2006 жылдың 11 мен 16-желтоқсан айында жарық көрген қазақ тілді бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасы парламенті мәжілісінің қызметі туралы жарияланымдарға шолу

МАЗМҰНЫ



ЗАҢШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ


Журналистер конгрессі жобасын жасаған БАҚ жөніндегі заң жобасы қаңтарда парламентке енгізіледі (толықтырылған нұсқа) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4


Мәжіліс ойын бизнесі туралы заң жобасын мақұлдады ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

Мәжіліс Кеден кодексіне енгізілетін түзетулерді мақұлдады ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

Парламент заңнамаға техникалық реттеу мәселелері бойынша
енгізілетін түзетулерді қабылдады ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7


МАҚАЛАЛАР МЕН СҰХБАТТАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 8.36


ДЕПУТАТТЫҚ МӘЛІМДЕМЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 37.38
Ақпараттық-талдау бөлімі сіздердің назарларыңызға «Бұқаралық ақпарат құралдары Парламент туралы» атты қазақ баспасөзіне шолудың электронды нұсқасын ұсынады. Шолуға ақпараттық агенттіктермен, республикалық теле-радио құралдары және газеттерге шыққан 20-дан астам жарияланымдар енгізілген.

Осы аралықтағы баспасөз беттерінде, бұқаралық ақпарат құралдары туралы заң жобасы парламенттің қарауына 2007-жылдың қаңтар айында ұсынылғаны, Мәжіліс депутаттары Кеден кодексіне енгізілетін түзетулерді және "Қазақстан Республикасындағы ойын бизнесі туралы", "Ойын бизнесіне қатысты мәселелер бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заңдардың жобаларын екінші оқылымда мақұлдағаны туралы мақалалар, жаңалықтар жарық көрген. Парламент заңнамаға техникалық реттеу мәселелері бойынша енгізілетін түзетулерді қабылдағаны жөнінде, сондай-ақ, басылымдарда Қазақстан журналистері конгрессінің атқару комитетінің төрайымы болып Дариға Назарбаева қайта сайланғаны, Мәжілісте “Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы” заң жобасы бойынша дөңгелек үстел өткені туралы жазылған.
«Егемен Қазақстан» басылымы, Мәжіліс өзінің тәуелсіздік мерекесіне дейінгі соңғы жалпы отырысын кеше желтоқсан құрбандарына тағзым етіп, бір минуттық үзіліс жариялаудан бастағанын жазады. Басылым арқалы ақын, Мәжіліс депутаты Мұхтар Шаханов түскі жарты сағаттық үзіліс кезінде өзінің “Желтоқсан эпопеясы” атты жаңа кітабын көпшілікке таныстырып өткенін жеткізеді. Мақалада “Тұрғын үй қатынастары туралы” Заңға енгізілетін толық¬тырулар жобасын депутат Шай¬мерден Оразалинов таныстырғаны сөз етілген. «Аталған толықтыруларда негізінен бір кездері иесіз қалған жекелеген пәтерлердің, көп қабатты үйлер мен тіпті орамдардың мәселесін ше¬шуді соттың шешімімен жер¬гілікті атқарушы органдардың құзі¬ретіне беру көзделген. Осылайша тұрғын үй қорының сақталуы қамтамасыз етілетін болды» деп жазады республикалық басылым.
Желтоқсанның 20 жылдығына орай «Желтоқсанға қатысты үлкен әділетсіздік бар екенін басында-ақ білгенбіз» деген тақырыппен шығып, «Ұлтқа өкпелеуге болмайды» деген киелі сөзбен аяқталған «Айқын» басылымына Мұхтар Шаханов пен журналист Назира Байырбектің сұхбаты жарық көрген. Сұхбатта «Метель» операциясының сыналу себебі және желтоқсан оқиғасын зерттеуден басталған шындықтар туралы айтылған. Бұдан басқа Мұхтар Шаханов рухани тәуелсіздікке қол жеткізу үшін бізге не керек, ұлттық идеологияның жоқтығы, латын әліпбиіне көшу мәселесі тіл мәселесіне қалай ықпал ететіні туралы сауалдар жауап берген.
«Айқын» басылымында «Министр билікке ұмтылған ұйымдасқан қылмыс басшыларымен күресті қатайта түспек» деген мақала шыққан. Онда Ішкі істер министрлігінде ҚР Парламенті депутаттарының қатысуымен өткен көшпелі Үкімет сағаты жөнінде жазылған. «Еліміздің бас тәртіп сақшысы депутаттарды Қазақстандағы криминогендік жағдай және қоғамдық қауіпсіздікті сақтау мақсатында қылмысқа қарсы күрес бойынша атқарылып жатқан шаралармен таныстырды.
Сонымен қатар, Үкімет отырысында депутаттар ішкі істер органдарының қызметінде пайдаланылатын соңғы үлгідегі арнайы техникалармен танысты. Атап айтар болсақ, халық қалаулыларына жылжымалы полиция қосыны, су атқыш құрылғылар, жаппай тәртіпсіздікке қарсы қолданылатын жүйелер мен борттық компьютермен жабдықталған автопатрульдер көрсетілді. Және де қызметтік іздестіру иттермен қамтамасыз етілген жаяу патруль, жол-көлік оқиғасы кезінде қолданылатын мобильді фотогранамотерлік кешен, әуе күзетіне арналған «Робинзон-44» тікұшағы таныстырылды» деп жазады «Айқын» газеті.
        
        2006 жылдың 11 мен 16-желтоқсан  айында жарық көрген  қазақ тілді
бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасы Парламенті
Мәжілісінің қызметі туралы ... ... ... ... ... ... ... Парламент туралы» атты қазақ баспасөзіне шолудың электронды
нұсқасын ұсынады. Шолуға ақпараттық ... ... ... ... және ... шыққан 20-дан ... ... ... ... БЕТТЕРІНДЕ, БҰҚАРАЛЫҚ АҚПАРАТ
ҚҰРАЛДАРЫ ТУРАЛЫ ЗАҢ ЖОБАСЫ ПАРЛАМЕНТТІҢ ҚАРАУЫНА 2007-ЖЫЛДЫҢ ҚАҢТАР АЙЫНДА
ҰСЫНЫЛҒАНЫ, МӘЖІЛІС ... ... ... ... ТҮЗЕТУЛЕРДІ
ЖӘНЕ "ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ОЙЫН БИЗНЕСІ ТУРАЛЫ", "ОЙЫН БИЗНЕСІНЕ
ҚАТЫСТЫ МӘСЕЛЕЛЕР БОЙЫНША КЕЙБІР ... ... ... ... ... ТУРАЛЫ" ЗАҢДАРДЫҢ ЖОБАЛАРЫН ЕКІНШІ ОҚЫЛЫМДА МАҚҰЛДАҒАНЫ
ТУРАЛЫ МАҚАЛАЛАР, ЖАҢАЛЫҚТАР ЖАРЫҚ КӨРГЕН. ПАРЛАМЕНТ ЗАҢНАМАҒА ... ... ... ... ... ... ... БАСЫЛЫМДАРДА ҚАЗАҚСТАН ЖУРНАЛИСТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... САЙЛАНҒАНЫ, МӘЖІЛІСТЕ
“ТАМАҚ ӨНІМДЕРІНІҢ ҚАУІПСІЗДІГІ ТУРАЛЫ” ЗАҢ ЖОБАСЫ БОЙЫНША ... ... ... ЖАЗЫЛҒАН.
«ЕГЕМЕН ҚАЗАҚСТАН» БАСЫЛЫМЫ, МӘЖІЛІС ӨЗІНІҢ ТӘУЕЛСІЗДІК МЕРЕКЕСІНЕ
ДЕЙІНГІ СОҢҒЫ ЖАЛПЫ ОТЫРЫСЫН КЕШЕ ЖЕЛТОҚСАН ... ... ... БІР
МИНУТТЫҚ ҮЗІЛІС ЖАРИЯЛАУДАН БАСТАҒАНЫН ЖАЗАДЫ. БАСЫЛЫМ ... ... ... ... ... ... ЖАРТЫ САҒАТТЫҚ ҮЗІЛІС КЕЗІНДЕ ӨЗІНІҢ
“ЖЕЛТОҚСАН ЭПОПЕЯСЫ” АТТЫ ЖАҢА ... ... ... ... ... ... ҮЙ ҚАТЫНАСТАРЫ ТУРАЛЫ” ЗАҢҒА ЕНГІЗІЛЕТІН
ТОЛЫҚТЫРУЛАР ЖОБАСЫН ДЕПУТАТ ШАЙМЕРДЕН ОРАЗАЛИНОВ ... СӨЗ ... ... ... БІР КЕЗДЕРІ ИЕСІЗ ҚАЛҒАН ... КӨП ... ... МЕН ... ОРАМДАРДЫҢ МӘСЕЛЕСІН ШЕШУДІ СОТТЫҢ
ШЕШІМІМЕН ЖЕРГІЛІКТІ АТҚАРУШЫ ОРГАНДАРДЫҢ ҚҰЗІРЕТІНЕ БЕРУ ... ... ҮЙ ... ... ... ... ... ДЕП ЖАЗАДЫ
РЕСПУБЛИКАЛЫҚ БАСЫЛЫМ.
Желтоқсанның 20 жылдығына орай «Желтоқсанға қатысты үлкен әділетсіздік
бар екенін басында-ақ ... ... ... ... ... ... деген киелі сөзбен аяқталған «Айқын» басылымына Мұхтар Шаханов
пен журналист Назира Байырбектің сұхбаты жарық көрген. ... ... ... ... және желтоқсан оқиғасын зерттеуден ... ... ... Бұдан басқа Мұхтар Шаханов рухани тәуелсіздікке
қол жеткізу үшін бізге не ... ... ... ... ... көшу ... тіл мәселесіне қалай ықпал ететіні туралы сауалдар
жауап берген.
«Айқын» басылымында «Министр билікке ұмтылған ... ... ... ... ... ... ... шыққан. Онда Ішкі істер
министрлігінде ҚР Парламенті депутаттарының қатысуымен өткен ... ... ... ... ... бас ... сақшысы депутаттарды
Қазақстандағы криминогендік жағдай және ... ... ... ... ... күрес бойынша атқарылып жатқан шаралармен
таныстырды.
Сонымен қатар, Үкімет отырысында депутаттар ішкі істер ... ... ... ... ... техникалармен танысты. Атап
айтар болсақ, халық қалаулыларына жылжымалы ... ... су ... ... ... ... қолданылатын жүйелер мен борттық
компьютермен жабдықталған автопатрульдер ... Және де ... ... ... ... жаяу ... ... оқиғасы
кезінде қолданылатын мобильді фотогранамотерлік ... әуе ... ... ... ... деп ... «Айқын» газеті.
«Егемен Қазақстан» басылымы Мәжілісте “Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі
туралы” заң жобасы бойынша дөңгелек үстел болғанын, шараға ... ... ... ... мен ... Одақ ... пен ... туралы келісімді жүзеге асыру” аясында
қатысқанын ... ... Одақ ... ... отырған
жоба негізінен заң шығару үдерістерін реформалауды, саяси, техникалық және
заңдылық тәсілдерді жетілдіре ... ... ЕО ... ... ... ... ... көздейді.
Еліміздің тамақ өнімдері қауіпсіздігін реттейтін нормативтік базасы ЕО
заңнамасынан алшақ ... ... да ... өнімдерінің қауіпсіздігін
қамтамасыз ету үшін халықаралық талаптарды (стандарттарды) енгізген дұрыс.
Еліміз келесі жылы ... ... ... ... ... ... ... талаптардың салмағын сезіне бастамақ» делінген бұл
хабарламада.
Бұдан басқа, Ел ... 15 ... ... ... оның заң ... ... ... бас тақырыппен «Егемен
Қазақстан» басылымына Парламент ... ... ... ... Төлебек Қосмамбетовтің мақаласы ... ... 1999 ... екінші сайланымдағы депутаттардың жұмысының
басталуымен ... ... ... өсу, ... ... ... ... тиісінше, елдің орнықты дамуы үшін берік негіз
болуға қабілетті неғұрлым іргелі және стратегиялық қарымды ... ... ... ... айтылған.
Автор бұдан өзге «Осындай маңызды заңдардың ... ... ... ... ... рет ... ... жүйесі қызметінің
негізін қалаған зейнетақы реформасы заң жүзінде қамтамасыз етілген 90-шы
жылдардың ... ... ... ... ... ... ... шебі электр энергиясы кешенін тиімді ырықтандырумен бедерленді,
банк секторының реформасы аяқталып, ол халықтың отандық банктерге ... ... ... жеткілікті пәрменді несие-қаржы жүйесін жасауға
мүмкіндік берді» деген пікірлерімен бөліседі.
Осы апта ішінде басылымдарда ... ... ... ... көтерген
Шелектегi оқиғаға қатысты мақалаларда жарияланған. «Азаттық радиосы» бұл
мәселе туралы майда-шүйде диаспоралардың ... ... 15 жыл бойы ... ... ... – сол ... ... қарсы жәйт емес пе?!
Яки, Қазақ мүддесiн ойлайтын кез жеттi деген түйінге ... ... ... Парламенті Мәжілісінің
Ақпараттық-талдау бөлімінің қызметкері Ақтоқты Түсіп дайындаған.
МАЗМҰНЫ
ЗАҢШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ
Журналистер конгрессі жобасын жасаған БАҚ жөніндегі заң жобасы қаңтарда
парламентке енгізіледі (толықтырылған нұсқа)
................................................................... ... ойын ... ... заң ... мақұлдады
.......................................................5
Мәжіліс Кеден кодексіне енгізілетін түзетулерді мақұлдады
..............................................6
Парламент заңнамаға техникалық реттеу мәселелері бойынша
ЕНГІЗІЛЕТІН ТҮЗЕТУЛЕРДІ ҚАБЫЛДАДЫ
............................................................................
............... ... МЕН ... ... ... ... ... конгрессі жобасын жасаған БАҚ жөніндегі заң жобасы қаңтарда
парламентке енгізіледі (толықтырылған нұсқа)
/Gazeta.kz 12.12.06/
Kazakhstan ... ... ... ... ... ... туралы заң
жобасы парламенттің қарауына ... ... ... ... ... Астанада өткен баспасөз мәслихатында журналистер Конгрессі атқару
комитетінің төраймы Дариға ... ... деп ... ... ... ... ... айында заң жобасын парламентке ұсынуды жоспарлап отырмыз",-
деді Д.Назарбаева.
Оның айтуынша, осыдан сәл ертерек ұсынылған заң ... ... ... ... себебі жобада техникалық сәйкессіздіктер
жіберілген".
Бұдан бұрын да ... ... бір топ ... ... ... ... жасаған аталмыш заң жобасын 2006-жылдың
маусым айында ... ... ... ... ... ... ... жасалуға байланысты құжаттар кері қайтарып алынған. "Бұқаралық
ақпарат құралдары жөніндегі" заң ... мен "БАҚ ... ... ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заң
жобасы 2006-жылдың қараша ... ... ... ... Мәжіліс
депутаты Дарья Клебанованың айтуынша, "үкіметтен кері қайтқаннан кейін заң
жобалары үкімет тарапынан ... ... мен ... ... түзетілді".
Заң жобасына телехабарлар мен радиохабарларын таратуды ұйымдастыруға,
соның ішінде аталмыш қызметке лицензия ... ... ... бір ... Ал ... заңнама электрондық БАҚ саласындағы қарым-
қанынастарды жартылай ғана реттейді.
Сонымен бірге ақпарат алу және ... ... ... ... "Заң ... ... ... бұл әрбір азаматқа
өзінің көзқарастары, пайым-пікірлері мен сын сипатындағы ... ... сала ... ... құқықтық негіз қалауға мүмкіндік береді".
Сонымен бірге заң ... ... ... ... ... ... ... үстемдік орнатуға тыйым салынады.
Заң жобасында "ар-ұжданды қорғау институты жетілдірілген. Бұл ... ... ... ... жала жабу мен ... ... бұқаралық ақпарат
құралдары арқылы жауап беру мен ... ... ... ... ... ... ... сөз бостандығын бас пайдасына ... жол ... ... ... ... ... қауіпсіздігін
қамтамасыз етуге тиіс арнаулы бап енгізілді.
Бұған қоса мемлекеттік және бейресми ұйымдардың ... ... ... ... ... ... олардың атына қандайбір сын
айтылған жағдайда қоғам сын ... ... ... ... ... ... деп санайды Д.Клебанова.
Депутаттың айтуынша, заң жобасының нормаларымен бұқаралық ... ... ... беру ... енгізілумен бірге
сондай-ақ, БАҚ-тың іс-қызметін уақытша тоқтата тұру мен ... ... аса ауыр ... ... ... ... шектеледі.
Заң жобасына бұған қоса қазақ тілін дамытуды ынталандыратын нормалар
енгізілген.
Мәжіліс ойын бизнесі туралы заң ... ... ... ... ... мәжілістің жалпы отырысында депутаттар "Қазақстан
Республикасындағы ойын бизнесі ... және ... ... ... бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... мақұлдады, деп
хабарлайды Kazakhstan Today ... ... ... және ... даму ... қорытындысында атап көрсетілгеніндей, депутатар тарапынан
ұсынылған ұсыныстар мен ескертпелер "негізінен ... ... ... заң ... ... ... ... және нақтылауға,
сондай-ақ, оларды заңгерлік ... ... ... Сондай-ақ, "Қазақстан Республикасындағы ойын бизнесі туралы"
заң жобасында "ойын бизнесі орналасатын орын ... ... және ... ... ... ... су ... оң жағалауы әкімшілік-
аумақтық бірліктер санатына жатпайды",- делінген қорытындыда.
Бұдан бұрын да ... ... ... ... туралы" заң жобасында ойын бизнесі нысандарының орналасатын жері,
қызметті жүзеге асыруға ... ... ... ... алуға қажетті
квалификациялық талаптар, құмар ойындарына ... ... ... ... ... ... белгіленген",- деді заң жобасын
депутаттарға таныстырған еліміздің қаржы министрі Наталья Коржова.
Ұсынылған заң жобасына ... ... ... ... ... жұмыс істеуіне рұқсат беріледі. Ойынханалар мен ойын
автоматтары залдары тек арнаулы аймақтарда ғана, атап ... ... ... оң ... мен ... ... Щучинск ауданында ғана
орналасады. "Оларды республиканың ... ... ... ... ... ... деді ... жобасының көмегімен сондай-ақ жабдықтардың санына да шектеу ... ... ... кем емес ... ал ойын автоматтарына арналған
залдарда 50-ден кеме емес ... ... және олар ... ... ... Заң ... ережелеріне сәйкес, кассалар мен
ойын орындары бейнежазба жүйелерімен жабдықталуға және ондағы ... ... кем емес күн ... тиіс.
"Лицензия алу үшін ойын бизнесін ұйымдастырушының иелігінде жеке
меншіктегі немесе ... да ... ... ... ... ... ойын жабдықтары, клиенттер мен құмар ойындары орындарында жұмыс
істейтін қызметкерлердің жеке қауіпсіздігін ... ... ... қызметі
болуға тиіс",- деді министр.
Сонымен бірге ойынхана немесе букмекерлік контораның қожайынының қолында
қызмет түріне байланысты болып келетін ақшалай ... қор ... ... мен ойын автоматтарына арналған залдар үшін бұл қор 26 ... ал ... ... үшін 10 млн. ... ... үшін ... ... көлемінде болуға тиіс",- деді Н.Коржова.
Заң жобасында көрсетілгендей, әрбір ойын мекемесі лицензия алуға тиіс,
лицензия мерзімі 10 жылмен ... ... ... ... ... ... заңнамалық актілерге
өзгерістер мен ... ... ... заң ... Салық және
Бюджеттік кодекстерге өзгерістер енгізіледі. Атап айтсақ, ойын бизнесіне
арнаулы салық енгізілмек. "Салық ... ... ... ... төленеді. Бұған
қоса мекеменің арнайы белгіленген минимумға үстеме тапқан кірісінен қосымша
төлем алынады. Ол ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыруға қарсы күрес мақсатымен енгізіліп отыр",- деді
Н.Коржова.
Заң жобасымен ... ... ... ... ... ... 21
жастан басталады.
Аталмыш заңдар 2007-жылдың 1-қаңтарынан бастап күшіне ... ... ... ... ... ... ... кодексіне енгізілетін түзетулерді мақұлдады
/Gazeta.kz 13.12.06/
 Kazakhstan Today.
Бүгін өткен мәжілістің жалпы отырысында депутаттар ... ... ... ... заң ... ... ... мақұлдады, деп
хабарлайды Kazakhstan Today тілшісі.
"Заң жобасының басты мақсаты - кеден заңнамасының нормаларын Дүниежүзілік
сауда ... ... ... бағытталады",- деді заң жобасын
депутаттарға таныстырған ... ... ... ... ... заң жобасымен тауарды шығарған елі анықталмаған жағдайда
елге әкелінген тауардан кедендік баж салығын екі ... ... ... ... алып тасталды.
Бұған қоса шекара арқылы өтетін тауарлардың кедендік құны бойынша алдын-
ала шешім беру ... ... ... "Осынау өзгерісті енгізудің
орындылығы тауарлардың кедендік құнының тауарды экспортқа шығарғанда оны
импорттаған елде сол ... сату ... ... ... ... ... ... деді Н.Коржова.
Заң жобасы екінші оқылымға дайындау үшін салалық комитетке жолданды.
Парламент заңнамаға техникалық реттеу ... ... ... ... ... ... өткен мәжілістің жалпы отырысында ... ... ... заңнамалық актілеріне техникалық реттеу мәселелері
бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі" заң ... ... ... ... ... деп хабарлайды Kazakhstan Today
тілшісі.
"Сенаттан 88 позиция бойынша ұсыныстар келіп түсті. Оның 25-і редакциялық
және нақтылау сипатында. 33 ұсыныс заң ... ... ... ... сәйкестендіруге бағытталған. Тұжырымдамалық ... мен ... жоқ. Сол ... ... ... ... заң жобасын қабылдауды ұсынады",- деді палатаның жалпы ... ... ... ... ... Оразалинов.
Регламентке сәйкес, заң қабылданды деп танылып, мемлекет ... ... ... ... да хабарлағанымыздай, заң жобасының басты идеясы өнім мен
оның тіршілік циклі процестеріне
қойылатын ... және ... ... ... мен ... ... ... мен нарықтық экономика талаптарына сай
келетін жаңаша көзқарастарды қолданысқа енгізуге саяды.
Құжатқа сәйкес, заң жобасының мақсаты ... ... өнім мен ... ... ... ... ... денсаулығына және қоршаған ортаға
қауіпсіздігін қамтамасыз ететіндей біртұтас талаптарды белгілеу; өнімнің
адам денсаулығы мен өміріне ... ... ... ... ... болып табылады. Сонымен бірге заң жобасы нормаларымен "үкімет пен
басқа да ... ... ... ... ... ... ... шектеу; сауда-саттық жолындағы әкімшілік және техникалық
тосқауылдарды жоюға түрткі болу" мүмкіндігі жүзеге асады.
Қазақстанда техникалық ... жаңа ... ... ... аяқтау
межеленген.
МАҚАЛАЛАР МЕН СҰХБАТТАР
Қазақстан журналистерінің конгрессі республикада қоғамдық телевидение
құру тұжырымдамасын әзірлеуде
/ Gazeta.kz 12.12.06/
Kazakhstan Today.
Қазақстан журналистері Конгрессі республикада ... ... ... ... Бұл ... бүгін Астанада өткен баспасөз
мәслихатында Қазақстан журналистері ... ... ... ... ... мәлімдеді, деп хабарлайды Kazakhstan Today агенттігінің
тілшісі.
"Ең маңызды мәселе - ... ... ... ... ... ... Оның ... қоғамдық телевидениені қаржыландырудың үш
жолы бар: абоненттік төлем, энергетиктердің аударатын қаражаты ... ... ... ... ... Today агенттігінің ескертуі)
мүлдем тиімсіз, мемлекеттің араласуы "Қазақстан-1" немесе басқа ... ... ... құруға әкеп соғады",-дейді Д.Назарбаева. Оның
пікірінше, қоғамдық телеарнаны ... ... ... екі ... ... пайымдауынша, "қоғамдық ... ... ... негізінде ашқан дұрыс". "Жаңадан телеарна ашу бізге
қиынға түседі, себебі жиілік тапшылығы бар",-деді ол.
Қазақстанда 142 ... ... ... ... заңдастырылды
/GAZETA.KZ 12.12.06/
Kazakhstan Today.
Республикада 9-желтоқсандағы жағдай бойынша 142 мыңдай ... ... ... деп ... ... Today ... Республикасы ІІМ баспасөз қызметі.
"Балжам бойынша 100 мыңдай ТМД азаматтарын заңдастыру ... ... ... ... жұмыстардың нәтижесінде 9-желтоқсанға
дейін 142 941 шетел азаматтарының өтініштері қабылданып, 141 950 заңсыз
еңбек ... ... ... ... ... ... "ел ... кеш шығуы, кәмелеттік
жасқа толмағандығы, қажетті құжаттардың болмауы, ... ... ... ... ... ақпараттар ұсыну сияқты себептер бойынша" 1136
жағдайда азаматтардың заңдастыру ... ... ... ... ... арасында Өзбекстан азаматтары 71,7% (101 743),
Қырғызстан - 13,9% (19 854), ... - 6,6% (9 494), ... - 2,9% ... ... - 4,7% (6749) ... ... ... мигранттарының негізгі бөлігі құрылыс
нысандарында (95 463), қызмет ... ... (18 399), ... (12 965) және ... да ... (4163) жұмыс істейтіндігі
атап көрсетілген. Еңбек ... үй ... ... 5605 ... адамдардың ең көбі көбі Алматы қаласында (21 ... ... (18 002) және ... (16 728) ... ал ең ... Батыс Қазақстан (1809), Шығыс ... (3013) ... ... (3957) ... "Бұл осы облыстағы шетел
азаматтарының ... ... 80% жеке ісі ... ... және
туристік жолмен шекаралас жатқан ... ... ... ... байланысты",- деп түсіндіреді полиция қызметкерлері.
Заңдастырылған еңбек ... ең ... ... ақысы Астана
қаласында, яғни 26 700 теңгені, ал ... ... ... ... есеппен
10 890 теңгені құрайды.
ІІМ болжамы бойынша шара аяқталғаннан кейінгі төрт ай ... ... ... қаржы шамамен 1 млрд. теңгені құрайды.
Бір реткі шара "Заңсыз еңбек мигранттарын ... ... ... ... ... ... 2006 жылдың 1-тамызынан 31
желтоқсанға дейін өткізіледі.
Қазақстан ... ... ... комитетінің төрайымы болып
Дариға Назарбаева қайта сайланды
/Gazeta.kz 12.12.06/
Kazakhstan Today.
"Бүгін Қазақстан журналистері конгрессінің атқару ... ... , онда ... ... ... болып Дариға Назарбаева қайта
сайланды". Бұл туралы Астанада өткен баспасөз мәслихатында ... ... ... ... ... ... ... деп хабарлайды
Kazakhstan Today тілшісі.
Регламентке сәйкес, Қазақстан журналистері конгрессінің ... ... жыл ... сайланады, деді С.Матаев.
"Медиақоғамдастықтың мүддесі үшін белсенді іс тындыруға алда менің бүтін
бір жыл уақытым бар",- деді Д.Назарбаева. Ол "бір терінің ... ... ... ... қолдауға" сенетінін атап өтті.
Қазақстан журналистері конгрессінің атқару ... ... ... ... ... ... аяғы мен ... айының басында Қостанайда өтеді деп
межеленді. Онда кәсіби журналистерді дайындау ... ... ... ... ... ... ... күресті қатайта түспек
/Айқын 12.12.06/
Жолдасбек Дуанабай
Кеше Астанада Ішкі істер ... ҚР ... ... ... ... Үкімет сағатында аталған мекеменің басшысы
Бауыржан Мұхамеджанов ... ... бас ... ... ... Қазақстандағы криминогендік
жағдай және қоғамдық қауіпсіздікті сақтау мақсатында қылмысқа қарсы ... ... ... ... ... бойынша үстіміздегі жылы 106 мыңнан астам қылмыс тіркеліп,
бұл көрсеткіш ... ... ... 3,1 ... ... ... кісі
өлтіру, денсаулыққа түрлі зақым келтіру, тонау, қарақшылық шабуыл жасау
секілді ... ... ... ... ... ... жасалған 106 мың
қылмыстың 50 пайызына жуығы ... ... ... ... Ал ... 40 пайызы ұялы телефондардың ұрлығына байланысты орын алған» ... ... жоқ, ... ... ұялы ... ... ... әлі де болса жиі кездесетіндіктен, министр бұл сала ... ... алу ... қарап жатқанынан құлаққағыс жасады.
Жиын барысында Ішкі істер министрлігіндегі әкімшілік реформаларға да
тоқталған Б.Мұхамеджанов ... және жол ... ... тергеу-
криминалдық комитеті құрылғанынан да жұртты хабардар етті.
– Мұның өзі орталық аппаратта қызмет ететін 1 мың 200 ... екі ... ... ... ... департаменттер саны да екі есеге дейін
азаяды. Бүгінгі күні Ішкі істер министрлігінде алты ... ... ... ... қатар осы шаралар барысында кейбір қызметтердің қайтарылуын
болдырмауға қол жеткізілді, – деді министр.
Министрдің сөзіне ... ... жылы ... 43 ... ... ... ... қолына түсіп, олардың 50 ... ... ... ... жылы ұйымдасқан қылмысқа қатысы бар 192
азамат торға ... ... ... ... 9 ... іс ... Ұйымдасқан қылмыспен күрес Ішкі істер ... ... бірі ... табылады. Осыған орай, бұл саладағы арнайы
бөлімдердің жұмысын өзгертіп, олардан ұйымдасқан ... топ ... ... ... ... шаралары талап етіледі. Сонымен бірге
ұйымдасқан қылмыс бойынша ... істі ... ... ... ... отыр. Ұйымдасқан қылмыс жасырын сипат алатыны белгілі. ... ... ... ... ... құрылымдары арқылы жүзеге
асырып келеді. Тіпті ұйымдасқан қылмыс басшыларының ... де ... ... ... ... да олармен күресті барынша жандандыра
түсуіміз керек, – деді министр.
Б.Мұхамеджановтың айтуынша, еліміздің барлық ... ... ... мамандандырылған бөлімшелер жұмыс істеп, бүгінде осы
сала бойынша бас басқармалар құрылған.
Сонымен ... ... ... ... ішкі ... органдарының
қызметінде пайдаланылатын соңғы үлгідегі арнайы техникалармен танысты. Атап
айтар болсақ, халық ... ... ... ... су ... ... ... қарсы қолданылатын жүйелер мен борттық
компьютермен жабдықталған автопатрульдер көрсетілді. Және де ... ... ... ... жаяу патруль, жол-көлік оқиғасы
кезінде қолданылатын мобильді фотогранамотерлік кешен, әуе ... ... ... ... ... аясында министрліктің және Астана қаласының жедел
басқарма орталығының қызметтері жайы да ... тиек ... ... және ... зертхана және автоматтандырылған ақпараттық іздестіру
жүйесінің жұмысы туралы әңгіме қозғалды. ... шара ... ... және ... ... ... орталықтарының тұсаукесері
өткізілді.
Сонымен қатар Ішкі ... ... 2008 – 2010 ... арналған жол
қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз етудің Мемлекеттік бағдарламасын
даярлағаны белгілі ... ... ... таяу ... барлық қалаларда
қазіргі заманғы жол ... ... ... жүйесі
енгізіледі. Сол арқылы жол қозғалысын бұзған жүргізушілер бейнекамералар
арқылы тіркеліп, жүргізушілерді ... ... ... жол ... нормативтерге сай болуы қадағаланбақшы. Мұның барлығы апат жиі болатын
аумақтарды азайтуға септігін тигізбек.
Ең ... ... ... ... жол қауіпсіздігі мәселелері ... ... ... ... ... ... құру
қарастырылған. Мұндай ғылыми-зерттеу орталығы Кеңес одағы кезінде Ішкі
істер министрлігі жанында ... тек ... ... ... институт
амалсыз жабылып қалған.
Кәсіпкерлікке жүктелетін жауапкершілік
/Егемен Қазақстан 13.12.06/
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның жалпыұлттық “Атамекен”
кәсіпкерлер мен жұмыс ... ... ... ... ... кезінде мемлекеттік органдар мен кәсіпкерліктің өзара
ықпалдастық ... ... ... біз ... ... мен қолдауға негізделген мемлекет пен
бизнестің арасындағы өзара ықпалдас тықтың ... ... ... ... кеңесі құрылып, жұмыс істеуде, оған ... ... және заң ... ... ... өкілдері кірді, “Жеке
кәсіпкерлік туралы” Заң әзірленіп ... Біз ... ... ... ... ... ... жалғастыра береміз. Өткен жылдары
ол өзінің тиімділігі мен қажеттілігін көрсетті, – деді Президент
елдің іскер топтарының өкілдеріне арнаған сөзінде.
Мемлекет басшысы 2007 жылы ... ... ... кәсіпкерлікке қолдау
білдірудің мемлекеттік инфрақұрылым жүйесін құру аяқталатынын атап ... ... ... одан әрі ... басым бағыттарын
белгілеп берді.
Барлық азаматтар мен бизнесмендерге жасырылған мүлік пен капиталды жария
айналымға қайтара отырып, көлеңкеден шығу ... ... заң ... Бұл ... ... етілген мүлікті несиелерді қамтамасыз етуге
мүмкіндік туғызып, ... ... ... бейресми секторын
қысқартуға жәрдемдесетін болады.
Біз кәсіпкерлер үшін салық ... ... ... төмендетіп келеміз.
Үстіміздегі жылдың шілдесінде Салық кодексіне ҚҚС бойынша ставканы 2007
жылдан бастап 14 ... ... ... және оны ... ... көздейтін өзгерістер енгізілді.
Мемлекет кәсіпкерлікке қаржылай қолдау көрсету шараларын іске асыруда.
Жекеменшік бизнесті шағын несиелеу ... ... ... ... өзі ... құнын төмендетуге жағдай туғызуы тиіс. ... жылы ... ... саны 627 ... Олар 6 ... теңгеден астам
несиелер берген, – деді Нұрсұлтан Назарбаев.
Президент ... ірі ... ... ... ... жеткізудегі рөлін атап өтті.
Біздің компаниялар өз ... ... ... пен ұлттық
инфрақұрылымды инвестициялауға шоғырландыруы тиіс. ... ... ... ... өнеркәсіп бәсекеге және ... ... ... ... ... тиіс, – деп атап өтті Президент.
БАСПАСӨЗ ЗАҢЫ ЖӨНІНДЕ БЕЛСЕНДІЛІК ТАНЫТЫП ЖҮРГЕН ПАРЛАМЕНТ ДЕПУТАТЫ
ДАРИҒА НАЗАРБАЕВА БҰРЫНҒЫ ... ... ... ... ... ... ... 12.12.06/
Жұлдыз ТӨЛЕУ
Журналистер конгресі төрағалығына қайта сайланған Парламент Мәжілісінің
депутаты, президенттің үлкен қызы Дариға ... ... күні ... ... ... ақпарат құралдары туралы» заң жобасын
толықтыру үшін қайта шақырып алғанын
мәлімдеді. Сонымен ... ... ... ... ... да ... жатқан көрінеді. Алайда оны қаржыландыру мәселесі
сұрақ күйінде қалып тұр дейді. Журналистер конгресінің өкілдері.
Журналистер конгресінің төрайымы, ... ... қызы ... ... ... Брюселльге барып келген бір топ депутаттарға
Еуропадағы қауіпсізідк және ... ... ... ... қысым жасайтын
«Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» заң жобасын неге қабылдадыңдар деп
мәселе қойған. 2009 жылы ... ... ... етуге үміткер болып
жүрген Қазақстан үшін бұл өте ыңғайсыз ... ... ... ... ... ... ... біздің пайдамызды ойламай өзінің саяси пайдасын
ойлап, біздің құқықтарымызды қысып отырса, әрине жақсылыққа келе ... жылы ... ... ... ... ... бар. Ол бұл ... қайда бара жатсыңдар деп сұрақ қойды? Ең қиыны осы ... ... ... конгресінің төрайымы ретінде өздері
таяуда Парламентке ұсынған «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» заң ... ... ... ... Өйткені Еуропадағы қауіпсіздік және
ынтымақтастық ұйымының талаптарына сай тағы да ... ... ... ... ... ... Назарбаева. Ал елдегі оппозицияның ... ... деп ... ... ... тұжырымдама әзірлеп
жатқанын тілге тиек етті. Ал қазіргі ... ... ... ... неліктен қоғамдық телеарна рөлін атқара алмай отыр ... ... ... сұрағына Дариға Нұрсұлтанқызы төмендегідей
жауап берді:
... ... ... ... ... Әрбір телеарнаның өз
қожайындары бар. ... ... ... бар. Оның барлығы
арнаның жұмысына әсерін тигізеді, кедергі да ... ... Оған ... беру ... ... заң жобасын өткіземіз дегеніміз, мәселенің
көбісі қазіргі істеп жатқан заңда. Өйткені, заң бойынша, әрбір ... ... ... ... ... ... Одағының төрағасы Сейітқазы Матаевтың сөздеріне қарағанда,
қоғамдық телеарна құруды жүзеге асыруды ... ... ... ... ... ... мәселесінде мынадай бірнеше жобалар бар дейді ... ... ... ... Онда бұл нағыз Британияның BBC телеарнасына
ұқсайтын болады. Екіншісі - Түркияда ... ... екі ... ... ... ... ... екен. Үшінші варианты Үкіметтен жартылай қаржы
алу ... ... ... ... табу. Ал мұнда қоғамдық ... ... ... болу үшін ел ... төлеу керек. Ал біз
оған әзірге дайын емеспіз.
Жаңа жылдан кейін Парламентке ұсынылатын жаңа Бұқаралық ақпарат құралдары
туралы заң ... ... ... ... ... ... келген
электронды ақпарат құралдарын монополизациялауға қарсы деген арнайы бап та
көрініс тапқан екен. Ал қазіргі заң ... ... ... ... ... былай дейді:
– Мысалы, телеарналарда зорлық-зомбылық ... ... ... ... ... ... қай жағынан алсаңыз да, сылтау етіп,
газетті болсын, телеарнаны болсын жауып ... ... ... Назарбаевамен өткен баспасөз мәслихатын пайдаланып, «Азаттық»
радиосының тілшісі таяуда Жоғарғы ... он ... ... Ақпарат министрі
болған, қасақана қастандықпен ... ... ... Сәрсенбайұлын
өлтірді және тапсырыс берді дегендерге шығарған сот үкіміне қатысты пікірін
сұраған еді. Өйткені, сот отырысы барысында өлім ... ... ... Бас ... мен Ішкі ... ... ... тапсырыс берген Дариға
мен Рахат деп айт деп қысым жасады деген болатын. Дариға ... ... ... төмендегідей жауап болды:
– Комментарий жасағым келмейді. Кешіріңіз.
ДЕПУТАТТАР ... ... ... ... ... тәуелсіздік мерекесіне дейінгі соңғы жалпы отырысын
кеше желтоқсан құрбандарына тағзым етіп, бір
минуттық үзіліс жариялаудан ... Ал ... ... Мәжіліс депутаты
Мұхтар Шаханов түскі жарты сағаттық үзіліс кезінде өзінің ... атты жаңа ... ... ... өтті.
 Күн тәртібін бекіту кезінде Владимир Нехорошев Әділет министрі Зағипа
Балиеваның өзі зияткерлік меншікке қатысты заң ... ... ... ... алып ... ... ... Депутаттың пайымынша, заң жобасына
баяндамашы болып министрдің өзін бекіткені жөн. Серік ... ... ... ... тек отырысқа шақыру керек
дегенді ортаға салды. ... ... ... ... ... тіпті
Премьер-Министрдің өзін отырысқа шақыру керек деп бір қойып өтті. ... тек ... ... сабырға шақырған сөзінен кейін саябырсығандай
болды. Дауыс беру ... ... ... ... ... ... Сол ... Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Шелек кентіндегі
қандастарымыз бен ... ... ... ... де біраз жерге барып
басылды. Осының бедерінде ... ... ... ... аяқасты етіп жатқаны да назардан тыс қалған жоқ. Сөйтіп, аталған екі
мәселеге де ... ... күн ... ... Тек ... кейін ғана
депутаттар өздерінің сауалдарын жолдады.
Амалбек ... ... мен Бас ... ... ... сауалында 90- жылдары өткен жекешелендіру барысы халық арасында
қайта ... ... ... ... ... ... жекешелендіру
барысында 170-ке жуық инвестициялық жекешелендіру қорларының құрылғандығын,
алайда солардың “Бутя ... ... ... ... ... Төтенше жағдайлар жөніндегі министрліктің жұмысына көңілі
толмайтынын ... ... ... ... ... ... каналының
71 метрлік дамбасының құлауынан диқандардың 342 гектар жерін су ... ал ... ... ... ... ... ... алу үшін
кем дегенде үш аудан аумағын су басуы керек еді, деген ... ... Ал ... ... ... ... облысына қарасты бір аудан
тұрғындарының 95 пайызы қазақтар екеніне қарамастан, оның әкімі мемлекеттік
тілде сөйлей ... ... ... ... ... ... жеткізді. Ол
өзінің үндеуін облыс әкіміне ... үй ... ... ... ... ... ... Шаймерден Оразалинов таныстырды. Аталған толықтыруларда негізінен
бір кездері иесіз қалған жекелеген пәтерлердің, көп қабатты үйлер мен ... ... ... ... ... жергілікті атқарушы
органдардың құзіретіне беру ... ... ... үй қорының сақталуы
қамтамасыз етілетін болды. Депутаттар заң ... ... ... Сол
сияқты өткен жолы қызу талқыға түскен Ойын ... ... ... ... екінші оқылымда қолдау тапты. Кеден кодексіне өзгерістер енгізу бойынша
баяндаманы Қаржы министрі Наталья Коржованың өзі жасады. Жыл ... ... ... өзгерістер енгізіліп, кедендік жүйе ... ... ... ... ... ... осы мәселе бойынша ... ... ойда ... ... ... ... әділетсіздік бар екенін басында-ақ білгенбіз»
/Айқын 14.12.06/
Нәзира БАЙЫРБЕК
– Мұхтар аға, соңғы жылдарда Желтоқсан туралы аз ... ... жоқ. ... ... ... жазып, оны баспасөзде жариялап жатырсыз. Әйтсе де,
Желтоқсанның шындығына қатысты көпшіліктің көңіліндегі күмән әлі ... Әлі де ел ... ... ... ... ... сан-саққа
жүгірту бар. Неге?
– АЛДЫМЕН ЖЕЛТОҚСАН КӨТЕРІЛІСІ ТӨҢІРЕГІНДЕГІ БИЛІКТІҢ ӘДЕЙІ ... ... ... ... ... ... ЖАСТАР ШЫҚТЫ. ЖАЛПЫ, КҮШ
КӨРСЕТЕМІЗ ДЕГЕН ОЙ ОЛАРДЫҢ САНАСЫНДА ДА ЖОҚ ЕДІ. ... ... ... ... ... ... ... ЖАСАСЫН!» ДЕГЕН ҮНҚАҒАЗ
ҰСТАҒАНДАРДЫҢ ӨЗІ ДЕ ... ... ... ӘҢГІМЕНІ ӘРІДЕН
БАСТАСАҚ, 1986 ЖЫЛҒЫ ЖЕЛТОҚСАН КӨТЕРІЛІСІНЕН ТУРА БІР ЖЫЛ ЕКІ АЙ БҰРЫН КСРО
ҚАУІПСІЗДІК КОМИТЕТІ, КСРО ІШКІ ... ... ЕГЕР ... ... ... БАС ... ... НЕМЕСЕ БИЛІККЕ ҚАРСЫ НАРАЗЫЛЫҚ ТУА ҚАЛСА,
ҚАЛАЙ БАСАМЫЗ ДЕГЕН МӘСЕЛЕ ТӨҢІРЕГІНДЕ ... ... ... «МЕТЕЛЬ»
ОПЕРАЦИЯСЫН ДҮНИЕГЕ ӘКЕЛДІ. «МЕТЕЛЬ» ОПЕРАЦИЯСЫНДА ЖАЙ ҒАНА ӘСКЕР ... ... ... НАЙЗА БОЙЛАМАЙТЫН ҚИТҰРҚЫ САЯСАТ БАР ЕДІ.
Мәселен, онда «алаңға шыққандарды қалай одан әрі ... ... ... ... қарсы етіп шығарып, жазалауға жол ашу керек, жалпы, ... ... іске ... ... ... сұрақтарға жауап жазылған пункттер
болды. Алаңға шыққандардың көбі біледі, Желтоқсан көтерілісі ... ... ... және басқа да қарапайым студент жастар бейнесіндегі топ
алаңда жастардың ... бой ... ... ... ... ... ... қашанға дейін бізді басына береді» деп ... ... мұз ... бір жағы ... ... ... Бұл ... ұйымдастырылған арандатқыш топ болатын. Арандатқыш топтың өзі
«Метель» операциясының жоспарында бар еді. ... ... ... Свердловскіден, Ташкенттен әскер күштері
тартылып, олардың әрқайсысы қай ... ... ... олар қай ... ... қай ... демалуы керек, оларға кім қызмет етуі керек...
– Мұның бәрі сол ... ... ... ... жоспарланып
қойылған. Бұл өзі жұмырықтай түйілген, мықты дайындалған құпия күш ... сол ... ... жер таба ... бір жыл екі ай бойы жатып
қалған. Ал кейінірек Алматыда алаңға бейбіт ... ... ... олар
ойластырылған операцияны сынақтан өткізіп алатын болдық деп жүрегі жарыла
қуанған. Сөйтіп, КСРО ... ... ... Чебриков Горбачевке
жолығып, осы мәселені баяндаған және ... ... ... ... ... Горбачевтің ауызша рұқсатын алған. Бұдан кейін 16-18
желтоқсанда алаңға шыққан бейбіт жастардың не күй кешкені ... ... ... төрағасының бірінші орынбасары Бобков пен КСРО ішкі
істер министрінің бірінші орынбасары ... ... ... ... алып ... де, жаппай күш көрсетуге көшті.
– Яғни Желтоқсандағы жапа ... ... ... арнап жүргізілген
сынақтың құрбандары ма?
– Солай деуге болады. Өйткені алдын ала ойластырылған сол үлкен ... ... ... ... қарата қасақана жұмылдырылды ғой. Күш
қолдану үшін оған ... болу ... ... ... ... нашақорлар және бұзақылар еді» дегізу қажет болды. Колбиннің
тапсырмасымен Желтоқсан көтерілісі қарсаңында зауыттар түні бойы ... ... таяқ ... ... 16 ... жуық жасақшылар қаруландырылған.
Қазақтың жігіттері ондай қаруды қолданудан бас ... ... ... көрсеткен қарулы топ, негізінен, орыс жасақшылары болып шықты. ... ... ... ... ... ... жолыққан, ешкімде
шаруасы жоқ бейкүнә адамдардың өзін ұрып-соғып, таяққа ... ... екі ұлт ... ... ... қойылды.
– Демек, қазақ ұлтшылдығы қолдан жасалды ғой.
– Иә, ақыры қазақты ұлтшыл ... КОКП ... ... қазақ
ұлтшылдығы туралы арнайы шығарған қаулысы болған.
– Сіз осы ... ... сол ... білдіңіз бе? Қазіргі жариялап
жүрген мағлұматтарыңызды Мәскеудегі съезде айта алдыңыз ба?
– Жоқ, ол ... біз ... ... білген жоқпыз. Бірақ Желтоқсан
оқиғасына қатысты үлкен әділетсіздік бар екенін білдік. ... ... ... жүрген материалдарым кейінірек, Желтоқсан оқиғасының қыр-сырын
ашу үшін құрылған арнайы комиссияның жұмысы барысында анықталған нәрсе.
«Съезде ... ... ... залда бомба жарылғандай болды»
– Мұхтар аға, сізді осы Желтоқсан шындығына жету үшін КСРО ... ... ... мәжбүр болыпты деген әңгіме бар. Сол рас па?
– Мен Желтоқсан оқиғасына ... ... ... алғаш рет 1988 жылы
2 қыркүйек күні Қазақстан Жазушылар ... ... ... ... Ол ... ... ... «ұлтшылдық» айыбын алып тастау ... ... ... ... бұл сөзім үлкен қарсылық тудырды. Сөйтіп,
Колбин мені ... ... ... көрсетті... Бірақ мен өз ... ... ... ... ... ... болып сайландыңыз...
– Сайлаудан өтіп, депутат болғанымда менен билік қатты қауіптенді. ... ... ... кезекте Желтоқсан мәселесімен айналысатынымды
мәлімдегенмін. Жаныашыр, ағайын-туыс, ... ... басу ... да ... Әлі ... сол кезде Жасарал Илиясов деген ... ... ... ... ... ... деп ... аты, жаяудың шаңы шықпас» деген, өз ... ... ... ... Ол ... «Аға, арқамызда халық бар ғой» деп едім, ... ... ... ... ғой әлі» – деді маған ... ... ... ... ... да ел бар деп сенген жоқ па? Бірақ
түрмеге түскен кезінде қай қазақ іздеп, артынан бір ... көже ... Ал ... ... ... ... ... бәрі жанашыр болып жатыр...» деп
мені ақылға ... ... ... мен өз ... ... ... ашу
үшін күресуді үлкен міндет етіп қойдым. Колбиннің өзі ... ... ... сен бұл ... ... қозғамай-ақ қой» деп үгіттеді. Бірақ мен
ешкімді тыңдаған жоқпын. Мәскеуде маған сөз ... де ... ... ... ... айту үшін ... сөз берсеңіз екен» деп
жалған хат ұйымдастырып, оған он ... ... қол ... Горбачевқа
баруға мәжбүр болдым. Горбачев көңілділеу күйде ... ... ... сөзге жазыңдар» деп тапсырма берді. Кейіннен мен сөйлегенде, залда
бомба жарылғандай болды...
– Одан соң ... ... алды ма? ... ... ... ... құбылысына бас сұға жүріп, қалай аман ... өз ... бола ... ... ... ... ... тиісті комиссия құрылып, сол
комиссия жұмысқа кіріскен күннен ... ... ... ... телефон
қоңырауымен келетін қорқыту-үркітулер көбейіп кетті. Тіпті ... ... ... ... терезесіне кілең газет-журнал әріптерінен ... хат та ... ... Сол ... тағы бір ... ... ... пошта жәшігінен тауып алды. Онда: «Шаханов! Ты заходишь
далеко. Зря ... что тебя ... ... в ... Пока не поздно
перестань копаться. А то тебя и ... ... ... ... ... жолдар болды... Әрине, мұның бәрінің артында кім ... ... айту қиын ... және ол ... ... іспен айналысып
жүргенімді өзім де ... Қыр ... ... ізіме түскен
жансыздардың да бар ... ... ... ... ... шүкір, бойында қаны
бар, жүрегінде рух шуағы бар азаматтар қай заманда да ... ... ... ... өлім ... сондай жанашыр азаматтар құтқарып қап
отырды... Желтоқсанға ... ... ... ... ... ... ол ... оқиғаның бәрі жақында жеке кітап болып шығатын
«Желтоқсан эпопеясы» атты деректі ... ... ... ... ... өсіп келе ... Оқырманның талғамына қарай көркем дүние атаулының бәрі негізінен, белгілі
бір деңгейде көркемдеуді, боямалауды қажет етеді.
Желтоқсанға байланысты деректі романыңызда ... алар ... ... ол романның неше пайызы шындық деп айта аласыз?
– Шығарманың жанры деректі роман емес пе? Ал ... ... ... ... жол жоқ.
– Мұхтар аға, шындығында, «Желтоқсан эпопеясында» Желтоқсан оқиғасын қаз-
қалпында көз алдыңа әкелетін детальдар бар. Қазақ ... ... алу ... ашу үшін ... ... ... ... бастан
кешкендеріңіз туралы, расында, сол роман көп мағлұмат береді. Және оны
ешкімнің жаны ... ... ... ... оқуы ... ... Сұрағым
келгені, осының бәрін жазып, жариялаудағы мақсат не?
– Ол – тарих қой. Бірақ Желтоқсанға ... ... ... жыл ... шақ ... ... Қазіргі жастар, жасөспірімдер Желтоқсан
көтерілісі ... ... ... ... ... туралы мектеп
бағдарламасында толық қамтылмаған.
– Неге олай?
– Өйткені биліктегілерге бұл қажетсіз. Ал сен кітапты не үшін ... ... осы ... ... ... ... ... туралы
жақ ашуға қорыққан заманда мұны Мәскеудегі ... ... етіп ... ... жыл бойы ... келе ... қалай мен үндемей қалуым
керек?.. Ал мына ... ... ... ... ... ... ... қаншама ұйқысыз түндер өткізіп, қаншама азапты ... ... рет ... бетпе-бет кездескенімізді кейінгі жастар
білетін болады. Менің де, ... ... ... ... сол – тарихты
қазақтың ғана емес, бүкіл Кеңестер ... ... ... жол ... ... оқиғасын, ондағы қазақ жастарының
ерлігін, отаншылдығын, ұлтжандылығын кейінгі толқынға қаз-қалпында жеткізу.
«Қап түбіндегі кездік бәрібір жарып ... ... аға, ... оқиғасының тәуелсіз қазақ тарихынан өз ... ... ... ... ТМД ... ... Желтоқсан құрбандарына қарыздар. Азаматтық құқықты,
адам құқығын қорғау үшін ұлт азаттығы жолында жасалған көтеріліс ... әлем ... өз ... алуы ... болса, ал бізде, өкінішке
қарай, Желтоқсан оқиғасы әлем тарихы, ТМД халықтарының тарихы түгілі, ... да ... ... келе ... Өйткені оған билік құлықты
емес.
– «Қап түбіндегі ... ... ... шығады» деген едіңіз... Ал қазақтың
біртуар ұлы ... ... ... ... ... елу жыл кеш айтылады»
деген ғой. Демек, ... ... ... қап түбіндегі кездіктің жарып
шығуына әлі отыз жыл бар ма? Желтоқсанның өз бағасын алуына ... ... ете ... Желтоқсан көтерілісі – ғасырлар бойы жиналған ... ... ... ... тіл ... рух ...... бәрінің қосындысы ашу-
ыза тудырғаны шындық. 200 жылдан астам уақыт бойы біз ... ... ... ... Сол ... ... ... ділімізді тұқыртуға қаншама
әрекеттер жасалды. Айталық, 1904 жылы өткен Түркістан мұғалімдерінің жиырма
бесінші семинарының есебінде: «Орыс ... ... мен ... ... ... ... – елдегі өзге ұлт өкілдерін ... деп ... Сол ... ... дегеннің бүгінге жеткен
жазбаларында: «Қазақстандағы әрбір христиан дінінің өкілі миссионер болуы
керек» деп, қазақтарды шоқындыру ... ашық ... ... ... Сол ... ... шоқындыру саясатының сәтті жүргенін
бүгін көріп отырған жоқпыз ба?.. Кеңестер ... ... ... ... қол астындағы кезеңге баға бермей, біз бүгін ұлт мүддесі,
тіл мүддесі жөніндегі жұмысымызды алға жүргізе алмаймыз. Ғасырлар бойы ... ... келе ... Ал енді ... қазір басқа мемлекет
емес пе? Неге біз ... ... деп ... ... ... Екінші
дүниежүзілік соғысты немістер бастады, сол кезде Германия фашистік Германия
болды ... ... ... не бүгінгі Германия халқының көңіліне
қарап, бүркемелеп отырған жоқ қой. Ал енді неге біз, Ресейден, ... ... ... ... ... керек? Олардың бізді
қорлағанын, ... ... ... ... таяқ ... неге
біз жасырамыз? Сол секілді Желтоқсан көтерілісі де тарихтан өз орнын алуға
тиіс.
– Мұхтар аға, Тәуелсіздігіміздің 15 ... мен ... 20 ... ... ... күндер қалды. Сонда біз Тәуелсіздік күнін атап өтіп,
шат-шадыман тойлап жатуымыз керек пе, әлде 20 жыл ... ... ... еске ... қара ... ... керек пе?
– Менің ойымша, бұл екеуі қатар жүруі керек. Бір жағынан 16 желтоқсан –
біздің қасіретті ... ... ... бұл – ... ... бойғы арманы, Тәуелсіздікке қол жеткізу жолындағы талпыныстары
ақталған күн. Сондықтан бұл күні ... қара ... ... ... ... қол ... күн деп шаттық ретінде атап ... ... ... ... да ... ете ... ... Мен ертеректе «Ар-
намысым, мақтанышым, қасіретім – Желтоқсан» ... ... ... ... ... ... болғанмын.. Сонда айтылғандай, біздің
арымыз да, намысымыз да, мақтанышымыз да, қасіретіміз де осы – ... Яғни ... ... ... ... ... сол ... оқиғасы арқылы қол жеткізгенімізді ұмытпауымыз керек дейсіз
ғой...
– Соңғы бес ғасырдан астам ... ... ... ... әр түрлі деңгейдегі
300-ден астам ұлт-азаттық көтерілісін өткізді. Соның қорытындылаушысы,
егемендікке бастаған көтеріліс – ... ... ... егемендіктің
екі түрі бар: материалдық егемендік – қарын егемендігі. Екіншісі – ... ... ... рух егемендігіне баспалдақ болуы керек. Біз
соны ... ... ... ... ... 50 мемлекеттің қатарына
кіреміз деп жоспар құрып ... ... рух ... көрініс тауып
отырған жоқ.
– Рухани тәуелсіздікке қол жеткізу үшін бізге не керек?
– Әрине, бірінші кезекте ұлттық идеология ... Күні ... ... ол
бізде жоқ. Ұлттық идеологиямыздың ең басты діңгегі – тіл болуға тиіс.
Біздің тіліміз – ... 300 ... ... ... ... ... кезінде,
Кеңестік тоталитарлық жүйе тұсында адам айтқысыз зорлық-зомбылықты ... 1986 ... ... көтерілісін оятқан басты фактордың бірі де
сол қыспаққа ... тіл ... ... ... мемлекеттік деңгейде баға
бермей, бұл салада алға жылжуымыз ... ... ... ... ... барлық мемлекеттер бүгінде өздерінің тілі, діні, ... ... ... ... бекітіп алған.
– Ал бізде ұлттық идеологияның жоқтығы ұлт зиялыларының да ... ... 1989 жылы ... ... ақ ... алғыс, қара дегені қарғыс боп тұрған
уақытта біз Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінде билік басындағы қазақ ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіл
дәрежесін алуына қол жеткізгенбіз... Өкінішке қарай, сол 1989 жыл ... ... ... ... ... ... ... тек жұрнағы ғана
қалды. Себеп: 1993, 1997 жылдары космополит ... ... ... ... ... ... ... Өзгеріске ұшырағаны былай тұрсын,
еліміздің басты заңы – Конституциямыздың өзіндегі тіл ... ... ... қала ... Атап ... ... ... бабы
атқарушы билік органы ретінде Үкіметті арнаулы ... ... ... еркін әрі тегін меңгеру үшін қажетті ұйымдастырушылық, материалдық
және техникалық ... ... ... ... деп ... Бірақ бұл аса маңызды заң тетігіне Үкімет күні бүгінге дейін
назар аудармай ... ... ... мансаптан, қызметтен қол үзіп
қалғысы келмейтін ... бәрі ... ... ... ... ... жоқ, не мемлекеттік шаралар жоқ деп өз ана тілін айналып
өтіп, бүгінде ағылшын тілін ... жүр. Яғни ... ... үй¬ренуге
бөлген ақшасын ана тілін үйренуден аянып отыр.
«Латын әліпбиіне көшу – ... ... ... ... емес»
– Енді мемлекеттік тілдің мәселесін шешу үшін не істеу керек?
– Мемлекеттік тіл ... ... заң ... ... ... ... бар. ... қабылдауымыз керек екен ондай заңды және оны
Үкіметтің өзі ... ... ... ... ... ... заң ... деп жатыр емес пе? Және Дос Көшім мен Мақсұт
Нәрікбаев алғашқы нұсқаларын дайындап та ... Ол рас. ... ... ... оны ... ... ... отырған жоқ.
Кешегі апталарда болған Үкіметтің жиналысында ... ... деді де ... ... ... егеуқұйрықтарды егеуқұйрықтардың
өздері арқылы жою әдісі бар. Он шақты ... ... ... ... ... ... Олар ... кезде бірін-бірі жей бастайды. Ақырында бір
бөшкеде бір ғана ... ... ... ... ... бір-бірден
қалған он шақты егеуқұйрықты шығарып кеп ... олар ... ... ... ... қарамайды, тек қана егеуқұйрықтарды аулап жей
бастайды екен. ... ... ... ... ... ... ... қазақ қоғамының билік жүйесінде де қазақтарды ... ... ... ... жүзеге асырылып жатыр. Өз тіліне, рухани
мәдениетіне бейқам қарай алмайтын азаматтардың үстіне бастық етіп ... ... ... ... ... ана тілінде екі ауыз сөз ... орыс ... ... ... отыр. Бұл рухы, жаны қазақ азаматтарды
рухани өлтіру деген сөз. Өйткені олар бастығының ... ... ... ... Бұл өте ... жағдай. Әйтпесе қарап көрші, орыс ... ... ... қол жеткізген бір адам бар ма екен? Мысалы,
қазір баласын қазақ мектебінде оқытып жатқан бірде-бір министр жоқ. ... ... ... ... ... Ал ... ... көшу мәселесі осы тіл ... ... ... деп ... Мен өз ... қарсы емеспін. Кезінде біздің ұлы бабамыз Әбу Нәсір ... 76 тіл ... Біз ... көп тіл ... ... көп ... оқу ... алған сайын соғұрлым ұтамыз. ... ... ... хат ... Сонда: «Қазақ халқында оқыған, зиялы қауым
бар. Біз оларға ... ... ... ... топ ... ... ... ұлтшылдықпен айыптап, аттырып тастаймыз. Содан кейін қазақ жерінде
қолданылатын әліпбиді ... ... ... ... де біраз уақыт
өткен соң тағы да әліпби ауыстырып, кирилл жазуын енгіземіз. Сонда ... ... ... түпкі көздерден оқып-үйренуден қалады» деген. Мұны
Сталин «өте дұрыс шешім» деп қабылдаған...
Біз латын әліпбиіне көшуге қарсы ... деп жаңа ... ... ... бойына жүргізілген ұлтсыздық саясаттың арқасында, қазіргі таңда
қазақ халқының шамамен 60 ... ... ... ... қазақтардың
шамамен 80-90 пайызы өз жанұясында, көшеде, қызмет орындарында және шет
елдерге жасаған ... ... ... тек қана орыс ... Яғни біздің болашағымыз тарылып келе жатыр деген сөз. Осы бағыт
тағы 7-8 жыл ... ... ... космополиттенген қазақ ұлты өкілдерінің
өздері-ақ туған тілінің бас ... ... жол ... ... Неге ... ... әншейінде бүкіл заңдарына дейін ... ... үлгі ... ... ... ... ... ұлттық мүддесін жақсылап
жолға қойып отыр ғой. Соған қарамастан, латын әліпбиіне ... деу ... ... ... ... назарын басқа жаққа аударып әкетуге
тырысу.
– Сонымен, қазіргі уақытта әліпбиді ауыстыру қажет емес пе?
– Дәл қазір ... ... ... ... ... ... мәселе – тіл. Біз
алдымен өзіміздің тілімізді реттеп алуымыз керек. Әйтпесе ... ... ... ... ... ... жатқан шенеуніктер, кирилл
әріпіндегі қазақша мәтінді оқуды ауырсынып жүрген шенеуніктер ертең ... ... ... оқи ма? Олар әдейі жаңа әліпбиге үйренбегенін
желеулетіп, тіл мәселесін тағы кешеуілдете ... ме? ... ... ... ... ... ... пе, әлде қазақшаға бейімделген
латын жазуын ... ... пе?.. ... ... көшу 15-20 жыл....
«Ұлтқа өкпелеуге болмайды»
– Мұхтар аға, ... ... тіл ... тіл ... ... «Рух пен тіл» деп ... ... тілдік шаралардың
әнұраны ретінде қолданады екен. Ол жақта тіл басқармасының бірде-бір
жиналысы ... ... ... ... ... Тіл ... ... Қажыбек келер жылы мемлекеттік тіл туралы арнайы әнұран
қабылдаймыз деп жүр. Сіз сол ... ... ба? ... ... ... әнұран керек пе?
– БІЗГЕ ҰЛТТЫ ОЯТАТЫН, ҰЛТТЫ СЕРПІЛТЕТІН, РУХТАНДЫРАТЫН ШАРАЛАРДЫҢ БӘРІ
КЕРЕК.
– Соңғы сұрақты тағы да ... ... ... ... кеп ... ... жайып салуға құлшынғанда жығылсам, сүйеу болатын еліме,
халқыма сендім дедіңіз. Сол халқыңыз ... қиын ... ... бола ... Жалпы, халыққа өкпелеген кезіңіз болған жоқ па?
– ҰЛТҚА ӨКПЕЛЕУГЕ БОЛМАЙДЫ.
Бізге тәуелсіздіктің кепілі болатын ұлттық идеология керек
/Айқын 16.12.06/
Айдос ... ... ... ... ... көкейіндегі негізгі мәселе осы
болуға тиіс еді. ... ... ... оның ... ұлттық саяси
идеологияның ескерусіз қалуы – үлкен қателік. Олай дейтініміз, мемлекеттің
әлеуметтік-экономикалық, әскери-техникалық дамуы оның ... ... бола ... ... ... алып ... ... мемлекетіндегі ұлттық саяси
идеологияның әлсіздігін сезінген зиялы қауымның абыржуларын жиі ... Оның ... ... ... ... (Владимир
Жириновский, Александр Солженыцин, Борис ... ... ... ... ... ... жиілетулері тегін емес. Тіпті идеологияның
құдіреті сол, біржақты, тар мағыналы болса да кеңестік ... ... ... ... ... Ал ... тұтастық пешенесіне жазылмаса да
жасанды америкалық идеология ... ... ... аса қуатты мемлекетке
айналдырды. Айта берсе мысал көп.
Қазіргі таңда Қазақстанда ұлттық саяси ... ... ... ... ... елдіктің мәңгілік кепілі де, берік діні де сол ұлттық
идеология ... ... ... ... ... үлесімен
қатар, мемлекет жетекшісінің рөлі өте ... ... ... Осы ... ... ... егемендіктің он бес жылдық тарихында мынандай ұлттық
идеологиялық бағыттарды белгілеп берді: бірінші, мәртебелі (титулды) ұлттың
тұтастығы мен ... ... ... яғни ... шет ... ... шақыру.
Екіншіден, Ана тіліңді ардақтау идеясы, яғни ең бірінші «қазақ пен
қазақтың ... ... ... ... бірлік-ынтымақ, туыстық
идеясы, яғни, «бір жағадан бас, бір жеңнен қол ... ... ... ... ... мәдениетті жаңғырту идеясы, оның бір
ғана мысалы – ... ... ... ... тарихты таразылау
идеясы, (саяси қуғын-сүргін ... ... ету, ... ... баға беру т.б.) Алтыншы, ұлттық сезімді ... оның ... ... Әнұранды тыңдағанда қолды жүрекке қойып тұруың
«мен қазақпын» деген әрбір адамды толқытып, көзіңе жас алғызатындығы.
Алайда ұлттық саяси идеология толық ... ... ... Ол әлі еңбегі бекімеген жас нәресте секілді. Оның ... ... әр ... ... ... идеологтардың белсенді
араласуын, ықпал етуін талап етері сөзсіз. Ұлттық саяси идеологияның ... ... ... де бар әлі. ... ... ... ақын ... Шахановтың шырылдап жиі айтатын ... еске ... ... үшін туған жер, Отан, туған ұлты, ана ... ұғым ... бәрі жат. ... бұл ... ... ... ... үшін кәдеге жаратып қалмаққа тырысады. Бұл космополиттеріңіз ешқандай
идеологиясыз қоғамның нағыз жемісі.
Ендігі кезекте ... ... ... ... пен ауызбірлік өте
маңызды. Елбасының мемлекеттік тілге қатысты ... ... ... ... ... ... ... идеологияның тамырын
тереңдете түсер еді. ... ... аузы ... ... ... бірінің
идеясын екіншісі мойындағысы келмейтін жағдайларды аз аңдап жүрген жоқпыз.
Неміс идеологы Ф.Ницшенің айтуынша, бар идеяны құрбан ... жайт – ... ... ... ... ... ... айта беруіміз құлдық
психологияны аңғартады» дейді. Сол себепті Қазақстан мемлекеті ... ... ел ... паш еткендей асқақ ұғымдарды санаға сіңіре
білуіміз керек. Бір ... осы екі ... ... ... ... ... Бірақ оның астарына, ой-санаға ықпал етуіне ... ... ... ... ... идеология дейтініміз – осындай нәзік дүние...
Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі қандай?..
 
/Егемен-ақпарат 15.12.06/
КЕШЕ ... ... ... ... ТУРАЛЫ” ЗАҢ ЖОБАСЫ БОЙЫНША
ДӨҢГЕЛЕК ҮСТЕЛ БОЛЫП ӨТТІ. АТАЛҒАН ШАРАҒА ... ОДАҚ ... ... МЕН ... ОДАҚ ... ... ... ТУРАЛЫ КЕЛІСІМДІ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ” АЯСЫНДА ҚАТЫСТЫ.
 ЕУРОПАЛЫҚ ОДАҚ ТАРАПЫНАН ҚАРЖЫЛАНДЫРЫЛЫП ОТЫРҒАН ЖОБА НЕГІЗІНЕН ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ЗАҢДЫЛЫҚ ТӘСІЛДЕРДІ
ЖЕТІЛДІРЕ ТҮСІП, ОЛАРДЫ ЕО СТАНДАРТТАРЫНА ЛАЙЫҚТАУ ҮШІН ТӘУЕЛСІЗ САРАПТАМА
ЖҮРГІЗУДІ КӨЗДЕЙДІ.
Еліміздің тамақ өнімдері қауіпсіздігін реттейтін ... ... ... ... ... Сондықтан да тамақ ... ... ету үшін ... ... ... енгізген дұрыс.
Еліміз келесі жылы БСҰ-ға кіретін болса, тамақ ... ... ... ... ... сезіне бастамақ.
Қазақстандық парламентаризмнің дамуы:
Кеше, бүгін және ертең
/Егемен Қазақстан 16.12.06/
Ермек ЖҰМАБАЕВ, Парламент Сенаты Мемлекеттік құрылыс және құқықтық ... ... ... ... бар қадамдар мен шешімдерді жүзеге асыра отырып,
1991 жылдың 16 ... ... ... ... ... Конституциялық заңын қабылдағаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... өзін өз
аумағының толық шегінде билік құратын тәуелсіз, демократиялық әрі құқықтық
мемлекет деп ... ... ... он бес ... ... орай
қос палаталы Парламенттің қалыптасуы мен маңызына тоқталмай кетпеске
болмас.
Парламенттің екі палаталы құрылымы – ... ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибеде қабылданған
парламентаризмнің ... ... алып ... және ... ... жаңа ... болып табылды. Атап өтетін жәйт – ... ... ... ... ... және заң ... ... тармақтары
арасындағы тұрақты тепе-теңдікті қамтамасыз етті әрі заң жобаларын әр
палатада талқылаудың тиімді ... ... ... ... өз ішінде жоғарғы заң шығарушы орган мен Үкімет
арасындағы тежемелі-теңгермелік жүйені ендірді. Сөз ... ... ... ... Парламент кәсіби әрі жеткілікті құзырлы заң шығарушы ... ... және ... мүдделерді тоғыстыра ... ... ... ... ... қол жеткізді.
Тәуелсіздік алған жылдардан бастап оның ... ... ... олар ... ... ондағы қоғамның саяси,
әлеуметтік-экономикалық және демократиялық ... ... ... ... ... ... жасады.
Қазіргі Парламент – билік тармақтарын бөлісуде негізгі функцияларының
бірі заңшығарушылық билікті жүзеге ... ... ... ... орган. Әйтсе де оның функциясы тек ... ... ... ... ... мен ... ... шеңберінде атқарушы
биліктің жұмысын қадағалауға құзіреті жетеді. Мұндай қадағалау ... ету үшін ... ... ... рет ... Жоғарғы Кеңестің
орнына қос палаталы Парламент енгізіліп, олар ... ...... ... ...... ... болып бекітілді. Өткен уақыт
тәжірибесі көрсеткендей, екі палаталық құрылымдағы заң ... ... ... ... жұмыс істеуі заңшығарушылық ... ... және ... пиғылдардың теріс әсерін болдырмады. Міне,
осындай кәсіби ... ... ғана ... заман мемлекеттігінің
үлгісіне жауап береді және қоғамның тұрақты, ... ... ... етеді.
Қазақстан Республикасының екі палаталы Парламенті бірден құрыла ... ... ... ... ... ел ... ... сонау
1937 жылдан, яғни Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің алғашқы сайлауы өткен кезден
басталады. ... сол ... ... ... ... ... ретінде ол өзінің міндетін атқара алмай, әрбір іске формальді
түрде келді. Тек 1990 ... 25 ... ... ... ССР Жоғарғы Кеңесінің
он екінші шақырылымына сайлау ғана ... және ... ... Бұл өкілетті және заң шығарушы органның ең алғашқы демократиялық
сайлауы болды. Аталған орган ... ... ... жеделдетуге ықпал еткен маңызды тарихи шешімдер қабылданды.
Атап айтқанда, республиканың Жоғарғы Кеңесі ... ... ... ... ... ... туралы” декларация қабылдады,
“Мемлекеттік тәуелсіздік туралы” Конституциялық және “Қазақ ... ... атын ... ... заңдарға сәйкес еліміз
Қазақстан Республикасы болып ... ... ... ... ... туы және ... сондай ақ ... ... ... ... ... 1993 жылы 28 қаңтарда 12-
ші шақырылымдағы Жоғарғы ... ... ... ... ... ... Жоғарғы Кеңесі құрған конституциялық
комиссия тарапынан жасалды.
Қазіргі еліміз Парламентінің тарихи дамуы 1995 ... 30 ... ... ... ... бастау алады. Ата
Заңымыздың 49-бабына ... ... ... ... ... ... жоғарғы өкілетті орган” болып табылады. 1995
жылы қабылданған Конституция Парламенттің өкілеттік табиғатына ден ... яғни оның ... ... ... ... ... биліктің
функционалдық лайықты жүйесінің – заң шығаруды ... ... ... ... ... ... ... тұрақты жұмыс істейтін орган ... ... ... ... ... ... ... енгізу; заңдардың күшін жою және тоқтата тұру; ... ... және ... жою ... ... жүзеге
асып келеді. Жоғарғы заң шығарушы орган еліміз өміріндегі ... ... ... ... және ... қоғамдық қарым-қатынастарды
реттейтін заңдарды шығаруға құқық берілсе, олар: заңды және ... ... ... жеке режімді меншіктік және өзге де ... ... және ... ... өзін-өзі басқару органдары мен
мемлекеттік органдар жұмысы және ұйымның негізі; салық салу, алымдар жинау
және өзге де ... ... ... ... ... пен сот
жүргізу мәселелері; білім беру, денсаулық ... мен ... ... мен ... ... ... қоршаған
ортаны қорғау; әкімшілік аумақтық құрылым; мемлекеттің қауіпсіздігі мен
қорғанысы ... ... ... Парламент ел Президентімен конституциялық процессуалдық
өзара жақын ықпалдастыққа ... бір ... ... билікке ие.
Парламент рөлін көтеру мақсатында Президент 2005 ... ... ... ... ... ары ... ... туралы” Жарлыққа қол қойды да. Сөйтіп, ... ... ... ... ... басшысы тағайындайтын
Республикалық бюджеттің атқарылуын қадағалау жөніндегі есеп ... мен ... ... ... ... ... ... сайлау комиссиясы мүшелерін, төраға орынбасары мен
төрағасын және Конституциялық Кеңес мүшелерін ... ... ... құзыр берілді.
Парламентаризмнің мағынасын әр қырынан түсіндіретін бірқатар ұғымдар бар.
Кейбіреулер парламентаризмді ... ... ... ... ... ... білдіретін ұйымдардың жүйесі және
жоғарғы билікті жүргізуші ретінде ... ... ... ... пен ... ... ... заң шығарушы органды алдыңғы орынға
қояды. Басқалары парламентаризмді – “бұл өкілетті заң ... ... ... ... жағдайында атқарушылық және заңшығарушылық
функцияларын нақты тарқатып беруді білдіретін басқару жүйесі – Парламенттің
мемлекеттік биліктің өзге ... ... ... ... Үкіметті жасақтауын және соңғысының жоғарғы заң шығарушы ... ... ... ... ... ... ... халықтық пікірдегі беделділер мойындайтын органдар және сол органдар
мен Үкімет арасындағы толық ... ... ... ... тамыры тереңде жатқан сонау ортағасырлық дәуірдегі
мемлекеттік ... ... ... ... жүйесінің шеңберіндегі шешімдерді
қабылдау кезінде ... ... пен ... ие ... ... ... формасы ретінде көретіндер де жоқ ... ... өзге ... ... тармақтарынан Парламенттің барынша
тәуелсіз болуымен айғақталады. Парламентаризм – ... ... ... және ... ... ... ... мемлекеттердегі жоғары мемлекеттік биліктің
жұмыс істеуі және ұйымдар жүйесі.
Тармақталған, жақсы ... әрі ... ... ... ... ... ... деңгейдегі өкілеттік құрылымдар
демократиялық ... ... және ... ... құру ... қажет екені өзінен өзі белгілі нәрсе. ... қана ... ... құрылымдар мен топтардың мүддесін білдіруші және жинаушы
ретінде танылып, бұл мүдделерді мемлекет еркіне қоя ... ... ... тиімді мемлекеттік басқару парламентаризмді тек
шығарып қана қоймай, керісінше жетілдіру мен дамытуды көздейді. Тек ... ғана жаңа ... ... ... ... ... ... болады. Әрине, осындай база болмаса, экономика, қаржы,
әлеуметтік, саяси және өзге де салалардағы ... ары ... ... ... айта ... ... азаматтық қоғам
институттарымен ... ... ... ... ... да ... ... тұжырымдамасын қабылдағанда, азаматтық қоғамның мүддесін
тиімді көрсете білу үшін Парламентке бақылау, қадағалау және ... ... ... ... ... жөн.
 
Парламент оның заң шығарушылық қызметі
/Егемен Қазақстан 16.12.06/
ТӨЛЕБЕК ҚОСМАМБЕТОВ,
ПАРЛАМЕНТ ... ... ... ... ПЕН ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ КӘСІБИ ПАРЛАМЕНТІ
1995 ЖЫЛЫ ҚАБЫЛДАНҒАН ... ... ... ОЛ ШЫН ... ... ӨЗ ҚҰРЫЛЫМЫН ЖӘНЕ ФУНКЦИЯСЫН САҚТАҒАН БІР ... ... ... КЕЛДІ. СОДАН БЕРІ БҮКІЛ ЗАҢШЫҒАРУШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ
КӨБІНЕ ШАРТТЫ, ХРОНОЛОГИЯЛЫҚ ... ЕКІ ... ... ТҰСТАС КЕЛГЕН ЕКІ КЕЗЕҢГЕ БӨЛУГЕ БОЛАДЫ.
Жинақтап айтсақ, алғашқы кезеңнің ерекшелігі кеңестік заңнаманы өзгерту,
мемлекеттілікті қалыптастыру, ... ... ... ... ... саяси тұрақтылықты және
азаматтық ... ... ... ... ... ... құру
болды.
Шамамен, 1999 жылдан, екінші сайланымдағы ... ... ... ... ... өсу, ... ... кезеңі басталды. Тиісінше, елдің орнықты дамуы үшін ... ... ... ... ... және стратегиялық қарымды заңдарға деген
қажеттілік пайда болды.
Осындай маңызды заңдардың ... ... ... ... ... рет жинақтаушы зейнетақы жүйесі қызметінің негізін қалаған зейнетақы
реформасы заң жүзінде қамтамасыз етілген 90-шы жылдардың ... ... ... ... ... ғасыр шебі электр энергиясы кешенін тиімді ырықтандырумен бедерленді,
банк секторының реформасы аяқталып, ол ... ... ... ... ... негізінде жеткілікті пәрменді несие-қаржы ... ... ... ... ... ... көлік және коммуникация кешені, ауыл
шаруашылығы саласындағы заңнамамен ... ... ... ... табиғи монополиялардың қызметін реттеудің ең үздік жолдарын
іздестірумен ерекшеленді.
Ұлттық ... ... ... үшін ... ... ... соңғы
жетістіктер қатарына жатқызуға ... Сол ... ... ғана ... заңнаманы реформалаудың маңызды кезеңін аяқтадық, ... ... ... ... ... ... құқықтық
талаптар қоюмен оңтайлы ұштастыру болды.
Парламенттің заң шығару жұмысының осы және ... да ... ... ... Қазақстанның нарықтық экономикасы аяғынан тұрып, ішкі және
сыртқы рыноктарды ... ... ... ... ... 90 ... жеке ... ал соңғы төрт жылда ... ... ... 10 ... ... атасақ та жеткілікті.
Бұл жағдайларда, тұтастай алғанда, нарықтық ... заң ... ... аяқталғаны туралы, жаңа экономикалық қатынастарды
құқықтық реттеу жүйесінің құрылғаны туралы айтуға ... ... ... ... ... жүйеленген актілердің қабылдануы осы саладағы
істердің заңды нүктесі болды. Олар – ... ... Жер, Су, ... ... ... ... Экология және Көлік кодекстерінің жобаларымен
жұмыс істеуде.
Тәуелсіз Қазақстанның қалыптасуы және ... ... ... өту ... ... мақсаттарын, реттеу қағидалары
мен әдістерін түбегейлі ... ... ... ... ... кезеңінде “Қазақстан Республикасындағы еңбек
туралы” Қазақстан Республикасы Заңын қабылдау жолымен еңбек ... ... ... Заң белгілі бір кезеңде еңбек қатынастары үдерісінде туындайтын
негізгі мәселелерді реттеуге ... ... ... ... ... ... күні ... қоғамының даму деңгейі еңбек қатынастарын сапалы
жаңа деңгейге шығаруды қажет етуде.
Еңбек кодексі жобасының негізгі қағидалары мен ... ... ... ... ... және өзге де ... құқықтық
реттеу, адамның еңбек құқықтары мен бостандығының ең ... ... ... қатынастары тараптары мүдделерінің ... ... ... ... және ... әл-ауқатын
арттыруға қол жеткізуге бағытталған қажетті құқықтық жағдайлар жасау болып
айқындалған.
Президенттің 2006 ... 1 ... ... ... ... ... 50 ... қатарына кіру стратегиясы” атты Қазақстан
халқына Жолдауын іске ... ... ... ... ... Экологиялық кодекс жобасы әзірленді.
Қазіргі кезде қоршаған ортаны қорғаудың іс жүзіндегі жүйесі қоршаған
ортаның ... ... ... ... ... ... қажет етеді.
Қазақстан Республикасы Тұрақты даму жөніндегі екі дүниежүзілік ... ... ... және ... ... ... ... қажетін қамтамасыз ету үшін экономиканы теңдестіріп басқару
жөнінде өзіне міндеттемелер алды. Сонымен ... ... ... экологиялық конвенциялар мен келісімдерді ратификациялауы
халықаралық міндеттемелерді іске асыруды заңдық ... ету ... алға ... отыр.
Экологиялық кодекстің жобасын әзірлеу кезінде Қазақстан заңнамасының 200-
ден астам нормативтік-құқықтық актілері, әртүрлі халықаралық ұйымдардың ... жуық ... және ... ... ... 22 ... ... 30-ға жуық директивасы мен еуропалық мемлекеттердің
(Германияның, Чехияның, Францияның, Польшаның, Швецияның, ... ... ... ... Парламентаралық ассамблея бекіткен
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының Үлгілік кодексі пайдаланылды.
Экологиялық кодекстің жобасында ... ... ... ... ... ... ... мен жұмсаудың жаңа тәсілдері айқындалған,
қоршаған ортаға нормативтік эмиссияларды енгізу жөнінде жаңа ... ... орта ... ... ... бар. Экологиялық нормалау,
қоршаған ортаға әсерді бағалау, ... ... мен ... ... ... ... ... қолайлы қоршаған ортаны
қамтамасыз етуге үндеген ... ... ... ретінде қаралады.
Алғаш рет экологиялық талаптарды заңнамалық акт деңгейінде еуропалық
директивалардың ... ... ... ... реттеу
ұсынылады. Бұл Экологиялық кодекстің көптеген ережелері ... ... ... ... ... ... ... кодексі жобасының мақсаты көлік және коммуникация саласындағы
Қазақстан ... ... ... ... ... кешенін реттеуді жетілдіру, барлық шаруашылық ... тең ... ... арналған жағдайлар жасау, көлік қызметтері
нарығын ... ... ... қатынастары саласындағы заңдылықты нығайту
болып табылады.
Заң ... ... ... ... ... Республикасының
2008 жылға дейінгі мемлекеттік көлік саясаты ... және ... ... ... ... іске асыруға ықпал етеді.
Сонымен бірге, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының ұзақ мерзімді және
орташа мерзімді жоспарларына барынша берік негізделетін ... ... ... ... және ... бола ... Осы бағдарламалар
бірінші кезекте, Қазақстанның және ТМД ... ... ... ... ... ... сауда ұйымына кіруіне
байланысты ерекше ... бола ... ... ... тұрған ең өзекті
міндеттерді шешуге – өңдеуші өнеркәсіп пен ... ауыл ... ... ... ... ... ... халықтың көптеген әлеуметтік проблемаларын
тиімді шешуге мүмкіндік беруі әбден заңды, ол әлеуметтік заңнаманы ... ... ... Оның маңызды бөлігі экологиялық апат аймағының –
Арал теңізі өңірінің және ... ... ... полигонының тұрғындарын
қолдау үшін құқықтық негіз жасау болып ... ... ... ... ... ... ... біраз табыстар бар.
Сонымен бір мезгілде заңнама жұмысының, атап айтқанда, ... ... ... ... ... ... ... іске асыру қажеттігіне
байланысты жаңа бағыттар айқындалды. Біз бұл ... ... ... жеткілікті әмбебап тетігін құруды есептей отырып, 2001 жылы
қабылдаған ... ... ... әлеуметтік мемлекеттік көмекке
нақты қажеттілігін айқындаудың пәрменді ... ... ... ... өмір ... ... Осы себепті қазір көбінесе осы заңды бұдан
әрі дамытуды және ... ... ... ... ... ... қосуға болады.
Экономика саласынан гөрі Қазақстанның құқықтық ... ... ... ... ... жылдарына таман құқықтық, азаматтық, жаңа
қоғамдық жағдайларда іс ... ... ... ... ... күшіне
енді. Өзгеше сөзбен айтқанда, белгілі табыстар жөнінде ұзақ айтуға ... ... ... ... мүмкіндіктерге тоқтала кеткен
орынды сияқты.
Республиканың саяси жүйесін одан әрі ... мол ... ... осы ... ... ... еліміздің билік тармақтарын дамыту
ерекшеліктері із қалдырды. Қатысушыларға соңғы он ... ... КСРО ... ... иеленген кең өкілеттіктері біртіндеп
мемлекеттердің басшылары мен атқарушы билік құрылымдарына ауысқаны белгілі.
Әлеуметтік-экономикалық дағдарыс жағдайында құқықтар мен ... ... бөлу ... оң рөл ... ... ... ... дамуының одан әрі қарқын алуы қоғамның алдында өкілді
биліктің өкілеттіктері мен ... ... ... дамытуға негізделген билік тармақтарының шынайы балансына
барынша мұқтаж бола ... ... 24 ... ... ... ... ... заңдарына Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы”,
“Қазақстан Республика-сындағы сот ... және ... ... ... ... Конституциялық заңына өзгерістер мен толықтырулар
енгізу туралы”, “Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы” ... ... ... ... ... ... заңдар осы бағыттағы алғашқы нақты қадам болып табылады.
Атап айтқанда, ... ... ... ... ... заңға
сайлау алдындағы үгіт аяқталған сәттен ... және ... ... ... дейін сайлаушыларға немесе сайлау комиссияларының
мүшелеріне әсерін тигізуге ықпал ... ... ... немесе өзге де
мүдделер мен қарсылықтар білдірудің кез келген нысанына тыйым салу туралы
норманы алып ... ... ... ... “Сот жүйесі және судьялардың мәртебесі туралы” конституциялық
заңға құқықтық саясаттың тұжырымдамасын іске ... ... ... ... жетілдіруге бағытталған түзетулер қабылданды. Атап ... ... ... ... және ... ... жүрген
судьяларға қойылатын талаптарды арттырады. Жоғарғы сот ... ... ... деңгейін айқындайтын жаңа құрылым – сот жюриі
енгізіледі. Сот ... ... ... ... ... ... болады.
Түзетулерде, сондай-ақ тәртіптік іс қозғау жөніндегі ... ... ... ... біліктілік алқаларына беру
көзделеді. Заңның бірқатар нормалары соттардың тәуелсіздігін ... Атап ... ... зейнетақылық аударымдары
арттырылады: республикалық бюджеттен ... ... ... ... 10 ... ... болады.
Ал “Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... нормаларына сәйкес келтіру мәселелері бойынша толықтырулар
мен ... ... ... заң жобасы нақтылаушы сипатқа ие. Атап
айтқанда, “Қазақстан Республикасы Парламентінің және оның ... ... ... ... және “Қазақстан Республикасының
Президенті туралы” ... ... ... ... және ... мен комиссиялары қабылдаған актілер ... ... ... ... ... ... күшіне енуі” терминін алып
тастауға мүмкіндік береді, сондай-ақ Мемлекет ... ... бір ... ... деп ... ... ... алғанда, өткен жылдары Қазақстан басшылығының экономикалық
проблемаларды ... ... ... ... ... заңды құбылыс. Енді елдің
болашағы азаматтық қоғамды табысты дамытуға ... ... ... ... күмән жоқ. Соңғы жылдары қабылданған елуге жуық
заңдар, атап ... ... ... ... және үкіметтік емес
бірлестіктердің қызметін ... ... ... негізін қалайтын, жергілікті өкілді мемлекеттік органдардың
өкілеттігін кеңейтетін осы ... ... ... Мұның бәрі келесі
қадамдар үшін алғышарттар жасайды, олардың ішінде, ... ... ... “Жергілікті өзін-өзі басқару туралы” Заң өз ... және ... ... орталықтандырудан нақты арылту ісі көзделуге
тиіс.
Республиканың жоғары заң шығару органының жұмысын жетілдірудің техникалық
жолдары туралы да айту қажет. Ұлттық ... ... ... бағдарламасы шеңберінде “электрондық ... ... ... ... бұл ... заң ... үдерісін жаңа
сапалық деңгейге көтеріп, қоғамдық қатынастардың әртүрлі салаларындағы ... ... ... ... ... ... қос палаталы Қазақстан Республикасының Парламенті үш
сайланым ... ... және ... ... ... әрі
тұрақты дамытуға бағытталған мыңнан астам заң қабылдады. Бұл ретте, біздің
ойымызша, ең ... – осы ... ... ... ... ... мен ... заңнамалық ізденістердің оңтайлы ұштасуы болып
табылады. Соған сәйкес, егер ... ... ... кеңістіктегі елдердің
мейлінше ұқсас жағдайларда дамығанын ескерсек, осы заңдардың ... ... ... жөніндегі ЕурАзЭҚ Парламентаралық Ассамблеясы
саясатының шеңберінде аз пайда келтірмесі әбден анық. Атап ... ... ... ... ... ... ие ... негіздері, көлік және инновациялық қызмет, электрондық құжат
айналымы, ... ... ... және ... ... ... ... үлгі заңдарға қатысты.
Заңнамаларды үйлестіру туралы айтқан кезде ТМД елдерінің Парламентаралық
Ассамблеясының жұмыс тәжірибесіне сілтеме жасауға болады, ол ... ... ... сүйене отырып, “Ғылыми-техникалық ынтымақтастықтың
негізгі қағидалары туралы”, “Өңірлік шекара маңындағы ... ... ... ... ... ... және басқа да модельдік
заңдар әзірледі.
Біздің еңбегіміздің осылай жоғары ... ... ... ... ... ... ... жандандыруға ынталандырады, оның
үстіне қазақстандық парламентарийлер өз қызметінде ТМД және ЕурАзЭҚ елдері
заң шығарушылары жұмысының ... ... ... ... заң ... ... ... негізгі мәністері туралы
қысқаша тұжырылған әңгіме осындай.
ҰЛТ ПАТРИОТТАРЫ: «ҰЙҒЫР АУДАНЫНЫҢ АТЫН ӨЗГЕРТУ ... ...... ... ОҚЫС ОҚИҒА СЕБЕП
Тәуелсiздiктiң 15 жылдығы мен Желтоқсан ... 20 ... ... ұйғыр жастары қазаққа үлкен «сый» жасапты. Кезiнде
Қытайдың Син-Цзянь автономиялық ... ... ... ... ... «Старый замок» кафесiнде қазақ жiгiтiн ұстап алып, ортаға алып,
ұрып-соғып, құлағын кесiп кетiптi. ... ... ... бұл
алғашқы оқиға емес. «Свобода слова» газетiнде ... ... ... ... ... айтылады. Себебi ұйғыр жастары:
«Мемлекет – сiздердiкi, ал жер – бiздiкi» – деп, ... ... ... ... Осы оқиғаға наразы «Желтоқсан ... ... ... ... мүшелерi Ұйғыр ауданының атын диаспора атымен
атамау керек деп, ... ... ... ... ... Ал, ... ... Ерасыл Әбiлқасымов Шелектегi оқиғаға қатысты
мәселенi Парламент ... ... бұл ... ... қорғау
органдарының ерекше назарға алуын сұрады.
«Ұлт тағдыры», «Халық дабылы» қозғалыстары да ... ... ... ... ... әдеттегiдей тиiстi орындар бұл оқиғаны жылы ... ... ... БIРI: ...... АЛ ЖЕР – ... ... газетiнде жарияланған «Уйгуры Шелека: «Государство ваше,
а земля наша» атты мақалада оқиғаның қалай ... ... ... ... күнi ... ... ... ауылында орналасқан «Старый замок»
кафесiнде ши шыққан. Кафеде көпшiлiктi құраған ұйғыр ... ... ... ... ұрып-соға жөнелген. Баланың үстi-басын көгертiп сабаған
бұзақылардың бiрi: ...... ал жер – ... – деп,
айқайлаған. Мұны есiтiп қойған екi қазақ жiгiтi төбелеске ... ... ... ... ... ... ұлтаралық шиеленiске
ұласа жаздаған. Бiр қызығы, мақала авторы Е.Оралбаевтың айтуынша, әдетте
орысша сөйлейтiн жастар ... өз ана ... ... ... айта
жөнелiптi. Қазақтар ұйғыр ... ... ... ... бастағандар ұйғырша сөгiс айтқан. Шелекте ұйғырлар көп тұрады.
Содан болар, ұялы телефондар арқылы ... ... ... ... ... жастары артқа шегiнуге мәжбүр болған. Бұл ... ... ... из уйгурских подростков побежали в Дом культуры, где ... и ... ... ... объявили: «Казахи бьют ... с ... ... ... ... ... ... в несколько
раз. Их противники, теряя отдельных бойцов, стали ... ... ... этого побоища стал финал, когда оставшиеся на месте
драки уйгуры рассекли ухо ... ... и ... ... ... ... ... 19 қараша күнi Шелектiң Жiбек жолы және Исмаил Таиров
көшелерiнiң қиылысында қазақ ұлты мен ... ... ... ... ... болғанға ұқсайды. Мақалада шиеленiске екi жақтан 300-ден
астам адамның қатысқаны айтылады. Оларды басуға ... ... ... ... ... ... оңдап, екi жақтың ақсақалдарын тыңдаған жастар
бүлiк шығармаған. Сол күнi Шелек ауылдық ... ... ... ... ... Тiптi, мектептерде ата-аналар жиналыстары да ұйымдастырылғанға
ұқсайды. ... ... ... ...... ал жер ... – деп, жар ... жүргенiне қарағанда, мұндай тәрбиенiң қай жерден
алынып жатқаны белгiсiз: ұйғыр мектептерiнде ме, әлде үй-iшiнде ме?..
Бұл мәселе Парламент ... ... ... ... оқыс
оқиғаның анық-қанығын Iшкi iстер министрi Бауыржан Мұхамеджановтан сұраған
едi. Өз кезегiнде Бауыржан Мұхамеджанов Шелектегi жастар арасындағы ... ... ... ... анық-қанығы тексерiлiп, қылмыстық iс
қозғалғанын мәлiм еттi.
БҰЛ ДАУ – ЖЕР ДАУЫНА ҰЛАСПАЙ МА?!
Шелектегi жағдайға орай екi күн бойы жиын ... ұлт ... ... әлi ... ... бiр ... жердi иемденiп алу пиғылынан
арылмады ма деп сауал тастап отыр. «Ел ... ... ... ... ... ... орын ... оқиға – ойланатын жәйт.
Әлбетте Қазақстанда ұйғыр диаспорасы Қытайдың Шығыс ... ... ... де ... ... ... театры, ұйғыр газетi, тiптi,
Ұйғыр ауданы бар оларда... Бiрақ 1,5 ... ... бар ... ұлтарақтай
жер алу түгiлi ұйғырша сөйлеуге мүмкiндiк ала ... ... ... 15 ... ... қазақтың жерiне көз сүзiп отырған жоқ па деген
сауал ерiксiз туындайды. «Олар жер үшiн күрестi қазақ жерiне келгеннен ...... ... ұлт ... Бұл ... ... Құлбеков:
«1963 жылы Юсуповтың кезiнде ұйғырлар мұнда «Ұйғырстан» жасаймыз деп
бастама ... едi, бiз ... да ... ... ... ... ... – десе, «Желтоқсан жаңғырығы» қозғалысының төрағасы ... ... жылы 19 ... ... ... ... ұйғырлар жиналып,
Горбачевқа: «Алматы – ұйғырдың жерi, бұл жерде ұйғырлардың ... ... – деп, ... ...... Ендi, мiне, араға тағы 20 ... ... ... тағы бiр ... шықты. Сол баяғы – жер дауы емес пе?!
Кезiнде Қытайдан қашқын боп ... ... ... ... елiмiзде үлкен
саяси, мәдени күшке айналып барады. Билiкте де өкiлдерi бар. Бұл да болса,
қазақтың жақсылығы, қазақтың қонақжайлылығы емес пе?! ... бұл ... ... 20 жыл ... бас ... не ... «Желтоқсан
жаңғырығы» қозғалысының төрағасы Төлеген Әлжан былай дейдi: «1986 ... ... ... ... ... ... ұйғырлар жиынының
хаттамасының көшiрмесiн мен 1990 жылы ... ... ... Бұл ... 1996 жылы ... ... газетi де арнайы мақала
жазды. Яғни, ұйғырлардың бұрыннан өзiнiң алдына қойылған мақсаттарын қазiр
жүзеге асырып келе жатқаны рас. ... ... бiз ... жау ... ... ұрып-соғып, аузына сиiп кеткенi – бұлардың қазiр күшейiп
отырғанын аңғартпай ма?!» – ... ... ... ... ... ... ... айтуынша, жағдай ... ... ... алу ... Өз сөзiнде ол: «Бiрiншiден, Қонаев
кезiнде ... 250 ... ... ... кезiнде олардың саны 150-ге
дейiн қысқарды. Сондықтан экономикалық қажеттiлiктердi алға ... ... ... ... ... ... бiр бөлiгiн – Кеген ауданына,
екiншi бөлiгiн – Панфилов ауданына қосу керек едi. Екiншiден, ... ... ... екi ... бар. Олар – ... ... мен Ұйғыр
ауданы. Бұл не? Қазақ Республикасында қазақ ауданы бар деген сөз ... екi ... да атын ... ...... ... ... әлемдiк елдердiң мемлекет пен ұлт мүддесi үшiн ... алға ... ... ... әрбiр 20 жыл сайын диаспора
өкiлдерi бас ... ... бұл ... ... ... ... ... ойда.
Шелектегi оқиғаға байланысты ұлттық қозғалыстар екi күн бойы ... ... ... ... байланысты екiншi күнi өткен жиынға
«Ұлт тағдыры», «Халық дабылы» қозғалыстары мен ... ... ... ... қосылды. «Ұлт тағдыры» қозғалысының ... Дос ... ауыл ... ... деп жылы жауып қоюға болмайды. Өзбекстандағы
месхетин түрiк пен өзбек арасындағы кикiлжiң базардағы бiр аяқ ...... Ұлт ... ... ... ... ... түсiндiру
жұмыстарын жүргiзбек ниетте. Ең бастысы, олар екi аудан – Еңбекшiқазақ пен
Ұйғыр аудандарының атын өзгерту мәселесiн арнайы ... ... ...... жер – ... ... ұран ... Республикасының
Конституциясына қарсы. Бұл мәселемен де айналысу керек» – дейдi.
ТҮЙIН. Қазiр Қазақстан әлем ... ... ... дiнаралық
үндестiгiмен, баянды өмiрiмен мақтанады. Күнi бүгiнге дейiн бiз ... ... ғана ... қол ... отырмыз. «Қазақстан –
бiрлiгi жарасқан көпұлтты да көпдiндi ел» ... ... ... кездерi
бiртiндеп үгiтiлiп барады. Қазақстанның жер-жерiнде осы ... ... алып ... ... ... қазақ пен түрiк жұмысшылары төбелестi,
бiрнеше айдан соң, тап ... 15 ... ... ... ... кейбiр жастары кикiлжiң шығарды. Яғни, «елiмiзде ... әлем ... ... ... та, iс жүзiнде ұлтаралық жағдайдың қиындап
бара жатқанын осы ... ... ... ... ... бiз
Қазақстандағы диаспоралар iшiнде ұйғыр диаспорасын орыстан да ... ... – бiр, ...... ... Бiрақ бауырлас халық
өкiлдерiнiң ұлтаралық жағдайға қаяу түсiрерлiктей ... ... ... бар ... ... ... төбелеске көңiл аудармасқа да
болар едi, егерде жер мәселесi ... ... екi ... ұлт ... осы жағдай алшақтата түсуi мүмкiн.
Шелектiң лауазымды аға-көкелерi осы оқиғаға дейiн «бiздiң ... 58 ... ... өмiр ... деп мақтан тұтып жүрсе керек. Iс жүзiнде
жағдай басқаша екен. Осындай ұлт араздығын ... ... ... қоя берсек, күндердiң бiр күнi «үлкен жарылыс» болмасына кiм кепiл?!
Билiк 15 жыл бойы Қазақтың ... ... ... тiлi мен ... көңiл бөлмей келдi. Бүгiнде Қазақстандағы қазақ саны – 61 пайыздан
асады, қалғандары түрлi ... ... ... ... ... ... құқын билiк 15 жыл бойы аялап келдi. Шелектегi ...... ... қарсы жәйт емес пе?! Яки, Қазақ мүддесiн ойлайтын кез
жеттi.
Шелек ауылында жиналған қазақ ... ... ... ... ... ... ... етті
/Азаттық радиосы 19.12.06/
Нәйла СҰЛТАН
Желтоқсанның 16-сы күні ... ... ... ... ... орталық алаңға 300-ге тарта қазақ жастары жиналды. Оған ... ... 18-і мен 19-ы ... осы ... болған қазақ пен ұйғыр жастары
арасында орын алған кикілжің еді. Сол оқиға кезінде түрлі ... ... ... болысу мақсатында Шелек маңындағы елді ... ... ... ... ... ... ... оны әділ
жазалауды талап етті.
Желтоқсанның 16-сы күнгі Шелек ауылының орталық алаңына ... ... ... ... дені ... Таусүгір, Ащыбұлақ ауылдарынан
келген жастар екен. Осы ... ... ... ... келген Ащысай аулының
тұрғыны Жандос есімді ... ... ... ... ... «Азаттық»
тілшісіне былайша түсіндірді:
- Мұнда жастар халық намысы үшін ... ... ... естіп
отырсыздар, бір қазақтың басына дәрет ... ... ... ... ... ... ... жерде мұндай келеңсіздіктерге жол
бермейміз. Бізге жергілікті билік өкілдері ... ... ... отыр. Мұнда шамамен
300-400 адам жиналып отыр. Тағы жиналады.
Қазақстанда жарық көретін оппозициялық ... ... ... 7-сі күнгі санында қараша айының 18-і мен 19-ы күндері Шелек
ауылында қазақ пен ұйғыр жастары ... орын ... ... ... ... баласының құлағы кесіліп, оны соққыға жыққандардың дәрет сындырғаны
туралы жазған болатын. Бұл оқиға ауыл ... ... ... ... ... мына бір азамат:
- Бұл жерде ұлтқа бөліну жоқ. Бірақ, біздің талабымыз – оқиға кезінде
жазықсыз жандарды ... ... мен ... ... ... ... кеткендер заң алдында жауап беруі тиіс. Біздің мақсатымыз -
біздерді ... ... ... ... - ... ... ... салған
адамды тауып берсін. Қырық жыл бірге тұрдық қой.
Ал Таусүгір аулынан ... ... ... ... өз ... орынды
екендігін айтып отыр:
- Өзіміздің туып-өскен ауылымызды қорғауға келдік. Қазақстанға қастандық
жасаған ... біз ... ... ... ... ... 30 бен 40-тың арасындағы
азаматтарды да байқауға болады. Есімін айтудан бас ... жасы ... мына бір кісі өз ойын ... ... ... бізді Еңбекшіқазақ ауданының әкімі келіп тоқтатып отыр. Біз ол
кісінің үлкен басын сыйлап, кері ... ... Ал ... ... осы
ауданның бұрынғы әкімі болған Елепай ... ... кісі ... ... ... ... - ... жауап бересіңдер» деген. Сол кезде
бір рет тоқтап, біз ... ... ... ... ... қателік жасадық.
Үшінші жолы қателік қайталанбайды.
Осы жиын арасынан жастармен сөйлесуге келген Шелек аулының әкімі Алтай
Мәшекұлы ... ... ... ... бұл әрекетіне өз бағасын
былайша берді:
- Жастар біреудің құлағын кесіп, дәрет сындырып ... ... ... ... ... Оның бәрі - жалған. Ондай факт болған жоқ. Егер сол рас
болса, біз тиісті жаза ... ... айта ... ... ... жиналған жастар арасынан ұйғыр халқының
өкілдерін кездестіре алмадық. Алайда, Шелек аулындағы ұйғыр ... ... ... ... ... ... ... бұл мәселе
туралы әңгімелеп беруін сұраған едік:
- Жас балалар төбелесті екен деп, біз ... ... ... кір
келтірмейміз. Бір сөзбен айтқанда, ол - «бұзақылық». Біз осы ... ... ... ... жол ... Ұйғыр халқы мен қазақ халқы бір-
бірімен жақсы қарым-қатынаста болады.
Желтоқсанның 16-сы күнгі ауыл жастарының жиынын басуға 100-ге ... ... ... ... ... ... жабылып қалды. «Азаттық»
тілшісі Еңбекшіқазақ ауданының ішкі істер ... ... ... полиция майоры Самбат Алдабергенұлын әңгімеге тартқан еді.
- Жас балалар арасындағы төбелес. ... ... ... ... өрбіген. Қылмыстық істі 257-ші баптың 2-ші тармағына сәйкес қозғап
отырмыз. Тергеу болып жатыр. Барлығын анықтап, істі сотқа жібереміз, - ... ... ... ... аулында бүгінде 13 мыңға жуық қазақ, 10 мыңға тарта ұйғыр халқының
өкілдері тұрады. Бұл жолы ... ... ... ... қазақ жастары
ешқандай шиеленіске бармай тарқасты.
Лакшмиге өкпелеген ... 700 ... ... ауып барады
/Айқын 15.12.06/
Серік Сағынтай
Лакшми Митталға өтініш-арыз айтып, реті келсе ереуіл ұйымдастырудан
қажыған қарағандылық металлургтер енді тек ... ... ғана ... ... ... ... ... компаниясына жұмысқа тұруға өтініш жазып
отыр.
Череповецкіден Теміртауға келіп, кеншілерді «азғырған» «Северсталь»
өкілдері ... ... ... ... бір ... ... ... Стил Теміртау» металлургтерінің өтінішін қабылдауда. Бүгінге дейін
ресейлік кәсіпорынға ... 700 ... ... ... ... өзге
елге қоныс аударуға ниет білдіруінің басты себебі – ... ... ... ... ... ресми мәліметтер ... ... ... қоры ... жылы 27-30 пайызға өсті. Ал
қоңыр күздегі ... ... ... ... ... бойынша жалақы
жоғарылатылғанымен, қазақ кеншісінің айлығы орыс металлургтерінің ... ... аз ... отыр.
Ресейге біздің ең білікті мамандарымыз кетіп барады. Олардың алдынан
шығып, басалқы ... ... жоқ. ... ... ... деп ... Олар Митталдың құрғақ уәдесінен жалықты әбден. Жалақы өскен жоқ.
Ресми мәліметтерде өсірілді деп айтылғанымен, ... тағы ... ... ... ... ... ... бір айға жетпейді.
Ресейліктер жас мамандарды оқытқаннан көрі, сырттан ... ... ... ... ... жасап отыр, – дейді кеншілер кәсіподағының төрағасы
Виктор Дубин.
Ал Теміртаудағы «Северсталь» кеңсесінде жұмысқа алуға ... ... күн ... ... ... ... ... уәде қылып отырған жалақысы 500-600 доллардан асып ... Ал ... жасы 50 жас ... ... ... де қамтамасыз етуге,
тұрақты сыйақы беріп отыруға да ... ... ... Бұған сенбегендерге
деректі фильм де көрсетіп, уағыз айтады.
Ал 30 мыңға тарта жұмысшысы бар «Миттал Стил ... ... 10 ... ... ... да, алаңдамайтын сыңайлы. Себебі, кәсіпорын шарбағы
сыртында ... ... да аз ... ... компания жұмысшыларының
орташа жалақысы 370 долларды құрайды. ... ... қоры ... ... айналысатын компаниялар арасында, ең ... ... ... ... небары 11-орында ғана тұр.
Қалай болғанда да, «Арселорға» таласып, «Миттал Стилден» ... ... ... ... ... ... арқылы есе қайтарып
отырған жайы бар. Бұдан Лакшмидің мұрты да қисаймайды-ау, тек қазақ кеншісі
өз ... ... ... бас ... шет елге қарай аттың басын бұрып
барады...
ДЕПУТАТТЫҚ МӘЛIМДЕМЕ
/Түркістан 15.12.06/
Мұхтар ШАХАНОВ, ... ... ... ... ... ДА БАЛАБАҚШАЛАР ТУРАЛЫ
Депутат мырзалар! «Айта-айта Алтайды, Жамал апай қартайды» ... ... әзiл ... тағы да еске ... шара жоқ. Қазақстанда балабақша
жыры әлi толастар емес. Бұл туралы ... рет ... ... ... жек ... ... ... биылғы жылға балабақшаларды
мемлекет есебiнен қаржыландыруға 1 миллиард теңге ақша бөлдiргенбiз. Сол
үшiн ... ... ... ... ... та ... Мәселенiң
байыбына тереңдей үңiлсек мұңлы, күлкiлi жайларға тап болатынымызды бұрын
да айттық, ... ... ... құлақтар құлықсыздық танытумен келе
жатқандықтан тағы да қайталауға тура келедi.
1997 жылы ... ... ... ... ... жол ... ... жалған мәлiмет бойынша 1100 балабақша ғана
жекешелендiрiлген. Яғни ... ... бiр шиша ... ... ... ... бiз бұл ... өтiрiк екенiн әйгiледiк. Сол тұста
Алматы облысына iс-сапарға барып осы ... ... 647 ... ... көз ... ... ой келдi. Егер бiр
облыста осыншама бөбек үйлерi қолды болса онда облыс-қалалар үкiмет ... ... ... ... ... бе? Астанаға оралысымен Бiлiм және
ғылым министрi Б.Әйтiмова ханымға депутаттық сұраныс ... едiм, ... ... үйi 1100 ... 2601 ... жаңа мәлiмет ұсынды.
Өкiнiшке қарай, арамыздағы жасырынбақ
ойыны әлi ... ... ... ғана бiр ... ... ... 1991 жылы
Қазақстанда 8881 мектеп жасына дейiнгi ... ... ... екен. Яғни балабақшалар сол ... ... 46,6 ... Бұл ... жасыру кiмге тиiмдi? Мемлекеттiк тiлiмiздiң қазiргi
мүшкiл халге ... ... ... балабақшалардың жойылуына тiкелей
байланысты екенi даусыз.
Қазiр республикамызда 700-800 мыңнан астам жас ... ... ... ... төлем ақының тым асқақтап кетуi себептi үйiнде отыр. Оның
үстiне қазiр перзентiңiздi парасыз балабақшаға ... ... ... мен «Парақорлық эпидемиясы» атты мәлiмдеме жарияладым. ... ... ... ... ... ... кезiктiрмедiм. Үкiметiмiздiң
келесi жылға балабақша салуға бөлген қаржысы күлкi шақырады. Тiптi Ұлы Отан
соғысы жылдары, яғни, елiмiз үшiн ең қиын ... ... 188 ... ... ... ... ... сауық-сайран, казино-мазиноға арналған үй-
құрылыстарын азайтып, осы салаға ... ... ...... ... дейiнгi жас өскiндердi тәрбиелеу iсiнде мемлекеттiк жүйе
жоқ. Бұл мiндет негiзiнен жергiлiктi билiкке ... ... ... ... деп ... Бiлiм және ... ... күнi бүгiнге
дейiн қанша балабақшаның жекешеленгенiн ... бас ... ... ... ... да осы жүйесiздiктiң әсерi жоқ емес. Сондықтан ... ... ... бала ... ... ... ... және оны
дәйектi түрде бiр орталықтан бақылап, басқарып отыру үшiн Бiлiм және ... ... ... ... комитет ашу керек. Ұзын ... бұл ... ... ... ... Парламент қабырғасына
Бiлiм және ғылым министрi Бiрғаным Әйтiмова ханымды шақырып осы елiмiз ... ... ... ... төңiрегiнде жан-жақты талқылау ұйымдастыруды
ұсынамын.
6 желтоқсан 2006 ж.
Астана, ҚР Парламент Мәжiлiсiнiң үйi.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іскери журналистика71 бет
Бұқаралық ақпарат құралдары - қоғамдағы төртінші билік25 бет
Жарнаманың банк қызметінде алатын орыны34 бет
Қазіргі қазақ тіліндегі окказионал фразеологизмдер120 бет
Қазақстан мен Ұлыбритания бұқаралық ақпарат құралдарындағы ұлттық мүдде мәселелерінің берілу ерекшеліктері56 бет
Іргелі елге – ізгі заңнама5 бет
«Айқап» журналы8 бет
«Қазақ» газетінің шығу тарихы4 бет
Абай Құнанбайұлы. (1845-1904)3 бет
Абайдың әдеби мұрасы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь