілігінің үкіметі
ипотекалық несиелеу моделін тәуекелді сақтандыру ... ... ... ... және адрестік дотацияларын қолданады,
өйткені тәжірибе ... ... ... ... ... ұлттық
экономиканы дағдарыстан шығарардай қауқары бар. Ипотека тұрғын үй
салуды ғана ... ... ... қатар тұрғындардың құжаттары мен
сенімді басқарудағы табыстарын құру.
ҚОРЫТЫНДЫ
Біздің ... ... ... деп халыққа берілетін қарызды айтады.
Ол қарыздың тұтыну сипатындағы несиелердің берілу ... ... ... ... ... қаржы нарығының маңызды бөлігін алады.
Қазақстанда берілетін тұтыну несиелерінің негізгі ... - ұзақ ... ... ... ... ... табылады. Ұзақ мерзімді неиелер
негізінен инвестициялық сипатта болады және халықтың тұрғын ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандырумен байланысты.
Түгелдей индивидуалды клиенттерді несиелеу шартының формасын таңдауға
әсер ететін негізгі ... ... ... ... ... және ... ... Ұлттық Банктің қайта қаржыландыру
қойылымының ресми деңгейі, халықтың инфляциялық күтімі, ақша бірлігі ... ... ... және ... ... даму ... ... рыногының конъюнктурасы және т. б.) және банк пен ... ... ... ететін микроэкономикалық факторларды ... ... ... ... оның және ... ... ... несиенің сапасы және қамтамасыздандырылуы,
клиент-банктің тұрақты клиенті ма, тұрақты табыс көзі бар ма және т. ... және ... да ... факторлар банкпен несиелеу мерзімін және
алынатын пайыздың қойылым деңгейін анықтағанда назарға алынады.
Тұтыну несиелеу рыногында ... ... және ең ... және ... ... басқа. Қазақстанда мыналарға қарызға
алуға болады:
- білім алуға
- ТҒӨ (мысалы: ... ... ... ... ұялы ... жеке қажеттіліктерге (медициналық операцияға, үйлену жол сапарына
және т. б.)
- жеке іс ашуға арналған .
Берілген программалар бойынша ... ... ... 3-тен 12 ... ... ... пайыздық қойылым 18-24% валютада және міндетті
кепіл қажет, майда несиелерге кепіл қажет ... ... өзі ... ... несиелеудің қазіргі тәжірбиесінің анализі,
несие қабілеттілікті бағалаудың ең жақсы әдісі әр ... ... ... екенін көрсетті. Қазақстанда бұл ерекше көрінуде,
себебі, ... ... ... көптеген операциялардың өзіндік
ерешеліктері және несие тарихының болмауы қарыз ... ... ... ... ... ... ... тәжірибеде болмай
отыр.
Дәл осы рынок тұрақсыздығы тұтыну несиесінің тәуекелі банк үшін
жоғары. Сондықтан, ... ... ... ... көрсететін банктер қысқа
мерзімде жоғары пайыздық қойылым орнатады. ... ... ... деңгейін
көрсете алмағандықтан «орта статистикалық» қазақстандық үшін ... ... ... ... бар, ... ... ... жұмысшылары ресми жалақыдан бөліп төлейді. Бұл жағдай
салық заңдарына байланысты – индивидуалды ... ... ... ... ... ... ... арқылы ақша мобилизациясының
рыногтың механизмін және ұзақ мерзімді ипотекалық несиелеуді дамыту ... ... ... ... ... ... ... сұранысының несие-
қаржы саласының кеңейуіне көмектеседі.
Ипотекалық несиелеу жүйесі толық ... ... тез ... үшін екінші
нарықтағы тұрғын үйді сатып алуды несиелеген артық деп ... ... ... және екінші нарықтағы баға айырмашылығына байланысты. Одан ... баға ... бір шама ... ... ... ... төмен жағдайларында құрылыс секторына
бюджеттін емес қаражаттарды тарту механизмі өседі, соның ішінде ... ... де, ... бұл ... ... дамытуға, жұмыс бастылық
көрсеткіштерін жақсартуға, әлеуметтік сипаттағы бір қатар ... ... ... ипотекалық несиелеу мәселелерін шешудің негізгі жолдары
болып нарықтық механизмді дамытуға шарттарды жасау, ... ... ... ... және оларды қаржы несие саласына аудару
табылады.
Ипотекалық ... ... ... ... көзі ... жанұя
табысы мен тұрғындардың меншігіндегі қаражаттар табылады.
Тәжірбие көрсетіп отырғандай жеке тұлғаларды несиелеу және несиелеудің
тенденциялары жақын уақытта қарыз алушылардың ... ... ... мың ... ... ... кәсіпорын қаражаттары, жинақтаушы зейнет
ақы қорлары тартылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Қабдиев Д.Қ.,Оралтаев Т.Қ.,Ескендіров Ә.Е.,ж.б. ... ... А-2002. ... К.Маркс, Ф. Энгельс.13т.67б. /2/7бет/
3. Тұрғынбаев Ә.Х.,Социология./Білім/А-2001 /3/ 13 бет/
4. Мақыш.С.Б.,/Ақша ... және ... А-2000 /4/ ... ... ... за 10 лет независимости Казахстана/ НБ РК А-
2001
6. Паново Г.С. Жеке тұлғаларға банктік қызмет көрсету .-
Москва,ДИС,1994,/6/43/
7. Мадирова Д.М., ... В.С. ... ... ... ... 1997 , 12 б./7/48 ... ... А./Жизнь в кредит/ Континент .№4.От 28.03.2001./8/59 б./
9. Марченко Г.А., /Развития ... ... РК/ ... ... ... операциялары/ А-2002
11. Колесников /Банковское дело/ М-98
12. Сейтқасымов.Ғ.С./Банковское дело/ А-98
О.Полфреман Д., Форд Ф. /Основы банковского дела/- М: ... – М, ... ... ... ... ... ... - Москва – 1999./9/ 66 б./
14. Е.Ф.Жуков /Общая ... ... и ... ... – М.: ... Е.Ф.Жуков, Л.М.Максимова /Деньги, кредит, банки/ - М.: Банки и
биржа, ЮНИТИ, 1999.
16. Ғ.С.Сейтқасымов /Деньги, кредит, банки/ - ... ... ... ... банки/ Алматы 2000.
18. О.И.Лаврушина /Банковское дело/ Москва – ... и ... ... ... ... ... в РФ/ ... – М., «Контур», 1998.
20. /Банковское дело/ В.И.Колесников, Л.П.Проливецкая, Москва «Финансы
и статистика», 1996 ... ... ... Казахстана» №№ 2, 6, 7 - А.: 2001.
22. Журналы« Банки Казахстана № № 8, 9, 10, 12 – А.: ... ... ... системы/ Л.П.Кураков, В.Г.Тамирясов,
Учебное пособие, М. 2000 г.
24. «Казахстан 1991-2002 г.г.» Агенство Республики Казахстан по
статистике. Алматы 2001 г. ... ... ... ... ... ... №2. (99).

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұтыну несиесінің экономикалық мәні мен теориялық негізіне жан-жақты зерттеулер жүргізіп, несиелеудің бұл түрінің “Еуразиялық банк” ақ-ның қызметіндегі жүзеге асырылу ерекшеліктерін қарастыру63 бет
«Delta Bank» акционерлік қоғамының тәжірибесі негізінде тұтыну несиеcін ұйымдастыруды72 бет
«Kaspi bank » АҚ-ның қызмет ету және несиелерді ұйымдастыру25 бет
Несие беруші мен несие алушылар арасындағы қарым-қатынастар67 бет
Несие және несие жүйесі71 бет
«Шымкент май» ААҚ-ның басқару құрылымы21 бет
Автоматтандырылған объектіні зерттеу64 бет
Концептуалды, логикалық және физикалық жобалау. деректер базасының ғылымда, техника мен бизнесте қолданылуы9 бет
Корпорацияның жүйелік тәуекелділігін талдау26 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы кәсіпорынның ағымдағы шығындарының құрамы мен құрылымын анықтау және соны тиімді басқаруды, оның өзіндік құнын төмендету жолдарын теориялық жағынан қарастыру және оны талдау72 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь