Жердін құрылысы және физикалық қасиеттері

Жоспар

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім.
1.Жердін құрылысы және физикалық қасиеттері.
2. Жердің қозғалуы. Градус торы.
3.Жердің үстіңгі бетін өзгертетін ішкі процестер.

Қолданылған әдебиеттер
1.Жердің құрылысы мен физикалық қасиеттері.
Жер – күн системасындағы тоғыз планетаның бірі, ал күн системасы – орасан зор жұлдыздар шоғырының ( 150 млрд. Мөлшерінде ) бір бөлігі, ол Галактика деп аталады.
Күн системасына: Күн, тоғыз ірі планета және олардың серіктері, астероидтар (кіші планеталар), кометалар және метеор денелер енеді.
Жер, космостің бір бөлігі болғандықтан, оған ол алуан түрлі әсер етіп отырады. Олардың ең бастылары мыналар:
1.Ай мен Күннің тарту күштерінің әсерінен Жер үстінде, Дүни ежүзілік мұхитта, атмосферада және жер қабығында көтерілулер мен қайтулар пайда болады.
2.Жер Күннен жер бетіндегі жылу қоры ретінде пайдаланылатын, сондай- ақ құрылықта, мухитта, атмосферада және организмдерде болып жататын процестердің негізгі қозғаушы күші болып табылатын жылу энергиясыналады.
3.Жер массасы жерге құлап түсетін метеориттер есебінен үздіксіз артып отырады. Сонымен бірге жер атмосферасының жоғарғы қабаттарынан газ бөлшектері бөлініп шығып, планета аралық кеңістікке сіңіп кетеді.
4.Күннен Жерге зарядталған бөлшектер ағыны құйылады, Әлем дүниесі тұнғиығынан жер атмосферасының жоғарғы қабаттарына көзге көрінбейтін космостық сәулелер – ір түрлі химиялық элементтердің ( ең алдымен сутек атомының ядросы ) атомдары ядроларының түйдегі енеді.
Жер үстіндегі кейбір құбылыстар – поляр шұғыласы, магниттік дауылдар, ауаның иондауы, атмосферадағы кейбір газдардың молекулалық күйден атомдық күйге көшуі, т.б. космос бөлшектері мен сәулелерінің жер атмосферасына қаулап енуінің әсерінен пайда болады.
5.Жер әлем тартылыс күшімен аспан денелеріне әсер етеді және өзі күн жүйесіне, Галактика мен метагалактика жүйесіне енетін аспан денелерінің әсеріне душар болады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Реброва Л.В. Живые организмы в космосе. М.1980 14 с.
2. Болондин Р.К. Природа и цивилизация. М.1998. 21-24 с
3. Ситоров Социальная экология. М.1998. 54 с
        
        Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім.
1.Жердін құрылысы және физикалық қасиеттері.
2. Жердің қозғалуы. Градус торы.
3.Жердің үстіңгі бетін ... ішкі ... ... ... мен ... қасиеттері.
Жер – күн системасындағы тоғыз планетаның бірі, ал күн ... ... зор ... ... ( 150 ... ... ) бір бөлігі, ол
Галактика деп ... ... Күн, ... ірі планета және олардың серіктері,
астероидтар (кіші планеталар), кометалар және метеор денелер енеді.
Жер, космостің бір ... ... оған ол ... ... әсер ... ... ең бастылары мыналар:
1.Ай мен Күннің тарту күштерінің әсерінен Жер ... ... ... атмосферада және жер қабығында көтерілулер мен қайтулар
пайда болады.
2.Жер ... жер ... жылу қоры ... пайдаланылатын,
сондай- ақ құрылықта, мухитта, атмосферада және организмдерде болып ... ... ... күші ... ... жылу энергиясыналады.
3.Жер массасы жерге құлап түсетін ... ... ... отырады. Сонымен бірге жер атмосферасының жоғарғы қабаттарынан газ
бөлшектері бөлініп шығып, планета аралық кеңістікке ... ... ... зарядталған бөлшектер ағыны құйылады, Әлем дүниесі
тұнғиығынан жер ... ... ... көзге көрінбейтін
космостық сәулелер – ір түрлі химиялық элементтердің ( ең ... ... ... ) ... ... ... енеді.
Жер үстіндегі кейбір құбылыстар – поляр шұғыласы, магниттік дауылдар,
ауаның ... ... ... ... ... ... атомдық
күйге көшуі, т.б. космос бөлшектері мен сәулелерінің жер атмосферасына
қаулап енуінің әсерінен пайда ... әлем ... ... ... ... әсер ... және өзі
күн жүйесіне, Галактика мен метагалактика ... ... ... денелерінің
әсеріне душар болады.
Жердің тығыздығы мен температурасы. Жердің тығыздығы тұнғыш рет
1774 ж. Анықталған. ... ... ... 5,5 г/см3 ... ... ... мәліметтер алынды.Жердің шөгінді жыныстарының тығыздығы
аз – 2,5 г/см3 ... ... ... ... ... ... болуы керек.
Жер орталығында ол 9-11 г/см3-ке дейін жетеді деп ... ... жер ... пайда болған сейсмикалық толқындарын ... ... ... ... ... ... 60км. ... жер қабығының қабық асты затпен немесе
мантиямен (аралық қабат) шектесетіндігін, ал 2900 км. ... ... ... ядро ... ... ... әрі 5120 ... орналасқан.
Жердің бетінен орталығына қарай қысым, тығыздық және температура
арта түседі.
Температурасы тұрақты Жер қабаттары климат пен тау ... ... әр ... ... ... Бұл ... сол ... жылдық орта температурасына тең болады.Тұрақты
температура қабатынан әрбір 33 м. Терендікке ... ... ... орта есеппен 1градусқа артып отырады. Геометриалық саты,яғни
температураның 1градусқа артуы ... ... ... ... ... ... ... су қоймасы мен ыза суларының болуына
байланысты 1-ден 200 м-ге ... ... ... ... ... баяулап, кейіндірек мүлде тоқтайды. Жердің ішкі ... ... ... ... ... ... ... ішкі жылуының қайнар көзі радиоактивтік ыдырау
болар деп жорамалдайды. Жер ... ... енуі ... бөлінуін жоюдан
артық болғандықтан да жылудың жинақталуы пайда болады.
Жер магнетизмі. Жер ... ... ... ... ... екі ... полюстері бар біркелкі магниттелген өрісті шар деп
қарауға болады. ... және ... ... бағыттарының
аралықтарындағы бұрыш магниттік бұрылу деп ... ... ... ... ... мен геодезистерге дәл бағытты анықтау үшін
қажет. Компас тілінің магниттік полюс бағытынан ауытқуын магниттік ... ... ... ... Рог, ... ... ... аномалия
байқалады.
2. Жердің қозғалуы. Градус торы.
Жердің тәуліктік айналуы. Адамдар өте ерте ... ... ... ... ... ... ... балаған. ХVІІ ғасырдан бастап,
Галилейдің ашқан жаңалықтарының арқасында ... ... ... ... мен ... ... қайта Жер батыстан шығысқа қарай өз осінен
айналып, 24 сағатта бір рет ... ... ... ... ... ... ... осы бір айналып жасайтынынан.
Градус торы. Жердің ... ... ... жер ... нүктелер шеңбер сызып шығады. Ең кіші шеңберді полюстерде орналасқан
нүктелер сызады. Екі полюстен де бірдей қашықтықта ... ... ... барлығынан да үлкен болады. Бүл шеңбер экватор деп
аталады. Экавтор ... жер ... ... ... Жерді екі
жарты шарларға – оңтүстікке және солтүстіккібөледі. Жер шарын қиып өтетін
экваторға паралель жазықтықтар жер ... де қиып ... ... ... ... ... ... экватор ұзарған сайын кеми
береді, есептеу экватордан полюстерге қарай ( 0 ... 90 ... ... жүргізіледі.
Жер осі арқылы өтетін және шарын параллель жазықтарға перпендикуляр
қиып өтетін жазықтар меридиан жазықтықтар деп ... Олар ... ... ... ... жер ... қиылысуынан пайда
болған шеңберлер де осылай аталады. Меридианның қазақ тіліндегі мәні – ... ... жер кез ... ... тараған бағыты тал түстегі
көлеңке бағытына тура келеді. Меридиандар есебі батысқа және ... ... ... ... ... ... жүргізуге келісілген. Шығыс
пен батыс жарты шарларының шегі б.б.-ның 20 ... және ... ... ... болып табылады.
Параллельдер арқылы жер бетінің кез ... ... ... ... ... ... және картадағы ендік
экватормен белгілі орын ... ... ... ... арқылы
өлшенеді. Солтүстік және оңтүстік ендіктері болады.
Бастапқы меридиан жазықтығы мен берілген ... ... ... бұрыштық қашықтық географиялық бойлық деп аталады.
Глобустағы және картадағы географиялық бойлық нүктесі ... ... ... дейінгі қашықтықты градуспен кескіндеу арқылы өлшенеді.
Бойлықтар градустары ... ... ... пен батысқа қарай 180
градусқа дейін есептеледі. Шығыс және батыс бойлықтары ... ... ... ... жер ... кез келген нүктенің орнын, сондай-ақ ... екі ... ... ... ... ... Экватор
градусының, кез келген меридиан мен әрбір параллельдің ұзындығын білсек,
онда олардың ... ... ... ... ... жерде ендік пен бойлықты анықтау. Солтүстік жарты шарда
жергілікті жер ... ... ... ... ... ... Темірқазыққа бағытталған бағыт солтүстік полюсте горизонт (
көкжиек ) жазықтығын ... ... ... қиып өтеді. Демек, Солтүстік полюс
ендігі 90 гр-ка тең. ... ... ... тек ... ... Темірқазық бағытымен горизонт жазықтығынан түзелген бұрыш 0 гр-қа тең
болады.
Жергілікті жердегі ... ... екі ... ... ... ... анықтауға негізделген, 1 гр-тағы ... 4 ... Екі ... ... ... ... белгілі
болса, оның бойлығын есептеп шығаруға болады.
Жергілікті және белдеулік уақыт. Күнге қараған меридианда тал ... ... ... ... түн ... болады. Әрбір
меридианның өзіне тән жергіліктіуақыты бар. ... ... ... ... олай еткен күнде шығысқа немесе батысқа қарай сапар
шеккенде сағат ... не ... не ... қарай үнемі жылжытып отыруға керек
еді. ... ... ... үшін ... белдеулік уақыт
қабылданған. Жер шары 24 белдеуге ... Әр ... осы ... ... ... тура келетін бір уақыт болады.
Белдеулік уақыт орта меридиан белдеуінде орналасқан пункттердің
жергілікті уақытына сай ... де, ... ... ... ... ... не алда, не артта болады.
СССР-де деректтік уақыт қабылданған. Халық Комиссарлар Советінің
1930 жылы 16-майдағы ... ... ... ... тілі ... ... бір сағат алға қойылған.
Жердің жылдық айналуы. Жер Күнді бір жылда бір айналып өтеді. Күн
шуақ немесе ... жыл 365 ... 5 ... 48 ... 46 ... ... болу үшін үш жылды 365 тәулікпен, ал төртінші жылды 366 тәулікпен
есептейді. Бұл жылды толық жыл ... ) деп ... ... 30 ... ... ... Күн
болатын Жердің айналу жолы немесе орбита элипс пішінді болып келеді. Орбита
ұзындығы жер экваторынан 23 мың есе артық.
Жыл ... ... жер ... ... ... 66,5
градустық көлбеулікпен бұрыш жасауынан туады және бұл ... ... ... жер осі ... бойлай өзіне өзі параллель қозғалады,
Темірқазық жұлдызының әрқашан зенните болуы да содан.
Жер осінің көлбеулігінен күн мен түн өз ара тең ... ... ... -22 июнь күні ... пен ... шегі Жер үстінен оңтүстікке
қарағанда ... ... ... ... мол ... өтетін болғандықтан, Күн
сәулесі солтүстік тропикке тіп-тіке түседі. 22 июнь күні ... ... ... ... ... ұзағырақ, ал бұл уақытта Солтүстік поляр
шеңберінде Күн көкжиекке ... ... күні ... ... ... күн мол түседі. Солтүстік жарты шарда жаз басталғанда оңтүстікте қыс
болады.
Қысқы күн ... -23 ... күні ... ... шардың көп
жеріне көлеңке түсіп тұрады, ал ... ... ... ... поляр
түні басталады. Күн көкжиектен көрінбейді. Бұл кезде солтүстік жарты шарда
жыл маусымындағы түн күндізгіден ұзағырақ болады. Күн ... ... ... ... де, ... ... шарда жаз, ал солтүстікте –
қыс болады.
Көктемгі және күздегі күн мен ... ... (21 март пен ... ... ... пен ... ... меридиандарды юойлап өтеді,
демек, бүкіл жер жүзінде күн мен түн тең ... ... ... ... Екі ... ... ... пен жылуды бірдей мөлшерде қабылдайды.
Жарық түсу белдеулері. Жер ... ... ... жарық түсіру
белдеулеріне бөледі. Тропиктер аралығында тропиктік белдеу орналасады. Онда
күн үнемі жоғары көтеріліп, ... екі күн ... ... Жыл бойы ... жыл ... температураның төмендеуі мүлде байқалмайды.
Жер ... 40% ... ... ... ... ... поляр
шнңберлерінің аралығында солтүстік және ... ... ... ... ... солтүстік және оңтүстік поляр белдеулері
болады. Жазда ... күні ... бір ... ал ... алты ... созылады. Қыстағы поляр түнінің ұзақтығы да дәл осындай ... ... ... ... ... ішкі ... ... 1200 км тереңдікке дейін алып жататын Жер шарының тас
қабығы литосфера деп аталады. Тас қабықтың ... 80-100 ... ... ... ... жер қыртысы деп аталады.
Теңіздер мен мұхиттардың жағалауларын зерттеу кезінде әр жерлерден
теңіз организмдерінің ... ... ... ... ... ... және континенттік аймақтардың осындай өте баяу қозғалыстары
тербелмелі, толқын тәрізді сипатта болады: бір көтеріліп, бір ... ... ... ... ... де ... жатады.
Тербелмелі қозғалыстар нәтижесінде құрылықтар мен ... ... ... ... өзгеріп отырған. Теңіз суы қайтқанда материктердің
арасы қосылып, ал қатпағанда бірінен-бірі бөлініп ... ... ... теңіздер алып жатқан жерледің өзгеруіне байланысты климат та ... не ... не ... болады.
Климат өзгерісінің органикалық дүние мен топырақ қалпына да әсер тиіп
отырады. Теңіздің соқпа толқынының дүлей күші су ... ... ... арта ... ... ... ... толқын террасалары түзіледі.
Жер бетіндегі таулардың көпшілігі жер қыртысының кей жерлерінде
қалыңдығы 12-18 ... ... ... шөгінді жыныстар жинақталған қалың
қабаттарымен қоса созылып ... ... ... тау ... ... ... болған.
Жер қыртысының иілу процесі созылумен қоса қабаттасып келеді, ал
кейде ... ... ... опырықтар пайда болады. Жер ... ... тіке ... жарықтар бойымен төмен түседі.
Жер қыртысы қатпарланып, біталіп ... ... ... ... ... опырықтар пайда болады. Сондықтан да ондай ... ... ... ... ... ... ... түзіліс процесі сирек болатын болса,
қозғалыстар үздіксіз болып тұрады.
Қатпар түзіліс ... жер ... ... ғана учаскелерінде болатын
болса, тербелмелі қозғалыстар барлық жерлерде кездеседі.
Жер сілкіну – төменнен және жан-жағынан әрекет еткен ... ... ... жер қыртысының шапашаң қозғалысы. Жер сілкіну төменнен болса,
сілкініс болған жердің үстіндегі заттар ... ... ал ... соққан кезеде олар көлденең бағытта жылжиды.
Қолданылған әдебиеттер
1. Реброва Л.В. Живые организмы в космосе. М.1980 14 ... ... Р.К. ... и ... М.1998. 21-24 с
3. Ситоров Социальная экология. М.1998. 54 с

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер ресурстарын пайдалану мәселесі30 бет
Кеңқияқ мұнай кен орының бу-жылулық өндеу арқылы игеру әдісі57 бет
Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орны50 бет
Ауа және атмосфера15 бет
Биологиялық ырғақтар4 бет
Жер тобының планеталары жайлы6 бет
Рекреация ұғымы сұрақ-жауап түрінде196 бет
Топырақ түрлері (режимі) және оларды ретттеу5 бет
Құрлықтар мен мұхиттардың физикалық географиясы57 бет
«мақташы» мектебінің құрлыс барысы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь