2006 жылдың 11 мен 16-желтоқсан айында жарық көрген қазақ тілді бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасы парламенті мәжілісінің қызметі туралы жарияланымдарға шолу


МАЗМҰНЫ



ЗАҢШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ


Журналистер конгрессі жобасын жасаған БАҚ жөніндегі заң жобасы қаңтарда парламентке енгізіледі (толықтырылған нұсқа) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4


Мәжіліс ойын бизнесі туралы заң жобасын мақұлдады ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

Мәжіліс Кеден кодексіне енгізілетін түзетулерді мақұлдады ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

Парламент заңнамаға техникалық реттеу мәселелері бойынша
енгізілетін түзетулерді қабылдады ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7


МАҚАЛАЛАР МЕН СҰХБАТТАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 8.36


ДЕПУТАТТЫҚ МӘЛІМДЕМЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 37.38
Ақпараттық-талдау бөлімі сіздердің назарларыңызға «Бұқаралық ақпарат құралдары Парламент туралы» атты қазақ баспасөзіне шолудың электронды нұсқасын ұсынады. Шолуға ақпараттық агенттіктермен, республикалық теле-радио құралдары және газеттерге шыққан 20-дан астам жарияланымдар енгізілген.

Осы аралықтағы баспасөз беттерінде, бұқаралық ақпарат құралдары туралы заң жобасы парламенттің қарауына 2007-жылдың қаңтар айында ұсынылғаны, Мәжіліс депутаттары Кеден кодексіне енгізілетін түзетулерді және "Қазақстан Республикасындағы ойын бизнесі туралы", "Ойын бизнесіне қатысты мәселелер бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заңдардың жобаларын екінші оқылымда мақұлдағаны туралы мақалалар, жаңалықтар жарық көрген. Парламент заңнамаға техникалық реттеу мәселелері бойынша енгізілетін түзетулерді қабылдағаны жөнінде, сондай-ақ, басылымдарда Қазақстан журналистері конгрессінің атқару комитетінің төрайымы болып Дариға Назарбаева қайта сайланғаны, Мәжілісте “Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы” заң жобасы бойынша дөңгелек үстел өткені туралы жазылған.
«Егемен Қазақстан» басылымы, Мәжіліс өзінің тәуелсіздік мерекесіне дейінгі соңғы жалпы отырысын кеше желтоқсан құрбандарына тағзым етіп, бір минуттық үзіліс жариялаудан бастағанын жазады. Басылым арқалы ақын, Мәжіліс депутаты Мұхтар Шаханов түскі жарты сағаттық үзіліс кезінде өзінің “Желтоқсан эпопеясы” атты жаңа кітабын көпшілікке таныстырып өткенін жеткізеді. Мақалада “Тұрғын үй қатынастары туралы” Заңға енгізілетін толық¬тырулар жобасын депутат Шай¬мерден Оразалинов таныстырғаны сөз етілген. «Аталған толықтыруларда негізінен бір кездері иесіз қалған жекелеген пәтерлердің, көп қабатты үйлер мен тіпті орамдардың мәселесін ше¬шуді соттың шешімімен жер¬гілікті атқарушы органдардың құзі¬ретіне беру көзделген. Осылайша тұрғын үй қорының сақталуы қамтамасыз етілетін болды» деп жазады республикалық басылым.
Желтоқсанның 20 жылдығына орай «Желтоқсанға қатысты үлкен әділетсіздік бар екенін басында-ақ білгенбіз» деген тақырыппен шығып, «Ұлтқа өкпелеуге болмайды» деген киелі сөзбен аяқталған «Айқын» басылымына Мұхтар Шаханов пен журналист Назира Байырбектің сұхбаты жарық көрген. Сұхбатта «Метель» операциясының сыналу себебі және желтоқсан оқиғасын зерттеуден басталған шындықтар туралы айтылған. Бұдан басқа Мұхтар Шаханов рухани тәуелсіздікке қол жеткізу үшін бізге не керек, ұлттық идеологияның жоқтығы, латын әліпбиіне көшу мәселесі тіл мәселесіне қалай ықпал ететіні туралы сауалдар жауап берген.
«Айқын» басылымында «Министр билікке ұмтылған ұйымдасқан қылмыс басшыларымен күресті қатайта түспек» деген мақала шыққан. Онда Ішкі істер министрлігінде ҚР Парламенті депутаттарының қатысуымен өткен көшпелі Үкімет сағаты жөнінде жазылған. «Еліміздің бас тәртіп сақшысы депутаттарды Қазақстандағы криминогендік жағдай және қоғамдық қауіпсіздікті сақтау мақсатында қылмысқа қарсы күрес бойынша атқарылып жатқан шаралармен таныстырды.
Сонымен қатар, Үкімет отырысында депутаттар ішкі істер органдарының қызметінде пайдаланылатын соңғы үлгідегі арнайы техникалармен танысты. Атап айтар болсақ, халық қалаулыларына жылжымалы полиция қосыны, су атқыш құрылғылар, жаппай тәртіпсіздікке қарсы қолданылатын жүйелер мен борттық компьютермен жабдықталған автопатрульдер көрсетілді. Және де қызметтік іздестіру иттермен қамтамасыз етілген жаяу патруль, жол-көлік оқиғасы кезінде қолданылатын мобильді фотогранамотерлік кешен, әуе күзетіне арналған «Робинзон-44» тікұшағы таныстырылды» деп жазады «Айқын» газеті.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




2006 жылдың 11 мен 16-желтоқсан айында жарық көрген қазақ тілді
бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасы Парламенті
Мәжілісінің қызметі туралы жарияланымдарға
ШОЛУ

Құрметті оқырман!

Ақпараттық-талдау бөлімі сіздердің назарларыңызға Бұқаралық ақпарат
құралдары Парламент туралы атты қазақ баспасөзіне шолудың электронды
нұсқасын ұсынады. Шолуға ақпараттық агенттіктермен, республикалық теле-
радио құралдары және газеттерге шыққан 20-дан астам жарияланымдар
енгізілген.

ОСЫ АРАЛЫҚТАҒЫ БАСПАСӨЗ БЕТТЕРІНДЕ, БҰҚАРАЛЫҚ АҚПАРАТ
ҚҰРАЛДАРЫ ТУРАЛЫ ЗАҢ ЖОБАСЫ ПАРЛАМЕНТТІҢ ҚАРАУЫНА 2007-ЖЫЛДЫҢ ҚАҢТАР АЙЫНДА
ҰСЫНЫЛҒАНЫ, МӘЖІЛІС ДЕПУТАТТАРЫ КЕДЕН КОДЕКСІНЕ ЕНГІЗІЛЕТІН ТҮЗЕТУЛЕРДІ
ЖӘНЕ "ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ОЙЫН БИЗНЕСІ ТУРАЛЫ", "ОЙЫН БИЗНЕСІНЕ
ҚАТЫСТЫ МӘСЕЛЕЛЕР БОЙЫНША КЕЙБІР ЗАҢНАМАЛЫҚ АКТІЛЕРГЕ ӨЗГЕРІСТЕР МЕН
ТОЛЫҚТЫРУЛАР ЕНГІЗУ ТУРАЛЫ" ЗАҢДАРДЫҢ ЖОБАЛАРЫН ЕКІНШІ ОҚЫЛЫМДА МАҚҰЛДАҒАНЫ
ТУРАЛЫ МАҚАЛАЛАР, ЖАҢАЛЫҚТАР ЖАРЫҚ КӨРГЕН. ПАРЛАМЕНТ ЗАҢНАМАҒА ТЕХНИКАЛЫҚ
РЕТТЕУ МӘСЕЛЕЛЕРІ БОЙЫНША ЕНГІЗІЛЕТІН ТҮЗЕТУЛЕРДІ ҚАБЫЛДАҒАНЫ ЖӨНІНДЕ,
СОНДАЙ-АҚ, БАСЫЛЫМДАРДА ҚАЗАҚСТАН ЖУРНАЛИСТЕРІ КОНГРЕССІНІҢ АТҚАРУ
КОМИТЕТІНІҢ ТӨРАЙЫМЫ БОЛЫП ДАРИҒА НАЗАРБАЕВА ҚАЙТА САЙЛАНҒАНЫ, МӘЖІЛІСТЕ
“ТАМАҚ ӨНІМДЕРІНІҢ ҚАУІПСІЗДІГІ ТУРАЛЫ” ЗАҢ ЖОБАСЫ БОЙЫНША ДӨҢГЕЛЕК ҮСТЕЛ
ӨТКЕНІ ТУРАЛЫ ЖАЗЫЛҒАН.
ЕГЕМЕН ҚАЗАҚСТАН БАСЫЛЫМЫ, МӘЖІЛІС ӨЗІНІҢ ТӘУЕЛСІЗДІК МЕРЕКЕСІНЕ
ДЕЙІНГІ СОҢҒЫ ЖАЛПЫ ОТЫРЫСЫН КЕШЕ ЖЕЛТОҚСАН ҚҰРБАНДАРЫНА ТАҒЗЫМ ЕТІП, БІР
МИНУТТЫҚ ҮЗІЛІС ЖАРИЯЛАУДАН БАСТАҒАНЫН ЖАЗАДЫ. БАСЫЛЫМ АРҚАЛЫ АҚЫН, МӘЖІЛІС
ДЕПУТАТЫ МҰХТАР ШАХАНОВ ТҮСКІ ЖАРТЫ САҒАТТЫҚ ҮЗІЛІС КЕЗІНДЕ ӨЗІНІҢ
“ЖЕЛТОҚСАН ЭПОПЕЯСЫ” АТТЫ ЖАҢА КІТАБЫН КӨПШІЛІККЕ ТАНЫСТЫРЫП ӨТКЕНІН
ЖЕТКІЗЕДІ. МАҚАЛАДА “ТҰРҒЫН ҮЙ ҚАТЫНАСТАРЫ ТУРАЛЫ” ЗАҢҒА ЕНГІЗІЛЕТІН
ТОЛЫҚТЫРУЛАР ЖОБАСЫН ДЕПУТАТ ШАЙМЕРДЕН ОРАЗАЛИНОВ ТАНЫСТЫРҒАНЫ СӨЗ ЕТІЛГЕН.
АТАЛҒАН ТОЛЫҚТЫРУЛАРДА НЕГІЗІНЕН БІР КЕЗДЕРІ ИЕСІЗ ҚАЛҒАН ЖЕКЕЛЕГЕН
ПӘТЕРЛЕРДІҢ, КӨП ҚАБАТТЫ ҮЙЛЕР МЕН ТІПТІ ОРАМДАРДЫҢ МӘСЕЛЕСІН ШЕШУДІ СОТТЫҢ
ШЕШІМІМЕН ЖЕРГІЛІКТІ АТҚАРУШЫ ОРГАНДАРДЫҢ ҚҰЗІРЕТІНЕ БЕРУ КӨЗДЕЛГЕН.
ОСЫЛАЙША ТҰРҒЫН ҮЙ ҚОРЫНЫҢ САҚТАЛУЫ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТІЛЕТІН БОЛДЫ ДЕП ЖАЗАДЫ
РЕСПУБЛИКАЛЫҚ БАСЫЛЫМ.
Желтоқсанның 20 жылдығына орай Желтоқсанға қатысты үлкен әділетсіздік
бар екенін басында-ақ білгенбіз деген тақырыппен шығып, Ұлтқа өкпелеуге
болмайды деген киелі сөзбен аяқталған Айқын басылымына Мұхтар Шаханов
пен журналист Назира Байырбектің сұхбаты жарық көрген. Сұхбатта Метель
операциясының сыналу себебі және желтоқсан оқиғасын зерттеуден басталған
шындықтар туралы айтылған. Бұдан басқа Мұхтар Шаханов рухани тәуелсіздікке
қол жеткізу үшін бізге не керек, ұлттық идеологияның жоқтығы, латын
әліпбиіне көшу мәселесі тіл мәселесіне қалай ықпал ететіні туралы сауалдар
жауап берген.
Айқын басылымында Министр билікке ұмтылған ұйымдасқан қылмыс
басшыларымен күресті қатайта түспек деген мақала шыққан. Онда Ішкі істер
министрлігінде ҚР Парламенті депутаттарының қатысуымен өткен көшпелі Үкімет
сағаты жөнінде жазылған. Еліміздің бас тәртіп сақшысы депутаттарды
Қазақстандағы криминогендік жағдай және қоғамдық қауіпсіздікті сақтау
мақсатында қылмысқа қарсы күрес бойынша атқарылып жатқан шаралармен
таныстырды.
Сонымен қатар, Үкімет отырысында депутаттар ішкі істер органдарының
қызметінде пайдаланылатын соңғы үлгідегі арнайы техникалармен танысты. Атап
айтар болсақ, халық қалаулыларына жылжымалы полиция қосыны, су атқыш
құрылғылар, жаппай тәртіпсіздікке қарсы қолданылатын жүйелер мен борттық
компьютермен жабдықталған автопатрульдер көрсетілді. Және де қызметтік
іздестіру иттермен қамтамасыз етілген жаяу патруль, жол-көлік оқиғасы
кезінде қолданылатын мобильді фотогранамотерлік кешен, әуе күзетіне
арналған Робинзон-44 тікұшағы таныстырылды деп жазады Айқын газеті.
Егемен Қазақстан басылымы Мәжілісте “Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі
туралы” заң жобасы бойынша дөңгелек үстел болғанын, шараға Еуропалық Одақ
өкілдері “Қазақстан Республикасы мен Еуропалық Одақ арасындағы
ынтымақтастық пен әріптестік туралы келісімді жүзеге асыру” аясында
қатысқанын хабарлайды.  Еуропалық Одақ тарапынан қаржыландырылып отырған
жоба негізінен заң шығару үдерістерін реформалауды, саяси, техникалық және
заңдылық тәсілдерді жетілдіре түсіп, оларды ЕО стандарттарына лайықтау үшін
тәуелсіз сараптама жүргізуді көздейді.
Еліміздің тамақ өнімдері қауіпсіздігін реттейтін нормативтік базасы ЕО
заңнамасынан алшақ жатыр. Сондықтан да тамақ өнімдерінің қауіпсіздігін
қамтамасыз ету үшін халықаралық талаптарды (стандарттарды) енгізген дұрыс.
Еліміз келесі жылы БСҰ-ға кіретін болса, тамақ өнімдерін шығаратын
кәсіпорындар халықаралық талаптардың салмағын сезіне бастамақ делінген бұл
хабарламада.
Бұдан басқа, Ел Тәуелсіздігінің 15 жылдық мерекесіне байланысты
Парламент оның заң шығарушылық қызметі деген бас тақырыппен Егемен
Қазақстан басылымына Парламент Мәжілісінің депутаты, экономика
ғылымдарының кандидаты Төлебек Қосмамбетовтің мақаласы жарық көрген.
Мақалада 1999 жылдан, екінші сайланымдағы депутаттардың жұмысының
басталуымен республикада біртіндеп экономикалық өсу, әлеуметтік ахуалдың
жақсару кезеңі басталғаны, тиісінше, елдің орнықты дамуы үшін берік негіз
болуға қабілетті неғұрлым іргелі және стратегиялық қарымды заңдарға деген
қажеттілік пайда болғаны айтылған.
Автор бұдан өзге Осындай маңызды заңдардың қабылдануы коммуналдық
саланың, әсіресе, ТМД-да алғаш рет жинақтаушы зейнетақы жүйесі қызметінің
негізін қалаған зейнетақы реформасы заң жүзінде қамтамасыз етілген 90-шы
жылдардың екінші жартысынан бастау алғанын айтуға болады.
ХХІ ғасыр шебі электр энергиясы кешенін тиімді ырықтандырумен бедерленді,
банк секторының реформасы аяқталып, ол халықтың отандық банктерге сенімінің
қалпына келуі негізінде жеткілікті пәрменді несие-қаржы жүйесін жасауға
мүмкіндік берді деген пікірлерімен бөліседі.
Осы апта ішінде басылымдарда Мәжiлiс депутаты Ерасыл Әбiлқасымов көтерген
Шелектегi оқиғаға қатысты мақалаларда жарияланған. Азаттық радиосы бұл
мәселе туралы майда-шүйде диаспоралардың құқын билiк 15 жыл бойы аялап
келгенін, Шелектегi оқиға – сол билiктiң жақсылығына қарсы жәйт емес пе?!
Яки, Қазақ мүддесiн ойлайтын кез жеттi деген түйінге келген.

Шолуды Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің

Ақпараттық-талдау бөлімінің қызметкері Ақтоқты Түсіп дайындаған.

МАЗМҰНЫ

ЗАҢШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ

Журналистер конгрессі жобасын жасаған БАҚ жөніндегі заң жобасы қаңтарда
парламентке енгізіледі (толықтырылған нұсқа)
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

Мәжіліс ойын бизнесі туралы заң жобасын мақұлдады
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

Мәжіліс Кеден кодексіне енгізілетін түзетулерді мақұлдады
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

Парламент заңнамаға техникалық реттеу мәселелері бойынша
ЕНГІЗІЛЕТІН ТҮЗЕТУЛЕРДІ ҚАБЫЛДАДЫ
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... ... ... ... 7

МАҚАЛАЛАР МЕН СҰХБАТТАР
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... .. 8-36

ДЕПУТАТТЫҚ МӘЛІМДЕМЕ
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... ... .. 37-38

ЗАҢШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ

Журналистер конгрессі жобасын жасаған БАҚ жөніндегі заң жобасы қаңтарда
парламентке енгізіледі (толықтырылған нұсқа)

Gazeta.kz 12.12.06
Kazakhstan Today.
Журналистер Конгрессі әзірлеген бұқаралық ақпарат құралдары туралы заң
жобасы парламенттің қарауына 2007-жылдың қаңтар айында ұсынылады. Бұл
жөнінде Астанада өткен баспасөз мәслихатында журналистер Конгрессі атқару
комитетінің төраймы Дариға Назарбаева мәлімдеді, деп хабарлайды Kazakhstan
Today агенттігінің тілшісі.
"Біз қаңтар айында заң жобасын парламентке ұсынуды жоспарлап отырмыз",-
деді Д.Назарбаева.
Оның айтуынша, осыдан сәл ертерек ұсынылған заң жобасы "екінші мәрте
парламенттен қайтарылды, себебі жобада техникалық сәйкессіздіктер
жіберілген".
Бұдан бұрын да хабарлағанымыздай, мәжілістің бір топ депутаты Қазақстан
журналистер конгрессі жобасын жасаған аталмыш заң жобасын 2006-жылдың
маусым айында парламентке енгізген. Алайда, үкімет тарапынан оларға кері
қорытынды жасалуға байланысты құжаттар кері қайтарып алынған. "Бұқаралық
ақпарат құралдары жөніндегі" заң жобасы мен "БАҚ мәселелері бойынша ҚР
кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заң
жобасы 2006-жылдың қараша айында парламентке қайта ұсынылды. Мәжіліс
депутаты Дарья Клебанованың айтуынша, "үкіметтен кері қайтқаннан кейін заң
жобалары үкімет тарапынан айтылған ұсыныстар мен ескертулерді ескеру
негізінде түзетілді".
Заң жобасына телехабарлар мен радиохабарларын таратуды ұйымдастыруға,
соның ішінде аталмыш қызметке лицензия беруге қатысты бүтін бір тарау
енгізілген. Ал қолданыстағы заңнама электрондық БАҚ саласындағы қарым-
қанынастарды жартылай ғана реттейді.
Сонымен бірге ақпарат алу және тарату еркіндігін қорғайтын нормалар
күшейтілген. "Заң жобасын жасаушылардың пайымдауынша, бұл әрбір азаматқа
өзінің көзқарастары, пайым-пікірлері мен сын сипатындағы тұжырымдарын ашық
ортаға сала алуына қажетті құқықтық негіз қалауға мүмкіндік береді".
Сонымен бірге заң жобасының нормаларымен қандайбір бұқаралық ақпарат
құралының түріне монополиялық үстемдік орнатуға тыйым салынады.
Заң жобасында "ар-ұжданды қорғау институты жетілдірілген. Бұл қоғам мен
әрбір адамды жалған жала жабу мен кемсітуден қорғауға, бұқаралық ақпарат
құралдары арқылы жауап беру мен жоққа шығару құқығын жүзеге асыруға
мүмкіндік береді".
Сонымен бірге сөз бостандығын бас пайдасына жаратуға жол бермеуге
бағытталған нормалар күшейтіледі. Мемлекеттің ақпараттық қауіпсіздігін
қамтамасыз етуге тиіс арнаулы бап енгізілді.
Бұған қоса мемлекеттік және бейресми ұйымдардың ашықтығын арттыру
көзделген. "Егер бұқаралық ақпарат құралдарында олардың атына қандайбір сын
айтылған жағдайда қоғам сын садағына іліккен жайтқа қатысты түсініктеме
алудан құқылы", деп санайды Д.Клебанова.
Депутаттың айтуынша, заң жобасының нормаларымен бұқаралық ақпарат
құралдарын тіркеудің рұқсатнама-хабарлама беру принципі енгізілумен бірге
сондай-ақ, БАҚ-тың іс-қызметін уақытша тоқтата тұру мен мәжбүрлі доғару
негіздері аса ауыр құқық бұзушылықтар жасау оқиғаларымен шектеледі.
Заң жобасына бұған қоса қазақ тілін дамытуды ынталандыратын нормалар
енгізілген.

Мәжіліс ойын бизнесі туралы заң жобасын мақұлдады

Gazeta.kz 13.12.06
Kazakhstan Today.
Бүгін өткен мәжілістің жалпы отырысында депутаттар "Қазақстан
Республикасындағы ойын бизнесі туралы" және "Ойын бизнесіне қатысты
мәселелер бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар
енгізу туралы" заңдардың жобаларын екінші оқылымда мақұлдады, деп
хабарлайды Kazakhstan Today тілшісі.
Мәжілістің экономикалық реформалар және аймақтық даму жөніндегі
комитетінің қорытындысында атап көрсетілгеніндей, депутатар тарапынан
ұсынылған ұсыныстар мен ескертпелер "негізінен редакциялық сипатта және
олар заң жобаларының жекелеген нормаларын жақсартуға және нақтылауға,
сондай-ақ, оларды заңгерлік техника талаптарымен сәйкестендіруге
байланысты". Сондай-ақ, "Қазақстан Республикасындағы ойын бизнесі туралы"
заң жобасында "ойын бизнесі орналасатын орын ретінде Қапшағай және Щучинск
қаласы анықталды. Өйткені, Қапшағай су қоймасының оң жағалауы әкімшілік-
аумақтық бірліктер санатына жатпайды",- делінген қорытындыда.
Бұдан бұрын да хабарлағанымыздай, ""Қазақстан Республикасындағы ойын
бизнесі туралы" заң жобасында ойын бизнесі нысандарының орналасатын жері,
қызметті жүзеге асыруға қатысты жалпылама талаптар, лицензия алуға қажетті
квалификациялық талаптар, құмар ойындарына арналған нысандарға бару
тәртіптері секілді нақты шаралар белгіленген",- деді заң жобасын
депутаттарға таныстырған еліміздің қаржы министрі Наталья Коржова.
Ұсынылған заң жобасына сәйкес, Қазақстанда букмекерлік конторалар мен
тотализаторлардың жұмыс істеуіне рұқсат беріледі. Ойынханалар мен ойын
автоматтары залдары тек арнаулы аймақтарда ғана, атап айтсақ, Қапшағай су
қоймасының оң жағалауы мен Ақмола облысының Щучинск ауданында ғана
орналасады. "Оларды республиканың басқа аймақтарында орналастыруға заң
жобасымен тыйым салынады",- деді министр.
Заң жобасының көмегімен сондай-ақ жабдықтардың санына да шектеу қойылмақ.
Мәселен, ойынханада 20-дан кем емес үстел, ал ойын автоматтарына арналған
залдарда 50-ден кеме емес автомат орнатылуға және олар жаппай
сертификатталған болуға тиіс. Заң жобасы ережелеріне сәйкес, кассалар мен
ойын орындары бейнежазба жүйелерімен жабдықталуға және ондағы ақпараттар 7-
ден кем емес күн сақталуға тиіс.
"Лицензия алу үшін ойын бизнесін ұйымдастырушының иелігінде жеке
меншіктегі немесе басқа да қандайбір заңды негізде ғимараты, жеке
меншіктегі ойын жабдықтары, клиенттер мен құмар ойындары орындарында жұмыс
істейтін қызметкерлердің жеке қауіпсіздігін қамтамасыз ететін күзет қызметі
болуға тиіс",- деді министр.
Сонымен бірге ойынхана немесе букмекерлік контораның қожайынының қолында
қызмет түріне байланысты болып келетін ақшалай резерв қор болуға тиіс.
"Ойынханалар мен ойын автоматтарына арналған залдар үшін бұл қор 26 млн.
теңге, ал букмекерлік конторалар үшін 10 млн. теңге, тотализаторлар үшін 5
млн. теңге көлемінде болуға тиіс",- деді Н.Коржова.
Заң жобасында көрсетілгендей, әрбір ойын мекемесі лицензия алуға тиіс,
лицензия мерзімі 10 жылмен белгіленеді.
"Ойын бизнесіне қатысты мәселелер бойынша кейбір заңнамалық актілерге
өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заң жобасымен Салық және
Бюджеттік кодекстерге өзгерістер енгізіледі. Атап айтсақ, ойын бизнесіне
арнаулы салық енгізілмек. "Салық әрбір жабдық санына қарай төленеді. Бұған
қоса мекеменің арнайы белгіленген минимумға үстеме тапқан кірісінен қосымша
төлем алынады. Ол заңсыз жолмен тапқан кірісті "ақтап алуға" және
лаңкестікті қаржыландыруға қарсы күрес мақсатымен енгізіліп отыр",- деді
Н.Коржова.
Заң жобасымен құмар ойындарына қатысушыға рұқсат берілетін шектеу 21
жастан басталады.
Аталмыш заңдар 2007-жылдың 1-қаңтарынан бастап күшіне еннеді деп
күтілуде.
Заң жобалары сенаттың талқысына ұсынылды.

Мәжіліс Кеден кодексіне енгізілетін түзетулерді мақұлдады

Gazeta.kz 13.12.06
 Kazakhstan Today.
Бүгін өткен мәжілістің жалпы отырысында депутаттар "Кеден кодексіне
өзгерістер енгізу туралы" заң жобасын алғашқы оқылымда мақұлдады, деп
хабарлайды Kazakhstan Today тілшісі.
"Заң жобасының басты мақсаты - кеден заңнамасының нормаларын Дүниежүзілік
сауда ұйымының талаптарына сәйкестендіруге бағытталады",- деді заң жобасын
депутаттарға таныстырған өаржы министрі Наталья Коржова.
Атап айтсақ, заң жобасымен тауарды шығарған елі анықталмаған жағдайда
елге әкелінген тауардан кедендік баж салығын екі еселенген көлемде алу
жөніндегі норма алып тасталды.
Бұған қоса шекара арқылы өтетін тауарлардың кедендік құны бойынша алдын-
ала шешім беру жөніндегі тәртіп алынды. "Осынау өзгерісті енгізудің
орындылығы тауарлардың кедендік құнының тауарды экспортқа шығарғанда оны
импорттаған елде сол тауарды сату құнына немесе сатылуға тиісті құнына
негізделетіндігіне байланысты",- деді Н.Коржова.
Заң жобасы екінші оқылымға дайындау үшін салалық комитетке жолданды.

Парламент заңнамаға техникалық реттеу мәселелері бойынша енгізілетін
түзетулерді қабылдады

Gazeta.kz 13.12.06
Kazakhstan Today.
Бүгін өткен мәжілістің жалпы отырысында депутаттар "Қазақстан
Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне техникалық реттеу мәселелері
бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі" заң жобасына сенат
тарапынан енгізілген түзетулермен келісті, деп хабарлайды Kazakhstan Today
тілшісі.
"Сенаттан 88 позиция бойынша ұсыныстар келіп түсті. Оның 25-і редакциялық
және нақтылау сипатында. 33 ұсыныс заң жобасы нормаларын заңгерлік техника
талаптарына сәйкестендіруге бағытталған. Тұжырымдамалық сипаттағы
ескертулер мен ұсыныстар жоқ. Сол себепті комитет сенаттың түзетулерін
қолдап, заң жобасын қабылдауды ұсынады",- деді палатаның жалпы отырсында
сөз сөйлеген мәжіліс депутаты Шаймерден Оразалинов.
Регламентке сәйкес, заң қабылданды деп танылып, мемлекет басшысының
қол қоюына жолданды.
Бұдан бұрын да хабарлағанымыздай, заң жобасының басты идеясы өнім мен
оның тіршілік циклі процестеріне

қойылатын міндетті және нұсқамалық талаптардың белгілеу мен қолдану
мәселелеріне халықаралық тәжірибе мен нарықтық экономика талаптарына сай
келетін жаңаша көзқарастарды қолданысқа енгізуге саяды.
Құжатқа сәйкес, заң жобасының мақсаты "мемлекет тарапынан өнім мен оның
тіршілік циклі процестеріне адамның өмірі денсаулығына және қоршаған ортаға
қауіпсіздігін қамтамасыз ететіндей біртұтас талаптарды белгілеу; өнімнің
адам денсаулығы мен өміріне қатер төндірмеуін қамтамасыз етуге жағдай
жасау" болып табылады. Сонымен бірге заң жобасы нормаларымен "үкімет пен
басқа да мемлекеттік мекемелердің техникалық реттеу мәселелері бойынша
құзыреті аясын шектеу; сауда-саттық жолындағы әкімшілік және техникалық
тосқауылдарды жоюға түрткі болу" мүмкіндігі жүзеге асады.
Қазақстанда техникалық реттеудің жаңа жүйесіне көшуді 2010-жылы аяқтау
межеленген.

МАҚАЛАЛАР МЕН СҰХБАТТАР

Қазақстан журналистерінің конгрессі республикада қоғамдық телевидение
құру тұжырымдамасын әзірлеуде

Gazeta.kz 12.12.06
Kazakhstan Today.
Қазақстан журналистері Конгрессі республикада қоғамдық телевидение құру
тұжырымдамасын әзірлеуде. Бұл жөнінде бүгін Астанада өткен баспасөз
мәслихатында Қазақстан журналистері Конгресі атқару комитетінің төрайымы
Дариға Назарбаева мәлімдеді, деп хабарлайды Kazakhstan Today агенттігінің
тілшісі.
"Ең маңызды мәселе - қоғамдық телевидениені қаржыландыру көзі",-деп атап
өтті Д.Назарбаева. Оның айтуынша, қоғамдық телевидениені қаржыландырудың үш
жолы бар: абоненттік төлем, энергетиктердің аударатын қаражаты және
мемлекет тарапынан қолдау.
"Үшінші жолы(мемлекеттік қолдау-Kazakhstan Today агенттігінің ескертуі)
мүлдем тиімсіз, мемлекеттің араласуы "Қазақстан-1" немесе басқа мемлекеттік
телеарналарға ұқсас телеарна құруға әкеп соғады",-дейді Д.Назарбаева. Оның
пікірінше, қоғамдық телеарнаны қаржыландыру моделін "алдыңғы екі модельден
қарастыру қажет".
Д.Назарбаеваның пайымдауынша, "қоғамдық телевидениені қазіргі
телеарналардың бірінің негізінде ашқан дұрыс". "Жаңадан телеарна ашу бізге
қиынға түседі, себебі жиілік тапшылығы бар",-деді ол.

Қазақстанда 142 мыңдай заңсыз еңбек мигранттары заңдастырылды

GAZETA.KZ 12.12.06
Kazakhstan Today.
Республикада 9-желтоқсандағы жағдай бойынша 142 мыңдай заңсыз еңбек
мигранттары заңдастырылды деп хабарлайды Kazakhstan Today тілшісіне
Қазақстан Республикасы ІІМ баспасөз қызметі.
"Балжам бойынша 100 мыңдай ТМД азаматтарын заңдастыру жоспарланған
болатын. Сонымен қатар жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде 9-желтоқсанға
дейін 142 941 шетел азаматтарының өтініштері қабылданып, 141 950 заңсыз
еңбек мигранттары заңдастырылды",- делінген хабарламада.
Полицияның түсініктемесіне сәйкес, "ел аумағына кеш шығуы, кәмелеттік
жасқа толмағандығы, қажетті құжаттардың болмауы, сонымен қатар өтініш
беруші туралы жалған ақпараттар ұсыну сияқты себептер бойынша" 1136
жағдайда азаматтардың заңдастыру туралы өтініштерін қанағаттандырудан бас
тарттылған".
Заңдастырылған азаматтар арасында Өзбекстан азаматтары 71,7% (101 743),
Қырғызстан - 13,9% (19 854), Ресей - 6,6% (9 494), Тәжікстан - 2,9% (4111)
және басқалары - 4,7% (6749) құрайды.
Хабарламада заңдастырылған еңбек мигранттарының негізгі бөлігі құрылыс
нысандарында (95 463), қызмет көрсету саласында (18 399), ауыл
шаруашылығында (12 965) және басқа да салаларда (4163) жұмыс істейтіндігі
атап көрсетілген. Еңбек нарығында үй қызметінде істейтіндерден 5605 адам
заңдастырылды.
Заңдастырылған адамдардың ең көбі көбі Алматы қаласында (21 148),
Оңтүстік Қазақстан (18 002) және Алматы (16 728) облыстарында, ал ең аз
заңдастырылған Батыс Қазақстан (1809), Шығыс Қазақстан (3013) және
Солтүстік Қазақстан (3957) облыстарында. "Бұл осы облыстағы шетел
азаматтарының жалпы санының 80% жеке ісі бойынша, туыс-туғандарына және
туристік жолмен шекаралас жатқан аймақтардан келеген Ресей азаматтарын
құрайтындығына байланысты",- деп түсіндіреді полиция қызметкерлері.
Заңдастырылған еңбек мигранттарының ең жоғарғы еңбек ақысы Астана
қаласында, яғни 26 700 теңгені, ал жалпы республика бойынша орташа есеппен
10 890 теңгені құрайды.
ІІМ болжамы бойынша шара аяқталғаннан кейінгі төрт ай ішінде салықтан
бюджетке түсетін қаржы шамамен 1 млрд. теңгені құрайды.
Бір реткі шара "Заңсыз еңбек мигранттарын заңдастыруға байланысты
рақымшылық жасау туралы" заңға сәйкес 2006 жылдың 1-тамызынан 31
желтоқсанға дейін өткізіледі.

Қазақстан журналистері конгрессінің атқару комитетінің төрайымы болып
Дариға Назарбаева қайта сайланды

Gazeta.kz 12.12.06
Kazakhstan Today.
"Бүгін Қазақстан журналистері конгрессінің атқару комитетінің отырысы
өтіп , онда атқару комитетінің төрайымы болып Дариға Назарбаева қайта
сайланды". Бұл туралы Астанада өткен баспасөз мәслихатында Қазақстан
журналистері одағының төрағасы Сейітқазы Матаев мәлім етті, деп хабарлайды
Kazakhstan Today тілшісі.
Регламентке сәйкес, Қазақстан журналистері конгрессінің атқару комитеті
бір жыл мерзіммен сайланады, деді С.Матаев.
"Медиақоғамдастықтың мүддесі үшін белсенді іс тындыруға алда менің бүтін
бір жыл уақытым бар",- деді Д.Назарбаева. Ол "бір терінің пұшпағын
бірлесе илейтін әріптестері тарапынан қолдауға" сенетінін атап өтті.
Қазақстан журналистері конгрессінің атқару комитетінің кезекті отырысы 2007-
жылдың наурыз айының аяғы мен сәуір айының басында Қостанайда өтеді деп
межеленді. Онда кәсіби журналистерді дайындау мәселесі қаралады деп
күтілуде.

Министр билікке ұмтылған ұйымдасқан қылмыс
басшыларымен күресті қатайта түспек

Айқын 12.12.06
Жолдасбек Дуанабай
Кеше Астанада Ішкі істер министрлігінде ҚР Парламенті депутаттарының
қатысуымен өткен көшпелі Үкімет сағатында аталған мекеменің басшысы
Бауыржан Мұхамеджанов баяндама жасады.
Еліміздің бас тәртіп сақшысы депутаттарды Қазақстандағы криминогендік
жағдай және қоғамдық қауіпсіздікті сақтау мақсатында қылмысқа қарсы күрес
бойынша атқарылып жатқан шаралармен таныстырды.
Еліміз бойынша үстіміздегі жылы 106 мыңнан астам қылмыс тіркеліп,
бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 3,1 пайыз төмендеген. Сөйтіп, кісі
өлтіру, денсаулыққа түрлі зақым келтіру, тонау, қарақшылық шабуыл жасау
секілді қылмыс біршама азайған. Жалпы, еліміз бойынша жасалған 106 мың
қылмыстың 50 пайызына жуығы ұрлық фактісі бойынша тіркелген. Ал осы
ұрлықтың 40 пайызы ұялы телефондардың ұрлығына байланысты орын алған деді
ведомство басшысы.
Жасыратыны жоқ, соңғы уақытта ұялы телефондардың қолды болу
деректері әлі де болса жиі кездесетіндіктен, министр бұл сала бойынша
арнайы алдын алу жұмыстарын қарап жатқанынан құлаққағыс жасады.
Жиын барысында Ішкі істер министрлігіндегі әкімшілік реформаларға да
тоқталған Б.Мұхамеджанов әкімшілік және жол полициясы комитеті, тергеу-
криминалдық комитеті құрылғанынан да жұртты хабардар етті.
– Мұның өзі орталық аппаратта қызмет ететін 1 мың 200 адамды екі есеге
дейін қысқартуға септігін тигізіп, департаменттер саны да екі есеге дейін
азаяды. Бүгінгі күні Ішкі істер министрлігінде алты комитет жұмыс істеп
тұр. Сонымен қатар осы шаралар барысында кейбір қызметтердің қайтарылуын
болдырмауға қол жеткізілді, – деді министр.
Министрдің сөзіне қарағанда, ағымдағы жылы елімізде 43 ұйымдасқан қылмыстық
топ тәртіп сақшыларының қолына түсіп, олардың 50 басшысы қылмыстық
жауапкершілікке тартылған. Ағымдағы жылы ұйымдасқан қылмысқа қатысы бар 192
азамат торға түсіп, қарақшылық дерегі бойынша 9 қылмыстық іс қозғалған.
– Ұйымдасқан қылмыспен күрес Ішкі істер министрлігінің басым
бағыттарының бірі болып табылады. Осыған орай, бұл саладағы арнайы
бөлімдердің жұмысын өзгертіп, олардан ұйымдасқан қылмыстық топ басшыларын
және белсенді мүшелерін әшкерелеу шаралары талап етіледі. Сонымен бірге
ұйымдасқан қылмыс бойынша қозғалған істі міндетті түрде сотқа жіберу
жүктеліп отыр. Ұйымдасқан қылмыс жасырын сипат алатыны белгілі. Олардың
біршамасы өздерінің қызметтерін түрлі бизнес құрылымдары арқылы жүзеге
асырып келеді. Тіпті ұйымдасқан қылмыс басшыларының билікке де ұмтылып
отырғандары жасырын емес. Сондықтан да олармен күресті барынша жандандыра
түсуіміз керек, – деді министр.
Б.Мұхамеджановтың айтуынша, еліміздің барлық облыстарында ұйымдасқан
қылмыспен күресетін мамандандырылған бөлімшелер жұмыс істеп, бүгінде осы
сала бойынша бас басқармалар құрылған.
Сонымен қатар, Үкімет отырысында депутаттар ішкі істер органдарының
қызметінде пайдаланылатын соңғы үлгідегі арнайы техникалармен танысты. Атап
айтар болсақ, халық қалаулыларына жылжымалы полиция қосыны, су атқыш
құрылғылар, жаппай тәртіпсіздікке қарсы қолданылатын жүйелер мен борттық
компьютермен жабдықталған автопатрульдер көрсетілді. Және де қызметтік
іздестіру иттермен қамтамасыз етілген жаяу патруль, жол-көлік оқиғасы
кезінде қолданылатын мобильді фотогранамотерлік кешен, әуе күзетіне
арналған Робинзон-44 тікұшағы таныстырылды.
Үкімет сағаты аясында министрліктің және Астана қаласының жедел
басқарма орталығының қызметтері жайы да тілге тиек болып, криминогенді
зертхана және геномды зертхана және автоматтандырылған ақпараттық іздестіру
жүйесінің жұмысы туралы әңгіме қозғалды. Аталған шара барысында селекторлық
бейнекеңсе және мобильді жедел басқарма орталықтарының тұсаукесері
өткізілді.
Сонымен қатар Ішкі істер министрлігі 2008 – 2010 жылдарға арналған жол
қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз етудің Мемлекеттік бағдарламасын
даярлағаны белгілі болды. Осыған байланысты таяу жылдарда барлық қалаларда
қазіргі заманғы жол қозғалысын басқарудың автоматтандырылған жүйесі
енгізіледі. Сол арқылы жол қозғалысын бұзған жүргізушілер бейнекамералар
арқылы тіркеліп, жүргізушілерді даярлау сапасы арттырылып, жол құрылыстарын
салу нормативтерге сай болуы қадағаланбақшы. Мұның барлығы апат жиі болатын
аумақтарды азайтуға септігін тигізбек.
Ең қажетті мәселе, бағдарлама жобасында жол қауіпсіздігі мәселелері және
оның жағдайын зерттеу жөніндегі ғылыми-зерттеу орталығын құру
қарастырылған. Мұндай ғылыми-зерттеу орталығы Кеңес одағы кезінде Ішкі
істер министрлігі жанында болған, тек Одақтың ыдырауына байланысты институт
амалсыз жабылып қалған.

Кәсіпкерлікке жүктелетін жауапкершілік

Егемен Қазақстан 13.12.06
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның жалпыұлттық “Атамекен”
кәсіпкерлер мен жұмыс берушілер одағы басқармасының мүшелерін қабылдады.
 Кездесу кезінде мемлекеттік органдар мен кәсіпкерліктің өзара
ықпалдастық мәселелері қаралды.
Тәуелсіздік жылдары біз өзара сенім мен қолдауға негізделген мемлекет пен
бизнестің арасындағы өзара ықпалдас тықтың әріптестік моделін түзете алдық.
Кәсіпкерлер кеңесі құрылып, жұмыс істеуде, оған бизнесмендермен қатар,
атқарушы және заң шығарушы билік органдарының өкілдері кірді, “Жеке
кәсіпкерлік туралы” Заң әзірленіп қабылданды. Біз алдағы кезде де
кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдау саясатын жалғастыра береміз. Өткен жылдары
ол өзінің тиімділігі мен қажеттілігін көрсетті, – деді Президент

елдің іскер топтарының өкілдеріне арнаған сөзінде.
Мемлекет басшысы 2007 жылы барлық деңгейдегі шағын кәсіпкерлікке қолдау
білдірудің мемлекеттік инфрақұрылым жүйесін құру аяқталатынын атап өтіп,
Қазақстанда бизнестің дамуына одан әрі жәрдемдесудің басым бағыттарын
белгілеп берді.
Барлық азаматтар мен бизнесмендерге жасырылған мүлік пен капиталды жария
айналымға қайтара отырып, көлеңкеден шығу мүмкіндігін беретін заң әрекет
етуде. Бұл кәсіпкерлерге жария етілген мүлікті несиелерді қамтамасыз етуге
мүмкіндік туғызып, тұтастай алғанда экономиканың бейресми секторын
қысқартуға жәрдемдесетін болады.
Біз кәсіпкерлер үшін салық салмағын жоспарлы түрде төмендетіп келеміз.
Үстіміздегі жылдың шілдесінде Салық кодексіне ҚҚС бойынша ставканы 2007
жылдан бастап 14 пайызға дейін төмендетуді және оны төлеу тәртібін
қарапайымдандыруды көздейтін өзгерістер енгізілді.
Мемлекет кәсіпкерлікке қаржылай қолдау көрсету шараларын іске асыруда.
Жекеменшік бизнесті шағын несиелеу жүйесі дамып келеді, мұның өзі банк
несиелерінің құнын төмендетуге жағдай туғызуы тиіс. Биылғы жылы шағын
несиелер ұйымдарының саны 627 болды. Олар 6 миллиард теңгеден астам
несиелер берген, – деді Нұрсұлтан Назарбаев.
Президент сондай-ақ ірі бизнестің Қазақстан экономикасын әртараптандыруға
қол жеткізудегі рөлін атап өтті.
Біздің компаниялар өз мүдделерін отандық өндіріс пен ұлттық
инфрақұрылымды инвестициялауға шоғырландыруы тиіс. Қазақстанның БСҰ-ға
кіруі жағдайында біздің өнеркәсіп бәсекеге және экспортқа бағдарланып,
шығарылған өнімдері сапалы болуы тиіс, – деп атап өтті Президент.

БАСПАСӨЗ ЗАҢЫ ЖӨНІНДЕ БЕЛСЕНДІЛІК ТАНЫТЫП ЖҮРГЕН ПАРЛАМЕНТ ДЕПУТАТЫ
ДАРИҒА НАЗАРБАЕВА БҰРЫНҒЫ АҚПАРАТ МИНИСТРІНІҢ ҚАЗАСЫНА ҚАТЫСТЫ
ЕШТЕҢЕ АЙТҚЫСЫ КЕЛМЕЙДІ

АЗАТТЫҚ РАДИОСЫ 12.12.06
Жұлдыз ТӨЛЕУ
Журналистер конгресі төрағалығына қайта сайланған Парламент Мәжілісінің
депутаты, президенттің үлкен қызы Дариға Назарбаева сейсенбі күні таяуда
парламентке ұсынған Бұқаралық ақпарат құралдары туралы заң жобасын
толықтыру үшін қайта шақырып алғанын
мәлімдеді. Сонымен бірге журналистер конгресі қоғамдық телеарнаның
тұжырымдамасын да әзірлеп жатқан көрінеді. Алайда оны қаржыландыру мәселесі
сұрақ күйінде қалып тұр дейді. Журналистер конгресінің өкілдері.
Журналистер конгресінің төрайымы, президенттің үлкен қызы Дариға
Назарбаеваның айтуынша, таяуда Брюселльге барып келген бір топ депутаттарға
Еуропадағы қауіпсізідк және ынтымақтастық ұйымының өкілдері сөз
бостандығына қысым жасайтын

Бұқаралық ақпарат құралдары туралы заң жобасын неге қабылдадыңдар деп
мәселе қойған. 2009 жылы аталған ұйымға төрағалық етуге үміткер болып
жүрген Қазақстан үшін бұл өте ыңғайсыз болды дейді Дариға Нұрсұлтанқызы:
– Үкімет жылдан жылға біздің пайдамызды ойламай өзінің саяси пайдасын
ойлап, біздің құқықтарымызды қысып отырса, әрине жақсылыққа келе алмаймыз.
2009 жылы ЕҚЫҰ-на төрағалық етеміз деген жоспарымыз бар. Ол бұл ұйымның
өкілдері қайда бара жатсыңдар деп сұрақ қойды? Ең қиыны осы болды.
Дариға Нұрсұлтанқызы Журналистер конгресінің төрайымы ретінде өздері
таяуда Парламентке ұсынған Бұқаралық ақпарат құралдары туралы заң жобасын
қайтадан қайтарып алғанын айтады. Өйткені Еуропадағы қауіпсіздік және
ынтымақтастық ұйымының талаптарына сай тағы да біраз өзгертулер енгізу
керек болды дейді Дариға Назарбаева. Ал елдегі оппозицияның қоғамдық
телеарна қажет деп жүрген мәселесіне байланысты тұжырымдама әзірлеп
жатқанын тілге тиек етті. Ал қазіргі жағдайда Қазақстандағы электронды
ақпарат құралдары неліктен қоғамдық телеарна рөлін атқара алмай отыр деген
Азаттық радиосы тілшісінің сұрағына Дариға Нұрсұлтанқызы төмендегідей
жауап берді:
– Әрбір телеарна өзінің саясатын жүргізеді. Әрбір телеарнаның өз
қожайындары бар. Өздерінің көзқарасы, ой-пікірлері бар. Оның барлығы
арнаның жұмысына әсерін тигізеді, кедергі да жасайтын шығар. Оған нақты
жауап беру қиын. Екіншіден, заң жобасын өткіземіз дегеніміз, мәселенің
көбісі қазіргі істеп жатқан заңда. Өйткені, заң бойынша, әрбір редакцияға,
әрбір қызметкерге қысым жасауға мүмкіндік береді.
Журналистер Одағының төрағасы Сейітқазы Матаевтың сөздеріне қарағанда,
қоғамдық телеарна құруды жүзеге асыруды келесі жылдан бастап талқылайды. Ал
оны қаржыландыру мәселесінде мынадай бірнеше жобалар бар дейді Сейітқазы
Матаев:
– Бірінші, абонентті төлем. Онда бұл нағыз Британияның BBC телеарнасына
ұқсайтын болады. Екіншісі - Түркияда Електр жүйесінің екі пайыз пайдасын
ТРТ деген телеарнаға береді екен. Үшінші варианты Үкіметтен жартылай қаржы
алу немесе спонсорлар арқылы қаржы табу. Ал мұнда қоғамдық телеарна
болмайды. Қоғамдық телеарна болу үшін ел қалтасынан төлеу керек. Ал біз
оған әзірге дайын емеспіз.
Жаңа жылдан кейін Парламентке ұсынылатын жаңа Бұқаралық ақпарат құралдары
туралы заң жобасында оппозиция тарапы осыған дейін көтеріп келген
электронды ақпарат құралдарын монополизациялауға қарсы деген арнайы бап та
көрініс тапқан екен. Ал қазіргі заң жобасындағы басты олқылық туралы Дариға
Назарбаева былай дейді:
– Мысалы, телеарналарда зорлық-зомбылық туралы фильмдер көрсетіледі.
Порнография дейміз, эротика дейміз, қай жағынан алсаңыз да, сылтау етіп,
газетті болсын, телеарнаны болсын жауып тастауға мүмкіндік береді.
Дариға Назарбаевамен өткен баспасөз мәслихатын пайдаланып, Азаттық
радиосының тілшісі таяуда Жоғарғы Соттың он жылдан астам Ақпарат министрі
болған, қасақана қастандықпен өлтірілген марқұм Алтынбек Сәрсенбайұлын
өлтірді және тапсырыс берді дегендерге шығарған сот үкіміне қатысты пікірін
сұраған еді. Өйткені, сот отырысы барысында өлім жазасына кесілген Рустам
Ибрагимов Бас прокурор мен Ішкі істер министрі маған тапсырыс берген Дариға
мен Рахат деп айт деп қысым жасады деген болатын. Дариға Нұрсұлтанқызы бұл
қойылған сұраққа төмендегідей жауап болды:
– Комментарий жасағым келмейді. Кешіріңіз.

ДЕПУТАТТАР БЕЛСЕНДІЛІГІ

Егемен Қазақстан 14.12.06
Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ.
Мәжіліс өзінің тәуелсіздік мерекесіне дейінгі соңғы жалпы отырысын
кеше желтоқсан құрбандарына тағзым етіп, бір
минуттық үзіліс жариялаудан бастады. Ал арқалы ақын, Мәжіліс депутаты
Мұхтар Шаханов түскі жарты сағаттық үзіліс кезінде өзінің “Желтоқсан
эпопеясы” атты жаңа кітабын көпшілікке таныстырып өтті.
 Күн тәртібін бекіту кезінде Владимир Нехорошев Әділет министрі Зағипа
Балиеваның өзі зияткерлік меншікке қатысты заң жобасын таныстырмаса, оны
күн тәртібінен алып тастау керек, деді. Депутаттың пайымынша, заң жобасына
баяндамашы болып министрдің өзін бекіткені жөн. Серік Әбдірахманов
баяндамашыны Үкімет шешетіндіктен, министрді тек отырысқа шақыру керек
дегенді ортаға салды. Жарыссөздің қызғаны сонша, Аманжан Жамалов тіпті
Премьер-Министрдің өзін отырысқа шақыру керек деп бір қойып өтті. Айтыс-
тартыс тек Уәлихан Қалижанның сабырға шақырған сөзінен кейін саябырсығандай
болды. Дауыс беру нәтижесінде министр жалпы отырысқа келмейтін болып
шешілді. Сол сияқты Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Шелек кентіндегі
қандастарымыз бен ұйғыр ағайындар арасындағы кикілжің де біраз жерге барып
басылды. Осының бедерінде шетелдік инвесторлардың қазақстандық жұмысшылар
құқын аяқасты етіп жатқаны да назардан тыс қалған жоқ. Сөйтіп, аталған екі
мәселеге де нүкте қойылып, күн тәртібі бекітілді. Тек осыдан кейін ғана
депутаттар өздерінің сауалдарын жолдады.
Амалбек Тшанов Премьер-Министр мен Бас прокурордың атына жолдаған
депутаттық сауалында 90- жылдары өткен жекешелендіру барысы халық арасында
қайта толқу туғызғандығын ескерте кетті. Мемлекеттік мүлікті жекешелендіру
барысында 170-ке жуық инвестициялық жекешелендіру қорларының құрылғандығын,
алайда солардың “Бутя капиталдан” өзгесіне тексеру жүргізілмегенін ортаға
салды. Төтенше жағдайлар жөніндегі министрліктің жұмысына көңілі
толмайтынын білдірген Оңалбай Аяшев Өзбекстанмен арадағы “Достық” каналының
71 метрлік дамбасының құлауынан диқандардың 342 гектар жерін су басып
қалғандығын, ал аталған министрлік болса мұндай жағдайдың алдын алу үшін
кем дегенде үш аудан аумағын су басуы керек еді, деген жауабына қынжылыс
білдірді. Ал Нұртай Сабильянов Шығыс Қазақстан облысына қарасты бір аудан
тұрғындарының 95 пайызы қазақтар екеніне қарамастан, оның әкімі мемлекеттік
тілде сөйлей алмайтын болып шыққанына халық наразы екендігін жеткізді. Ол
өзінің үндеуін облыс әкіміне жолдады.
“Тұрғын үй қатынастары туралы” Заңға енгізілетін толықтырулар жобасын
депутат Шаймерден Оразалинов таныстырды. Аталған толықтыруларда негізінен
бір кездері иесіз қалған жекелеген пәтерлердің, көп қабатты үйлер мен тіпті
орамдардың мәселесін шешуді соттың шешімімен жергілікті атқарушы
органдардың құзіретіне беру көзделген. Осылайша тұрғын үй қорының сақталуы
қамтамасыз етілетін болды. Депутаттар заң жобасын бірауыздан мақұлдады. Сол
сияқты өткен жолы қызу талқыға түскен Ойын бизнесіне қатысты заңдық құжат
та екінші оқылымда қолдау тапты. Кеден кодексіне өзгерістер енгізу бойынша
баяндаманы Қаржы министрі Наталья Коржованың өзі жасады. Жыл соңына дейін
тиісті заңдарға өзгерістер енгізіліп, кедендік жүйе ретке келтірілетіні
белгілі болды. Алдағы уақытта министр осы мәселе бойынша Үкімет сағатын
өткізбек ойда екендігін айтты.

Желтоқсанға қатысты үлкен әділетсіздік бар екенін басында-ақ білгенбіз

Айқын 14.12.06
Нәзира БАЙЫРБЕК
– Мұхтар аға, соңғы жылдарда Желтоқсан туралы аз жазылып жүрген жоқ. Сіз
де деректі роман жазып, оны баспасөзде жариялап жатырсыз. Әйтсе де,
Желтоқсанның шындығына қатысты көпшіліктің көңіліндегі күмән әлі сейілген
жоқ. Әлі де ел арасында Желтоқсан көтерілісіне қатысты жайттарды сан-саққа
жүгірту бар. Неге?
– АЛДЫМЕН ЖЕЛТОҚСАН КӨТЕРІЛІСІ ТӨҢІРЕГІНДЕГІ БИЛІКТІҢ ӘДЕЙІ ҰЙЫМДАСТЫРҒАН
БІР-ЕКІ МӘСЕЛЕСІНЕ ТОҚТАЛА КЕТЕЙІК. АЛАҢҒА БЕЙБІТ ЖАСТАР ШЫҚТЫ. ЖАЛПЫ, КҮШ
КӨРСЕТЕМІЗ ДЕГЕН ОЙ ОЛАРДЫҢ САНАСЫНДА ДА ЖОҚ ЕДІ. БІРАҚ НАРАЗЫЛЫҚ БІЛДІРДІ.
КӨТЕРГЕН ҮНҚАҒАЗДАРЫ БОЛДЫ. ЛЕНИН ИДЕЯСЫ ЖАСАСЫН! ДЕГЕН ҮНҚАҒАЗ
ҰСТАҒАНДАРДЫҢ ӨЗІ ДЕ КЕЙІНІРЕК ЖАУАПҚА ТАРТЫЛДЫ... ӘҢГІМЕНІ ӘРІДЕН
БАСТАСАҚ, 1986 ЖЫЛҒЫ ЖЕЛТОҚСАН КӨТЕРІЛІСІНЕН ТУРА БІР ЖЫЛ ЕКІ АЙ БҰРЫН КСРО
ҚАУІПСІЗДІК КОМИТЕТІ, КСРО ІШКІ ІСТЕР МИНИСТРЛІГІ ЕГЕР КЕҢЕСТЕР ОДАҒЫНЫҢ
БІР ЖЕРІНДЕ БАС КӨТЕРУЛЕР БОЛСА НЕМЕСЕ БИЛІККЕ ҚАРСЫ НАРАЗЫЛЫҚ ТУА ҚАЛСА,
ҚАЛАЙ БАСАМЫЗ ДЕГЕН МӘСЕЛЕ ТӨҢІРЕГІНДЕ ЖҰМЫС ЖҮРГІЗГЕН. СӨЙТІП, МЕТЕЛЬ
ОПЕРАЦИЯСЫН ДҮНИЕГЕ ӘКЕЛДІ. МЕТЕЛЬ ОПЕРАЦИЯСЫНДА ЖАЙ ҒАНА ӘСКЕР КҮШІН
ҚОЛДАНУ ЕМЕС, ҚУЛЫҒЫНА НАЙЗА БОЙЛАМАЙТЫН ҚИТҰРҚЫ САЯСАТ БАР ЕДІ.
Мәселен, онда алаңға шыққандарды қалай одан әрі ызаландыру керек, оларды
қалай билікке қарсы етіп шығарып, жазалауға жол ашу керек, жалпы, осыны
қандай жолмен іске асыру керек деген сұрақтарға жауап жазылған пункттер
болды. Алаңға шыққандардың көбі біледі, Желтоқсан көтерілісі кезінде үстіне
күпәйке киген және басқа да қарапайым студент жастар бейнесіндегі топ
алаңда жастардың арасынан бой көрсетіп: қашанға дейін осыған төзе
береміз, орыстар қашанға дейін бізді басына береді деп өзеуреп,
әскерлерге қарсы мұз лақтырып, бір жағы бұзақылық көрсетіп тұрған. Бұл –
қасақана ұйымдастырылған арандатқыш топ болатын. Арандатқыш топтың өзі
Метель операциясының жоспарында бар еді. Көтеріліс кезінде
Новосибирскіден, Челябинскіден, Свердловскіден, Ташкенттен әскер күштері
тартылып, олардың әрқайсысы қай жерде тұруы керек, олар қай жерден
тамақтануы керек, қай жерде демалуы керек, оларға кім қызмет етуі керек...
– Мұның бәрі сол Метель операциясын ойластыру барысында жоспарланып
қойылған. Бұл өзі жұмырықтай түйілген, мықты дайындалған құпия күш болатын.
Бірақ сол операцияны сынайтын жер таба алмай, бір жыл екі ай бойы жатып
қалған. Ал кейінірек Алматыда алаңға бейбіт жастар шыққан кезде, олар
ойластырылған операцияны сынақтан өткізіп алатын болдық деп жүрегі жарыла
қуанған. Сөйтіп, КСРО Қауіпсіздік кеңесінің төрағасы Чебриков Горбачевке
жолығып, осы мәселені баяндаған және қазақ жастарына бағыттап Метель
операциясын қолдануға Горбачевтің ауызша рұқсатын алған. Бұдан кейін 16-18
желтоқсанда алаңға шыққан бейбіт жастардың не күй кешкені белгілі. КСРО
Қауіпсіздік комитеті төрағасының бірінші орынбасары Бобков пен КСРО ішкі
істер министрінің бірінші орынбасары Елисов Алматыға жаңағы Метель
операциясын алып келді де, жаппай күш көрсетуге көшті.
– Яғни Желтоқсандағы жапа шеккендер Метель операциясына арнап жүргізілген
сынақтың құрбандары ма?
– Солай деуге болады. Өйткені алдын ала ойластырылған сол үлкен күш
Желтоқсан көтерілісі кезінде жастарға қарата қасақана жұмылдырылды ғой. Күш
қолдану үшін оған негіз болу керек. Сондықтан алаңға шыққандарды
маскүнемдер, нашақорлар және бұзақылар еді дегізу қажет болды. Колбиннің
тапсырмасымен Желтоқсан көтерілісі қарсаңында зауыттар түні бойы жұмыс
істеп, темір таяқ кескен. Онымен 16 мыңға жуық жасақшылар қаруландырылған.
Қазақтың жігіттері ондай қаруды қолданудан бас тартқан. Сөйтіп, жастарға
күш көрсеткен қарулы топ, негізінен, орыс жасақшылары болып шықты. Олардың
көпшілігі қызып кетіп, садизмге беріліп, көше-көшеде жолыққан, ешкімде
шаруасы жоқ бейкүнә адамдардың өзін ұрып-соғып, таяққа жығып, қорлаған.
Осылайша екі ұлт ашықтан-ашық бір-біріне қарсы қойылды.
– Демек, қазақ ұлтшылдығы қолдан жасалды ғой.
– Иә, ақыры қазақты ұлтшыл атандырды. КОКП Орталық комитетінің қазақ
ұлтшылдығы туралы арнайы шығарған қаулысы болған.
– Сіз осы мәселелердің бәрін сол кезде-ақ білдіңіз бе? Қазіргі жариялап
жүрген мағлұматтарыңызды Мәскеудегі съезде айта алдыңыз ба?
– Жоқ, ол кезде біз мұның бәрін білген жоқпыз. Бірақ Желтоқсан
оқиғасына қатысты үлкен әділетсіздік бар екенін білдік. Менің қазіргі
айтып, жазып жүрген материалдарым кейінірек, Желтоқсан оқиғасының қыр-сырын
ашу үшін құрылған арнайы комиссияның жұмысы барысында анықталған нәрсе.
Съезде желтоқсан туралы айтқанымда залда бомба жарылғандай болды
– Мұхтар аға, сізді осы Желтоқсан шындығына жету үшін КСРО билігі
алдында өтірік айтуға мәжбүр болыпты деген әңгіме бар. Сол рас па?
– Мен Желтоқсан оқиғасына қатысты болған әділетсіздікті алғаш рет 1988 жылы
2 қыркүйек күні Қазақстан Жазушылар одағының пленумында сөйлеген сөзімде
келтірдім. Ол кезде қазақ халқынан ұлтшылдық айыбын алып тастау туралы
мәселе көтердім. Бірақ менің бұл сөзім үлкен қарсылық тудырды. Сөйтіп,
Колбин мені шақырып алып, қысым көрсетті... Бірақ мен өз пікірімді
өзгерткенім жоқ.
– Артынша Жоғарғы Кеңеске депутат болып сайландыңыз...
– Сайлаудан өтіп, депутат болғанымда менен билік қатты қауіптенді. Өйткені
депутат болысыммен бірінші кезекте Желтоқсан мәселесімен айналысатынымды
мәлімдегенмін. Жаныашыр, ағайын-туыс, дос-жарандар маған басу айтып,
тоқтатпақшы да болды. Әлі есімде, сол кезде Жасарал Илиясов деген ағам:
Сен бүкіл кеңестік-тоталитарлық жүйеге қарсы шығайын деп отырсың.
Жалғыздың аты, жаяудың шаңы шықпас деген, өз тағдырыңды ойласаңшы деп
аяушылық білдірді. Ол кісіге: Аға, арқамызда халық бар ғой деп едім, Сен
қайдағы халықты айтасың, баласың ғой әлі – деді маған күрсініп. Кезінде
Ахмет Байтұрсынұлы, Тұрар Рысқұловтар да ел бар деп сенген жоқ па? Бірақ
түрмеге түскен кезінде қай қазақ іздеп, артынан бір тостаған көже апарып
берді? Ал қазір сүйегі қурап кеткен кезде бәрі жанашыр болып жатыр... деп
мені ақылға шақырғандай болды... Бірақ мен өз алдыма Желтоқсан шындығын ашу
үшін күресуді үлкен міндет етіп қойдым. Колбиннің өзі кейін бәрін ретке
қоямыз, сен бұл мәселені Мәскеуде қозғамай-ақ қой деп үгіттеді. Бірақ мен
ешкімді тыңдаған жоқпын. Мәскеуде маған сөз бермейтіні де белгілі еді.
Шындығында, Арал мәселесін айту үшін Шахановқа сөз берсеңіз екен деп
жалған хат ұйымдастырып, оған он тоғыз адамға қол қойғызып, Горбачевқа
баруға мәжбүр болдым. Горбачев көңілділеу күйде екен, Шахановты үш
минуттық сөзге жазыңдар деп тапсырма берді. Кейіннен мен сөйлегенде, залда
бомба жарылғандай болды...
– Одан соң сізді қысымға алды ма? Талай боздақтардың өмірін қиған
қатыгездік құбылысына бас сұға жүріп, қалай аман қалдыңыз, өз аузыңыздан
естуге бола ма?
– Желтоқсан оқиғасын түбегейлі зерттеуге тиісті комиссия құрылып, сол
комиссия жұмысқа кіріскен күннен бастап, менің атыма хатпен, телефон
қоңырауымен келетін қорқыту-үркітулер көбейіп кетті. Тіпті әлдекім мен
мінетін машинаның алдыңғы терезесіне кілең газет-журнал әріптерінен қиып
құрастырылған хат та қыстырып кетіпті. Сол секілді тағы бір хатты балаларым
біздің үйдің пошта жәшігінен тауып алды. Онда: Шаханов! Ты заходишь
далеко. Зря надеешься, что тебя будут поддерживать в Верхах. Пока не поздно
перестань копаться. А то тебя и твоих помошников уберут. Займись
стихами!.. деген жолдар болды... Әрине, мұның бәрінің артында кім тұрғанын
дөп басып айту қиын болатын және ол кезде қауіпті іспен айналысып
жүргенімді өзім де сезетінмін. Қыр соңымнан қалмай, ізіме түскен
жансыздардың да бар екенін байқап жүрдік. Бірақ Құдайға шүкір, бойында қаны
бар, жүрегінде рух шуағы бар азаматтар қай заманда да болады екен. Мені
құрылған тұзақтардан, өлім аузынан сондай жанашыр азаматтар құтқарып қап
отырды... Желтоқсанға байланысты құрылған комиссияның жұмысы барысында
басымнан өткен ол шытырман оқиғаның бәрі жақында жеке кітап болып шығатын
Желтоқсан эпопеясы атты деректі романымда жазылған.
Желтоқсан көтерілісінен бейхабар жастар өсіп келе жатыр
– Оқырманның талғамына қарай көркем дүние атаулының бәрі негізінен, белгілі
бір деңгейде көркемдеуді, боямалауды қажет етеді.
Желтоқсанға байланысты деректі романыңызда шындықтың алар үлесі қаншалық?
Яғни ол романның неше пайызы шындық деп айта аласыз?
– Шығарманың жанры деректі роман емес пе? Ал деректі туындыда шалқуға,
орынсыз толқуға жол жоқ.
– Мұхтар аға, шындығында, Желтоқсан эпопеясында Желтоқсан оқиғасын қаз-
қалпында көз алдыңа әкелетін детальдар бар. Қазақ жастарын ақтап алу үшін,
шындықты ашу үшін күрескен күндеріңізде нендей қиындықты бастан
кешкендеріңіз туралы, расында, сол роман көп мағлұмат береді. Және оны
ешкімнің жаны ауырып, жүрегі сыздамай отырып оқуы мүмкін емес... Сұрағым
келгені, осының бәрін жазып, жариялаудағы мақсат не?
– Ол – тарих қой. Бірақ Желтоқсанға байланысты тарихты жиырма жыл өтпей-ақ
ұмытуға шақ қалып тұрмыз. Қазіргі жастар, жасөспірімдер Желтоқсан
көтерілісі жөнінде тіптен білмейді. Өйткені Желтоқсан туралы мектеп
бағдарламасында толық қамтылмаған.
– Неге олай?
– Өйткені биліктегілерге бұл қажетсіз. Ал сен кітапты не үшін жазып
жатырсыз дейсің, осы оқиғаның бәрінің басы-қасында болсам, Желтоқсан туралы
жақ ашуға қорыққан заманда мұны Мәскеудегі съезде мәселе етіп көтеріп,
сонымен жиырма жыл бойы айналысып келе жатсам, қалай мен үндемей қалуым
керек?.. Ал мына кітапты оқыған кезде біздің қандай оқиғаларды басымыздан
кешкенімізді, қаншама ұйқысыз түндер өткізіп, қаншама азапты күндер
кешкенімізді, қанша рет өліммен бетпе-бет кездескенімізді кейінгі жастар
білетін болады. Менің де, деректі романды жазудағы мақсатым сол – тарихты
қазақтың ғана емес, бүкіл Кеңестер Одағы құрамындағы елдердің
тәуелсіздігіне жол ашқан Желтоқсан оқиғасын, ондағы қазақ жастарының
ерлігін, отаншылдығын, ұлтжандылығын кейінгі толқынға қаз-қалпында жеткізу.

Қап түбіндегі кездік бәрібір жарып шығады

– Сонымен, аға, Желтоқсан оқиғасының тәуелсіз қазақ тарихынан өз бағасын
ала алмай отырғаны неліктен?
– ТМД құрамындағы елдер Желтоқсан құрбандарына қарыздар. Азаматтық құқықты,
адам құқығын қорғау үшін ұлт азаттығы жолында жасалған көтеріліс ретінде
Желтоқсан әлем тарихынан өз орнын алуы керек болса, ал бізде, өкінішке
қарай, Желтоқсан оқиғасы әлем тарихы, ТМД халықтарының тарихы түгілі, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Мемлекеттік тілдің ақпарат құралдарындағы қызметі
Қазақстан-қытай қарым-қатынастарының бұқаралық ақпарат құралдарындағы көрініс
Қазақстан мен Ұлыбритания бұқаралық ақпарат құралдарындағы ұлттық мүдде мәселелерінің берілу ерекшеліктері
Қазақстан Республикасы Парламенті
16 Желтоқсан «Тәуелсіздіктің бағасы»
Қазақстан бұқаралық ақпарат құралдарының маркетингі
1986 жыл. 16 желтоқсан
Қазақстандағы бұқаралық ақпарат құралдары
Бұқаралық ақпарат
Қазақстан Республикасы Парламенті депутаттарының құқықтық мәртебесі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь