Мин әулетінің билікке келуі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 МИН ӘУЛЕТІНІҢ БИЛІККЕ КЕЛУІ

1.1 Юань империясының соңғы кезеңіндегі халық қозғалыстары ... ... . 8
1.2 Мин әулетінің билікке келуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12

2 МИН ИМПЕРИЯСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУ ДӘУІРІНДЕГІ ІШКІ
ЖӘНЕ СЫРТҚЫ САЯСАТ

2.1 Мин империясының ішкі саяси әкімшілік жүйесі ... ... ... ... ... ... ... 15
2.2 Мин империясының сырқы саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 27

3 МИН ИМПЕРИЯСЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ
ШАРУАШЫЛЫҒЫ, МӘДЕНИЕТІ

3.1 Әлеументтік.экономикалық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
3.2 Мәдени жетістіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 42


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .52
Мәселенің өзектілігі. Қазақстан егемендігін алып, тәуелсіз ел болып, демократиялық, құқықтық және азаматтық қоғам орнату жолына түскен кезеңде өткен уақыттың мұрасын зерделеу қажеттілігі арта түседі. Әсіресе біз әлемдік тарихты, жалпы адамзат тарихын зерттеуімізді тоқтатпауымыз керек. Өйткені жалпы адамзаттың даму заңдылықтары, адамзаттың кішкене бір бөлігі қазақ халқының дамуындағы заңдылықтарды анықтауға жеңіл қол жеткіземіз. Қазақстан мемлекеті үшін де, ғылымы үшін де көршілес жатқан алып мемлекеттердің тарихын білу арқылы біз олардың қоғамы туралы мәліметтер жүйесін қалыптастырамыз. Олармен қарым-қатынаста, мәдени байланыстарда олар туралы біліміміз толық болып тұрады. Оның үстіне жалпы білім деңгейіміздің көтерілгені де жетістік болып табылар еді. Сондықтан Қытай тарихында маңызды рол ойнаған, ол елдің әрі қарай дамуына әсер еткен, тарихында өшпес із қалдырған өзектілігі күмән тудырмауы қажет.
Біздің тақырыбымызға тікелей байланысты ғылыми мақалалар жєне монографиялық зерттеулер жеткілікті. Бұл әсіресе Ресей тарихнамасында жан-жақты зерттелген мәселе, бірақ зерттеулердің барлығы дерлік кеңестік кезеңде, тіпті ХІХ ғасырдан бастап зерттеле бастаған. Ал Қытайда осы бір тарихи оқиға туралы зерттеулер өте көп, әрі тарихы бай. Алайда, біз қытай тілін білмегенімізбен Қытай тарихнамасының туындыларындағы өздеріне тән атауларына байланысты, олардығ оқылу және аударылу ережесіндегі қиындықтарға жолықтық. Ал Қазақстандық тарихнамасында туралы зерттеулерді тіпті таба алмадық, мүмкін кездестіре алмаған шығармыз. Сол себепті де осы ақтаңдақтарды жабу қажеттілігі зерттеудің ғылыми маңызылдығын арттырады. Сонымен қатар зерттеу негізінен тєжірибелік қолданыста, яғни алып көрші туралы ақпараттың өз тілімізде жазылуы сияқты жақтары да бар. Сондықтан біздің қарастырғалы отырған мәселеміз ғылыми жағынан да, тєжірибелік қолданыс жағынан да өзекті болуы дау тудырмайды.
Мақсаттары мен міндеттері. ХХ ғасырдағы Қытай тарихындағы әлеуметтік наразылық тудырған, бір мемлекет ішінде тағы да бір мемлекеттің пайда болуы туралы оқиғаны зерттеу барысында біздің алдымызда мынадай мақсаттар мен міндеттер туындайды. Бітіруші ең алдымен Юан империясына қарсы көтерілістер не себепті туындағанын анықтап алуды жөн көріп отыр. Осыған орай Қытайдың сол уақыттағы экономикалық, саяси, әлеуметтік дамуы қандай дәрежеде жүргенін көрсетуді мақсат еттік. Онан кейін анықталған әеуметтік-экономикалық, әлеуметтік, мәдени және де басқа да факторлардың Мин әулетінің билікке келуімен, халық арасындағы қоғамдық қатынастарға тигізген әсерін де қарастырамыз. Қойылған мақсаттармен қатар Мин империясының ішкі және сыртқы қатынастар, саяси әкімшілік жүйесі, оның экономикалық және мәдениеті тарихын, империяның саяси құрылымын көрсетуді ұйғарып отырмыз. Сонан соң бітіру жұмысының авторы Мин империясының армиясының құрылымы, жорықтарын көрсетуді де жұмыс мақсаттарының қатарына қояды.
1 Жұмабек Мақатай, Ақынбек Қапшари. Жұңхуаның бес мың жылы Үрмжі, 2006 ж.173, 192- бет
2 Бичурин. Н.Я. Собрание сведений о народах, обитвших всредней
Азии в древние времена. Т, І- ІІІ.- Москва, 1950.
3 Или Жұңгоның ерте замандағы патшаларының өмір баяны. Ланжу, 2004 ж 405, 409- бет
4 Бәй шуи.Жұңго Тарихынан Шолулар, Үрмжі, 1984ж. 472, 507, бет
5 Қазақстан тарихына қатысты қытай деректемелері.Алматы, Дайк-Пресс, 2006.
6 Малявии В. В. Гибель древней империи. М., 1983
7 Рыбаков. История вастока Москва 1999 ж. 528, 546, бет
8 Маулен Шәріп, Ержан Шарып.Шин цияң тарихынан тәрбие Үрмжі. 1999 ж. 104,105- бет
9 Алдабек Нұржамал Әбдіразақ қызы. Орта ғасырлардағы қытай тарихы Алматы. 2004. 108,122 бет
10 Бань Гу, Хань шу (История династии Хань). Пекин, 1964.
11 Ван Мин. Тайпин цзин хэцзяо (Критическое издание «Книги Великого Равенства»). Пекин, 1960.
12 Ван Вэньлу. Тайси цзин (Книга о зародышевом дыхании).— Байцзы цюань шу (Полное собрание сочинений всех философов), т. 8. Ханчжоу, 1984.
13 Ван Мин. Баопу-цзы нэйпянь цзяоши (Критическое и комментированное издание «Баопу-цзы»). Пекин, 1980.
14 Гаи Хэн. Лао-цзы чжэн гу (Правильное разъяснение «Лао-цзы»). Пекин,. 1959.
15 Го Сян. Чжуан-цзы сюй (Предисловие к «Чжуан-цзы»).— Чжуан-цзы цзи ши (Сводный комментарий к «Чжуан-цзы»), т. 1. Пекин, 1985
16 Да дао по и чжи чжи. Иньфу цзин цянь цзе (Правильные указания, разрушающие сомнение относительно Великого Дао. Смиренное разъяснение «Книги о единении сокрытого»). Тайбэй, 1965.
17 Дун юань шэнь чжоу цзин (Книга заклинаний вместилища глубочайшего духа). —Дао цзан (Даосский канон), т. 170. Шанхай, 1925—1926.
18 Жао Цзунъи. «Лао-цзы сян эр» чжуцзяо (Комментированное издание «Лао-цзы сян эр»). Сянган, 1956
19 Ле-цзы чжу («Ле-цзы» с кемментарием).— Чжуцзы цзичэн (Корпус философской классики), т. 3. Шанхай, 1954.
20 Ли Даочунь. Цзяо вай мин янь (Ясные слова вне учения).— Сюй Тяньши. Даоцзя яншэн сюе гай яо (Сущность даосского учения о питании жизни). Тайбэй, 1971.
21 Ли цзи (Записи о ритуале). Пекин, 1957.
22 Сюй Шэнь. Шовэнь цзе цзы чжу («Разъяснение иероглифов простых и сложных» с комментарием). Шанхай, 1986.
23 Сяо Тун. Вэнь сюань (Литературный изборник), т. 1. Пекин, 1959.
24 Аверинцев С. С., 1977 — Аверинцев С. С. Поэтика ранневйзантийской литературы. М., 1977.
25 Алексеев В. М. Китайская народная картина М., 1966.
26 Бежин Л. Е. Се Линъюнь. М., 1980.
27 Быков Ф. С. Зарождение политической и философской мысли в Китае. М., 1966..
28 Васильев Л. С. Дао и Брахман: феномен изначальной верховной всеобщности.— Дао и даосизм в Китае. М., 1982.
29 Васильев Л. С. История религий Востока. М., 1983.
30 Горохова Г. Э. Универсализм раннего даосизма.— Дао и даосизм в Китае. М., 1982.
31 Евсюков В. В. Космогония китайского неолита по изображениям на керамике культуры Яншао.— Древние культуры Китая. Палеолит, неолит и эпоха металла. Новосибирск, 1985.
32 Зинин С. В. Концепция Н. Сивина.— Современные историко-научные исследования: наука в традиционном Китае. Реферативный сборник. М., 1987.
33 К проблеме категорий традиционной китайской культуры (Круглый стол).—Народы Азии и Африки, 1983, № 3
34 Кравцова И. Е. Представления о верховной власти и правителе в древнем и средневековом Китае.—XX научная конференция «Общество и государство в Китае». Тезисы докладов, ч. 1. М., 1989.
35 Крюков М. В., Переломов Л. С., Софронов М. В., Чебоксаров Н. Н. Древние китайцы в эпоху централизованных империй. М., 1983.
36 Крюков М. В., Малявин В. В., Софронов М. В. Китайский этнос в средние века (VII—XIII). М., 1984.
37 Крюков М. В., Малявин В. В., Софронов М. В. Этническая история китайцев на рубеже средневековья и нового бремени. М., 1987.
38 Кычанов Е. И. Основы средневекового китайского права (VII—XIII вв.). М., 1986..
39 Лубо-Лесниценко Е. И. Великий - шелковый путь.— Вопросы истории, № 9, 1985. 5.
40 Мартынов А. С. Минская культура и даосские темы Линь Чжаоэня (1517—1598).— Дао и даосизм в Китае. М.,
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ.....................................................................
.......................................... 3
1 МИН ӘУЛЕТІНІҢ БИЛІККЕ КЕЛУІ
1.1 Юань империясының ... ... ... ... 8
1.2 Мин ... ... МИН ... ... ... ІШКІ
ЖӘНЕ СЫРТҚЫ САЯСАТ
2.1 Мин ... ішкі ... ... ... ... Мин ... ... 27
3 МИН ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... өзектілігі. Қазақстан егемендігін алып, тәуелсіз ел болып,
демократиялық, құқықтық және азаматтық ... ... ... түскен кезеңде
өткен уақыттың мұрасын зерделеу қажеттілігі арта ... ... ... ... ... ... тарихын зерттеуімізді тоқтатпауымыз керек.
Өйткені жалпы адамзаттың даму заңдылықтары, адамзаттың кішкене бір бөлігі
қазақ халқының ... ... ... ... қол ... ... үшін де, ... үшін де көршілес жатқан алып
мемлекеттердің тарихын білу ... біз ... ... ... ... қалыптастырамыз. Олармен қарым-қатынаста, мәдени байланыстарда олар
туралы біліміміз толық болып тұрады. Оның үстіне жалпы білім ... де ... ... ... еді. ... ... ... рол ойнаған, ол елдің әрі қарай дамуына әсер ... ... ... ... өзектілігі күмән тудырмауы қажет.
Біздің тақырыбымызға тікелей байланысты ... ... ... ... ... Бұл ... Ресей тарихнамасында жан-
жақты зерттелген ... ... ... ... ... ... ... ХІХ ғасырдан бастап зерттеле бастаған. Ал Қытайда осы бір
тарихи оқиға туралы зерттеулер өте көп, әрі ... бай. ... біз ... білмегенімізбен Қытай тарихнамасының туындыларындағы өздеріне ... ... ... ... және аударылу ... ... Ал ... ... ... ... таба ... мүмкін кездестіре алмаған шығармыз. Сол себепті де осы
ақтаңдақтарды жабу қажеттілігі зерттеудің ғылыми маңызылдығын ... ... ... ... тєжірибелік қолданыста, яғни алып ... ... өз ... ... сияқты жақтары да бар. Сондықтан
біздің қарастырғалы ... ... ... жағынан да, тєжірибелік
қолданыс жағынан да өзекті болуы дау ... мен ... ХХ ... ... тарихындағы әлеуметтік
наразылық тудырған, бір мемлекет ... тағы да бір ... ... ... ... ... ... біздің алдымызда мынадай мақсаттар ... ... ... ең алдымен Юан империясына қарсы көтерілістер
не себепті туындағанын анықтап алуды жөн көріп отыр. Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... дәрежеде
жүргенін көрсетуді мақсат еттік. Онан ... ... ... ... мәдени және де басқа да факторлардың Мин
әулетінің билікке келуімен, халық арасындағы ... ... ... де ... ... мақсаттармен қатар Мин империясының ішкі
және сыртқы қатынастар, саяси әкімшілік жүйесі, оның ... ... ... империяның саяси құрылымын көрсетуді ұйғарып отырмыз.
Сонан соң бітіру жұмысының авторы Мин ... ... ... ... де ... ... ... қояды.
Осы мақсаттарға жету жолында мынадай міндеттерді шешуге тура келеді. Ең
алдымен ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер шын мәнінде халықтың ашынуын тудырды ма,
әлде одан басқа әлеуметтік, мәдени, саяси ... ... ... ықпалдасуы болды ма? Мұнан кейін біздің алдымызда ... ... бірі ... туындауында идоелогияның маңызы қаншалықты
болды, деген сұраққа жауап беру.
Келесі шешілуі тиіс ... бірі ... ... және ... мен ... ... ... қарым-қатынастарды көрсету
болып табылады, Мин іулетінің мақсаттары қандай болды деген сұраққа ... ... ... ... ... ... және ... мақсаты не
болды? Жорықтардың нәтижесі қандай, деген сұрақтарға жауап береміз. Ішкі
құрлысын анықтау барысында ондағы ... және ... ... ... шешу де ... отыр.
Міне осы қойылған мақсаттарға жету және міндеттерді шешу мәселесі бітіру
жұмысының өзегі болып табылады.
Әдістері мен әдіснамасы. ... ... ... ... ... ... ... әдіснаманы қолдандық. Диалектикалық-
материалистік әдіснама қоғам дамуының заңдылықтарына және оны ... ... ... ... ... ... ... синтез,
салыстырмалы-тарихи зерттеу єдістерін қолданды. Талдау әдісі зерттеліп
отырған мәселе ... ... ... ... ... жұмыс кезінде де,
тікелей жұмыс барысында да қолданылды. Әсіресе Қытайдың ХІІ-ғасырдың ... ХҮ ... ... ... яғни ... Мин империясының
мемлекеттілік идеясының қалыптасуы кезеңіндегі әлеуметтік-экономикалық,
саяси және мәдени ... ... ... ... ... кезінде
берілген мәліметтерге сыни талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... қатар талдау әдісін біз
монографиялық еңбектердегі ... ... ... ... тұрғыдан
зерттеген кезеңде де қолдандық. Талдаудан кейін біз ... ... ... ... ... параграфтарын жазған уақытта алынған
деректік ... мен ... ... ... ... ... толықтыру үшін пайдаландық. Топтастыру жєне салыстырмалы әдісті
қолдану арқылы бітіру жұмысының авторы Мин ... ... ... бір ... ... ... ... шеңберін
анықтады.
Бітіру жұмысын жазу барысында осылармен қоса біз ... ... ... ... ... принципіне сәйкес тарихи фактіні
анықтау үстінде біз ешқандай ... және ... ... ... ... ... оқиға туралы тек ... мен ... ... ... ... ... ол ... тек объективті
қорытынды шығаруға тырыстық. Объективтілік принципіне сєйкес біз тарихи
оқиға туралы берген ... ... факт ... тек ... және сыни ... ... ... қолдандық.
Қолданылған деректер. Деректер саны жағынан да, сапасы жағынан да алуан
түрлі. Кез келген тарихи оқиға туралы біз деректерден ... ... ... ... мен ... мәселесін анықтауға итермелейді.
Бізге белгілі деректер өз ... ... және ... болып екі үлкен
топқа жіктеледі. Біздің қарастырып отырған мәселемізге ... ... ... де бар ... ... ... олар ... зерттеуімізде
пайдаланылған жоқ. Бітіруші негізінен жазба деректерді ... ... өз ... әдеби және құжаттық деректер болып екіге ... ... ... ... ... ... қатарында ең ... бес ... атты ... ... тілінде жарық көрген [1]
еңбекті атап көрсетуге болады. Қытай деректерін аудару және ... ... ... ... ... қытай жазба
ескерткіштерінің ертедегі Орта Азия халықтары туралы мәліметтері ... ... ... аса көрнекті құбылыс болды[2.52б].
Бір жағынан Қытай тілін жетік білмегендіктен де ... ... ... анализ жасалмады. Алайда ... ... ... ... ... ... ... біз осы бір дерекке
сенім білдірдік.
Орталық Азияға саясатшылардың жазбалар Таң әулеті билеген ... ХІІІ ... да ең ... ... ... қала ... ... Таншу” мен “Цзю
Таншуда” Жетісуға Шығыс Түркістан полистері арқылы жүріп өткен қытай
саяхатшыларының ... Шу, ... ... ... ... дерек көзі Илидің «Жұңгоның ерте замандағы патшаларының ... [3] деп ... ... ... ... ... мен ... негізделген.
Үрмжіде аударылып баспадан шыққан Бәй шуидің. Жұңго Тарихынан Шолулар,
[4] құжаттық ... ... ... ... ... ... ... туралы маңызды ақпарат беріледі. Оның құндылығы сонда мин
дәуіріне қатысты көптеген мағлұматарды беруінде.
Осындай деректер қатарында Қытай жылнамаларындағы қазаққа қатысты ... ... атап ... жөн. ... ... ... ... Мин
әулетінің шетелдіктермен қарым қатынасы және астанасы Пекиндегі саяси
жағдай, ... ... ... ... ... ... алуға болады.
Зерттелу деңгейі. Көне түркілер мен Қытай арасындаы қарым-
қатынас
жөніндегі ... ... ХІХ ... орта ... ... ... ... ішінде Н.Я.Бичуриннің ғылыми қызметі ерекше. Н.Я.Бичуриннің қытай
жазба ескерткіштерінің ертедегі Орта Азия халықтары туралы ... ... ... ... аса ... құбылыс болды[2]. Үш
томдық еңбекте қытай ... ... ... ... мекендеушілердің: хуннулардың (сюннулардың), үйсіндердің,
қаңлылардың, ... мен ... ... ... жөніндегі негізгі
ақпарат жинақталған.
Қытай жылнамаларының материалдарына ауқымды тарихи ... ... ... деректемелеріне негізделген нақ сондай
ертедегі ... ... ... вастока атты еңбегінде
жүргізген[6.505б]. Онда будда діндерінің таралуы ... ... Ішкі ... ... ... ... ... оқиғаларды ашатын
қытай деректемелерін басып шығару өз кезінде одан әрі жалғастырылды.
Мәселен, Жұмабек ... ... ... «Жұңхуаның бес мың жылы» Қытай
тарихи маршрутын ... ... ... ... ... ... ... отырып, Н.В.Кюнер Орталық Азия
халықтары туралы қытайдың құнды хабарларының ... ... ... ... ... ... тілінде екі томдық жинағы шығарылды
[7.85б]
Сондай-ақ бүгінгі таңда мәдени бағдарлама ... ... ... ... жазған Мұхамедханұлы Н [8.128б], Алдабек
қызы Нұржамал [9.297б] есімдерін атауға ... ... ... жұмысын жазу барысында өзіндік септігін
тигізді.
Қазіргі уақытта халық көтерілістері, әулеттердің ... ... ... үшін ... тап күресі мәселесіне ғалымдар кеңестік
кезеңдегідей аса көңіл бөлмейді. Сондықтан да болар мин ... ... ... ... ... ... ХХ ... 90-шы жылдарынан
бастап бірде бір зерттеу жүргізілмеді.
Тақырыптың жаңалығы; Бітіру жұмысы негізінен жылдардан бері назардан ... келе ... ... және ... династиялардың қалтарыс тұстарын
соңғы кездердегі мәліметтермен сабақтап, саралап ой ... ... ... жататын, Лю Путн бастаған көтерілістердің қайта
жандануын ашып көрсетуі болып табылады.
Хронологиялық ... ... ... ... Мин ... келуі мен қалыптасу кезеңін, яғни ХІҮ-ғасырдың екінші жартысы және
ХҮ ... ... ... ... ... ... Кіріспеден, үш тараудан, қорытынды және
әдебиеттер тізімінен ... МИН ... ... ... Юань ... ... ... халық қозғалыстары
Юань патшалығында Шың Заңнан кейін тоғыз ... ... ... ... ... ... ... барған сайын іріп шіріп,
халық тұрмысы азап шыңырауында қалды. Ең соңғы патша Юань ... ( Юан ... деп ... Тоғы лық ... ... ... сала жауыздыққа басты,
тіршілік жолы кесілген халық арт артынан ... ... Өз ... ... ... топтаған, Хыбилық хан Шан Тоң деген шаруа тұтанғыш жағып
бұтқа табынды, адамы ұлғая келе байлан ... діни ... ... Хан ... ... Будда бабамыз аспан астының Миша былыққанын ... май ... ... ... бізді құтқарғалы жатыр екен деді. Дәл сол ... Бай мау дағы ... ... ... ... ... халық ауыр
апатқа ұшырады. Жаңа Эраның 1351-юан патшалығы бианлиң(қазіргі Хан андағы
Гай фон) Да мін ... ... 150 мың ... мен 20 мың ... ... ган ға ... салып ,өзен арнасын аршытып жөнге салды .Сол орайда іс
бастауды ... Хан ... неше ... ... ... жұмыскерлерін
дүрліктіруге жіберіп, жұмыс басында «жалғыз көзді тас әулие Хуаңхы суын
бұрып ,аспан ... ... ... ... ... қауесет таратты . Оның не
сөз екендігін түсінбеген жұмыскерлер өзенді ... ... ... ... ... бір тас ... ... алды. Ұйлығыса қалған олар тас адамның
маңдайында жалғыз көз ... ... ... ... ... Бұл ... лезде
жүз мыңдаған жұмыскерлер арасына таралып, әлгілер айтқан іс расқа шықты
олар׃ Тас ... ... екен ... ... ... ... күнде жетті,
деп ойлады.
Хан Шан тоңның тас ... ... ... адам
жіберіп,
көмдіріп қойғанын білмеген бұқара, өздерінше дүрлігіп кетті. ... ... ... ... Хан Шан тоң Ақ боз ат, Қара ... жер көк ... тасаттық берді. Жұрт Хан Шан ... ... «Мин ... ... белгілі күнге уағдаласып,
Июың жудағы Иің шаңда (қазіргі Ән Хи дағы фу яэн мен Иің ... ... олар ... ... ... ... ... Алайда Қан ұрттап ... ... ... ,біреу құпиялықты
ордаға жеткізіп қойды . Сонымен ұлық ордасы ... ... Хан ... аудан Жамбылына ұстап апарып өлтіріп, Шан тұнының серігі Луи фу
тоң ... әзер ... ... ... ке ... шаруалар
арқылы Иің жу сияқты жерлерді ... ... ... ... Қуаң ... ... Оның әйелі Хан ... ... ... ( қазіргі Хаби дағы Уан) барып бой тасалады. Хан
арда тазалап ... , ... ... ... ... ... арт ... Футұңға барып қосылды.
Көтерлісшілер бастарына қызыл шыт байлағандықтан, ел оларды қызыл
жасақ деп атады, тарихта бұл ... ... ... ... 10 ... ... ақ ... орамалдар қосыны 100 ... ... Луи ... ... ... қосыны іркес-тіркес бір сыпыра
қалаларды ... ... Жан Қуай ... ... ... ... шаруалар да арт артынан Луи фу тоңға үн қосып көтеріліс жасады.
Жаңа эраның 1354 – жылы бас уәзір то тоны ... ол ... өңір мен ... ... ... адамдық жасақты іске қосу арқылы
Гау Уды басып жатқан Жаң Шычың ... не ... ... жасады.
Көтерілісшілер құрып кету қаупінде ... юан ... ... ... бүлк ... тотыны мәнсап лауазымнан алып тастады, Бас
сардарынан айрылған юан қолы, соғыспай –ақ ... ... ... ... жылы ... ... Хан Шан ... ұлы Хан лің- ырды Қау жуға (қазіргі
анхұйдағы хаушиан ауданы) алдырған Луи фу тоң оны ... ... ... ... Соң деп, Хан ... Шәу мин бегі деп ... Жау жуда акимат құрған
Хан ланр мен Луи фу тоң ұш бағытпен ... ... ... ... бірі Мау ... ... бағыттағы жасағы, Юан Патшалығының
астанасы Дадуға ... ... ... Қалың қолды өзі бастап бянлиаңды тартып
алған Луи фу тоң Шяумиң бегін алдырып,сол ... ... етіп ... ... сал ... юан ... жер иелерінің қарулы күші арқылы
қызыл орам алдыларды жаныштауын ... ... ... ұш
бағыттағы қосынды ілгері кейінді сәтсіздікке ұшыратып, Бян Лиңды қайтадан
уысына түсірді, жоғары мәнсап,мол си лық ... Жаң Шы ... тізе ... ... ... ... ... Анфыңға (қазіргі Ән хой дағы Шу шян
ауданы) қашып барып Лю Фу тоң жаң Шы ... ... ... Жаңа ... - жылы ол ... қаза болды. 12 жыл күрес жасаған қызыл орам алдылар
қосыны ақыры жеңіліске ұшырады. Луи фу тоң ... орам ... ... ... ... ... Қау жуды меңгерген Гузі шың бастаған қызыл ... күн ... ... ... ... жер юан жасағының қоршауында тұрғанмен,
алған бетінен ... ер ... ... ... ... –сарбаздары
қалың жауға қайыспай төтеп беріп, Юан жасағын шарасыз ... ... ... ... ... ... ... үсті – басы алба - жұлба
бір жас сопы аптығып осы ... ... ... Юан ... ... ма ... ... күзетшісі, оны ат ағашқа таңып қойып бас қолбасшы Гузі
Шың ге кісі ... ... ... мұны ести сала ... ... Гузі шың тырыстырып байлаулы тұрған ажары ала бөтен, айбары айрықша
сопыны көріп, оны іштей ... ... Әне сол адам ... келе ... ... ... ... патша Чжу Юан Жаң еді. Жу Юан ... ... Жяң Су – Дағы ... ... әсілі аты – Жу Жоң ... ... қара ... ... ... есім қой ... ... немесе ата-анасының жиынтық жасын, аталым етіп кете ... ... Бала Жу Юан Жаң ... Қуаң жау ... ... ... ... кәрия зерек те елгезек оны айрықша ... ... ... Көзі ... қалт ... ... Жу Юан Жаң уақыт ұзара келе көне – жаңа бір ... ... ... ... 17 ... ... жылы Хэй хэ ... ... , ... ... ... оба ... да, әке-
шешесімен үлкен ... арт - ... көз ... , ... адам сиреп,
маңай қатты құлазыды. Барар жер басар тауы ... Жу Юан ... Жи ау ... ... ... ... бала шәкірт
атанады. Күні бойы жер ... ... ... қоңырау
соқты қарт ... янат ... де, жан ... бола ... ... Соңында апат барған сайын ауырлады да, мардымсыз салық
астық ... ... ... Қуаң жи ау ... ... ... удан ... лажы таусылған басқарушы сопыларды бір-бірлеп
жолға ... , ... ... ... ... жан сақтау жолын
қарастыруды өтінді. Тауап ханаға ... не 50 күн ғана ... ... жаң да ... ... бір ... аса бір қолына шотын ... ... ... ... сопылардың ... ... ... ... ... ... көзбен көрген Чжу Юан жаң сол
замандағы қоғамды
терең танды, өмір тәжірибесі барынша ... ... ... ... ... ... орай күтуге бекіді.
Арада үш жыл өтіп, Қуаң Жи ау тауап ханасына қайта оралған ол
көп
ұзамай Гузі шың ... қол басы ... ... ... ... ... Таң Хының өзін қосынға шақырған хатын тапсырып алды ... Қау Жу ... ... Гузі ... ... қосынына
кірген Жу Юан Жаң соғыста ерен ерлік ... ... ... ... де ... алда ... Оның үстіне біраз хат - сауаты бар ол Гузі
шыңның назарына айрықша ілікті де, ұрыс үстінде оны ... ... ... ... ол ... елеулі қолбасшыға айналды. Елден асқан
дарынды ол алдағы ... ... ... ... тигізетін болды, - деп
білген ерлі зайыпты Гузі шыңдар асырап ... 21 ... ... оған ... ... 1355- жылы наурызда Гузі шың өліп ,көтерілісші қосынның
басшылық құқығы Жу Юан ... ... ... ... бастаған ол көне көз
мұралшыл Жу шыңның ... биік ... ... мол ... ... » [4.95] ... жасақ күшін белсене молайтып, қамал қорғанысын
бекемде, ... ... ... қор ... құр атаққа бой ... ... ... ... ... ... жүріп соғыс салды, ақыр
–аяғы ел билігін тартып алып,патша атанды.
Чжу Юан жаң ықпал күшін оңтүстікке қарай ... ... Чин ... ... ... жауына кез болды. Жяң ши ,Хун ан, Ху би өңірлерін жеке
иемденіп ,кең жер, мол ... ... Чин Юл яң өзін ... хан ... ... ... ... су жасағын бастап, Сәйшыдан
өзенді бойлай шығысқа беттеген ол, Иің Тиэн ... ... ... Жу ... ... ... жерді, бір-ақ жалмауға сұқтанды. Дереу қоластындағыларды
жинаған Чжу Юань Чжан қарсы шара ... Жұрт жақ - жақ ... ... ... ... жаңадан келген ақылшы Лю Жый ғана бір шетте
отырып жұмған аузын ашпады . Әрі ... ... бір ... келе ... ... Чжан Лю ... жеке алып ... ,одан ; маған нендей ақыл көрсетесің деп
сұрады. Сонан ол; жау алыстан ары-шаршап ал рахатта отырған біз енді ... ... ... жең ... несі тур ... сіз тосқауылға
біраз жасақ қойып, Хан қолының талмау жерінен соққыласаңыз ғана болғаны,
Цин Юл яңды ... бір – ақ ... - деді Лю жый, мұны ... Чжу Юань
Южан айрықша қатты қуанды. Қол астындағы Кан Мау цай ... ... Цин ... көне ... ... соны қасына шақырып алып, онымен Цин Юляңды
шырғалап құрмақ қаптырудың шарасын ... ... ... ... Жу Юань ... тапсыруы бойынша бір парша хат жазып, қарт ... ... ... Цин ... ... ... көріп еш шұбаланбаған Цин Юляң қарт малайдан; Кан сұлтан
қазір қай жерде ?- деп сұрады. Қарт ... ол ... бір ... ... дұң ... келді, ханекеңнің сонда баруын ... - ... дей ... каря . Қарт ... кете ... ... жасағын
аттануға
бұйырған Чин Юляң Цияңь Дұың көпіріне ... ... ... жерге
жеткенде көргені ағаш көпір емес, қайта тас ... ... ... ... ... ... ... да, Чжу Юань Чжанның ... ... ... лап қойды. Кеме жайда жатқан Су жасақтары да ұрысқа келіп
қосылды.
Қолы ... ... ... ... мен суға ... сан ... ... кейін Чжу Юань Жаңнің айбары арта берді.
Оған мойын сал болмаған Цин Юльяаң ұш ... ... ... ... 600 мың ... ауыр қолмен Хоң дуға ( ... ... Нань Чаң ) ... ... Чжу Юань жан 200 мың ... Хон дуға
көмекке барғанда,Чин Юаляң қоршауын әрең ... су ... ... ... көлден шығатын өткелді бекітіп алған Чжу Юань Чжаң Чин
Юлян мен шешуші ... ... ... Юля ... су жасағында биік те ірі
соғыс кемелері көп, ал Чжу Юань жаңның су жасағында аз ғана ... ... .күш ... тым ... екі жақ ұдайы ұш күн соғысқанда Чжу
Юань Жаң жасағы жеңіліп шыға ... ... ... қабылдаған Чжу Юань жан
өртпен ... ... ... ... дәрі тиген жеті қайықты
әрқайсы сына бірден жеңілтек кішкене ... ... әмір етті ... ... ... ... ... да, ол жанқиярлар
қосынын шығарып, сол жеті ... ... ... қарай от тамызып алып
естіріп
Чин Юл яңның кемелеріне қарай тап ... . ... ... өршіген
от
лезде хан жасағыны ірі кемелерін өртке орап әкетті.
Қоршауды ... деп ... Чин Юл яң Жу ... ... өлді . ... жылы Чжу Юань Жан, Жаң Шы Чіңның
бөлектенген ... ... ... Шүй даны ... аба саң ғүндық қа,
Чэн Иэу
чүнді орынбасар санғондыққа тағайындап, 250 мың ... ауыр ... шеру ... Екі ... соң Шой ... ... Шан доң ды
басып алды . Жаңа ераның 1368 – жылы қаңтарда Чжу Юань жан ... ... ... ел атын Мин ... Мин Тай зу ... сол жылы
тамызда Мин жасағы Дадуды ... алып , Юан Шүн ди Шаң дуға ... ... ... 97 жыл бойы билеген Юан патшалығы
аударылып тасталды.
2. Мин әулетінің билікке келуі
Таққа ... Мин Тай зу ... ... ... ... уәзірлеріне сене алмай, « қамқа тонды қоруылдар » ... ... ... ... қимыл - ... ... ... ... ... ... алды. Жаңа ераның 1380 жылы ... ... ... ... ... екен деп ... үшін , Мин тәй зу
бас уәзір Қу Уон ұоңды тұқым жұрағатымен қоса ... ... ... ... ... әскери әкімшілік мәнсап тыл ардан 15 мың нан
аса адам шатылып, Ху ... ... ... ... ... діл ... қынадай қырылды. Үка ма Соң Ли ан Мин ... ... Мин тай зу ... мән бере іске ... ... қаланың ұстаз
болды. Басқаға абайлап мәмле жасайтын оған да ... ... Бір ... Ли аң ... бір неше ... ... ішті, ертесі Мин тай зу ... ... ... Соң Ли аң ... істі ... ... ... ол ; сен мені
алдап
тұрған жоқсың ба ? - деді күліп ... ... оны ... Мин Тай ... Ли аң маған 19 жыл ілессе де бір ауыз ... ... ... ... жоқ , есіл ер ... осы ! – деді. 68 жасында Соң
Ли аң қызметтен босап , ... ... бір ... ... ... тай зу ; ... ... қойда , арада 32 жыл өткен соң 100 жасқа шыққан жылыңда
киім тіккізіп ки! – деді . Ху Уи иоң ... орай оның ... ... да ... ... деп дәт ... ,Сің лиң қоса ... .
Қамқа тонды қоруылдарын жіберіп, оны Жин Хуа дағы ... ... Жин ... ... ... ... Мин тай зу оны өлім жаза
сына тартпақ болады .
Бұл ... ... ... Мин Тай Зу дің ... оған ; ... ... ұсыныс етіп ,си құрмет көрсетіп жатса, немересінің ... ... ?- деп ... ... . ... ... түнеріп отырған
Мин тай зу дің сондада Соң Ли Ән ға кешірім ... ... ... асқа ... ... әйелі үстел шетінде мелшиген беті шарап
та ішпей , ет де ... ... ... . Оған ... Мин Тай зу; бір ... ... ?- деп сұрады . Сонда ол ; Соң ... ... ... ... күйіп тұр , сол кісі үшін тілек ... ... , ... қинала . Азап ауырт
палықты жұбаймен бірге кешкен ол әншейінде ханымын әжептәуір ... ... ... ... оның ... ... ол Соң Ли аңды өлімнен
кешіріп ,Му жуға (қазіргі Сч уан дағы Мау ши ан ... ) ... 70тен ... Соң Ли Ән жол ... қаза ... . ... он ... Тағы біреу ; Ли ... Ху ... ... ... біле тұра ... кешірілмес қылмыс өткізді,- деп
дәттеді. Ли Шан Чаң ... ... ... сіңірген уәзір әрі Мин тай зу дың құдасы болғандықтан,
лауазым силаған кезінде оған өлімнен алып қаларлық екі ... ... ... ... Мин тай зу ... Ли Шан Чаң мен оның ... 70 ... адамды түгел қырып салды. Іле-шала Жу уи ... ... 15 ... ... ... ... ... тыным болса не керек үш жылдан соң ... ... аба сан ғұн Л ән и ои ... жасады ,- деп әшкереледі.
Оның басын алғызып , ... ... ... Мин тай зу ... ... ... тыл ... тағы да 15 мыңнан аса адамды қынадай қырды.
Осы екі реткі ірі дело да ... ... ... ... түгелге
жуық қырғын далды Мин тай зу дың дара ... мен ... ... ... ... ... жоғары қыруар уәзірді қырып салған Мин
Тай зу өзінің 24 ұлын жер – ... бек етіп ... . Өсті сем ... Мин ... ның үстемдігі бекемделеді – деп білді, ... ... ... ... ол ... еді Мин тай зу 60 жастан асқан да
қалға Ху бый бау өліп, оның ұлы Жу иүн уын ... ... ... ... ... ... дені Жу Иін ... көкелері болған
дықтан, патшалық мұрагерлік ... ... ... ... өткелі
тұрғанын көрген олар бұған іштей мойын сал ... . ... , Мин Тай ... ... ұлы ... көп ... ... Иан Бегі Жу ди Жу Ииуңды
тіптен көзге ілмеді . Жу Ион ... ... ... Хуан зі ... ұстаз болды . Бір жолы ол Жу Ион уының шығыс мүйістегі ... ауыр ойда ... ... ... ... ... ?- деп ... ол ; қазір бір қанша ұқық көкемнің қолында тұр ғой, кейін оларды
қалай басқарар
екен ? – деді . Хуаң зы чың оған ... ... жеті ... ... әңгімесін айта келіп , көңілін аулады . Бұған Жу Ион уын ... ... ... . Жаңа ... 1398 жылы Мин Тай зу ... ... Жу
ион уын Мин Хэи дй ... ... ... ... да , ... ( Жиан ... ... аты ) деп аталды . Сол тұста астанада бір ... ... ... бір – ... ... , ... ... жатыр екен
деген қауесет тарады . Мұны естіген Жиан уынди ... ... да ... ... бір амал ... итермеледі . Хуан Зі эң Жян ... ... ... ... Чи тай ді ... ... , онымен ақыл қосты . Иан бегінің
әскери күші тым мығым , қара ... ... улы деп ... Чи ... ... билігін күшінен қалдыруды қуаттады . Мұны құптаған Хуан
зышиң қазір Иән бегі тас ... отыр , ә ... оған қол ... ... ... ... , - ... Сонымен екеуі ақылдаса келіп
алдымен Ин бегінің төңірек
індегі бектерге қол ... ... ... ... ... ... көшті .
Иән бегі астыртын әскер жаттықтырып ,қарсы ... ... . ... дэ ді бейғамдандырмақ болған ол рухани науқасқа шалдыққан кісімсіп
күні бойы беталды сөйлейтінді тапты. ... ... Чи тәй мен ... чың Би пің ге кісі ... , оның ... – бала cын ... Би ... қолбасшысы Жаң шинге Иән бегін ұстау ... ... ... түсірді
және Иән бегінің ордасындағы кей ... ... ішкі ... ... ... ... Иән ... жақтаған Жаң шин құпия лқты
оған әшкерелеп қойды . ... Иән бегі ... уын ди- ... патша , ашық
қарсы шықсам, ... ... іс ... ... ... - деп ойлады да,
қайта айналып патшаға болысып, опасыз ... ... Чұн мен Чи ... деген желеумен жасақ бастап қарсы көтерілді.Тарихта бұл ішкі соғыс
«пәлені тыныштандыру» деп аталды .
Аласапран бұл соғыс үш ... ... ... 1402 – жылы ... Хуай Бида ... ... ... түстікте жорық қосынының
қарсылығына ұшырап , ұрыс ... ... . Иән ... кей сардар
лары ... ... ... , ... Иән бегі ... ... . ... жорық қосынының астық таситын жолын кесіп
тастаған Иән ... ... ... ... ... ... лезде күйретті,
қойға тиген қасқырдай екпіндеген беті ... ... ... ... барды . Бірнеше күннен соң , астананы қорғап тұрған аба сан
ғұн Ли Жэң лон ... ... ... ашып ... ... ... бастап
кірген
Иән бегі жалын шарпыған патша сарайын көріп , өртті өшіртті. Мұнда ... ... ... ... ... . Ол Жиан уын диды ... ; Иән жасағы қалаға кірер кезде патша өзі ... ... ... отқа ... өлді ,- ... ... Иән бегі ... таққа отырып
,Мин Чин зу атанды .
Сонымен, 1421 - жылы ол ... ... ... де, ... бастап Мин патшалығының астанасы, кейінен басқа да ... ... ... ... ... қала ... МИН ... ҚАЛЫПТАСУ ДӘУІРІНДЕГІ ІШКІ
ЖӘНЕ СЫРТҚЫ САЯСАТ
2.1 Мин империясының ішкі саяси әкімшілік жүйесі
Мин ... ... ... ол ... ... ... – ақ, яғни Жу юань ... ... ... ... болатын, көтерілістің
негізгі қозғаушы күші шаруалар болғандықтан, көтеріліс көсемдері ... ... ... ... ... ... жетекші билік орындарына ие ... ... Бұл ... қандай әлеуметтік топтың мүддесін қозғайтын ... ... 1356 жылы - ақ ... де ... ... ( Сиң чжуң шуэң ... ... кеңес (Син шумюань) сондай –ақ, алты ... деп ... ... өкіметтік аппаратта болатын, жоғарғы атқарушы ұйым ... Жу юан ... ... ... ауыл ... ... ... арнайы басқарма (Иңтяньсы) құрылды. Жу юань жанның ордасында ... да көп ... ... және ... ... ... болған оған
бұрында көп көмек көрсеткен, және ... ... ... ... жасақтары, Ли шань чан, Сюда, Таң хэ, Сүң ляң және ... ... ... өмір ... алғашқы жылдарында, оның әкімшілік
аппараттары Ⅶ–Ⅻ ғасырда қытайдың Таң, Сүн ... ... ... ... көшірмесін дей болды. Және сондай ақ, ол өзіне Юан
әулетінің кейбір билік үлгілерін сақтап ... ... ... өкімет
билігінен біршама ашық ұстауға ... осы ... ... ... ең ... ... ... да сенбейтін, және билікті ұзақ
уақыт бойы бәсекелестері мен ... ... ... Жу юань ... ұнаған
жоқ. Сондықтан ол басқару апартын түбірімен қайта құру үшін ... ... ... Онда оның ... ... билікті бір шама
орталықтандыру, және мемлекет басшысының жеке билігін күшейту болатын. ... жан ... ... ... ... ... қарамастан барынша білімді
адам болды. Ол ... ... және ... ... өте ... еді. Ол ... өзіне дейінгі билеушілерінің іс әрекетімен жақсы
таныс болатын, өзі император болған соң енді ол көп уақыт, қоғамдық ... ... ақыл ... тамаша классикалық ескерткіштерін оқып
үйренуге ... Ол сол ... ... «Дау дэ цзимге » Түсіндірме жазды. ... ... ... ол ... ... ... ... тәжірибені олардан алды. Оның
ой ... ... ... ... қанаудан азат қауымға арқа сүйеген
аса
қуатты императорлық билікті орындатуға бағытталды. ... ... ... билеуші бола отырып, Жу юань жан осы ойларын жүзеге асыруда
табыссыз да ... ... ... ... ... қытайлық әулеттердің,
билікке келген алғашқы кезеңіндегі әрекеттері бұнда да байқалды. бірақ Мин
әулетінің негізін салушының әрекетін айтқан жөн, Жу юань ... ... ... ... өзіндік билігіне тән сипатының ... ... ... болды. Ол ешкімге сенбейтін өзінің ойынша
әкімдердің барлығы жемқорлыққа жақын тұрады. Және олар халыққа императордың
ел үшін ... ... үшін ... ... ... ... сөйтіп Жу
юан жан Мин империясын қатаң тәртіпке негіздеген әдіспен басқаруды ... Ол ... ... ... ... ... орнатуды көздеп, 1382- үш сатылы
емтихан жүйесін ... Бүл жүйе ... ... ... дейін
сақталып келді. ... ... бұл ... ... ... ... негізделген Еуропа қоғамы өзіне үлгі ... ... юань жан өзін ... ... өте қатал ұстап, оларды сәл
қылмысы үшін ... оған ... ... ... ... ... ... Жу юан жанның билігі
кезіндегі қуғын
Сүргін әрекеттен 40 мыңға жуық адам ... ... ... ... ... ... еткен, оның билік басына келуіне ... ... ... ... Ол үнемі ең жақын ... ... Өз ... ... ... қарастың қалыптасуы одан
кейінгі Мин императорларының барлығына саясат болды. 1435 жылы ... ... ... ... ... Осыдан кейінгі Жиңди, Шянзұң,
Шяузұдұңдар ... ... 70 жыл ... Миң ... орта ... ... болып табылады. Дәуірде патша атектерге сенім артты да
саяси жағдай онша ... ... ... ойрат, татар тайпалары
үздіксіз лаң салып, қазыналық дағдарыс ауырлай берді, дихандар көтерілісі
алғашқы ... ... ... ... ... мен ... шыққан дихандар көтеріліс қосынында елеулі құрам ... ... ... ... ... ... таққа отырған кезде әлі ... ... еді. Ол ... ... ... ... ... қараған атек Уаң Жынды
жақсы көретін, енді оны жон – жосын істерді басқаратын атек болуға бұйырды.
Уаң Жыннды бұл бала ... ... ауыр жаза ... сақтануға
азғырды. Сөйтіп орайдан пайдаланып өзінің құқығын кеңейтті. «үш ... ... ... ... билік басында болды. Уаң Жын олардын
алаңдады. 1442 жылы Яң Рұң өлді, Яң Шычи, Яң ... ... ... ... Уаң Жын құқықты қымқыруға еркін кірісіп, өзіне қарсыларға қастандық
істеп, орданы дөңгелек айналдыратын маңызды адам болып алды.
1449 жылы ... ... ... ... елші ... ат ... Ойрат тегінде ұлы құмның ң батыс жағында, Қобда өзені мен Ертіс өзені
ағарында және ... ... ... ... екі тайпасының бірі татар
тайпасы ононкөл өңірінде ... Енді бірі ... ... ... ... ... ағарында жасады. Иыңзұң патшаның алғашқы жылдарында ойрат
тайпасы өз ... ... ... ... ... ... өзге
тайпаларын билеп алды. Сонымен, енді аттың құнын түсірген ... ... оны Есен ... ... сезінді де, тайпаларды аттанысқа келтіріп,
төрт жолмен ... ... ... Есен өзі бір ... бастап датүңға төте
тартты. Иыңзұң паша Уаң жынның ... орда ... ... өзі ... ... Иыңзұң датұңға жетіп келгенде. Датұңды ... ... Уаң ... ... Гуу ... ... ... етуімен
тып – типыл құрыды. Уаң жынды дереу Ирұңзұңды ортағаалып ... ... ... ... ... ... неше жүз мың ... өлді ... ... қала ... ... тұтқындалды. Уаң жын
қалаймақаншылықта өлтірілді. Жеңіліс хабары Бижиңге жеткен соң, кейбіреулер
асып – ... ... ... ... оңтүстікке зытпақ болды. әсери істер
буының орынбасар ... Иұи Чян ... қарс ... қуаттады. Ол Бижиңді
қорғау ... ... ... қарсы соғысуға әзірленді. Есеннің
қосыны Бижиң ... ... Иұи ... ... ... ... ... қиян ескі шайқас жүргізіп, ақыры Есенді жеңіп, Зыжиң асуына
шегінуге мәжбүрлеп ... ... ... 1450 жылы Есен ... ... Миң ... ... қалыпты сауда қатынасын қалпына келтірді.
1455 жылы ойраттардың ішкі ... ... ... Есен ... ... ... кейін ойраттар ойсырай белді. Татарлар ұзақ уақыт
бойына үздіксіз мазалап, Миң патшалығына үлкен қауып төндірді.
Иыңзұң патша Бижиңге қайтып келгенде, ... ... ... бір ... ... ... сарайға орналастырылып, ісжүзінде ауашаландырылды.
1457 жылы Жиңды ауырып, Уаң жынның сыбайласы Сау Жишяң қатарылылар ... ... ... ... Сау Жишяң да Уаң жын сияқты жол жосын
істерін басқаратын ... ... ...... ... ... өзіне
қарсыларға қастандық істеді, тіпті Иыңзұңды де өз ауызына қаратты. 1461
жылы Сау Жишяң мен оның ... ұлы Сау Чин ... ... ... ... алу
қаскүнемдігіне салынып, жеңіліп қалды да, өлтірілді. Иыңзұң бұл екі аптекке
сенемін деп екі рет ... ... да ес ... ... қайта шыққан соң ол
тағы Уаң жынды сағынып оны «қалтқысыз адал» еді деді. ... ... соң ... да ... ... ... Шянзүң патша атек Уаң ... ... ... атек лЛи ... ... ... ордаға лаң салып, патша
мен брабар құқық ... ... ... ... ... ие ... ... Шяузүң патшалар түсындада талай талай адам орданың жағдайына назар
аударып, аптектер ... ...... ... қорықпай, саяси жақтан
еңбек көрсету ойында болды. Мұндайлардан Иыңзұң, Шянзүң пашалар тұсында ... Пың Шы, Шяң ... ... патша тұсында Лю Жян, Шие, ЛиДұңяңдар болды.
Сол кездегі бұл уәзірлер қабілеттілерді өсіруге, үкіметке сын – ... орай ... , ... қаражатын тежеуге, артық мәнсаптарды
қысқартуға, қазынаны ... ... ... ... ... ... асқан
заңсыздықтарына қарсы тұрды, тіпті пашадан тартынбауға батылдық етіп, ... ... ... ... ... бергі саяси биліктің едәуір кең көлемде
сақталуына осы адамдардың күш шығарғандығы себеп ... зор ... ... ... паша ... және ... құқығы – ықпал күші бар помещиктердің жерді көптеп
иемденіп алуына байланысты ... ... ... кейін қазына дағдарысы
бірте – бірте арта түсті. Тек ... ... ғана алып ... ... ... кезіндетізімге түскен егістік жер 8 миллион 507 ... ... еді, 1502 жылы 4 ... 228 мың муға ... қалды. Сан
жағындағы бұл парық егістік жерді иемденіп ... жер ... ... Миң патшалығы ел иемденіп алған жерден тапсыруға
тиісті бажы дихандарға да, оларды қанауын ауырлатты. Бұдан ... ... ... дихандарды сыли берді, бірақ, базына кірімі артқанмен, шығым
онан ары арта ... ... ... төзе ... тұс – ... ... бастады. Бұл орда жөнінен алғанда ... ... ... ... ... мен ... көтерілісінің көлем ала беруі Миң
патшалығының орта ... ... ... ... ... паша ... босқындар мәселесі барған сайын асқына түсті.
Жыжңның Тижу аймағындағы 4 ауданда тегінде 188 ... ... ... ... еді, 1441 жылы оның әрең ... біріндей ғана қалды. Босқындар топ –
тобымен жер – жерге тарап, ... сәй, қара ағаш ... жеп ... ... жол – ... ... ашығып өлгендер де аз емес. Жиңшяң өңірі
біршама бардам жер еді, ... ... сол ... ... ... паша
тұсында 1 миллион 500 мың шамасына жетті.
1445 жылы Э Зүңлю Жяңшидың ... ... ... ... ... ... ... ауданының адамы, күнелту қиын болғандықтан жұмысыз
дихандармен бірге ... ... ... ... шекараласқан өңіріне
барып күміс кенін ашты. Үкімет кен ... тиым ... соң, олар ... ... болды. Бірақ, көп өтпей жеңіліске ұшырады. 1447 жылы ... да ... ... ... ... Жяңшиден Жяншанды, Фужяннан
Фушың, Жяняңдарды басып алды. Келесі жылы қыстаЭ Зүңлю құрбан болды. Оның
қалдық күші істі 1450 – ... ... ... жылы ... ... ... диха Дың Фачи ... талан –
таржылауына қарсы дихандарды бастап көтеріліс жасады. Дың Фачи өзін теңдік
орнатушы патша деп атады. Көтерлісші ... ... ... ... ... солтүстігіндегі талай аймақтармен аудандарды басып алды. Оған
ойрандалған дихандар ойдан – ... ... ... Дың Фачи мен Э ... еткен бұл көтерлісші қосындар өзара тыныстас болып, барған ... ... 1449 жылы Дың Фачи ... өлді. Оның қалдық күші Дың Баисұн
мен оның зайыбы Ляу Шның ... ... ... ... жылы Лю Тұң, Шы ... ... еткен Жиңшяң босқындары Иүняңда
көтеріліс жасады. әсілі, босқындар бұл ... тауы ... ... ... ... жапа ... тауға шығып тың ашты. Миң патшалығы
үкіметі бұл араның тауы тиым ... өңір деп, ... тың ... ... ... ... ЛюТұң, Шы Лұңдар үкімет
армиясының тұтқындауына ... тұру ... ... ... етіп
көтеріліс қозғады. ЛюТұң Фаңшян ауданында (осы күні Хби өлкесіне ... ... паша деп ... ... ... ... өз төңірегіне неше жүз
мың адам топтады. Көтерлісші қосын ерлікпен шайқас жасап, үкімет армиясын
талай рет ... ... ... ... ... армиясы жағынан
іріктеге ұшырады. 1446 жылы Шу Жу Дың (бүгінгі Хуби өлкесінің Чынши ауданы)
Гу Ку ... ... ... тұтқындалып құрбан болды. Жарты жылдан соң
Шылұң сатқын жағынан сатылып зиянкестікке ұшырады.
Дю Тұң ... ... ... ... соң да ... ... ... 1470 жылы, бұрын Лю Тұңның қол астында болған Ли Юан, Уаң
Хұң, Уаң Бияулар босқындарға басшылық ... ... рет ... ... Юан өзін Таипиң Уаң деп атап, көтерлісші армияны бастап нанжаң ... Хуби ... ... ... (осы ... Хнан ... қарайды)
қатарлы жерлерге шабуыл жасап, тезарада – ақ зор қосын ... ... ... ... айла – шарғы істетіп, бір жағынан көтерлісші қосын қимыл
жүргізген өңірді ... ... Енді бір ... босқындар таудан түссе
қайтадан кәсіп беріледі деген шырға тастап, ілгерінді – кейінді 1 ... ... ... ... ауылына қайтарды. Миң патшалығы армиясының ... Ли Юан ... ... ... ... Көп ... Ли ... (осы күні Ху Би өлкесіне қарайды) ... ... Уаң ... (осы күні Ху Би ... Жүншянауданы) тұтқындалып, Жиңшяң
босқындар көтерілісі тағы жеңіліске ұшырады. Лю Тұң, ЛШи ... ... ... ... көтерілісі жеңіліске ұшырағанмен, ... өз ... тың ... ... бар ... иң ... ордасына
ақыры танытты. Жоғарыдағы көтерілістерден сырт, 1448 жылы Хуаң ... ... мен 1456 ... Ху ... ... Яу, ... ... бір шама ірі көтерілістердің ... ... ... ... жағынан, Иыңұңның тұсынан Шяузұңның тұсына дейінгі дәуірде
көнекті ... бар адам да, ... ... туынды да болмады. Бұл
дәуірдегі қымбатты нәрсе ... ... ... ... ... Иұи ... ... бейнелейтін бір талай өлеңдер болып табылады. Шянзұң,
Шяузұңдар кезінде, Чю жөн деген білімді адам ... ...... ... туралы естелік» пен «Шянзұң ... ... ... - ... ... ... Ол ... кейде жағдайғ ақарап отырмай
– ақ ... ... Ол Сұң ... дәуіріндегі Жын Дышюдың «кемелді білім
шешімдері» деген ... ... емес деп ... оған 160 неше бөлім
қосты. Бұл кітап идеа жағынан Чың Хау – Жу Шилердің жол ілімі ... ... ... ... тарихи тәжірибелерін өнеге етуге ерекше мән
берді. Шяузұң кезінде, Ли Дүңяң ордадағы ортадан орын алған ... ... ... ... саласын басқарып, өз басшылығындағы өлең ағымын
қалыптастырды. Ли ... ... ... аты ... ... ... ... Хунан өлкесіне қарайды) деген жерінің адамы. Жю Жұн (1420-1495)
жанама аты ... ... ... ... жерінің адамы. Иұи Чяң ... ... аты ... ... ... Бұлардың бәрінен де арттарына жинақ
қалған.
Жу юань жан императорлық биліктің нағыз арқа сүйер күші, ... бар ... ... ... деп ... Оның билігі кезінде
үлесті жүйе көп өзгеріп ол қайтадан құрылды. ... ... ... ... ... экономикасы күйзеліске ұшырап,
халықтың тұрмысы
құлдырау ... ... ... ... көлемі азайып шаруашылықтары
барынша ... ... қала мен ... ... ... ... кеткен еді. Қытайдың дәстүрлі қол өнері ... ... Жу юань жан және оның ... ... ... ... –ақ ... түрлі ауыртпалықтардан құтқарып, салық ... ... ... ... беруден бас тартты. Мин императоры
моғолдармен оларға қызмет еткен ... ... жеке ... ... мемлекеттік жерлер деп жариялады. Елдегі ірі феодалдардың қолына
шоғырланған жекеменшік жерлер ... ... ... ... енді
мемлекет өз меншігіне алып, кейбір жерлерді ғана шаруалардың меншігіне
берді. Жу юань жан ... ... ... өзін яғни ... тәуелді болуына көп күш ... ... ... тік ... құрып,
оларға мемлекеттік Және жеке ... ... ... ... ... барлық
егістікке жарамды жерлер және ондағы халық ... ... ... ... жылы осы ... жүзеге асыруға, ... ... ... кезінде тұрғын халықтың саны ғана ... – бір ... ... мөлшері де есепке алынды. Мүлік мөлшері адам
саны толтырылған ән кета ... ... ... жіберіліп оның
көшірмелері жергілікті ... үй ... ... ... ... ... шаруа үйлер салық пен ... ... Оның ... ... көлеміне жеке
шаруашылықтағы жұмысшылармен мүліктің ... ... ... жылы бұл жүйе ... ... міндеткерлігіне бағытталған
өзгерістер енгізді, осы жүйе қытай тарихындағы императорлық биліктің ... яғни оның өмір ... ... ... ... ... Жаңа жүйеге
сәйкес әр – бір 10 ... ... ... ... алып ал әр ... 10 ... Лиды құрады. Бұндай жүйені алғаш енгізген Жу юань жан емес еді. ... ... ... ... Сүң ... да ... ... бірақ Мин әулетінің алғашқы императоры
Лицзя жүйесі жерге салықты ... ... ... ... ... ... ... қана қойған жоқ, ол ... пен ... ... ... ... ... де болды. Бұл ... ... «ұлы ... » деп ... жазылды
бүл еңбекте әкімдердің жасайтын көптеген қылмыстары мен ... ... оған ... ... беретін
ақылы
көрсетіледі. Бұл еңбектен Жу юань ... ... ... ... оның « Сәулетті диспутция » орнатуға ұмтылыс айқын
білінеді.
Мемлекет басшысының ... бұл ... әр бір үйде ... еді. Егер ... ... үй иесі заң ... жауапқа
тартылды.
Осылайша Мин державасында бұл ... ... ... бір ... ... ақыл ... ... етіп ұстауға ... ... ... болу ... ... бұл қағиданы ауыз екі
тілмен жазды. Шаруалардың иорогілип терді ... де ... бүл ... ... алмады. Өйткені ауылдағы сауатты ақсақалдары « ... » ... оқып оны ... қоса ... адамдардың баршасына түсіндіріп айтып
отырды. Қауымның нығая түсуіне орай ... Мин ... ... жасы ... ... ... ... ақылдыда, байсалды
мінезімен көзге ... ... ... ... ... жағдайларды баяндап, жергілікті әкімдермен Лицзя басшыларының
теріс қылықтары болса, оны ... ... ... ... ... ... билігіне қарсы тұра ... ... ... ... Чжу юань жан еншілес иеліктер (Го) құра
бастады. Олар ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруы тиіс ... ... ... ең алдымен оның ұлдарына таратылып берді. Бұл еншілес иеліктер
империя құрамындағы автономиялық әкімшілік бірлікте емес, ол билеуші ... жеке жер ... де ... ол ... ... ... ... мүмкіндік беретін құрал сияқты болды.
Негізгі
түйіні бойынша бұл императорға қандас туыстарға арқа ... ... ... ... түп ... қиып ... болатын. Осындай бүкіл империяның шекарасының бойына құрылған
еншілес иеліктерге, мемлекеттік ... ... және ең ... ... ... ... болатын, ... ... беру ... ... ... ... ... жоғарғы биліктің
позициясын нығайтуға ... ... ... ... өзінің түпкі
мақсаты
мен міндетін орындай алмады. Олар 1399 Жу юань жан ... соң, ... ... ... ... ... ... мұрагерлік ету туралы әулеттің негізін қалаушы Императордың ... ... тек ... ғана туған үлкен ұлға тиесілі ... ол өзі ... ... ... ие ... еді, ... он
алты
жасар немересі Жу юань жан ... соң 1399 жылы ... ... не бәрі үш ақ жыл ... тұра ... бүл ... билік етуіне еншілес иеліктері бар,
оның басқа ұлдары жанталаса ... ... ... ... жылы жылдам өте ... ... ... ... ... ... үлесі бар ағасы Жу ди оны өлтіріп тақты
тартып алды.
кейбір деректер бойынша ол ... ... ... ... қайтыс болды
десе, екінші бір мәлімет тер император шашын тақырлап алып ... ... киіп ел ... ... ... Жу юань жан нан кейін билікке келген ... ... ... аты) Юн лэ, (1402-1424) шын ... ... ... ... ... екінші мықты император болды. Оның
билігі тұсында Мин Империясы гүлденген әрі қуатты ... ... ... ... ... ... таныла бастады. Империяның үнді
қытай түбегі мен ... ... ... ... күшейе түседі. Оны іске
асырған өте саяси маңызы бар қадамдардың бірі, солтүстіктегі астана артта
қалған ... ... ... жұмысы жүргізіліп, бұл қалада ... ... мен діни ... ... ... ... жылы Мин империясының астанасы Нанкин ресми түрде, ... ... қала ... ... ... ... бір қатар
шараларды іске асырды. Жу ди ... ... ... ... үшін өте ... ... түсіне отырып, оны мемлекеттік
жүйенің бір тармағы ретінде жойды. Алайда оны жою ... іске ... Жу юань ... мұрагерлік туыстары әліде артықшылық жағдайдағы
әулеттік топ ... ... ... сақталып қалды. Егер
оның
алғашқы ... ... ... ... ... енді
ⅩⅥ
ғасырдың ортасынан бастап, еншілес ... ... ... бастауына сәйкес ықпалды. Кінәз дарға біртіндеп ... ... ... ... ... өтініш жасай бастайды.
Императорлар бұл ... ... ... ... иелерінің
саяси ықпалын ескеріп, оларды ірі жер иелеріне айналдыруға көнді. Осылайша
билік иелерінің туыстарының үнін ... ... ... ... Бұл ... ... тағы бір ... императорлық туыстардың
көптігінен, оларды асырау қазынаға ... ... ауыр бола ... еді.
Олардың саны сол кездегі оқымысты әкімдер Шэнъшилер мен бірдей
болған, осындай ... ... яғни ең ... императордың
туыстарының меншіктері халық көтерілістерінің ... ... ... айналып, оларға деген халық наразылығы әулеттің билігінің
соңына қарай кең етек ... ... оны ... ... ... империясы тұсында қытайдың ауыл шаруашылығымен ... ... ... ... ... тәжірибе алмасу
арқылы алынған ... ... ... жаңа ауыл шаруа
шылығы дақылдары тәтті картоппен, ... ... ... ауыл шаруашылығының
үлкен дәрежеге көтерілуіне себеп болды. ... ... ... кіргізу үрдісі дами қойған жоқ. Қытайдың ... ... ... соқамен
жыртудың орынына кетпенді пайдалануды тиімді ... ... ... ... ... ... сайын өсіп отырған, бүкіл империя халқын ... етіп ... Осы ... ... ... қарай, қытайда
капитализмінің алғашқы белгілері пайда бола бастады.Тоқыма өнер кәсібімен
темір ... ... ... ... ... ... жұмысшылар саны ұлғайды. Ол жерлерде ... ... ... деңгейін ... қол ... - ... ... ... ... экономикалық, және ... ... Мин ... ... ... ... өсіп ... халықтың қалың шоғырланған ортасына мәдениеті мен қол өнердің ... Осы ... ... ... ... ... қалалардағы халық саннан артық болып кеткен. XⅥ- ғасырда
Пекеннің ... ... 1 ... ... Нәнкин де 1миллионнан ас там
халық болған. Мин дәуіріндегі ... ... мата тоқу ... қыш ... ... ... ... орталығы
Цизинда
Ччан қаласының (Санши пробенциясы) аты шығып, бүл қалада ... ... ... ... өз ... ғана емес ... кеңнен мәлім
болды. Саудаға қолдау көрсетіп, ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... ... де қытай саудагерлері теңіз арқылы
да, және керуен саудасында дамыта ... сырт ... ... Мин заңы кеме ... өндірісінің өркендеуімен де белгілі болды.
Жүзу қаблеті барынша жетілдірілген ... ... ... ... шақырым алысқа ... бара ... ... – XⅥ - ... ... ісінің өркендеген кезеңі болды. Қазіргі
қытай жерінде сақталып ... көне ... ... осы Мин ... ... қалалардағы құрылыс жұмыстары барынша ұлғайып, ірі ... ... Мин ... ... басына орнатылған
ғибадатханалар салынып, Пекиндегі император ... ұлы ... ... да, одан әрі ... ... ... қираған
тұстарын жөндеу жұмыстары жалғастырылды. Мин дәуіріндегі қытайдың елеулі
жетістіктерге жеткеніне қарамастан қытай тарихының бұл ... ... ... даму ... ... ... ... әрекет
етті. Шамамен XV- ғасырдың екінші ... ... ... ... ... ... ... тудырған жағдайлар сол ... ... ... ... жаңа ... ... игерілуінен озып кеткен халық
санның өсуі ... ... ... ... ... ... ... кезеңіне
қарағандағы жан басына шаққандағы жыртылатын ... жер ... екі ... ... ... ... ... аппаратты ұстап тұру үшін,
және әскери қимылдарды қаржымен ... ету ... ... салық салу
талаптары ... ... ... басқару жүйесінің негізін құрушы
оқымысты әкімдер, Шаншилердің билік ету қызметіне деген, Мин ... ... бері ... қалыптасып ... ... ... ... ... де ... көрініс тапты. Сарайдың саяси
өмірін әтектердің араласуы ешқандай ... енді ... ... ... араластыру әрекеті
ұлғая түсті. Егер алғашқы Мин ... ... ... ... ... енді оның ... бұл мақсатқа император
гаремдеріне қызмет етуші әтектерді тартуға тырысты. Мин ... ... ... жақын тұрған ең адал топ деп санап, оларды
азаматтық және әскери ... ... ... ... ... - жылы ... жанында арнайы мектеп ашылып, онда
әтектерді мемлекеттік қызметке үйретті, ... ... ... ... ... ... ... өмірге кері әсерін
тигізді. Әтектердің қызметі ... ... ... ... ... ... Осы ... әулеттік биліктің басында әтектердің саны 10
мың адам болса, ... ... ... 100 мың ... ... ... ... әкелуден гөрі, жеке басының ... ... ... ... ... ... болмауы өте шектен асқан жемқорлық
пиғылы, империяның күні ... бара ... ... ... ... ... алып келді. Империядағы болып
жатқан, түрлі жағдайларға әтектердің ... ... ... ... ... ретінде, XV – ... ... ... ... әтек Уаң шы ... ... әрекеттерін айтуға болады. Осы
кезде қытайдан қуылған моғолдардың қаупі ... ... ... ... ... деген қолбасшы басқарған моғол әскерлері, солтүстік қытайда
басқыншылық соғыстар бастайды. Жас император басқарған ... ... ... ... аттанды. Әскерге қолбасшылық ету Уаң шы ... Ол ... 30 ... ... ... жақта, болған шайқас
ешқандай әскери талантты көрсете алмастан масқара жағдайға ... ... ... ... тас талқан болып жеңіледі. Уаң шы ... өзі ... ... ... Ал ... ... ... түсіп бір жылдай жау
қолында қалады. Тек Юи цянь, деген генералдың тамаша ... ... ... мықты болып, оны аман сақтап қалады. император біраз ... ... ... ... ... ... ... еткен әскери
қолбасшыларға алғыс білдірудің ... ... ... ... ... ... әтектердің өкіметте қаншалықты ықпалды болғандығын көруге
болады.
XV­ғасырдың екінші жартысында, Лю ... ... ... әтегінің аты елге кеңнен танымал болды. Бұл әтек ... ... ... ... және ... ... ... аты
шыққан адам еді. 1510-жылы ол қызметтен кеткеннен кейін оның тұрмыс жағдайы
250 миллион Ляңға тең ... ол бұл ... ... 10 жыл бойғы әскери
шығынына тең келеді екен, ... ... ... ... ... ... әулетінің дағдарысын тереңдеткен себептердің бірі ... осы ... ... танытқан өздерінің қызмет дәрежесін
император гареміне жақындығымен емес, өз ... тер ... ... ... қозғалыс, XV­ғасырдың аяғында-ақ байқала бастаған еді.
Қызмет бабымен мемлекеттік аппараттың барлық буындарының қызметін тексеруге
міндетті, сеньоралар ... ... ... ... ... ... ... түрінде ... ... ... ... ... ... ... кейбір шектен шыққандарын күрт жоюды
талап еткен үндеу сөздер орын алды. 1498-жылы ап ... ... ... ... ... маңынан кетуіне қол жеткізеді. Оп
позициялық қозғалыстың ... ... ... академияның
(Хань линь шуюань ) оқымысты азаматтары белсенді ... ... пен ... әшкереледі. XⅥ- ғасырдың басында бұл
қоғамдық қозғалыс, ... ... ... ... ... бір қатар қайта құру шараларын іске асыруға шақырған
реформашылардың ап ... ... ... Олардың ұсынған
ұсыныстары, дәстүрлі «қайрымды билеуші» туралы түсінік шеңберінен шықпады.
Әкімдердің ... ... ... ... ... ... – жылы императордың атына, үш бірдей атақты қызметкерден
жіберілген ... олар ... ... ... қабылдауға,
императордың өзі күнделікті қатысып отыруын талап етіп, императордың ... пен ... өмір ... тым ... тыс ... ... ... мемарандумға сондай –ақ, елдің жоғарғы ... ... өмір ... міндетті екені, ол өзін толықтай ... ... ... оның канфуциялық қағидаларды терең меңгеруі, өзін ... ... ғана ... ... ... ... ... аппараты жағымсыз әрекеттерден тазалауға шақырып, қызметке
өзінің ... таза ... ... арқылы елге белгілі адамдарды
алуды талап етті. Әрине мемлекеттік емтихан тапсырмаған ... ... ... жақындығымен жоғары қызметтерге ие болып отырған, әрекеттер
кезекте ... ... ... ... ... ... ... талаптары да, сол қайрымды билеушінің
жағдайы шеңберінен аспайтын дәрежеде көрсетілді. Олар ... ... түп ... ... көп көңіл бөлу
қажеттілігін айтып, салық ауыртпалығына жол бермеуі ирркациялық ... ... ... ... жасауды мемлекеттік шығындарды үнемді
түрде жүргізуді талап етіп, қымбат жобаларға салтанатты ... ... ... ... ... ... мемлекеттік монополияны,
сәл жұмсарту мәселесі мен әр ... ... ... ... ... ... ... де болды. 1508- реформалық қозғалыс мүшелеріне,
жаппай ... ... ... ... 300 ... ... жыл ... кейін, Оппозиционерлерді қуғындау қайта жанданып, Хань
Линь ... ... ... оның 200 дей ... мен
қызметкерлері түрмеге жабылады. ... өлім ... ... Бір - ... жер ... ... сақтап қалғандары ғылыми атақтарымен шендерінен айрылып,
қарапайым ... ... ХҮ- ... 70 - ... ... ... өршіп бара жатуына алаңдаушылық білдірген, және оның өздеріне
деген ықыласты көңілін пайдаланып, реформашылар ... ... ... ... ... ... көрнекті қоғам қайраткері, және
әкімдердің көрнекті өкілі, Чжан цзюи чжэн жетекшілік етті. Оның ... ... ... әулеттік дағдарысты туындатқан, құбылыстарды
жоюға бағытталған іс шараларды жүзеге ... ... ... ... өте ... сарай құрылысына деп бөлінген қаржыны, Хуаңхэ дегі
су тасқын салдарынан бүлінген, Ирригациялық ... ... мен ... ... ... Жер ... ... жүзеге асырылып салыққа
тартылған халық саны ... ... ірі жер ... ... тиым салатын шаралар жүргізілді. Сол жылдарда дәстүрлі қытай
тарихындағы соңғы ең ірі, халық саны және ... ... ... ... ... тиісті өзгертулер енгізілді. Тағыда маңызды бірақ
артында көп қайшылық туғызған шараның ... ... ... ... енгізілген
өзгертулер болды. Осыған дейін салық төлеудің басты түрі заттай салық салу,
яғни күрішпен бидаймен және ... ... ... ... ... ... бір ... ақшалай да алынатын, салықтың мөлшерін астықпен
мөлшерлеп, базардағы ... ... ... ... ... мәні ... күріштің бағасымен реттейтін болған. Салық
реформасының мәні ... ... ... ... ... ақша түрінде төлеуге негізделген болатын. Чжан цзюи чждың билігі
кезінде, жүргізілген реформалар XⅥ­ғасырдың бірінші ... ... ... ... ... келе ... кешенді шараларды іске асыруды
жалғастырды. Алайда бүл ... ... ... ... қол жеткізілді.
Салық салудың жаңа жүйесіне көшу, ... ... одан ары ... ашып, мемлекеттік салықтарды жинау жүйесін реттеуде, үнемі ... ... баж ... қазынаға түсетін табысты ұлғайтуға деген
ынтасын арттырды. Дегенмен, заттай ... ... ... ... ... Және ... ... болған жоқ, қай жерге заттай салық
жинау ... ... сол ... ... жиналды.
Әсіресе, император ... мен ... ... ... ... ... ... провинцияларға салық астықпен алынды.
Салықтардың кейбір мөлшері ақшалай мыс ... ... ... ... базардағы күмістің бағасына сәйкес есептеліп, ... ... ... ... ... ... ... рыноктық
кониоктураға, байланысты әр қилы ... ... ... Бүл ... ... ... қиянат жасауға жол ашып берді. екінші жағынан
салық ... ... ... ... ... ... ... хал ... ... ... империяның сыртқы саудада табысты болуына Сәйкес, ... ... ... ... ... иеліктерде өндірілген
күміс елеулі мөлшерде келе бастады. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... кен орындары сарқылған болатын,
осыған байланысты ... ... ... ... ... осы ... Күміс Лиаң, мен Мыс ... ... ... ... Бұның нәтижелерінің бірі салық төлеушілер бұқарасының, оның
көпшілік бөлігін ... ... ... ... ... сондай ақ салық
төлемнің ... өсуі ... ... ... жоғарыда атап кеткен дағдарыстық
жағдайды тудырған, басқа себептермен бірге қиындықтарға әкеп ... ... ... мемлекеттік кән сілер қызметінде ... ... ... ... ... ... бақылауда ұстап отыру
әрекетерін де ... ... ... ... аудиенциясында
қабылдауға, мемлекеттік басқару ісін жеке өзінің қатысуына рұқсат берді.
2.2 Мин империясының сыртқы саясаты
Жу юань жан ... ... ... ... ... ... ... күштерінің қайта бас ... ... Жу жан ... ... қалаған алғашқы жылдары, орта Жазықтан батыс өңірге
кіріп ... ... ... ... ... ... моғол
тайпаларының батыс өңірмен байланысын кесіп тастайтын батысқа жорық
стратегиясын ... ... ... ... Юан ... Моғол ханы
Нохол билеп тұрған еді. Ол ... ... ... әмір
бойынша осы араны күзетіп тұруға келді де, Юань патшалығы ... ... - өзі хан ... ... ... хандығын құрып алған еді. Нохол осы
жерге иелік етіп, қылышынан қан тамған ... ... ... ... деп
шырын қиялдарға бата берген кезде, Мин патшалығының батысқа жорыққа шыққан
қалың қолы, Жяю ... ... ... ... ... Көп ... ... сардары Пу иың қол бастап, Құмыл қамалына бастырмалатып ... ... оған ... тең келе ... ... Мин ... қол
қусырып тізе бүкті.
Мин патшалылығы Нүхолдың тізе ... ... бәрі ... ... ... ... шығысқа қарай қайтып
кетті. Мин патшалығының қолдарының қайтып кеткенін, әскери басымдылықтан
құтылғанын ... ... тағы ... Ал, ... ... жер-жері орта жазықта тағы бір ... Мин ... ... ... ... ... мен, ... бірі елші жіберіп, ордаға ... ... ... ... Түйе ... жалдап, сауданы белсендік пен қалпына келтірді.
Бірақ осылардың ... ... ... жасады, елшілерді ұстап
саудагерлерді тонап, ... ... ... ... әр ... зорлық зомбылықтары жайындағы хабар көп
өтпей Нән ... де ... ... ... ... Чжу юань жан ... екінші рет жорық ұйымдастырды.
1391- жылы сардар Лю жин қол ... Ляң ... ... бойы ... ... жүріп отырып, Құмылды бір ақ түнде басып алды. ... ... ... ... келе жатқанын сезген Нохол түнделете қашып жоғалды. ... ата Мин ... ... түрде қалаға кірді. Құмыл ... ... ... ... ... - жылы Құмол ханы Анық ... ... ... хат жолдап
Мин патшалығынан мәртебе шен талап ... Мин чин зу Жу ди оның ... оған « Адал хан » ... атақ берді. Көп өтпей, Анық темірді
Монғолдың батыс терістіктегі бөлшектеуші күштерінің бірі ойрат қағаны ... ... ... Анық ... ұл жоқ еді, Мин Чыңзу оның орынына немере
інісі Тотоны қойды. Тото кішкене кезінен ішкі ... ... Чиң зу ... ... ... ... Тото ... қайтып келген соң, бір жылдан аса
бере, ұқ ықты игеріп алған ұлы шешесі оны қуып ... мұны ... ... зу ... ашуланып, оны қайтадан қайтарып апартып, міндетін қалпына
келтірді.
Адал Тотоның қудалануы, және қайтадан қалпына ... ... ... ... ... ... жайындағы саясаттың келер
кетері жайында терең ой салды. Бүл тұста Мин патшалығы күн сайын ... ... еді, Мин чиң зу ... ... ... ... ілгерілеу
саясатын қолданды. 1406 - жылы 3 айда патша ордасы құмыл ... ... ... ... оған ... жерлік жолбасшысы Махмұт қожаны
басшылық етуге тағайындады. Мұнан басқа ... жүз ... ... ел басшыларын белгіледі. Хан ... Жу әнді сол ... ... хатшылығына тағайындап, адал хан Тотоның ... салу үшін ... ... ... содан бастап Мин патшалығының
тікелей ... ... ... ... і Мин ... маңызды әскери түзіміне
жатады, ол орталықта және әр - бір маңызды жерлерде ... ... ... олар мыңбасы бөлімшелер, жүзбасы бөлімшесі деп
парықталды. Бірнеше аймақта ... ... ... 5 ... ... ... Оның ... жерлік аз ұлыт ақсақалдары қойылды.
Құмыл ... ... Мин ... ... ... ... ... қадамы, ол құмылдың саяси орынының күн сайын маңызды
бола түскенін бейнеледі. Батыс өңірмен ішкі ... ... ары бері ... ... ... ... ... кейін осы жерге түсіп әр түрлі
рәсиматтарын ... ... ... Шяузұң патшасы қайтыс болған соң. Узұң, Шырзұңдар
бірінен соң бірі таққа отырды. Узұң ойын – ... ... ... ... шатағы болмады. Шырзұң даужяу дініне беріліп, талай жыл ... ... өте аз ... Олар ... ... 62 жыл Миң
патшалығы үстемдігінің ең шіріктескен кезеңі болды. Одан кейін, ... ... ... кезі ... сәл ... кезі ... ... төніп тұрған
саяси дағдарыстан құтыла алмады.
Узұң паша Лю Жин бастаған сегіз атеке жалпасынан түсе сенді. өйткені, ... еді, ... ... ... ат ... ... ... пікір нама
жолдауда көшірмесін алдымен Лю Жинға ... онан соң ... ... ... ... ... ... Тіпті патша жарлықтарының да
аптектердің алдынан ... ... Лю Жин ... бастығы салауатымен
орда құпиялығын қолына алды. Сондай – ақ орда хат – ... ... ... пашалар ресми заң жүйелерінен ... төте ... ... ... ... Бірі сұлу ... ол Жу Юанжаң кезінде құрылған.
Бірі – шығыстыңшылық ... Ол ... паша ... ... Оның ... ... ... болды. Енді бірі – батыс тыңшылар мекемесі. Ол
Шянзұң кезінде құрылды, елдің жер – ... ... ... ... ... ... болды. Лю Жин шебер ... ... ... өзі
тікелей басшылық етіп, оған шығыс, батыс тыңшылар мекемесін бақылау құқығын
берді. Сонымен бірге ол өз ... ... ... ... тыңшылар
мекемесі мен сұлу киіділерді өз шенгелінде ұстады. Орайдан пайдаланып зор
құқықты қымқыру ... Лю Жин ... ... ... ойын ... ... Ол қарымсыз жаза, өлтіру, орнынан қалдыру ... ... ... ... берді. Ол әшкере пара алды. Жергілікті
жерлердің мәнсаптылары пашаға кезекпен болса, әрбір адамнан 2 мың ... алып ... орда ... ... ... ... кетіп,
астанаға қайта орталағанда да оға параны мықтап беруге тиіс ... Лю ... бола ... үйін ... ... кесек алтын, 57 мың
8жүз сәрі ұсақ алтын, 5 миллион жамбы, 1 миллион 5 жүз 83мың 6 жүз ... ... ... қыруар қымбатты нәрселер шыққын.
Узұң паша Лю жинды өлтірген соң, тағы бір Жяң Бин деген бір ... ... Ол Жяң ... ... талай рет Бижиңнен ... ... Хыби ... ... ... ... кетті. Бір жолы оның жатқан
жерінде ахуал туылып, жау шегіндірілді. Ол мұны ... ... ... өзін - өзі ... ... деп атайды. Ол Жяң Бинге зор құқық
берді. Ішкі – ... ...... ... жяң Бинсыз болмайды. 1519жылы
Ниңуаң бүлік тудырып Нанкаң, Жюжяң қатарлы жерлерді басып алды. Узұң ... ... ... ... қол ... ... ... аттанды, бірақ
Чынхау бүлігі 43 күнде ақ тыныштандырылды. 1521 жылы Узұң ... ... Жяң бин ... оның үйін ... 70 шкап алтын,3мың 2 ... ... ... ... ... ... ... жалғасты дами берді, олардың
ішінде ықпалы зор болғандары Ля Тиңрұй, Ян Быншулар мен Лю Лю, Лю ... ... ... Лян ... Явн Быншулар басшылық еткен көтеріліс
1509 жылы Хаңжуда бастарлды. Лян тиңрұй өзін тәңірге ... ... ... ... ... өзенін бойлап шығысқа жорық жасап, ... алып ... ... ... енді, Суан халқы жапатармағай
тілектестік білдіріп, көтерлісші қосын тез ұлғайды. 1511 жылы Лян ... ... ... ... ... қалған қосындары Гижу, Сычуан
өңіріне жалғасты қимыл жасап 1514 ... ... ... Лю, Лю ... ... ... ... 1510 жылы Уын Анда ( осы
күнгі Хыби өлкесіне қарайды) туылды. Бұл көтеріліс «дауылша ... а, ... ... жылы ... ... етек ... Қосын екі бағытқа бөлісіпЛю
Лю, Яң Хулар басшылық етті, екі бағытта бірі Шандүңа енді бірі ... ... ... ... ... Яң Ху ... жерінде халықтың қызу
қарсы алуына бөленді. Кейін ол Тәихаңшаннан асып түсіп, Лю ... ... ... ... сұрапыл шабуыл қозғады. Көтерілісші қосын
Жиниңде үкімет армиясын жеңіп, олардың астық таситын 1 мың 218 ... ... Яң Ху ... ... соң. ... қосын Лю Хүиды
басшылыққа қойды, Лю Хүй өзін « ... ... ... ... ұлы
Юаншуай» деп атап, оқымысты Жау Сүйді орынбасар ... ... ... қатаң тәртіп орнатып, Бижиңге басып кіріп патшаны құлатуды
жоспарлады. Лю Лю бастаған көтерлісші ... ... 3 рет ... ... Миң ... ордасына ауыр қауып төндірді. Кейін келе көтерлісші
қосын Хынан, Хуби, Оңтүстік Хыби, ... ... ... ... ... ... ... армиясы жағынан жеке – жеке жойылды. 1512 жылы
көтеріліс сәтсіздікке ұшырады.
1511 жылы көктемде ... ... тұс – ... ... ... ... ... Нәнчаң, Рүижу, Ганжу, сондай – ақ ... ... ... ... бәрінде көтерлісші қосын Миң пашалығы армиясының қоршап
жоюын үздіксіз тойтарып отырды. 1513 жылы Жяңшидің жер – жеріндегі ... ... ... және ... ілгерінді кейінді сәтсіздікке
ұшырады. Жяңши ... ... соң ... ... езе түсті. Тізе бүккен
дихандарды тіпті де арандатты. 1517 жылы Нән Ән, ... ... ... да ... ... ... Соымен бірге, Гуаңдұңдағы Лычаң,
Хуаңдұңдағы Чынжу, ... ... ... ... ... ... қимыл
асады. Нангаң шарлаушысы Уаң Шурын бір жағынан әскери күшті шоғырландыру
және ... ... ... жолымен көтерілісті жаныштап, енді бір
жағынан Баужя заңымен дихандарды ... ... ақ ... ... ... үстемдікті күшейтті. 1518 жылы Уаң ... ... ... ... ... (1472-1528) – жанама аты Бәй Ән, ел Яң Миң ... деп ... ... ... ... ... ол ... көтерілісін жаныштап қана
қоймастан, Ниңуаң Чынхау бүлігін де тыныштандырды, ол феодалдық үстемдікті
қорғаған назарияшы. Етектерден қорлық ... ... ... ол ... ... философиялық жүйесін құрды. Ол «тума білімді болу»
және ... мен ... ... ... айналдыру» наза риясын дәріптеді. «тума
білім», оның ойынша, дұрыспен бұрысты айыратын қабілет, ол ... ... ... ... дұрыс пен бұрыс жөніндегі өлшемі біркелкі емес?
Мұның себебі, нәпсі кейбіреулердің көзін ... ... да, ... ... ... ... Сондықтан, жұртшылық нәпсі пердесін сыпырып тастап,
тумада бар ... ... ... ... ... ... опа ... морал тума білімде қамтылады, тума білім болса, ... бәрі ... Білу мен ... қосып бірге айналдыру дегеніміз тума ... ... тума ... әрекеттен танту. Міне бұл танымды әмәлятпен
сипаттау ... ... ... тума ... ... ету, ... ... жатыр. Уаң Шурынның философиясы – Лу ... ... ... Оның реал ... ... ... ... әуелгі тәртіп екенін
дәлелдеп, ойпыл – тойпыл болып қаусап бара жатқан Миң патшалығына дем ... ... Оның «Уаң ... мырзаның толық жинағы» атты құрастырған
шығармасы бар, оның ішіндегі «жазба уағыз естеліктері» мен « ұлы ... ... ... Оқушысы Уаң Гын (1483-1450) Тәйжулық, ол
ұстазының ілімін таратты және дамытты. Тіпті оны ... ... ... Уаң ... ... ... Лу ... мен Уаң ТИңшяңдар
ббар. Олар помещик табының ішіндегі алға басарлығы бар адамдар, оларУаң
Шурынның ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, кезінде онша ықпалы болмады. Лу Шиншүн (1465-1547) жанама ... Ән, ... ... ... ... адамы, «білім алу машақат» деген
шығармасы бар. Уаң Тиңшаң (1474-1547) – жанама аты ... ... ... ... ... «сақтық сөзі», «жүйелі баян», «қасиет туралы» деген
шығармалары бар. ... ... ... ... отырған кезінде, Узұң Ятша
тасындағы кейбір ... ... ... ... ... ... болмаса, олда шіріктескен паша болатын.1523 – жылдан тартып, ол
сарай ішінен ... ... ... дінінің перілеріне сиыныпты, өзіне бақ
ұзақ өмір тіледі. Бойтұмар, киелі су жын ... ... ... ... ... ... ... құлдық ұрып, оларға жоғары мәнсап берді. ... ... орда ... ... ... орда артынан енгізілетін.
Сопылардың мәліметінің мазмұнын уәзірлердің білуіне болмайтын. 1542 – жылы
Шызұң паша шырт ... ... оны ... ... ... ... ... кейін, ол сарайда тұра алмай, Шюанға барып жатып, шын
пейілімен өзіне ұзақ өмір ... ... оны ... көре алмайтын
болады. Уәзірлердің оған даужяу дініне соқыр сенімде болмауына бетпе – ... ен ... ... не ... ... Ян Сұң шын ... қылып, ғибадат нама жазуға шебер болғандығы үшін, Шызұңның сеніміне
ие болып, 20 жыл уәзір болып, өз қамын ойлап, қалағанша ... ... ... ... ең ... ... ... Шыұзң паша тұсында
билік басындағы топ ауыр қиыншылық сезінген әрі шешу қиын болған екі ... ... Бірі – ... ... ... ... 1550 – жылы
татарлар Датұңға әскер енгізеді, Датұңдағы әскери қолбасшы татарларға көп
пара беріп, ... ... ... өтіп ... ... әскер кіргізуін
өтінді. Татарлардың әсекрлері Бижиңге ... ... ... ... ... Сұң Бижиңді қорғап отырған армияның қарсы шабуылға өтуіне жол қоймай,
татарлардың қала ... ... ... ... ... емін – еркін
жүруіне көнді. Тағы бірі – жапон қарақшыларының ... 1547 жылы ... ... жуан ... ... саудагерлермен, теңіз
қарақшыларымен астасып алып, Жыжяң, Фужян теңіз бойындағы лаңын күшейтіп.
Жу Уан ... ... ... ... әскери ісіне ақылаушылық істеп,
қорғаныс ісін жөнге салып, жапон ... жол ... ... өлтіріп, қатысты атқа мінерлерді ренжітіп алғандықтан, өзін - өзі
өлтіруге ... ... ... ... ... ісін ... ... ордадағы
және жерлік орындағы мәнсаптылар жүрексінді, ал жапон ... ... ... берді.1555 жылы Чи Жгуаң Жыжяң өлкесіне ... ... ... ... ... ... ... әзірленді. Ол бір таңдаулы
қосын даярлады және тың ... ... ... ... ол ... көмегі және жергілікті әкімшілік орындардың қолдауымнан ... ... ... ... ... ... беріп, шығыс теңіз
шебінің жағдайын барынша өзгертті. Чи Жгуаң (1528-1587) – ... ... ... ... ... ... адамы. Оның әскер бастау тәжірибсін
қорытындылап жазған ... ... жаңа ... «әскери жаттығудан
естеліктер» деген шығармалары бар.
Шызұң паша тұсында қазына дағдарысы қатты асқынды. Бажы ... ... ... ... ғана ... да, 1551 ... шығым 5 миллион 950мың сәрі
болды. Кейін келе жылдық қаражат көп болғанда 5 ... ... ... 3 ... ... артық болып, кейде кірім шығымының жартысына да
жетпей қалды. Шызұң құрылысқа қатты әуестеніп, өзі алғаш ... ... ... құрылысқа 6 – 7миллион сарып етті. Кейін келе Дау Жяу ... ... ... үздіксіз беріліп, оған жылына 2-3 миллион сәрі
сарып етті. Бажы ... ... ... көрмей қалғандықтан, түрлі
атақпен аламан – салық салып, халықтың азап – ауыртпалығын ... ... паша ... ... ... аз ... Онан сырт жалт
берген әскерлер қатынасқан дихандар көтерілісі жер – жерден толасыз туылып
тұрды. Гуаңдұңдағы Ли ... ... ... ... ... ... Ләй ... басшылық еткен дихандар көтерілісі, Я помещиктердің
жерін тартып ... я ... ... ... ... ... Бүл ... Жиңшяң көтерілісінен бергі айқын жер талабын көрсетті.
Шызұң паша таққа ... ... және ... ... ... Жаң
Жұижұң саяси жақтағы келелі дамушылықтар ... оған ... ... Жаң ... (1528-1582) жанама аты Шуда, Хугуаңның Жяңлиң (осы ... ... ... ... ... ... Мозұң таққа отырысымен ол билік
кеңсесіне енген, Шызұң таққа отырған кезде ол билік кеңсесінде 10 жыл ... ... паша ... мен ... ... ... өз ... жүргізудің біршама орайына ие болды.
Мозұң паша тұсында, ... ... ... ... ... генерал Чи
Жигуаң солтүстікке ауыстырылып келіп, Жыжуды сақтады. Чи Жигуаң ... ... Жаң ... ... ... ... талай жолғы шабуылы
тойтарылды. 1571 жылы татарлардың қолбасшысы Янда татуласқысы ... Жаң ... ... орда оны Шұнюаңдыққа қойып \, өзара
сауданы ... шет ... ... ... ... моңғылдар мен
ханзулар ара экономик, мәдениет алмасуын тездетті.
Шызұң пашаның алғашқы кезінде, Жаң Жұижуаң бас уәзірлік ... ... ... ... салып, тұтас бұйрық түсіріп, жер
түбінде жатса да, бұйрықты түн ... ... ... Ол сол ... ... қазыналық дағдарысқа бағыттай отырып, түрлі ... Ол ... ... ... ... жол ... ... «қамбада
10 жылға жетерлік артық астық» ұстады. Ол фан Жишүнге мән беріп, оны ... ... ... ... Фан ... ... ... аты Шыляң,и
Жыжяңның Учың (бүгінгі Жыжяң ушың ... ... ... адамы.оның «екі
өзеннен аңғарғандарым», «өзен тоспасы туралы» деген шығармалары өзен ... ... келе ... әйгілі шығармалар. Ол бұл жолы Хуаңхы су
құрылысына жауаптылық міндетін мойнына алып, Хуаңхы, ... ... ... ... тосылып қалатын жағдайын өзгертіп, «ондаған жылдар
бойы құлазып қалған ... ... ... ... ... ... ... анықтағандығымен біріңғай бажы заңын Жаң
Жұижуаңның ең елеулі еңбегі болып табылады. 1578 жылы оған ... ... ел ... ... ... жасырған жерді тауып шығып, бажы алынатын
жерді 1502 жылы 4 миллион 228 мың мудан 7 ... 13 мың ... ... 2 ... 185 мың му ... 1581 жылы бажы түзімін өзгертіп,
бүкіл ел ... ... ... ... ... , бажы мен ... бірлестіріп,
күміске шағып алатын етті. Бұл әдіс ... ... ... мен ... қулық істеп қаралық қылуынан сатқандарды.
Дихандарды заттай бажы тапсырғанда жүретін жол ... ... бұл ... ... ... алым – берімдерді бажыға ... оның ... бажы ... ... алдын ала астықты күміске
айырбастауға тура келетіндіктен, тағы бір аралық қанау ... ... ... ... ... өзі де жергілікті үкімет орындарының кезі келгенде
түрлі салықтар салуынан сақтандыра алмайтын еді. ... ... ... үкімет орындарының бажы алу ресми еттерін қарапайымдастыру және
бажыгерлердің ортадан тойынуын ... ... ... ... ... болғанымен, халықтың ауыртпалығын жеңілдете алған жоқ. ... Жаң ... ... ... Миң ... ... саясатына
өзгеріс енгізді, бірақ сол кездегі елділердің мүддесіне ... ... Жаң ... өзі ... ... ... ... тұрмысы мен
әрекетіне үнемі араласа бергендіктен Шынзұң паша да Жаң ... жек ... жылы Жаң ... ... ... паша ... ... жолымен мәз – мейрам құлдырай берді.
Узұң паша таққа шыққаннан ... ... ... ... дейінгі
аралықта әдебиет саласында ... ... көп ... ... ... және ... ... жақтардан ықпалды жазушылар, ықпалды
шығармалар жарыққа ... Олар осы ... ... ... белгілі
жақтарын түрліше көркемдік формамен және түрліше ... ... ... Ли ... (1472-1527), Ли Панлүң(1514-1570), Уаң ... ... ... Чин , хан ... ... ... ... тасқындасын» деді. Бұл формашылдықпен ескіні
жаңғыртушылық еді. ... бұл ... ... кең таралған багулық,
жалбарынушылық және жатсынушылық мақалаларға ...... ... ... Таң Шұнжы (1507-1560), Мау Күн (1512-1601), Гүй Югуаң (1506-1571)
қатарылар Ли ... Уаң ... ... ... ... Таң, Сүң
дәуіріндегі мықтылардың мақалаларын үгіттеп, байымдау ... ... ... ... әсер ... ... жазу» керек деді.
Гұй Югуаң – ... аты ... ... Оның ... ... ұсақ –
түйек істер арқылы шынайы махаббатты бейнелейді, жағымды да тартымды. Оның
«марқұм шешем туралы», ... ... ... ... ... ... Шұй ... «төрт әуенді маймыл» деген Зажұиы. Ляң
Чынйүйдің «кірші» хикаясы, «самұрықтың сайрауы ... ... ... ... Шұй Уий ... – жанама мты Уынчаң, Жыжяңның Шанин
( осы күнгі Шацшиң қаласы) деген жерінің адамы. «төрт әуенді ... ... ... Оның ... «йүияң көшесі» деген бөлімінде Сау ... ... ... билік басындағылардың жауыздығы мен сұмпайылығы,
басқалардың қан – тері есебіне рахат кешірт індіктері әшкерленген; ... Бен ... ... ... екі ... ... ... я әкесі үшін
әскерге кетіп, я ... ... ... ... ... ... суреттеледі. Бұл еркекті өр. әйелді қор санайтын феодалдық
идеяға сын., сондай – ақ су ... ... ... ажуа. Ляң Чынчұй
(шамамен 1510-1580) – ... аты ... ... ... жылнама
заманының соңғы кезінде кір жуатын әйел Шишы мен Иүе ... ... ... ашты – ... көп ... ... әңгіме, олардың елдің ар
намысы ... ... ... үшін жеке ... ... ... «самұрықтың сайрауы туралы» аңызға қарағанда Уаң Шыжын я оның
шәкірттері жазған, онда Шызұң паша ... ... мен Ян ... ... жазылып, кезіндегі саяси жақтағы рақымсыздықтар мен
шіріктіктер әшкерленген. Жоңғардағы драмалардың бәрі де реалистік драмалар.
Шамасы Шызұң ... ... ... музыкант Уй Ляңңфу кезінде Күшан
өңіріне таралған Шичұй ... ... ... Пипа. Ючин қатарлы музыка
аспаптарын тең істетіп, сүйемелдеген музыка аспабын Күншаң деп ... Уй ... ... ... ән ... ... ... рол атқарған.
Роман жөнінен, «Батысқа саяхат естелігі» - аса ... ... ... ... ( ... ...... аты Ружүң, Хуай әннің Шаняң ( бүгінгі
Жяңсу өлкесінің Хуай Ән ауданы) деген жерінің адамы. Ол таң ... ... ... ... барып будда дінін қабылдау ... бері ел ... кең ... ... ... жүз ... лық осы
ертедегі романды жазып шықты. Ол романтизм тәсілімен Сн Укұңдей көркем
обыраз жаратты. Ол Сн ... ... әлек ... ... уағыздайтын
аспан тәңірімен, перілермен, жын – шайтандармен сайысып, оларды келемеждеп,
олардың болымсыз шапағат істеп сатып алмақ болғандарынан бас ... ... мен ... 81 қиын – ... ... ... албастыларды
бір – бірден жеңіп, ақыры Индияға жетіп, ұстаз – шәкірттерімен бірге ресми
атақ шығарғандығын суреттейді. У Чыңның ... Сн ... ... ... батылдық етіп талай – талай ... ... ... ... ... ... көксеген еңбекші халықтың тілегін
бейнелейді. Бірақ, Сн Укұң рулаифуың алақаннан шыға алмайды. Басын ... ... ... ... ... бұл ... қайтседе ұстазына
бағынады. Бұл У Чыңның тағдырға бағынушылық көзқарасының ... ... ... ... ... ... ... болашақты көре
алмағандығының бейнесі болып табылады. Сн Укұңның тарихи шектемелілігі әрі
бұл ... ... ... ... У ... ... ... әрі әлеуметтік даралық, әрі табиғаттан тыс тәңірлік бар, ал
кейбір ... ... ... ... Ол осы ... арнайы ертегілік ортаға қойып, түрлі керемет сиқырлықтарымен
байланыстырғандықтан олар ... ... ... да табиғи, тартымды да
қызықты болып шыққан. «Батысқа саяхат естелігі» жарық ... соң, ... ... өз бау ... ... ... кейінгі ертегі романдар
идеялық мазмұны жағынан да, көркемдік жетістігі жағынан да «Батысқа ... ... ... ... ... ... әдеби туындылардың алға ... ... іріп – ... саясимен айқын салыстырма болды. Бұл сол кездегі
қоғамдық қайшылықтың шиеленіскендігін , өзгерісті көксейтін күштердің іріп
– шіріген күшке ... ... ... ... ... мұндай
қоғамдық қайшылық кейін тағы жалғаса беретін еді, қысқа мерзім шешілмейтін
еді.
Миң патшалығының ... ... ... ... ... әлі ... ... еді. Ол шығыс сараида отырған кезінде өзіне қараған атек Уаң ... ... енді оны жон – ... ... басқаратын атек болуға бұйырды.
Уаң Жыннды бұл бала патшаны уәзірлерден ауыр жаза ... ... ... ... пайдаланып өзінің құқығын кеңейтті. «үш яң»
Иырңзұң патшаның алғашқы жалында ... ... ... Уаң Жын ... 1442 жылы Яң Рұң өлді, Яң Шычи, Яң болар билікке ілінбей қалды,
снымен Уаң Жын құқықты қымқыруға ... ... ... ... ... ... дөңгелек айналдыратын маңызды адам болып алды.
1449 жылы маңғалдардың ойрат тайпасы патшаға елші ... ат ... ... ... ұлы ... ң батыс жағында, Қобда өзені мен Ертіс өзені
ағарында және жоңғар ойпатында жасады. Басқа екі ... бірі ... ... ... ... Енді бірі ... тайпасы Ляухы өзені,
Ломен өзені ағарында жасады. ... ... ... жылдарында ойрат
тайпасы өз көсемі Есеннің үстемдігіне күшейгені сонша, маңғалдың өзге
тайпаларын билеп ... ... енді ... ... ... жағдайға тап
болғанда, оны Есен қатты қорлық сезінді де, тайпаларды аттанысқа келтіріп,
төрт жолмен оңтүстікке жорық ... Есен өзі бір ... ... датүңға төте
тартты. Иыңзұң паша Уаң жынның алдауымен, орда уәзірлерінің бөгегеніне
қарамай өзі жорыққа шықты. ... ... ... ... Датұңды қорғап
тұрған армия Уаң жынның итаршысы Гуу Жиңнфң көзсіздерше қолбасшылық етуімен
тып – типыл құрыды. Уаң ... ... ... ... астанаға қайтарды.
Миң патшалығының әскері қатты ойрандалып, неше жүз мың ... өлді ... ... қала ... ... ... Уаң жын
қалаймақаншылықта өлтірілді. Жеңіліс хабары Бижиңге жеткен соң, ...... ... ... ... оңтүстікке зытпақ болды. әсери істер
буының орынбасар бужаңы Иұи Чян батыл қарс ... ... Ол ... ... ... алып, қарсы соғысуға әзірленді. ... ... ... ... Иұи ... патшалығы армиясына қолбасшылық
істеп, онымен қиян ескі шайқас жүргізіп, ақыры Есенді жеңіп, Зыжиң ... ... ... қорғап қалды. 1450 жылы Есен Иыңзұңды қайтарып
әкелді, Миң патшалығы ойраттармен қалыпты ... ... ... ... жылы ... ішкі ... ... туылып, Есен қоластындағылар
жағынан өлтірілді. Осыдан ... ... ... ... ... ұзақ уақыт
бойына үздіксіз мазалап, Миң патшалығына үлкен қауып төндірді.
Иыңзұң патша Бижиңге қайтып ... ... ... ... бір ... ... оңтүстік сарайға орналастырылып, ісжүзінде ауашаландырылды.
1457 жылы Жиңды ауырып, Уаң ... ... Сау ... ... Иыңзұңды
сүйемелдеп қайтадан таққа шығарды. Сау Жишяң да Уаң жын сияқты жол ... ... ... ... ... – бірте күшін асырып, ... ... ... ... ... де өз ауызына қаратты. 1461
жылы Сау Жишяң мен оның асыранды ұлы Сау Чин ... ... ... ... ... ... ... қалды да, өлтірілді. Иыңзұң бұл екі аптекке
сенемін деп екі рет ... ... да ес ... ... ... шыққан соң ол
тағы Уаң ... ... оны ... ... еді ... ... өлген соң оның
мирасқорлары да тарихи сабақты қабылдамады. Шянзүң патша атек Уаң ... ... ... атек лЛи ... ... оларды ордаға лаң салып, патша
мен брабар құқық тұтып, саяси ... ... ... ие ... ... ... ... түсындада талай талай адам орданың жағдайына ... ... ... ...... ... қорықпай, саяси жақтан
еңбек көрсету ойында болды. Мұндайлардан Иыңзұң, Шянзүң пашалар ... ... Пың Шы, Шяң ... ... патша тұсында Лю Жян, Шие, ЛиДұңяңдар болды.
Сол кездегі бұл уәзірлер қабілеттілерді өсіруге, үкіметке сын – ... орай ... , ... қаражатын тежеуге, артық мәнсаптарды
қысқартуға, қазынаны тәртіпке салуға назар аударды. Атектердің әлінен ... ... ... тіпті пашадан тартынбауға батылдық етіп, кейде
одан мақтау алды. Иыңзұң пашадан ... ... ... ... кең ... осы адамдардың күш шығарғандығы себеп болды.
3 МИН ИМПЕРИЯСЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ
ШАРУАШЫЛЫҒЫ, МӘДЕНИЕТІ
3.1 Әлеументтік-экономикалық жағдайы
1368 жылы Жу ... ... ... ... өлкесіндегі Нанжиң қаласы)
патшалық орынға шығып, мемлекетін Миң деп ... Жу ... яғни ... ... ... Хүңу ... деп те аталады. Ол Юан патшалығының
ұлы астанасын басып алған соң, бүкіл елді ...... ... ... ... Ли Шианжаң, Лю Жи, Сүң Лиан, қолбасшы: Шүи Да, Чаң Иүичүн,
Таң Хы, Худахаилар Жу ... ірге ... ... ... ... ... ... соңғы күтім мен көбеңсудің ... ... ... ... ... ... Ол «бейне балапан құсты қанат –
құйрығынан жұлуға, жаңа еккен ағашты ... ... ... ... ... да ... ... көрместей ашар болды»деп ... ... қан – ... ... ... ... ... шара қолданып, босқын дихандарды тың ашып егін салуға тартты, оларға
үкімет жағынан көлік, ұрық таратып ... ... ... өз ...... ... жол ... ұш жыл немесе мәңгі бажы ... ... ... төменгі арағындағы Сужу, Сұңжиаң, Жачиң, Хужу, Хаңжу ... ... ... Хуаихы ағарына барып тың ашуына көшірді,
кедей дихандарды көп рет шекара жерлерге, бос ... ... тың ... Ол ... егіншілікпен шұғылдану түзімін жолға ... үш ... қала ... жеті үлесі егіншілік істеуді, ішкі
жерлердегі әскерлердің екі ... қала ... ... ... егіншілік істеуді
белгіледі. Ол су құрылысына мән берді, ... ... ... Ол ... отырған кезінде су құрлысынан 40 мың 987орынды тоспа
жасатты, 4 мың 162 орында ... ... ... 50 мың 48 ... ... тоған қырын жөндетті, бұлардың ішіндегі ең зор су ... 7 ... жер жер ... алатын. Жу Юанжаңның осы шаралары Миң патшалығының алғашқы
кезіндегі ауыл шаруашылық өндірісін бірте – ... ... ... ... ... ... ... пен сауда да қалпына келді және дамыды,
жан саны да бұрынғыдан артты.
Жу Юанжаңның бұрынғы ... ... ... енгізіп, феодалдық
үстемдікті күшейтті. Алғашында ол Юан патшалығының түзімге мұрагерлік етіп,
Жұңшушың мекемесін құрып, оған оң қол, сол қол ... ... ... ... басқартты. 1380 жылы Жұңшушың мекемесін жойып, оң
қол, сол қол уәзірді күшінен қалдырды. ... ... ... ... ... ... ... істері, әскери істер, заң істер,
шаруашылық істер деген алты буға бөліп басқарып, әр бір буға ... ... Алты ... ... ... ... ... қоймады, олардың алты
әрқайсысы жеке – жеке тікелей патшаға жауапты болды. Алты ... ... ... болды, ол мәлімет Жю, мәнсаптылары мен бұқарадан сыр тарту
істерін басқарды: бақылау – ... ... ... олар ...... ... Сот ... болды ,ол заң деполарын қайта қарау ісін
басқарды. Заң істері тарауы, бақылау – тексеру ... әне сот ... «үш заң ... деп ... заң ... ... ... шарттастық
рол атқарады. Тағы да билік кеңсесі хатшысы болды, ол пашаға ... хат – ... ... ... болып,уәзіолерден кейін
тұрды. Әскери істер жақта , әскери істер тарауы әскери – ... ... ... Юан ... кезінде құрылған бас қолбасшылық шапты сол,
оң, орта, алдынғы, ... ... бес ... ... ... ... – айырым әскери тәртіп, әскери машық істерін басқартты. ... тура ... паша ... түсіріп, қолбасшылар тағайындады. Соғыс
аяқтаған соң командорлар мен ... ... ... қорғаныс орнына
қайтты. Жер – жердің әкімшілік радондарында ... ... ... ... ... ... қазына істерін басқарып, облыстық, аймақтық,
аудандық әкімшілік мекемелердің үстінен қарайтын. Іс ... ... ... ... ... ... алғанда, «өлке» немесе «әкімшілік өлке»
деп аталды, бұлай атауы осы күнге дейін жалғасып келе ... Миң ... ... ... ... ... ... Жыжиаң, Жиаңчи, Фужиан,
Гуңчи, Гуаңдүң, Йұннан, Гүижу ... 11 ... ... көлемі де негізінен
осы күнге дейін жалғасып келе жатыр. Миң патшалығы дәуіріндегі ... Чиң ... ... ... ... Гасу екі ... ... Миң
патшалығы дәуіріндегі Ху –Гуаң өлкесі Чиң ... ... ... ... екі өлкеге бөлінді. Миң патшалығының дәуіріндегі оңтүстік жылы
районы Чиң патшалығы кезінде Жиаңсу, ... екі ... ... ... ... ... жылы ... Жыли өлкесіне өзгерді, ол осы
күнгі Бижиң қаласы, Тианжиң ... Хыби ... көп ... Хынан өлкесі
мен Шандүң өлкесінің аз бөлігі қөлеміндегі ... ... ... ... ... ... өз ... қылмысты істер заң мекемесі де
болды, ол жергілікті орындардың заң істерін басқарды. әскери - ... штп ... ол ... ... ... - ... істерін
басқарды.
Жу юанжаң албаты қырғындаумен үстемдігін күшейтті. 1380 жылы ол уәзір
Ху үииүңды өлтірді, оған ... 30 ... ... адам ... ... Лан ... өлтірді. Алғшта оның ыргесін қалауына көмектесіп еңбек
сіңірген уәзірлер мен ... ... ... өте аз. Ол «әсем
киімділер» ... ... ұйым ... олар ... мен ... ... кез келген кезде үиімен жоиылып кету қауіпінде
қалдырып ... Жу ... ... ... ... ... ... осы феодалдық дара билеуші патшаның әлсіздігін ашкерледі.
Жу юанжаң хан сарайына және жергілікті жерлерге ... ... ... және ... алу ... ... деп белгіледі. Астанадағы мектеп
мемлекеттік мектептің оқушыларын жергілгкті орындағы ... ... ... ... ... Үйрену мазмұны пашаның
жарлығы , заң және «төрт кітап», «бес ... ... ... ... ... ... қойылды. Емтихан арқылы жергілікті орындардан
қабылданғандар жүйрін деп аталды. ... ... ... ... ... ... соң ... сарайындағы соңғы емтиханға қатынасты. Соңғы
емтиханнан 3 дәреже бойынша қабылданып, айырым – ... ... ... ... ... берілді.Әр дәрежелі емтиханға ... «бес ... ... суал шығарып, оған ... ... ... ... ... да көнелердің салтымен жазылып ғана
жауап берілді. ... ... ... ... бірте – бірте тұрақты ... де, Багу ... ... ... Сондықтан, ол Багулық мақала ... ... ... ... ... паша ... ... рамкадан
шықпауға жуастықпен дағдыланатын, дербес ойға, тың стилге әсте ... ... ... білдіруге мүлде мүмкіндік бермейтін. Идеялық
жақтағы ... онан ары ... ... Жу ... талай «әріп абақтысын»
жараты. Егер бір ... ... әріп ... тудырса, автордың басына хауып
төнетін.
Жу шаңырағы пашалығын ұзақ уақыт нығайта беу ... ... ... ... ... Жу ... ұлдары мен немерелерінен 25 кінәз
тағайындап, ... ... ... жер – ... ... оларға астананы
қорғатты. Сонымен бірге ол кінәздердің құқығы ... ... де ... жерлердегі кінәздер 3 мың ғна қорғаушы алсын, халықтық ... деп ... Тек Ши - ... ... ... ... (осы ... бижиң қаласы) Януаңдарда ғана әскер ұстау ... ... Жу ... өлгеннің келесі жылы, яғни 1398 жылы паша қауымының
ішкі бөлегінде кінәз мәселесі ... ... ... ... юанжаң өлген соң, оың орнына Хүди отырды. Кінәздардың күшінің
ұлғайып ... ... Чи Тай, Хуаң ... ... ... де,
кінәздерді қалдыру шараларын қолданды. Ол бірнеше кінәзді қалдырысымен –
ақ, күші ең мығым ... ... Яу ... ... ... ... ... қозғады. Хүиди мен Януаң арасындағы үкіметке таласу ... ... ... 1402 жылы ... ... қала ойрандалған соң Хүиди із –
тозсыз жоғалды. Януаң патшалық ... ... ... орынды қолға алған соң
келесі жылы жылнамасын Иүңлы деп өзгертті, ол ... Миң ... ... деп аталыд. Иүлы патша патшалық орынға ие болған соң, барлық
кәназдердің әскер ұстау құқығын алып ... ... дара ... ... ... Ол ... ... көшіруді белгілеп,2-3 жүз мың ұста және
миллиондаған дихан жұмсап, үш жарым жылдық ... ... ... ... та көркем астана етіп құрып шықты. 1421жылы Бижиңді ресми
астана етіп ... ... ... өзгертті. Астананы Бижиңге көшірумен
қатар, ол қыруар халық ... іске ... ұлы ... аршытып ,
оңтүстіктің астығы мен торғын – торқа, кездемелерін солтүстікке толассыз
тасылып ... ... ... хатшылығына мән беріле бастады. Олар
мемілекеттің зор істерін белгілеуге қатынасты. Яң Шычи, Яң Рұң, Яң ... ... ... ... ... ... , «үш Яң» деген атақ
алған.
Чырзу патшадан кейін, қоғамдық шаруашылық үздіксіз дами берді. ... ... ... ... ... өлкесіндегі әскер көп алынған
райондарға егіншілік саймандары мен егіс ... ... ... ... Ол тың ашу және ел көшу ... ... ... Бижиң төңірегі
мен солтүстіктегі шекара райондарды ілгерілей түсіп ашты. Тарихи кітаптарда
жанылуынша, сол жылдары үкімет қамбалары ... ... әр жылы ... ... ... ... ... тұрған. Жылына ордаға алынатын торғын –
торқа, кездемеде төтенше көп болған. Шаруашылықтың даму ... ... ел ... ... ... ... жақтағы байланысы
күшейді. Миң патшалығы Каиюанда ... ... ... шығыс солтүстіктегі
жоржын ұлтымен сауда жүргізді. 1409 жылы Миң патшалығы Хилұңжяң өзенінің
теңізге құяр ... ... ... ... ... ... ... батыста
Ононгүл өзенінен шығыста Куие аралына, солтүстікте ... ... ... ... қоныстанған жерден қарауыл қойып, Гансудағы Жаиүигунның
батысын, батыста лпнүрға, батыс солтүстікте Баркөл тауына, ... ... ... ... ... ... Мяу, Ий ... аз ұлттар
қоныстанған өңірде өңірде Миң патшалығы сол жердегі аз ... ... аз ұлт ... ... жоса ... кен өнімдеріне сындырып бажы
алуды ... ... ... ол ... ... деп аталған. Миң патшалығы
Чиңхай, Шизаң ... алты ... ... ... ... ... берді. Миң патшалығы ол жердегі аз ұлттармен шай және ... ... ... ең ... ... ... 100 мыңдаған жың шай апарып,
оған 10, 20 мың жылқы ... ... ... ... ... ... тұсында Жың Хы талай рет
батысқа жіберілді. Жың Хы ұлты Хүизу, Иұннаның Күняң(бүгінгі Иұннан өлкесі
Жинниң ... ... ... ... 1405 жылы жазда, ол бұйрық бойынша
Маля топ аралы және Инды мұхит өңіріне сапарға шықты. Ол 27 мың 800 ... және ... ... торғын – торқа қатарлы дүние басқан 62 ... ... ... ... ... ... теңізге шығып, алдымен Фужянның
Ухумын деген жерінен желкен көтеріп, шу ... ... ... ... Онан ... Суматра, Намулдарды басып өтып, Индияның Гури деген жерінен қайтып,
1407 жылы күзде оралды. 1443 жылға дейін ол көп рет ... ... ... ұзақ ... шеккенде Африканың шығыс жағалауындағы қызыл теңізге және
Меккеге дейін барды. Оның теңіз сапар естелігі Коломбоның ... ... және ... үміт ... ... жарты ғасырдан астам бұрын
жазылып бітті. Жың Хының сапарласы Ма Хуан, жанама аты ... ... ... ... ... ... ... көрген білгендерін «мұхиттың
о жағынан көргендерім» деген тақырыпта жазып ... Фи Шын, ... ... ... ... ... адамы, ол шетелдерден көрген –
білгендерін «салға отырып ... ... ... ... жазып
шықты. Бұл екі кітап Миң патшалығы ... Жңго – ... ... ... ... ... ... юанжаң мемлекет құрғаннан бастап есептегенде, Хүиды, Чыңзу, Рынзң,
Шуанзаң патшалары билеген 67 жылМиң патшалығы дәуірінің ... кезі ... ... ... ... Бірақ, Миң патшалығы құрылғаннан тартып
дихандар көтерілісі тоқтаусыз болып тұрды, Жапон қарақшылары үнемі ... ... ... ... ... , Миң ... алғашқы кезінде
дихандар көтерілісі мен дихандар дүрбелеңі 100 неше рет туылған. 1370 ... Жыпу ... ... жасады.1381 жылы Сычуан дихандар көтерілісінің
көсемдері тегістемей тынбау идеясына келіп, өздерін «тегістеуші патша» деп
атады. Сычуан дихандар ... 200 мың адам ... 1420 ... ... деген дерінен Таң Ырсай деген әйел ... ... ... база ете ... Жүй, Жиму ... ... Сондай – ақ
Анчюге шабуыл жасады. Бұл Миң патшалығының алғашқы кезіндегі ең ... ... еді. Таң Сай ыр ... ... ... соң, ... оны ... түсіру үшін жер – жердегі бүбілер мен сопы ... ... неше 10 мың ... ... ... ... , Таң
Сайырдан ешбір дерек ала алмады. ... ... 1369 ... ... ... , ... ... теңіз боййындағы жерлерінде талан
таржылық істеді. өрт қойып, қырғыншылық ... ... ... ... ... бір ... жуық ... Миң патшалығы теңіз бойындағы ... ... ... және ... ... ... істеді. Бірақ
мұның бәрінен де онша өнім шықпады.онан ... орда ... ... ... өзге ... ... Жу ... мен Чыңзу пашада
өзгеше болды. Чыңзу пашаның тұсында әтектерге ... ... ... ... міндеттер беріле бастады. Кейін келе, ... ірі ... де, ... орда ... ... ... ... жағдай жаратылды.
әтектердің құқығының артуы Миң патшалығының кезінде саясидағы созылмалы
қауыпты мерезге ... ... ... ... Жу юанжаң зорлықты қысым саясатын қолданды. Ал Чыңзу
паша идеялық үстемдік шарасын қолданып Ху Гуаң қатарлыларға жарлық түсіріп,
121 ... ... төрт ... 70 ... ... жол» ... кітаптарды
құрастыртты, бұл кітаптар мазмұны жағынан Чың Хау – Жу Ши ... ... ... ... ... ... көшіру әдісімен жазылып
шыққан кітаптар. Жие Жин ... ... ... ... ... Бұл материалдан көшіріліп ұйқас тәртібі бойынша реттелген
кітап. Жалпы кітап 22 мың 30 ... 7 мың ... ... енгізілді, кейбір
қатысты кітаптар толық күйінде енгізілді. Ол осы әдіспен ... ... ... ... ақ ... ... қимылындағы беделін әйгіледі.
Дегенмен бұл кітап құрастыру тарихындағы бұрын соңды болып көрілмеген ... ... ... бір ... материалдардың сақталып қалуына ... ... ... ... мәдениет жағынан жасампаздық табысқа
жататындар «үш патшалық қисасы» мен «су ... ... «үш ... үш ел ... ... даму барысын суреттейді. Ол – Жұңго
әдебиет тарихындағы ең алғашқы романдардың ... Ол үш ... ... ... саяси, әскери жақтағы күрделі, шырма шату күресті
суреттеді. Ол ... ... ... Лю Биді ... ... қарсы тұрды,
сол себепті Лю Би тобындағы кейіпкерлерді ақ жарқын, ... ... ... ... ... ... ... қаскүнем, алаяқ етіп
суреттеді. Бірақ бәрінің бояуы анық, кісіге терең әсер қалдырды. Жугы ... ... ... етіп ... Чыби шайқасы Жугы Ляң қолбасшылық
еткен айбынды асқақ сурет етіп жазылды. «үш ... ... ... желісі
және суреттеу шеберлігі жағынан кейінгі әдеби шығармаларға терең ықпал
етті, сондай – ақ кейінгі ... үш ел ... ... ... адамдарды бір жақтылы ету жағынан да ... ... ... ... 1330-1400) Таюандық.
«су бойында» «үш патшалық қисасымен» тең жарық көрген роман. Онда
солтүстік Сұң патшалығы дәуіріндегі ... ... ... ... жазылып, Жұңгоның феодалдық қоғамындағы дихандар көтерілісінің
туылу, даму, және жеңілу жалпы барысы бейнеленген. Ол ... ... ... ... деген идеяны өзек ете отырып, помещик
табының шіріктігін әшкерелеген, ... ... ... ... және оны ... Ол ... кешірмелер және түрлі
идеялық шарықтау арқылы Ляңшано қаһанрмандарының ақыры тауда « бас қосқаны»
табысты ... ... ... тұрмыс жолдарына байланысты көтерілістің болашағына түрліше
позиция болғанын аңғартты. Кейіпкерлер мінездемесінің даму, ... ... ... «су ... «үш ... ... ... көркемдік
жағынан көрнекті алғабасушылықатр бар. «су бойынданың» жарық көруі езілген
еңбекші халықты шабыттандырып, феодал үстем таптарды құсаландырды, ... ... және ... ауыз екі ... ... әсер етті. Авторын
біреулер Шы Най ән, ... Ло ... ... Шы Най ән ... ... Шы Най ... ... туралы тарихи деректер тапшы,
сыпаттарлық пәлендей материал жоқ.
«үш патшалық қисасы» мен «су бойында» көркемдік ... ... ... ... ... ... ... мен қиса негізінен дамыған. Материал
жағынан, «үш патшалық қисасында» Чын Шудың «үш ел туралы ... ... ... ... ... ... Ал «су бойындағы» ел
ішінде ұзақтан бері кең ... ... ... ... ... ... шығарманың толғану барысы да Юан патшалығының соңғы ... ... ... ... ... өткен сондықтан да, автор ... ... ... ... ... шыққан. Бұл екі шығармада да зор
олқылықтар бар, олардың ең көрнектісі патшаға адалдық ... ... ... ұсақ ... ... бейнелейтін «ұждан» болып табылады. «су
бойында да» Ляңшанбо қаһармандарының езгіге ... ... ... ол ... ... ... сорақылық және озбырлық
атаулы қиянатшы мәнсаптарға ғана аударылып, ... ... ... . Миң патшалығының алғашқы кезінде саяси жағдайда бұл екі
шығарманың кең таралуы қиын еді. Олар 16 – ... ... ... ғана ... ... көру орайына ие ... ... ... – жанама аты Бәй Ән, ел Яң Миң мырза деп атайды,
Жыжяңды Иүияу ... ... ... ол ... ... жаныштап қана
қоймастан, Ниңуаң Чынхау бүлігін де тыныштандырды, ол феодалдық ... ... ... ... ... ... ... ол өзінің
субиекніп идеалистік философиялық жүйесін құрды. Ол «тума білімді болу»
және «білу мен ... ... ... айналдыру» наза риясын дәріптеді. «тума
білім», оның ойынша, ... ... ... ... ол тауда болады.
Бірақ, неліктен адамдардың дұрыс пен бұрыс жөніндегі өлшемі біркелкі емес?
Мұның себебі, ... ... ... ... алады да, дұрыс пен
бұрысты айыра алмайды. Сондықтан, жұртшылық нәпсі пердесін сыпырып тастап,
тумада бар ... ... ... ... әділет, адалдық опа сияқты
феодалдық морал тума ... ... тума ... ... бұлардың бәрі де
жетіледі. Білу мен әрекетті қосып бірге айналдыру дегеніміз тума ... ... тума ... ... ... Міне бұл ... ... емес, қайта әрекетке тума білім жетекшілік ету, ... ... ... Уаң ... ... – Лу ... ағымы философиясының
дамуы. Оның реал маңызы феодалдық тәртіптің мызғымас әуелгі тәртіп екенін
дәлелдеп, ойпыл – ... ... ... бара ... Миң патшалығына дем беру
болып табылады. Оның «Уаң Цынчың мырзаның ... ... атты ... бар, оның ішіндегі «жазба уағыз естеліктері» мен « ұлы ... ... ... ... Уаң Гын (1483-1450) Тәйжулық, ол
ұстазының ілімін таратты және дамытты. ... оны ... ... ... Уаң ... ... ... Лу Шиншүн мен Уаң ТИңшяңдар
ббар. Олар ... ... ... алға ... бар ... ... субъектып идеализмімге қарсы шығып, материалистік көзқарасты алға
қойды. Бірақ, кезінде онша ... ... Лу ... ... ... аты
Жың Ән, Жяңшидың Тайхы деген жерінің адамы, «білім алу машақат» ... бар. Уаң ... ...... аты ... Хынаның Ифың
деген жерінің адамы, «сақтық сөзі», «жүйелі баян», «қасиет туралы» деген
шығармалары бар. ... ... ... ... отырған кезінде, Узұң Ятша
тасындағы кейбір кінәраттарды өзгертті. Бірақ, Узұңнан ... ... ... олда шіріктескен паша болатын.1523 – жылдан тартып, ол
сарай ішінен мінбе орнатып, Даужяу дінінің перілеріне сиыныпты, ... ... өмір ... ... киелі су жын шайтаннан сақтайды дегенге нанды.
Ол даужяу дінінің ... ... ... ... ... ... берді. Ол
кездегі мәлімет орда алдынан, сопылардың мәліметі орда артынан енгізілетін.
Сопылардың мәліметінің мазмұнын ... ... ... 1542 – ... паша шырт ... ... оны ... қылқындырып өлтіріп қоя
жаздайды. Содан кейін, ол сарайда тұра алмай, Шюанға ... ... ... ... ұзақ өмір ... ... оны ... көре алмайтын
болады. Уәзірлердің оған даужяу дініне соқыр сенімде болмауына бетпе – ... ен ... ... не ... болған. Ян Сұң шын пейілімен
ғибадат ... ... нама ... шебер болғандығы үшін, Шызұңның сеніміне
ие болып, 20 жыл уәзір болып, өз қамын ойлап, қалағанша ... ... ... ... ең ... ... айналған. Шыұзң паша тұсында
билік басындағы топ ауыр ... ... әрі шешу қиын ... екі ... ... Бірі – ... оңтүстікке жасаған жорығы. 1550 – ... ... ... енгізеді, Датұңдағы әскери қолбасшы татарларға көп
пара беріп, олардың Датұңнан айналып өтіп ... ... ... ... ... әсекрлері Бижиңге төніп келгенде, құқық ұстап отырған
Ян Сұң Бижиңді қорғап ... ... ... ... ... жол ... қала ... қалағанынша талан таржылық істеп, емін – еркін
жүруіне көнді. Тағы бірі – жапон қарақшыларының ... 1547 жылы ... ... жуан ... ... ... ... астасып алып, Жыжяң, Фужян теңіз бойындағы лаңын ... Уан ... ... теңіз қорғаныс әскери ісіне ақылаушылық істеп,
қорғаныс ісін ... ... ... ... жол көрсеткен тыңшыларды
ұстап өлтіріп, қатысты атқа мінерлерді ренжітіп алғандықтан, өзін - ... ... ... ... ... ... ісін әңгіме етуге ордадағы
және жерлік орындағы мәнсаптылар жүрексінді, ал жапон ... ... ... ... жылы Чи ... ... ... әскери қолбасшы
болып, жапон қарақшыларына қарсы тұруға мұқият әзірленді. Ол бір ... ... және тың ... ... ... ... ол халық
бұқарасының көмегі және жергілікті әкімшілік орындардың қолдауымнан Жыжяң,
Фужян, Гуаңдүңдарда жапон қарақшыларына қақсата соққы ... ... ... ... ... ... Чи ... (1528-1587) – жанама аты
Юанжиң, Шәндұң Фыңлай деген жерінің адамы. Оның ... ... ... ... ... туралы жаңа қолданба», «әскери жаттығудан
естеліктер» деген шығармалары ... паша ... ... ... ... асқынды. Бажы кірімі 2
миллион сәріден астам ғана болды да, 1551 жылғы шығым 5 ... ... ... ... келе ... қаражат көп болғанда 5 миллион сәріден, аз
болғанда 3 миллион сәріден артық ... ... ... шығымының жартысына да
жетпей қалды. Шызұң құрылысқа қатты әуестеніп, өзі алғаш таққа ... ... ... 6 – 7миллион сарып етті. Кейін келе Дау Жяу ... ... ... ... беріліп, оған жылына 2-3 миллион сәрі
сарып етті. Бажы кірімі ... ... ... ... ... ...... салып, халықтың азап – ауыртпалығын үздіксіз асырды.
Шызұң паша тұсында, дихандар, ... аз ... Онан сырт ... ... ... ... көтерілісі жер – жерден толасыз туылып
тұрды. ... Ли ... ... еткен дихандар көтерілісі мен
Ганжудағы Ләй Жиңгұй басшылық еткен дихандар ... Я ... ... ... я ... таулы өңірді иелеп алды. Бүл ... ... ... ... ... жер ... ... паша таққа отырған кезде және ... ... ... Жаң
Жұижұң саяси жақтағы келелі дамушылықтар көбнесе оған ... ... Жаң ... (1528-1582) жанама аты Шуда, Хугуаңның Жяңлиң (осы күнгі
Хуби өлкесіне қарайды) деген жерінің адамы. Мозұң таққа ... ол ... ... ... ... отырған кезде ол билік кеңсесінде 10 жыл ... ... паша ... мен ... ... бөленіп, өз ... ... ... ... ие ... паша ... ... қарақшыларына қарсы тұрған әйгілі генерал Чи
Жигуаң солтүстікке ауыстырылып келіп, Жыжуды сақтады. Чи ... ... ... Жаң ... ... ... татарлардың талай жолғы шабуылы
тойтарылды. 1571 жылы татарлардың қолбасшысы Янда татуласқысы ... Жаң ... ... орда оны Шұнюаңдыққа қойып \, өзара
сауданы дамытып, шет шекара жерлер егіншілігін ... ... ... ара ... мәдениет алмасуын тездетті.
Шызұң пашаның алғашқы кезінде, Жаң Жұижуаң бас уәзірлік салауатымен
жергілікті ... ... ... ... ... бұйрық түсіріп, жер
түбінде жатса да, ... түн ... ... ... Ол сол кездегі
көкейтесті мәселе ... ... ... ... ... ... Ол ... тауып астық тасымалындағы жол зиянын азайтып, «қамбада
10 жылға жетерлік артық астық» ұстады. Ол фан Жишүнге мән ... оны ... ... жауапты етті. Фан Жишүй (1521-1595) жанама аты ... Учың ... ... ушың ... деген жерінің адамы.оның «екі
өзеннен аңғарғандарым», «өзен тоспасы туралы» деген шығармалары өзен ... ... келе ... ... ... Ол бұл жолы ... су
құрылысына жауаптылық міндетін мойнына алып, Хуаңхы, Хуаихы өзендерінің
өзені ағытылып кететін, тосылып қалатын ... ... ... ... ... ... ... егінжайға айналдырып», ауылшаруашылық
өндірісіне тиімділік жасады. Жерді анықтағандығымен біріңғай бажы заңын ... ең ... ... ... ... 1578 жылы оған жарлық түсіріп
бүкіл ел ... ... ... ... ... ... шығып, бажы алынатын
жерді 1502 жылы 4 ... 228 мың ... 7 ... 13 мың ... ... 2 ... 185 мың му ... 1581 жылы бажы түзімін өзгертіп,
бүкіл ел бойынша жүйелік заңды жолға қойып , бажы мен ... ... ... ... ... Бұл әдіс бажыны қарапайымдастырып ... мен ... ... істеп қаралық қылуынан сатқандарды.
Дихандарды ... бажы ... ... жол ... ... бұл ... бажыға жатпайтын алым – берімдерді бажыға айналдырып
жіберді, оның үстіне бажы ... ... ... ала ... ... тура келетіндіктен, тағы бір аралық қанау жарыққа шықты. Оның
үстіне жүйелік заңның өзі де жергілікті ... ... кезі ... салықтар салуынан сақтандыра алмайтын еді. Сондықтан мұндай өзгеріс
жергілікті үкімет орындарының бажы алу ресми еттерін қарапайымдастыру ... ... ... кемейтуге тиімді, қазыналық кірім жөнінен
игілікті болғанымен, халықтың ауыртпалығын ... ... жоқ. ... Жаң ... ... ... Миң патшалығының шірік саясатына
өзгеріс ... ... сол ... ... мүддесіне едәуір қайшы
келгендіктен, Жаң Жұижуаңның өзі қатты ... ... ... ... ... ... араласа бергендіктен Шынзұң паша да Жаң Жұижуаңды жек ... жылы Жаң ... ... ... паша ... ... ... мәз – мейрам құлдырай берді.
Узұң паша таққа шыққаннан Шынзұң пашаның алғашқы ... ... ... ... бұрынғыға қарағанда көп жетістіктер ... ... және ... ... ... ықпалды жазушылар, ықпалды
шығармалар жарыққа шықты. Олар осы шіріктескен тарихи кезеңнің белгілі
жақтарын ... ... ... және ... ... көрсетті.
Шалқыма жағынан, Ли Мыңяң (1472-1527), Ли Панлүң(1514-1570), Уаң ... ... ... Чин , хан ... ... поэзия
таң дәуіріндегідей тасқындасын» деді. Бұл формашылдықпен ... еді. ... бұл ... тобында кең таралған ... және ... ... қарама – қарсы блатын. Кейін
келе, Таң Шұнжы (1507-1560), Мау Күн ... Гүй ... ... Ли ... Уаң ... қаттамасына қарсы шығып, Таң, Сүң
дәуіріндегі ... ... ... ... ... ақтарып салу», «өмірден әсер алып, толғанып жазу» керек деді.
Гұй Югуаң – жанама аты ... ... Оның ... ... ұсақ ... ... ... шынайы махаббатты бейнелейді, жағымды да тартымды. Оның
«марқұм шешем ... ... ... ... ... ... ... Шұй Уйдың «төрт әуенді маймыл» деген ... ... ... ... ... сайрауы туралы» хикаясы қатарылар
таңдаулы туындылар. Шұй Уий ...... мты ... Жыжяңның Шанин
( осы күнгі Шацшиң қаласы) деген жерінің адамы. «төрт ... ... ... тұрады. Оның ішіндегі «йүияң көшесі» деген ... Сау ... ... ... ... ... жауыздығы мен сұмпайылығы,
басқалардың қан – тері ... ... ... ... әшкерленген; «мулан
қыз! Бен «әйел Жуаңюан» дегендерде екі қыздың ерекше жасанып, я әкесі үшін
әскерге кетіп, я ... ... ... ... қайра қабілет
көрсеткендігі суреттеледі. Бұл еркекті өр. әйелді қор ... ... сын., ... – ақ су ... ... мәсаптыларға ажуа. Ляң Чынчұй
(шамамен 1510-1580) – жанама аты ... ... ... ... ... кезінде кір жуатын әйел Шишы мен Иүе бектігінің дәрігері
Фан Лидың ашты – тұщтыны көп тартқандығы туралы ... ... ... ... жолындағы ортақ мұрат үшін жеке ... ... ... ... ... ... аңызға қарағанда Уаң Шыжын я оның
шәкірттері жазған, онда ... паша ... ... мен Ян ... ... ... кезіндегі саяси жақтағы рақымсыздықтар мен
шіріктіктер әшкерленген. Жоңғардағы драмалардың бәрі де ... ... ... ... ... ... ... Уй Ляңңфу кезінде Күшан
өңіріне таралған Шичұй әуенін өзгертіп, Шяугуан, Пипа. Ючин ... ... тең ... ... ... ... ... деп атаған.
«кішіде» Уй Ляңфу өзгерткен Күншаңмен ән ... ... ... рол ... ... ... ... естелігі» - аса тамаша ... ... ... ( шамамен 1500-1582) – жанама аты Ружүң, Хуай әннің Шаняң ( ... ... Хуай Ән ... ... ... ... Ол таң пашалығының
тұсындағы монах Шуанзаңның Индияға ... ... ... ... ... бері ел ішінде кең таралған аңгімеден пайдаланып, жүз тарау лық осы
ертедегі романды жазып шықты. Ол романтизм ... Сн ... ... ... Ол Сн Укұңның ерлігін,ордаға әлек салып, даужяу уағыздайтын
аспан тәңірімен, ... жын – ... ... оларды келемеждеп,
олардың болымсыз шапағат істеп сатып алмақ ... бас ... ... мен ... 81 қиын – ... ... өтіп, албастыларды
бір – бірден жеңіп, ақыры Индияға жетіп, ұстаз – шәкірттерімен бірге ресми
атақ шығарғандығын суреттейді. У ... ... Сн ... ... жүргізуге батылдық етіп талай – талай азаптарды басынан кешіріп,
күндердің бірінде ... ... ... ... халықтың тілегін
бейнелейді. Бірақ, Сн Укұң рулаифуың алақаннан шыға ... ... ... ... ... ... ... бұл қаһарман қайтседе ұстазына
бағынады. Бұл У Чыңның тағдырға ... ... ... әрі
үздіксіз туылып жатқан дихандар көтерілісінің ... ... ... бейнесі болып табылады. Сн Укұңның тарихи шектемелілігі ... ... ... трагедиясы есептеледі. У Чыңын жазған түрлі
хикметтерде әрі әлеуметтік даралық, әрі ... тыс ... бар, ... кейіпкерлерге хаюандық қасиеттерде берілген. Ол осы ... ... ... ортаға қойып, түрлі керемет сиқырлықтарымен
байланыстырғандықтан олар сонша ақылға қонымды да ... ... ... ... шыққан. «Батысқа саяхат естелігі» жарық көрген соң, ертегі
роман саласында өз бау бақшасын ... ... ... ... романдар
идеялық мазмұны жағынан да, көркемдік жетістігі жағынан да «Батысқа саяхат
естелігі» романмен теңесе алады.Олардағы бірнеше жақтағы ... ... ... мазмұны кезігіндегі іріп – шіріген саясимен ... ... Бұл сол ... қоғамдық қайшылықтың шиеленіскендігін , өзгерісті
көксейтін ... іріп – ... ... қарсы шабуылға өтетіндігін
түсіндіреді. Бірақ, мұндай қоғамдық қайшылық ... тағы ... ... ... мерзім шешілмейтін еді.
Мин әулетінің кейінгі кезеңдегі басты кемшілік ... яғни ... ... ... ... бірігуіне себепші болған
жеңісі ... ірге ... ... Ішкі қайшылықтардың
кейінгі күрес жаңа ... ... ... ... ... ... бірігуі мен жаңаруында шешуші рол атқарды, алайда елді ескі ... ... ... Бұл ... ... елді ... тарихи
процестерде «жандану баяулатты және жаңа орталық күштердің дамуы арқылы
қытай қоғамындағы ... ... ... ... ... Бұл ... ... реакциялық» және «прогрессивтік» жағынан да ... ... ... болды, алайда, олар тек қана соғысып қана
қойған жоқ, ... ... та ... Міне осы ... көп ... ... ... белгілерін айқындады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бітіру жұмысымызды қорыта отырып, Мин империясы объективті ... ... ... ... ... ... ... Мин
әулеті құрылу қарсаңында Юан мемлекетіне, яғни ... ... ... орын алып, кең ауқымды ұлт-азаттық көтеріліске ұласқаны ең
алдымен елдегі ... ... ... ... ... ... ... ХІҮ ғасырдың ортасында Юан әулетіні
ішкі ... іріп шіру ... ... Мин әулетіне қарсы тұра ... ... ... бірі ... ... мойынына түскен ауыралым-
салықтар болатын. Басым көпшілігі егіншілікпен айналысатын аграрлы елде
көтеріліске ... ... күш ... ролін арттырды. Оған белгілі
себебте ауқатты бай феодалдар да ... ... ... ... ... ... көне ... қағидаларды қытайлық
дәстүрге бейімдеп, қарапайым қытай шаруасы түсінетін түрге келтірді және
көтерілістің ұраны мен ... ... ... түрлі хикметтерде әрі әлеуметтік даралық, әрі
табиғаттан тыс тәңірлік бар, ал кейбір ... ... ... Ол осы ... ... арнайы ертегілік ортаға қойып,
түрлі керемет сиқырлықтарымен байланыстырғандықтан олар ... ... да ... тартымды да қызықты болып шыққан. «Батысқа саяхат
естелігі» жарық ... соң, ... ... ... өз бау ... Бірақ кейінгі ертегі ... ... ... ... ... ... жағынан да «Батысқа саяхат естелігі» романмен ... ... ... ... ... алға басарлық мазмұны
кезігіндегі іріп – шіріген ... ... ... ... Бұл сол кездегі
қоғамдық қайшылықтың шиеленіскендігін , өзгерісті көксейтін күштердің іріп
– шіріген күшке ... ... ... ... ... мұндай
қоғамдық қайшылық кейін тағы жалғаса беретін еді, қысқа мерзім шешілмейтін
еді.
Мин әулетінің кейінгі кезеңдегі ... ... ... яғни ... ... ... елдің бірігуіне себепші болған
жеңісі әлеуметтік-экономикалық ірге ... ... Ішкі ... ... жаңа әлеуметтік күштердің бейтарап болған сияқты көрінуі
қытайдың бірігуі мен жаңаруында ... рол ... ... елді ескі саяси
базада біріктіре алмады. Бұл әскери-саяси әдіспен елді біріктіру ... ... ... және жаңа ... ... дамуы арқылы
қытай қоғамындағы қозғалыстың жылдам өсуіне кедергі ... Бұл ... ... ... және ... ... да халық
міндеттерін шешуіне қарама-қайшы болды, алайда, олар тек қана ... ... жоқ, ... ... та ... Міне осы қиысу көп жағдайда қытай
тарихында өзінің ... ... ... қарап отырсақ, қандай мемлекет, ұлтты алсақ та жарты
жат жерліктерге таптаса да, намыс жерін таптатқан емес. ... ... ... ... ... ... басына күн туғанда, аз елінің әр бір
азаматы халық бастаған көсем-қолбасшыға айналып елінің патриотына айналады.
Яғни, біздің қарастырып отырған ... алып ... бірі ... ... ... ... Лю Путн ... көтеріліс дәл осыған
дәлел. Бұл көтеріліс Қытай тарихындағы өзекті ... ... бірі ... Бұл 97 жыл ... ... ... Юан империясының тақтан
тайдыруға себебшілігімен, қытайлық Мин әулетінің билікке келуімен ... ... ... ... Лю Путн және оның ... ... да, ... көтеріліске қарағанда ерекше жалпы халық пен
Мин әулеті арасындағы тығыз байланысты көреміз.
Алайда ХҮ- ... 70 - ... ... ... ... бара ... алаңдаушылық білдірген, және оның өздеріне
деген ықыласты көңілін пайдаланып, реформашылар өкімет ... ... ... ... ... көрнекті қоғам қайраткері, және
әкімдердің көрнекті өкілі, Чжан цзюи чжэн ... ... Оның ... отырған кезінде, әулеттік дағдарысты туындатқан, құбылыстарды
жоюға бағытталған іс ... ... ... Өкімет жаңадан салынуға
тиісті өте салтанатты сарай құрылысына деп бөлінген қаржыны, Хуаңхэ ... ... ... ... ... жүйелерді жөндеу мен қалпына
келтіру жұмыстарына бөлгізді. Жер салық реформалары ... ... ... ... саны ... ... ірі жер ... қолына
шоғырлануына тиым салатын шаралар жүргізілді. Сол жылдарда дәстүрлі қытай
тарихындағы соңғы ең ірі, ... саны және ... ... ... 1421 - жылы ол ... Бижиңге көшірді де, Пекин ... Мин ... ... ... ... да ... тұсында елдің
саяси орталығы болып қала берді. Ол қазіргі күнге ... ... ... ... ... ... ... түйіндер болсақ, осынау Орта Азияда өшпес
іздерін ... ... ... тарихында Қытай әулеттерінің ішіндегі ең
ұзақ уақыт ... етіп ... ... ... ... Мин империясы уралы бір
бітіру жқмысында ашып ... ... ... Алайда, болашақта синолог
мамандарды Мин ... ... ... ... ... тұр деп айта ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМ
1. Жұмабек Мақатай, Ақынбек Қапшари. ... бес мың жылы ... ж.173, 192- ... ... Н.Я. ... ... о народах, обитвших всредней
Азии в древние времена. Т, І- ІІІ.- Москва, 1950.
3. Или Жұңгоның ерте замандағы патшаларының өмір ... ... 2004 ... 409- ... Бәй ... ... ... Үрмжі, 1984ж.
472, ... ... ... ... ... ... ... Малявии В. В. Гибель древней империи. М., 1983
7. Рыбаков. История вастока ... 1999 ж. 528, 546, ... ... ... ... ... цияң ... тәрбие Үрмжі. 1999 ж.
104,105- бет
9. Алдабек Нұржамал Әбдіразақ қызы. Орта ... ... ... 2004. 108,122 ... Бань Гу, Хань шу (История династии Хань). Пекин, 1964.
11. Ван Мин. Тайпин цзин ... ... ... ... Великого
Равенства»). Пекин, 1960.
12. Ван Вэньлу. Тайси цзин (Книга о зародышевом дыхании).— Байцзы цюань шу
(Полное собрание сочинений всех ... т. 8. ... ... Ван Мин. ... ... ... ... и комментированное
издание «Баопу-цзы»). Пекин, 1980.
14. Гаи Хэн. Лао-цзы чжэн гу ... ... ... ... Го Сян. Чжуан-цзы сюй (Предисловие к «Чжуан-цзы»).— Чжуан-цзы цзи ши
(Сводный комментарий к «Чжуан-цзы»), т. 1. ... ... Да дао по и чжи чжи. ... цзин цянь цзе (Правильные ... ... ... Великого Дао. Смиренное разъяснение
«Книги о единении сокрытого»). Тайбэй, 1965.
17. Дун юань шэнь чжоу цзин ... ... ... ... —Дао цзан (Даосский канон), т. 170. Шанхай, 1925—1926.
18. Жао Цзунъи. «Лао-цзы сян эр» чжуцзяо (Комментированное ... ... сян эр»). ... ... ... чжу ... с кемментарием).— Чжуцзы ... ... ... т. 3. ... ... Ли ... Цзяо вай мин янь (Ясные слова вне учения).— Сюй Тяньши.
Даоцзя яншэн сюе гай яо (Сущность даосского учения о ... ... ... Ли цзи ... о ритуале). Пекин, 1957.
22. Сюй Шэнь. Шовэнь цзе цзы чжу («Разъяснение иероглифов простых ... с ... ... ... Сяо Тун. Вэнь ... ... ... т.  1. Пекин,  1959.
24. Аверинцев С. С., 1977 — Аверинцев С. С. ... ... М., ... Алексеев В. М. Китайская народная картина М., 1966.
26. Бежин Л. Е. Се Линъюнь. М., 1980.
27. Быков Ф. С. Зарождение политической и ... ... в ... М.,
1966..
28. Васильев Л. С. Дао и ... ... ... ... Дао и ... в Китае. М., 1982.
29. Васильев Л. С. История ... ... М., ... Горохова Г. Э. Универсализм раннего даосизма.— Дао и ... в ... ... ... В. В. ... китайского неолита по изображениям на
керамике культуры Яншао.— Древние культуры Китая. Палеолит, ... ... ... ... ... Зинин С. В. Концепция Н. Сивина.— Современные историко-научные
исследования: ... в ... ... Реферативный сборник. М.,
1987.
33. К проблеме категорий традиционной ... ... ... Азии и ... 1983, № ... Кравцова И. Е. Представления о верховной власти и правителе в древнем
и средневековом Китае.—XX научная конференция «Общество и ... ... ... ... ч. 1. М., ... Крюков М. В., Переломов Л. С., Софронов М. В., ... Н. ... ... в эпоху централизованных империй. М., 1983.
36. Крюков М. В., ... В. В., ... М. В. ... ... в ... ... М., 1984.
37. Крюков М. В., Малявин В. В., Софронов М. В. Этническая ... на ... ... и нового бремени. М., 1987.
38. Кычанов Е. И. Основы ... ... ... ... ... 1986..
39. Лубо-Лесниценко Е. И. Великий - шелковый путь.— Вопросы истории, № 9,
1985. 5.
40. Мартынов А. С. ... ... и ... темы Линь ... Дао и ... в Китае. М.,

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1986 жыл. 16 желтоқсан5 бет
Ежелгі Қытай тарихы8 бет
Қарахан мемлекетінің құрылуы және оның территориясы5 бет
Қарахандар әулетi7 бет
Іске қатысушылардың сотқа келуін қамтамасыз ету16 бет
Батырұлы Қайып хан және оның әулетінің тарихы (1745-1860 жж.)51 бет
Бұлшықет тіндерінің жасқа байланысты өзгеруі және қалпына келуі7 бет
Еуроппалықтардың Жапония жағалауларына келуі16 бет
Наполеон саяси билікке жету жолында13 бет
Революция және Жастүріктердің билік басына келуі60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь