Коммерциялық банктер қызметтері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Қазақстан Республикасының банк жүйесіне
жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
2. Коммерциялық банктердің қызметтері мен
операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
Несиелік жүйенің төменгі буыны халық шаруашылығына тікелей қызмет көрсететін және коммерциялық негізінде кең көлемді қаржылық қызмет жасайтын дербес банктік мекемелер торабынан тұрады. Бұлар коммерциялық, кооперативтік және жеке банктер, банктік заңдылықтарда коммерциялық банктер, банктер деген жалпы атпен біріктіріледі.
«Коммерциялық банк» термині банк ісінің ертеректеп даму кезеңінде, банктердің сауда, тауар айрбасы операциялары мен төлемдеріне қызмет көрсетуі барысында пайда болды. Негізгі клиенттері саудагерлер болған (міне осында «коммерциялық банк» деген атауға ие болды). Бірақ өнеркәсіптің және басқа салалардың дамуымен банктер экономиканың өзге де салаларына қызмет көрсете бастағандықтан да банктің «коммерциялық» деген атауы бастапқы мағынасын біртіндеп жоғалтты. Ол банктің «іскер» деген сипатын білдіреді, оның шаруашылық агенттердің барлық жұмыс түрлеріне қызмет көрсетуі олардың қызметтерінің саласына байланыссыз болады. Коммерциялық банктер – нарық экономикасында қаржылылық операциялар мен қызмет көрсететін несиелік мекемелердің тобын білдіреді.
Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық әр алуан өнімдер мен қызмет көрсетуге әзір. Мұндай кең көлемді операциялар коммерциялық банктерге өз клиенттерін сақтай отырып, қолайсыз жағдайда өзінде пайдалы жұмыс жасауға септігін тигізеді.
Бір операциялардан болған зиян, екінші бір операциялардан түсетін пайда есебінен жабылады. Нарық экономикасы дамыған барлық елдердің коммерциялық банктері несие жүйесінің негізгі операциялық буыны болып қалуы кездейсоқтық емес. Олар өзгермелі ақша-несие нарығының жағдайына көндігетін кабілетінің барлығын көрсете алады.
Осы уақытқа дейін Қазақстанда несиелер үкіметтің қажеттілігіне (Үкіметтің үкімі бойынша) беріліп, кейіннен олар банктерге және олардың акционерлеріне пайда әкелмек түгіл, уақытында қайтарылмай қалады. Ондай қарыздардың ешкімге де пайдасы болған жоқ.
Коммерциялық банктер өз клиенттерінің ақшаларын сақтауға қолайлы әр түрлі депозиттерді ұсынады, бұл бір жағынан ақшаның сақталуын қамтамасыз етсе, екінші жағынан өтімділікке деген клиеттің кажеттілігін канағаттандырады. Көптеген клиенттер үшін облигацияға немесе акцияға жұмсағанға қарағанда, мұндай ақшаны сақтау формасы тиімді болып табылады.
Қазіргі коммерциялық банктер туралы сөз қозғағанда, несиелік жүйенің басқа да буындары сияқты олардың үнемі дамып отырғандығын айта кету керек. Яғн, операциялар формасы, бәсеке әдістері, бақылау және басқару жүйелері өзгеруде.
Коммерциялық банктердің мынадай бастапқы қызметтері бар: депозиттер қабылдау, ақшалай төлемдері және есеп айырысуларда жүзеге асыру, несие беру.
1. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы», 1995 жылғы 30 наурыз N 2155 Заңы

2. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының банктер және банк қызметі туралы», 1995 жылғы 31 тамыздағы №2444 Заңы


3. Алдаберген Ә. «Банк жүйесінің тұрақтылығы- экономикалық дамудың кепілі», Егемен Қазақстан - 2000 ж. 11 қараша – Б 2.

4. Мақыш С. Б. «Банктердің несиелік потенциалын бағалаудағы теориялық көзқарас» // Экономикалық реформалар өтпелі кезеңнің ерекшеліктері І бөлім - Алматы, 1999 ж.


5. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер» - 2001 ж.

6. Тоқсанбай С. Р. Толық экономикалық орысша-қазақша сөздік – Алматы 1999 ж.

7. «ЦентрКредит» банк сыйлаған көтеріңкі көңіл күй», Егемен Қазақстан - 2000ж. 22 қыркүйек
        
        ЖОСПАР:
КІРІСПЕ.....................................................................
......................3
1. Қазақстан Республикасының банк жүйесіне
жалпы
сипаттама..............................................................5
2. Коммерциялық банктердің қызметтері мен
операциялары................................................................
.....9
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
..........18
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ.............................................20
КІРІСПЕ
Несиелік жүйенің төменгі буыны халық ... ... ... және коммерциялық негізінде кең көлемді қаржылық қызмет жасайтын
дербес ... ... ... ... ... ... және жеке банктер, банктік заңдылықтарда коммерциялық
банктер, банктер деген жалпы ... ... ... ... банк ... ... даму ... сауда, тауар айрбасы операциялары мен төлемдеріне ... ... ... ... ... ... саудагерлер болған (міне
осында «коммерциялық банк» деген атауға ие ... ... ... ... салалардың дамуымен банктер экономиканың өзге де салаларына қызмет
көрсете ... да ... ... ... ... бастапқы
мағынасын біртіндеп жоғалтты. Ол банктің «іскер» деген сипатын білдіреді,
оның шаруашылық агенттердің барлық ... ... ... ... ... саласына байланыссыз болады. Коммерциялық банктер – ... ... ... мен ... ... несиелік
мекемелердің тобын білдіреді.
Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық әр ... мен ... ... әзір. Мұндай кең көлемді операциялар
коммерциялық банктерге өз клиенттерін сақтай ... ... ... ... жұмыс жасауға септігін тигізеді.
Бір операциялардан болған ... ... бір ... ... ... ... Нарық экономикасы дамыған барлық елдердің
коммерциялық банктері несие жүйесінің ... ... ... ... қалуы
кездейсоқтық емес. Олар ... ... ... ... кабілетінің барлығын көрсете алады.
Осы уақытқа дейін Қазақстанда ... ... ... ... ... ... кейіннен олар банктерге және олардың
акционерлеріне пайда әкелмек ... ... ... ... Ондай
қарыздардың ешкімге де пайдасы болған жоқ.
Коммерциялық банктер өз клиенттерінің ақшаларын сақтауға қолайлы әр
түрлі депозиттерді ұсынады, бұл бір ... ... ... ... екінші жағынан өтімділікке ... ... ... ... ... үшін ... немесе акцияға
жұмсағанға қарағанда, мұндай ақшаны сақтау формасы тиімді болып ... ... ... ... сөз ... несиелік
жүйенің басқа да буындары сияқты олардың үнемі дамып отырғандығын айта кету
керек. Яғн, операциялар формасы, ... ... ... және басқару
жүйелері өзгеруде.
Коммерциялық банктердің мынадай бастапқы қызметтері бар: депозиттер
қабылдау, ақшалай төлемдері және есеп ... ... ... ... ... ... ... институттарынан айырмашлығы және
ерекше бір қабілеті ол ақшаны жасауы мен ... ... ... Бұл ... деп, тек ... ... ғана ... сондай-ақ талап етуге дейінгі
салымдар түсіндіріледі. Банктердің ақша жасау мүмкіндігі экономика үшін ... Ол ... ... ... іске ... ... ... өсуіне
қажетті жағдай туғызады. Банк несиелерінің жетіспеушілігі және өте ... ... ... ... кеңейту мүмкін емес. Халық
шаруашылығындағы осы сияқты іс-тәжірибелер тиімсіз, ... бір ... ірі ақша ... ... ... ... жататын болса, екінші
жағынан, мұндай ақшалар қажетті емес.
Коммерциялық банктер мұндай сұрақтарды шешуде маңызды роль ... ... және ... ... ... олар уақытша
бос ақша қаражаттарын жинақтайды және ... ... ... бере ... ... ... ... яғни жаңа төлем
құралдарын жасайды.
Бұл жұмыста мен «коммерциялық ... ... ҚР банк ... сипаттап көрсеттім.
1. Қазақстан Республикасының банк жүйесіне жалпы сипаттама
Өзінің даму деңгейі және ... ... ... Қазақстанның банк
жүйесі ТМД елдері арасында неғұрлым тұрақты болып табылады. Сөйтсе де жеке
алғандағы әр ... банк ... тек ... ғана жеке ... әрекет ететін
ерекше оқшау организм бола алмайды. Кез ... ... ... ... ... биологиялық заңдылықтар бойынша өтетіндігі секілді, еліміз банк
жүйесінің қызметі де ортақ заң бойынша жүреді.
«Қазақстан Республикасының банк және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының екi деңгейлi банк жүйесi бар:
 Ұлттық Банк ... ... ... болып табылады және ол банк
жүйесiнiң жоғарғы ... ... ... Ұлттық Банкiнiң мiндеттерi,
қызмет қағидаттары, құқықтық ... және ... ... ... Банк ... Қазақстан Республикасының Заңымен
белгiленедi. Ұлттық Банк өзiнiң құзыретi шегiнде банк қызметiнiң ... ... ... және ... ... асырады және банктердiң
және банк операцияларының жекелеген ... ... ... ұйымдардың
жұмыс iстеуi үшiн жалпы жағдайлар жасауға жәрдемдеседi. Банктерге және банк
операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдарға ... ... ... және қадағалау функциялары Қазақстан Республикасының ақша-
кредит жүйесiнiң тұрақтылығын ... банк ... ... мен ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының заң актісімен белгіленген ерекше құқықтық мәртебесі ... Даму ... ... өзге банкiлердiң бәрi банк жүйесiнiң
төменгi ... ... ... ... ... ... ... әлемдік банктік
тәжірибе жетістіктерін пайдаланумен және енгізумен қоса, шетелдік банк
жүйесінің тәуекелін қайталауы да мүмкін ... ... ... ... және банк жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкіне ... Ол ... ... ... еліміздің банк жүйесін сауықтыру жөнінде
шаралар қабылдады және қабылдауда. Басқа міндеттер жөнінде тұрақтылықты
қамтамасыз ету ... мен банк ... ... ... ... Нақ осы банк ... мен салымшылардың мүддесін қорғау
мақсатымен 1999 ... ... ... банк ... ... ... ... біртұтас жүйеге біріктірген. Жеке тұлғалардың салымдарына
кепілдік беру ... ... беру ... құру ... жеке тұлғалардың – жүйеге
қатысушы банк салымшыларының алдында ... ... алуы ... ... ... туғызды, жүйеге қатысушы банкке сот шешімі бойынша ықтиярсыз
тарату процедурасы қолданылады.
Әрине, ... ... ... ... нормаларына
сәйкес жұмыс істейді. Сонымен бірге кепілдік беру жүйесіне ... ... ... алуы ... ... жарналардан басқа, егер қордың резервтік активтері жетіспеген
жағдайда қосымша төтенше жарналар аударуын да білдіреді.
Сөйтіп, егер кепілдік беру ... ... банк ... барған
болса, бұл оның ішкі ісі болып қалмайды, ол бүкіл ... беру ... мен өмір ... ... ... ... ... бәріне қауіп төндіретін проблемаға айналады. Кепілдік
беру жүйесі 1933 ... ... ... ... және де ол бүгіндері ең
жетілдірілген саналатын АҚШ-та ... ... ... ... депозиттерді сақтандыру федералдық корпорациясының (FDIC)
құзырына берілген. Ол ... ... өтем ... ... ... жөнінде шаралар қабылдай алады. Жетпіс жылға таяу уақыттан бері
қызмет жасап келе ... ... FDIC ... ие болып отырғандай
дәрежеде өкілеттілік бере ... ... беру ... ... ... ... ие ... отырғандай өкілеттіктер беру қазір орынсыз. ... ... саны ... соншалықты көп емес және аталған
өкілеттіктердің Ұлттық банкте болмағаны дұрыс. ... ... ... ... ... банк ... рұқсат беретін және олардың қызметіне
бақылау мен қадағалауды ... ... ... банк ... ... ... ... орган болып табылады. Ол жаңадан ... өмір сүру ... және ... ... ... ... жауапты саналады.
Халықаралық өлшемдерге сәйкес лицензиялаушы орган банктің стратегиялық
жоспарын қолдау үшін қаржы ресурстарының жеткіліктілігін бағалауы ... ... ... ... ... ... ие болуы керек. Осыған
байланысты лицензия беру мен банк ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен ... ... ... келтіретін мұндай жағдайға ұрынбаудың алдын
алу қажеттігін көрсетеді. Бұл үшін тек банктердің ғана емес, бүкіл банктік
топтардың қызметіне ... ... ... ... Олар бақылаушы
органға жалпы жылдық баланс, бүкіл ... ... мен ... ... есеп ... ... ... ақпаратты алу үшін заңмен айқындалған
өкілеттіктер болуы керек. Банк қаржы империясының, бірқатар филиалдардан,
қаржы компанияларынан және ... ... ... ... ... бір ... ғана болуы да мүмкін. Қаржы дағдарысы ... ... ... ... ... бағаға сатып, адал
есептесе ме немесе банкті “құрбандыққа шалып” есептесе ме, ол жағын ... Қай ... ... ... және ... кеткен банктің қайтарым
капиталының мөлшері қандай болады, ол да белгісіз. Ал, іс ... ... атап ... ... және салымдарға кепілдік беру
қорымен есеп ... ... ... ... бәрі ... банкте екінші
деңгейдегі банктердің активтерінің нақты құны туралы сенімді ақпарат болуын
қажет етеді.
Банктердің міндеттемелері негізінен халықтың мерзімдік салымдары ... етуі ... ... ... Осы себептен қазір Ұлттық банк
банктік қадағалау жөніндегі Базель комитетінің ұсыныстарын ескере ... ... ... ... ҚР ... заң ... ... өзгерістер енгізу туралы» ҚР Заңының ... ... ... ... банк ... ... Азия мен ... бастан
өткерген есеңгіреуден аулақ болуға көмектеседі. Базель ... ... ... ... ең аз ... ... банктерге ықпал ететін қызметі олармен ... емес ... ... атай ... ... ... емес
мекемелердің қызметі нәтижесінде ... ... ... көрсету
қажеттігі туралы айтылады. Банк пен оның ... ... ... ... ... ... ... аса маңызды бөлігі болып табылады.
Бұл ретте атап айтқанда, банк пен банктік холдинг қатысушы болып ... ... ... егер белгілі бір операциялар банкті тәуекелеге
ұрындыратын ... онда ... банк ... мүддесін қорғау үшін ұйым
мен банк арасындағы операцияны жүзеге асыруды тоқтатуды талап етуге құқылы.
Ұлттық банк банктердің ... ... ... ... ... ... ... қорғауы және ... ... ... ... ... ... активтерінің
толық қайтарылуын қамтамасыз ету үшін банк ... кері ... ... жаба алуы ... Базель комитеті осы мақсатпен
қадағалау ... банк ... ... ... елеулі өзгерістер енгізу
туралы немесе акциялардың бақылау пакетіне қатысты ... ... ... ... ... ... өкілеттілігін беруді, сондай-ақ ... құру ... ... өлшемдерге ұқсас талаптарға сай келмесе,
инвестиция ... ... ... ... ... ... ... өз міндеттемелерін орындамауы әртүрлі
себептерден: ... ... ... ... уәде ... ... ... қаржыны орналастыруда негізсіз және шектен тыс
тәуекелді ... ... ... ... мүмкін.
Банктің, әсіресе, ірі банктің банкротқа ұшырауының макро экономикалық
зардайы болуы ықтимал ондай банкті тарату ... ... ... банк ... ... беру жүйесінің жалпы экономикалық мүдделерін
ескеру қажет. Банк ... мен ... ... ... ... Ұлттық банктерге аффилинирленген тұлғалар мен ... ... ... ... ... ... ... қосылған. Бұл олардың
банктердің қызметіне ықпалы дәрежесі мен сипатын анықтау үшін қажет. Атап
айтқанда, ... ... ... ... ... өмір ... тікелей
ықпал ететін кәсіпорындардың нақты қаржы жағдайы туралы қажетті ақпарат ... ... Бұл ... ... банк ... ... ... орындау мүмкіндігінің алдын алады.
Банк құпиясын сақтау Қазақстан банк жүйесі қызметінің ... бірі ... және ... болып қала береді. Осыған байланысты
заң актілеріне өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... қызметі туралы қосымша ... ... ... іске ... ... алынған мәліметтерді үшінші біреуге
жария еткені үшін жауапкершілігін қатайта түсуді көздейді.
2. Коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары
Банктер ... мәні ... ... ... ажырататын
функцияларды орындаудан көрініс табады.
Банк қызметін – банктің клиент мүддесі үшін ... бір ... ... ... ... Кез ... банк ... негізінде
қандай да бір қажеттіліктерді қанағаттандыру қажеттілігі жатады.
Қазіргі кезде негізгі дәстүрлі қызметтерге бұрынғыша салымдар тарту
мен ... беру ... ... өз ... көп ... ... бойынша пайыздық айырмадан алады. Бірақ осы екі ... ... ... ... нысандары жасаланып шығуы мүмкін.
Қазіргі кезде әмбебап банктер банк қызметтерінің және ... ... ... ... ... ... кең ... Осы кезде басқа банктер бәсекелестік артықшылдықты жаулап алу ... ... ... ... қалу ... ... түрде белгілі бір
қызметтер түрлерін көрсетуге мамандануға тырысады.
Коммерциялық банктердің желісі ақша нарығын қалыптасуына ықпал етеді,
ал заңды және жеке ... ... ... бос ақша ... және оны ... мен ... ... мерзімдік қажеттіліктерін
қанағаттандыруға пайдалану ақша ... ... ... ... банктер негізінен өз ... ... ... ... ... несиелік есеп айырысу және
қаржылық операциялардың барлық түрлерімен айналысады.
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік ... ... ... ... ... операцияларды орындай алады:
- ақылы негізде депозиттерді тарату;
- клиенттер мен банк-корреспонденттердің шоттарын жүргізу және оларға
кассалық қызмет көрсету;
- қайтарымдылық, ... және ... ... ... ... ... қысқа мерзімдік несиелер беру;
- инвестицияланатын қаражаттар иелерінің немесе иемденушілердің
тапсырмалары бойынша ... ... ... ... көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын шығару (чектерді,
вексельдерді, ... ... ... және ... да ... ... төлем құжаттарын сатып алу, сату және сақтандыру, олармен ... ... ... ... ... орындауды қарастыратын үшінші тұлғалар ... және ... ... ... ... тасымалын талап ету құқын, сатып алу және қызмет ... ... ... және бұл ... инкассалық
(факторинг) тәуекелін өз мойнына алу;
- банктік операциялар бойынша ... ... ... ... ... ... ... ретінде әрекет ету;
- клиенттер үшін құжаттар мен бағалылықтарды ... ... ... бизнес);
- коммерциялық мәмілелерді қаржыландыру, сондай-ақ сату ... ... ... ... сенімдік операцияларды
(қаражаттарды ... және ... ... ... ... банктік қызметпен байланысты кеңес беру қызметін көрсету;
- лизингтік операцияларды жүзеге асыру.
Ұлттық банкінің ... ... бар ... ... басқа да
банктік қызметтерді жүзеге асыра алады. Соның ішінде ... ... ... ... ақшалай салымдарын қарау; ... ... ... ... ... операцияларды топтай отырып, олармен атқарылатын негізгі
қызметтерді былай құруға ... ... бос ... ... ... (депозиттік операциялар);
- экономиканы және халықты несиелендіру (активтік операциялар);
- қолма-қолсыз есеп ... ... және ... ... ... ... ... да қаржылық қызметтерді көрсету.
-
Уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау
Уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау – ... ... ... ... Бұл ... ... меншікті капиталы мен
тартылған қаражаттардан ... ... ...... несиелік
ресурстарының маңызды және ажырамас бөлігі, бірақ ол оның ... тек 10%-ын ... ... ... ... ресурстар құрамында меншікті капиталдың төменгі ... ... ... түсіндіріледі – біріншіден, банктер қаржылық
нарықтарда қаржы делдалы ... ... ... мекемелердің және
халықтың уақытша бос қаражаттар сомасын депозит түрінде жинақтайды, ... ... ... ... ... ... ... етеді және пайдалық негізде қарызды ... ... ... ... ... ... ... болады, бұл
салымдарды жаппай кері алу қауіптігін төмендетеді. ... ... ... басқа кәсіпорындардың материалдық объектілерінде
орналастырған активтеріне қарағанда қондырғы ғимараты ыңғайлы, өтімді және
нарықта оңай өткізіледі.
Шетелдік ... ... алып ... ... қарағанда талап
еткенге дейінгі депозиттер, мерзімді және ... ... деп ... ... ... ... ... уақытта салымшылардың
ағымдағы, есеп айырысу шоттарында болатын ... ... олар ... ала ескерусіз кез келген уақытта салымшылармен ... ... ... ... ... ... банк ... еткенге дейінгі салымдар бойынша
сыйақы мүлдем ... ... ... ... ... ... ... салынған. Талап еткенге дейінгі депозиттер бірінші кезекте
ағымдағы есеп айырысуларды жүзеге асыру үшін ... Шот иесі ... ... ... – қолма-қол ақшалармен, чектермен, аударымдармен жүргізе
алады. Талап еткенге ... ... ... ... ... ... олар өз шоттарындағы бар ақшалай қаражаттарды ағымдағы
есеп айырысулар үшін толықтай пайдаланбайды, ал бұл банк ... ... аз ... ... Банктің коммерциялық мақсаттары
үшін банкімен пайдаланылатын ... ... ... ... ол ... ... қарызға берілуі мүмкін. Ол банктің көптеген клиенттері өздерінің
ағымдағы шоттарынан қаражаттарды ... алып және оны ... ... ... ... қайтадан толтырып отырулары нәтижесінде қалыптасады. Бірақ
көптеген клиенттер өз міндеттемелерін төлеу үшін ... ... ... Осы ... ... мен талап еткенге дейінгі шоттар
есебінен ... 60, 90, 120 ... ... ... ... ... бере алады.
Талап еткенге дейінгі салымдар депозиттік ... ... ... мүмкін. Олардың арасында айырмашылықтар ... шот ... ... шоттағы қалдық сомасын ғана алуы немесе
аударуы мүмкін, сондай-ақ ол өз ... ... ... ... есеп ... теріс немесе оң қалдықтар ... ... кез ... ... шоттан өз салымын алып қана қоймай, ол ... ... ... алуы ... ... тәжірибеде бұл айырмашылық ... ... ... ... клиент келісімі бойынша депозиттік
шоттардан несие алуы мүмкін. Бұл шоттар АҚШ-та ... ... ... деп аталады, сондай-ақ оларға чек жазылып берілуі мүмкін.
Депозиттердің екінші тобын ... ... ... ... ... бір ... жоғары мерзімге орналастырады. Салымшы үшін
ақшаларды ұзақ мерзімге салудың мәні ... ... табу ... табылады.
Сондай-ақ банк үшін бұл депозит тиімді, өйткені ол жоғары пайыз ... да бір ... ... ... ... үшін осы қаражаттарды ұзақ
уақыт бойы иемдене алады. Мерзімді ... ... ... ... ... ... ... төлемдер үшін пайдаланылмайды. Мерзімді салымдар
мерзімді салымдар және кері алу туралы ... бар ... ... ... ... ... ... шот иелеріне алдын ала белгіленген
күні ... ал осы ... ... банк ... өз ... бойынша
иемденеді. Егер шот иесі белгіленген күні соманы кері алмаса, онда оны ... ... ... шот ... ... сондай-ақ ол өз ақшаларын
кез ... ... ... кері ала ... бар ... ... ақшаларды кері алу туралы арнауы
арызын банкке алдын ала түсіруі талап етіледі. Әдетте ескерту ... ... ... 3 айға ... 3 ... 6 айға ... 6 ... 12 айға дейін және 1
жылдан жоғары. Ескерту мерзіміне байланысты сәйкес ... ... ... ... ... ала ескертуге мерзімді депозиттер
қолданылады.
Депозиттердің үшінші түрі – жинақ салымдары. Олардың кеңірек ... ... ... шоты ... ... кітапшасы бар шот деп аталатын жинақ
салымы. Шот иесі ... ақша салу ... одан кері алу үшін ... ... ... ұсынуы керек. Депозиттердің басқа түрлеріне
қарағанда жоғары ... ... ... ... ... ... және
салымшылардың жинақтарын банктерде сақтауды ынталандыру үшін пайдаланады.
Халық және коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... өз бастамалары ... ... ... жинақтайды. Бұл қаражаттар тартылған ... ... ... деп ... ... ... нарықтан займ алу бағалы
қағаздарды кері сатып алу шартымен сату, ... ... алу ... ... қарыз алу, кепілге салу қағаздарын, банктік облигацияларды
эмиссиялау және т.б. жатады.
Банкаралық нарықта Орталық банктің резервтік шотында сақтандырылатын
депозиттер ... және ... ... ... минимуммен салыстырғанда
резервтік шотта артық қаражаттары бар көптеген банктердің олардың қосымша
пайда алуы үшін қысқа мерзімді қарызға ... ... ... ... ... бірі – жеке ... тұлғалардың уақытша бос ақша қаражаттарын жинақтау және де депозиттік
емес операцияларды орындау жолымен басқа ... ... ... ... және ... емес ... ... пайыз
төлеумен, оларға есеп айырысу төлемдік ... ... ... ... ... ... жолымен жинақталады.
Экономиканы және халықты несиелендіру
Коммерциялық банктердің екінші дәстүрлі-базалық қызметі – экономиканы
және халықты несиелендіру. Бұл ... ... ... ... ... актив операцияларына жатады. Соның арқасында банктер несиелік
инститтутарға ... ... ... – бұл ... беруші мен қарыз алушының арасындағы
біріншінің екіншісіне төлемділік, мерзімділік және ... ... ақша ... сомасын ұсынуы бойынша қатынастар.
Банктің несиелік операциялар ... және ... ... ... ... ... мен ... алушыға қарыз ұсынғанда, ал пассивтер,
керісінше, банк қарыз алушы ролінде, ал клиенттер – ... ... ... ... болады.
Несиенің екі нысаны белгілі: ақшалай және ... ... екі түрі бар: ... ... ... несиелік
қатынастары банкпен қатынастар секілді ... ... ... банктік
несиелендіру және несиелік қатынастар алғашқыда шарушылық субъектілерінің
арасында пайда болып, ... ... ... ... ... банктік несиелендіруде қарыз алушыға ұсынылады. Несие беруші
банк, ал қарыз алушы – ... ... ... табылады. Банкаралық
несиеде несие беруші де және қарыз алушы да банктер болып табылады, яғни
бір банк ... ... ... ... ... ... операцияларын әр түрлі белгілері бойынша
жүктеуге болады: мерзімдері бойынша – ... ... (1 ... ... ... (1-ден 5 жылға дейін) және ұзақ мерзімді (5 ... ... ету ... бойынша – қамтамасыз етілмеген және ... ... ... ...... және ... қарыздық
операциялар (активтік - бұл ... және ... ... ...... ... және ... коммерциялық банктерден банкаралық
несие алу); ... ... ...... ... ... капиталын қаржыландыруға, тұтынушылық мақсаттарға
арналған қарыздар.
Несиелік операциялар басқа белгілері бойынша да жіктеле ... ... ... ... ... ... бойынша, мөлшері бойынша, ашу
шарттары бойынша және ... ... ... ... ... бойынша
қарыздар былай жіктеледі: сауда ... ... ... жеке ... ... ... ауыл ... қаржы
органдарына және т.б.
Несиенің пайдалану сипаты бойынша оны өндірістік және тұтынушылық
қолма-қол және ... деп ... ... ... ... ... формалды белгілер жатқанын атап көрсету қажет.
Қарыздарды (ссудаларды) қамтамасыз ету банк активтерінің сақталуы ... ... ... үшін ... ... ... етудің негізгі
түрлеріне төмендегілер жатады:
- кепілге алу – ... бір ... ... келісім-шарт. Бұл
жағдайда тапсырма беруші қарыз ... ... ... ... ... ... банк ... міндеттемесі;
- кепілдік – кепілдеме уақыты жеткенде қарыз алушы өз міндеттемесін
орындамай жатқан жағдайда, анықтаушы ... өтеп беру ... ... ... қағаздар, тауарлар және басқада мүліктерді кпілдікке салу.
Кепіл құқығы - қарыз алушы өз ... ... ... оның ... ... ... сату барысында түскен
түсімнің белгілі бір бөлігін алу немесе сол мүліктерді (ғимарат,
жер учаскесі, жылжымалы мүліктер) толығымен ... ... ... ... кепілдікке салу құқығы; несиелерді қамтамасыз
етуде негізгі роль ипотекаларға ... және ... мен ... ... ... кепілдікке салу заңының негізі
болып ... ... ... салу ... иегерлері несие
алады.
Несиелерді қамтамасыз етудің, материалдық формаларына: жер, ... ... ... ... ... және ... қажет етуіне және қызығушылығына байланысты әр банкте жай
қарыздық немесе арнайы қарыздық шоттар ашылады.
Арнайы қарыздық ... жай ... ...... беру ... сайын құжаттық түрде негізделмей-ақ, қарыз алушының ... ... ... ... ... өткізген міндеттемелік өтініші негізінде
жүргізіледі. Қарыз қажетті жағдайда есеп айырысу құжаттарын өтеу ... ... ... арнайы қарыздық шоттарға аудару арқылы жойылады.
Қарыз, контокорренттік шоттардан да ... Бұл ... бір ... ... ... ... ... қарыздар мен төлемдер
көрсетілетін айрықша шот түрі. Онда тек ... ... ... ... болады.
Қолма-қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру және жүргізу
Коммерциялық банктердің үшінші қызметі – қолма-қолсыз есеп айырысуды
ұйымдастыру және ... Ол ... ... ... ... ... ... операцияларына байланысты.
Берілген қызметтің орындалуы, ең алдымен, ... ... ... пен ... бос ... ... ... сақтаумен байланысты. Коммерциялық банктер әр түрлі шоттар ашады: ... ... ... ... ... және тағы ... шоттар жеке және заңды ... үшін ... ... бойынша банк қызметкерлері сәйкес төлем құжаттары негізінде
клиент шотына төлем құжатында көрсетілген соманы есептейді немесе ... есеп ... – бұл ... ... ... ... яғни
ақшалай қаражаттар сомасын шаруашылық органдарының шот бойынша жазба
түріндегі аударымдары.
Қолма-қолсыз есеп ... кең ... ... ... айналу
аясын шектеуге, ақша белгілерін жасауға, сақтауға және ... ... ... мүмкіндік береді. Қолма-қолсыз есеп айырысудың тиімді
формаларын енгізу ... ... есеп ... ... ... көмектеседі, соңында ақшалардың банктік
айналымын тездетеді. ... есеп ... «зат ... халық
шаруашылығы шарушылық байланыстарда делдал болады және ... ... ... ... ... тиімділіген байланысты болады. Қолма-
қолсыз есеп ... мәні ... олар ... ... ... және ... мәмілелердің аяқталуына көмектеседі.
Қолма-қолсыз есеп айырысу – бұл есеп айырысудың ... ... ... ... ... ... ... талаптардың
жиынтығы. Есеп айырысудың принципі анағұрлым тұрақты, өзгермейтін болып
келеді. Есеп айырысуға қойылатын талаптар экономиканы ... ... мен ... ... ... ... Ал есеп айырысу формасы
мен әдістері осы талаптарға сай болып, олардың өзгерістеріне бейімделеніп
отыруы ... ... ... есеп ... ... қайта ұйымдастыру негізгі
екі бағыт бойынша жүргізіледі:
- жеке және ... ... есеп ... ... пайдаланып
жүргендерін жетілдіру және жаңа формаларын енгізу;
- банкаралық есеп ... ... ... ... ... ... жетілдіру туралы айтқанда, чекпен ... ... ... ... ... ... бөлінеді, себебі ол
есеп айырысудың анағұрлым ыңғайлы формасы. Банкаралық есеп айырысу жүйесін
қайта ұйымдастыру – бұл банктердің ... ... ... және ... шоттар арқылы банкаралық есеп айырысу жүйесіне
толық көшуі.
Есеп айырысу ... – банк ... ... немесе баяу
өзгеретін саласы және бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... жеткіліксіз, себебі барлығы осы шарушылық ... ... ... ... ... нұсқаулық материалдар түрлері.
Жеке банктер тек бар есеп айырысу формаларын ... ... ол ... жаңа ... ... ... ... асады.
Коммерциялық банктердің инвестициялық қызметі
Инвестиция дегеніміз – бұл халық ... ... ... ... оны ... құру және ... сол сияқты пайда алу мақсатында ұзақ
мерзімді ... ... ... ... – бұл ... ... ... сатып алу және әлеуметтік, өндірістік
сипаттағы объектілерді салуға жұмсалады. Портфелдік ... ... ... алу ... және ұзақ мерзімдік банк несиелерін беру арқылы
жүзеге асады. Жеке, ... ... ... ... ... ол заңдарға жеке шаруашылық бөлімшелердің, банктердің
инвестицилық іс-әрекеті ... ... ... және ... қорғалады.
Қазақстанда, заңға сәйкес, инвестиция деп, кәсіпкерлік іс-әрекет және
басқада пайда әкелетін ... ... ... ақша ... ... ... айтады. Инвестициялық қызметтің қатысушылар – жеке
және заңды тұлғалар, мемлекет, сол сияқты шетелдік инвесторлар бола ... ... ... ... ... ... қызметіне
қатысады.
Әдетте банктердің инвестициясы деп, ақша қаражаттарын банктердің
өздерінің бастамашылығымен табыс алу ... ... бір ... ... ... ... ... салыстырмалы ұзақ мерзім ішінде
қызмет ететін ... ... ақша ... ... ... бір ... айырмашылығы бар. Біріншіден, қарыздар салыстырмалы
қысқа мерзімді қайтарымдылық шартымен қолданады, ал ... ... ... ... ... салыстырмалы ұзақ мерзімде ақша ... ... ету ... ... Екіншіден, несиелеу кезінде
бастамашылық қарыз алушыдан болған, ал инвестиция кезінде – несие берушіден
(банктен) болады. Үшіншіден, несиелік ... ... ... ... мен қарыз
алушы арасында жасалады, ал инвестициялау нарықта міндетті ... ... ... ... ... ... сақталуын қамтамасыз ету, диверсификацияны, ... ... ... ... банктердің басқа да қаржылық қызметтері
Лизингтік операциялар. «Лизинг» ағылшын тілінен аударғанда жалға ... ... ... ... операция деп ұзақ мерзімді пайдаланылатын
заттарды (ғимарат, машина, ұшақ, автомобиль, компьютерлерді) жалға беруді
айтады.
Лизинг бірнеше қызмет атқарады. ... ол ... ... ... яғни ... ... ... алушының өз қаражаттарын бір
уақыттық жұмылдырунсыз немесе тартылған қаражатсыз өзіне керекті ... ... ... Ол ... ... бір ... ... Екіншіден, бұл өндірісті жаңа құрал-жабдықпен, алдыңғы
техникамен материалды-техникалық қамтамасыз ... ... ... ... 3 ... болады. Олардың өзара қатынастары
мәмілемен реттеледі: бірінші қатусышы – ... иесі ... ... ... ... пайдаланушы (лизинг алушы), үшінші – мүлікті ... ... ... ... ... қалыптасады: болашақ лизинг алушы ... бар ... ... ... мәмілеге қатысуын сұрайды, ол
лизинг алушыға төлемді шартымен жалға береді. Коммерциялық ... ... ... иесі ... ... яғни олар ... өз меншігіне алады және
лизинг алушыға береді. Шын мәнінде олар осы ... ... ... ... қатынастыр пайда болады. Мұнда несиелеудің барлық принципі
бар: мерзімділік, қайтарымдылық, ... ... ... ... ... мүлікті иесіне қайтарып береді, ... ... ... ... ... ... бұл ақшалы несие емес, бұл өндірістік,
негізгі қорларға тауарлық несие.
Лизинг түрлері әр ... ... ... ... ... ... беріледі. Оның объектісі
болып моральдік тозу қарқыны өте жоғары ... мен ... ... ... ... ұзақ ... беріледі. Ол мерзім
машиналар мен құрал-жабдықтар амортизациялық тозу ... ... Бұл ... ... ... ... ... алмайды. Онда мүлікті
лизинг алушымен сатып алыну мүмкіндігі көрсетілген.
3. Қаржылық құны бойынша лизинг пайдалануда болған құрал-жабдықтардың
жалға ... ... ... ... бастапқа құнымен емес, қалдық құны
бойынша бағаланады.
Лизингтік бизнестің дамуы үшін, лизингке ... ... ... ... ... ... ... көзіне құрал-жабдықтарды
сатып алу үшін берілетін банктік несиелер жатады.
Факторингтік операциялар. Факторингтік операция – клиентпен ... ... ... ... ... төлемді талап ету
құқын басқаға ... ... мәні – ... өз ... ... ... ақы үшін ... алу. Бұндай мәміле келісім-шартпен
жүзеге ... Ол ... ... алынған қарыздың сомасы және ... Бұл ... ... ... үшін ... ... мөлшері
алынатынын көрсетеді.
Факторингтік келісімнің бірнеше типтері бар. Толық қызмет ету туралы
келісім ... ... ... мен ... ... ... болатын болса қолданылады. Толық қызмет ету мыналарды қамтиды:
күмәнді қарыздардың пайда ... ... ... ... кепілдік
түсімін қамтамасыз ету, несиені басқару, ... ... ... ... ... ала ... формасындағы несиелеу.
Регресстік құқы бар толық ... ... ... ... ... ... көрсететін несилік ... ... мәні ... егер ... ... ... оларды
жабдықтаушыға қайтарып бере алады.
Толық қызмет ету туралы факторингтік келісімнің тағы бір түрі ... ... ... ... ... ... келісім. Бұл жағдайда
жабдықтаушы факторингтік компанияға тек несиелік тәуекелдің ... ... ал ... ... ... ... яғни ... компанияның талаптарды есепке алу мен инкассалаудың агенті
болады.
Трасталық операциялар. Коммерциялық банктер өздеріне сенімді тұлғаның
қызметтерін ... ... жеке және ... ... үшін ... ... ... «Траст» - сенім дегенді білдіреді. Капитал иесі
өз ... ... ... оның ... ... ... ... етуге сенім
білдіріп тапсырады, яғни ... деп, ... ... ... ... және ... ... байланысты қызметтер
көрсетуін және клиент атынан, оның мүддесі үшін, ... ... ... ... ... атайды. Бұл операциялар келісім негізінде
жүзеге асды, ол келісім трасталық деп аталады. Бұнда сенімді ... ... ... ие ... ... капиталдың, бағалы қағаздардың иелік
етушісі ретінде болады. Сенімді тұлға мүлікпен бенефициар мүддесін ... ... ... ... ... ... мүліктің иесі, яғни сенім
иесінің өзі ... ... ... болуы мүмкін.
Коммерциялық банктер трасталық операциялармен қосымша табыс алу ... Сол ... ... фирмалар және олардың ақша
қаражаттарын басқару ... ірі ... ... ... үшін
айналысады.
Банктер трасталық қаражаттарды негізінен өздерімен ұзақ қатынастағы
фирмалардың ... ірі ... ... ... ... ... кепілдемелерге, депозиттерге және басқада
табысты активтерге орналастырады.
Банктерге қаражаттарды бағалы қағаздарға салу қосымша табыстан ... ... және ... ... ... ... беру қызметі. Коммерциялық банктер өздерінің ... ... ... ... ... және қаржы,
инвестициялау, несиелеу, есеп айырысу, есеп жүргізу және есеп ... ... беру ... ... Бұл ... ... ... пайда табу мақсатында ғана емес, сондай-ақ клиенттергебанк ісінің
қырларын білу ... жаңа ... ... ... ... түсіндірмелер беру
арқылы жаңа клиенттерді тартуға да байланысты көрсетіледі.
Ақпараттық қызмет көрсету. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... түрде
коммерциялық немесе коммерциялық емес ... да ... ... ... клиентерге әр түрлі қызметтер көрсете отырып, олардан түрлі
мәліметтер алады. ... ... ... көзі ... банктермен және ірі
ақпараттық агенттіктермен өзара ... ... ... ... негізінде банктер өздерінің мәліметтер базасын жасайды,
клиенттер оған қолын жеткізу үшін белгілі бір ақы ... ... 15 ... ... ... ... баға бере ... банк қызметкерлері
клиенттердің бойында «банк» деген ... ... ... ... ... ... бетбұрыс деп атаймыз. Бұрынғы көптеген
кеңестік азаматтардың ұғымында банк жай ... қолы ... ... ... ... ... кез келген мәселені банктен сұрай алады.
Мәселен, ... ... ... ашу, жинау секілді елеусізінен бастап,
бизнесін дамытуға кредит алуға дейін. Оның ... бұл ... ... әрқилы болуы мүмкін. Олардың көпшілігін әр салымшы үшін «Есепшот
менеджерлері» дейтендер дербес талдап ... ... Реті ... ... ... ... көрсетудің бүкіл жүйесі «Қатынас менеджерлері»
және «Есепшот менеджерлері» тұжырымдамасына негізделеді, ... ... ... ... ... істеп қоймай, олардың артынан
проблемалары, қуаныштары ... ... ... мүмкіндік береді.
Бүгін, қаржы мен тауарлы нарығының даму шартында, банк ... тез ... Жаңа ... ... ... жаңа несие құралдары
мен клиенттерге қызмет көрсету ... ... ... Қазақстанның
экономикалық реформаларының басты мақсаттарының бірі – тұрақты, ... ... ... ... құру болып табылады.
Қазіргі кезде, көптеген коммерциялық банктер әмбебап ... онда банк ... ... ... ... ... ... жасайды.
Коммерциялық банктер несие жүйесінің басқа топтары сияқты, өздерінің
операция ... ... ... ... және ... үнемі өзгертіп жетілдіруде.
Соңғы уақытта, банк саласындағы бәсеклестік банк бөлімшелерінің ... ... ... ... болуынан және халықаралық банк
операцияларының таралуына кең ауқым ... ... ... ... қаржы институттарының тез өсуінің нәтижесінде күшейе түсуде (мысалға,
жинақ ... ... ... үшін тән көп ... түрін
көрсететін және ақша нарығының бірлескен қоры).
Менің ... ... ... ... ... түсінуде, олардың
әрқайсысы осы нарықты экономикада үлесімді орнын табу; айналым, өндіріс,
динақтаудың мақсаты міндетін шешу кезіндегі ... ... ету ... және ... бар ... әлеуметтік әсерін және
олардың коммерциялық әсерін жоғарлату үшін қолдану тиімділігі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ
1. Қазақстан ... ... ... ... Банкі
туралы», 1995 жылғы 30 наурыз N 2155 Заңы
2. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының банктер ... ... ... 1995 ... 31 ... №2444 ... Алдаберген Ә. «Банк жүйесінің тұрақтылығы- экономикалық дамудың
кепілі», Егемен Қазақстан - 2000 ж. 11 ... – Б ... ... С. Б. «Банктердің несиелік потенциалын бағалаудағы теориялық
көзқарас» // Экономикалық реформалар өтпелі кезеңнің ерекшеліктері
І бөлім - ... 1999 ... ... Ғ.С. «Ақша, несие, банктер» - 2001 ж.
6. Тоқсанбай С. Р. Толық экономикалық орысша-қазақша сөздік – Алматы
1999 ... ... банк ... ... көңіл күй», Егемен Қазақстан
- 2000ж. 22 қыркүйек
8. Интернет., http//www. centercredit. kz.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктер қаржы делдалдары ретінде, қызметтері мен операциялары40 бет
Коммерциялық банктерді құру, олардың қызметтерін ұйымдастыру және басқару құрылымы32 бет
Коммерциялық банктердің операциялары мен қызметтері26 бет
Коммерциялық банктердің операциялары мен қызметтері туралы30 бет
Коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары33 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары23 бет
Қазақстан Республикасынның Ұлттық банктің және коммерциялық банктердің мәні, маңызы, міндеттері, атқаратын қызметтері24 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері, оның қызметтері мен операциялары35 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары21 бет
Коммерциялық банктің инвестициялық қызметінің теориялық аспектілері мен маңызыдылықтары86 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь