Экзогендік геологиялық үрдістер

Эндогендік үрдістер арқасында пайда болған жер бетінің қабаты одан әрі экзогендік үрдістердің әсерінен өз келбетін өзгерте береді. Эндогендік үрдіске желдің жауын-шашынның, жер беті және жер асты суларының, мұздардың, қардың, теңіздердің, көлдердің құбылыстары, сондай-ақ жануарлар мен өсімдіктер организмдерінің, онымен қатар адамдардың іс әрекетінің әсері жатады. Осы аталған құбылыстар жүздеген, миллиондаған жылдар бойы жер бетінің бейнесін Өзгертіп келеді.
Жер бетіндегі немесе оған таяу орналасқан тау жыныстарының, эндогендік үрдістерінің әсерінен болатын құбылысты үгітілу депатайды.
Үгілу тау жыныстарынан топырақтың пайда болуына әсер етеді, көмек көрсетеді және сол үрдістің ең маңыздыларының бірі болып саналады. Үгілу салдарынан тау жыныстарында қуыстық су өткізгіштік және сіңіргіштік қасиеттер пайда болады. Үгілу мен топыраққа айналу үрдістері бірге және қатар жүрген кездерінде ғана тау жыныстарынан топырақ пайда болады. Үгілу үрдісі кезінде қоректік минералдық элементтер еш қашанда тау жыныстарында жиналмайды, керісінше кейбір азоттың, фосфордың, калийдің қосындылары жуылып, ал кейбіреулері тотығып немесе тотықсызданып кетуі мүмкін. Сондықтан тек топыраққа айалу үрдісі ғана құнарсыз тау жынысынан топырақ жасай алады.
Үгілу физикалық және химиялық болып екі түрге бөлінеді. Кейбір ғалымдар биогендік үгілуді бөлек қарайды. Бірақ оған қарамастан үгілудің барлық түрлері бір-бірімен өте тығыз байланысты және оларға жергілікті климат өте үлкен әсер етеді.
Үгілу жүретін литосфераның сыртқы қабаты ыдырау қабығы деп аталады.
        
        Экзогендік геологиялық үрдістер
Эндогендік үрдістер арқасында пайда болған жер бетінің қабаты одан әрі
экзогендік үрдістердің ... өз ... ... ... ... желдің жауын-шашынның, жер беті және жер асты суларының, ... ... ... ... ... ... мен
өсімдіктер организмдерінің, онымен қатар адамдардың іс ... ... Осы ... ... ... ... ... бойы жер
бетінің бейнесін өзгертіп келеді.
Жер бетіндегі ... оған таяу ... тау ... ... ... болатын құбылысты үгітілу депатайды.
Үгілу тау жыныстарынан топырақтың ... ... әсер ... ... және сол ... ең маңыздыларының бірі болып саналады. Үгілу
салдарынан тау жыныстарында қуыстық су ... және ... ... ... ... мен ... айналу үрдістері бірге және
қатар жүрген кездерінде ғана тау ... ... ... болады. Үгілу
үрдісі кезінде қоректік минералдық элементтер еш қашанда тау ... ... ... ... фосфордың, калийдің қосындылары
жуылып, ал кейбіреулері тотығып немесе ... ... ... тек ... ... ... ғана ... тау жынысынан топырақ
жасай алады.
Үгілу физикалық және химиялық болып екі түрге ... ... ... ... ... қарайды. Бірақ оған қарамастан үгілудің барлық
түрлері бір-бірімен өте тығыз байланысты және ... ... ... өте
үлкен әсер етеді.
Үгілу жүретін литосфераның сыртқы қабаты ыдырау қабығы деп аталады.
Физикалық үгілу. Физикалық үгілуде жыныстардың ... ... ... да, ... және ... ... екіге
бөлінеді. Біріншіде үгітілудің басты себебі температураның ауытқуы болса,
екіншіде судың қатуы минералдардың ... ... ... ... ... Жыл ... және ... ауытқуы, әртүрлі минералдардан тұратын таза жыныстарының
Күндізгі қызуымен түнгі суынуының салдарынан ... ... ... Бұл ... шөл және шөлейт аудандарда тәуліктік температураның қатты
ауытқуынан тезірек жүреді. Себебі жыныстар қызған кезде көлемін үлкейтеді
де суынғанда ... ... ... ... ... ... ... Мысалы: кварцтың үлкен коэффициенті ... екі есе ... ... ... көлемдерін әртүрлі
үлкейтіп немесе кішірейуіне байланысты олар ... ... ... ... ... ... түйіршіктерінен тұратын гранит
ақырындап ұнтақталына бастайды.
Химиялық үгілу. Химиялық үгілуде негізінен актив элементтер ретінде О2,
Н2О, СО2 және органикалық ... ... ... үгілу үрдісі жаңа
минералдардың пайда болуымен қабаттаса жүреді. Минералдың бүліну ... ... ... ... ... байланысты және кристалдық
торлардың құрылысы да үлкен әсерін тигізеді.
Тау жыныстарының және минералдардың басты еріткіші су қысымы ... ... ... ... кезде әртүрлі химиялық дизенциялардың жүруіне әсер
етіп, соның салдарынан жыныстар ыдырауға және ... ... ... үгілудің себепшілерінің бірі - көмір қышқылы. Организмдердің
бүлінуі және вулкандық үрдістер ауадағы, судағы ... ... ... ... ... ... Бұл үрдіс химиялық және физикалық түрлердің бір бөлігі
болып саналады. Тау ... тек ... ... ... керекті минералдық керектік заттарды жинай алады, соның
әсерінен тау жыныстарына табиғи құнарлық пайда ... ... ... ... - үгітілудің басты себептері болып
саналады. Мысалы, өсімдіктер өздерінің тамырларымен жыныстарын босаңсытып
қана қоймай /физикалық үгілу/, көп ... ... ... ... ... ... бөлген органикалық қышқылдарының әсерімен тау жыныстарының
химиялық үгілуі ... ... ... ... ... тынымсыз ағып жатқан суды өзен деп атайды.
Өздерінің ... ... ... ... ... қар, ... және ... суынан боп бөлінеді. Бір өзеннің арнасына жарлық судың ... ... ... деп аталады. Өзен жиыны геологиялық жұмысының
негізгі тау ... бұзу және ... ... жерге тасымалдау және
борпылдақ жыныстарды жарып шөгінуі ... ... ... ... құятын өзендер ғана. Сондықтан ішкі ... мен ... ... немесе болбыр тау жыныстарына сіңіп жоғалатын өзендерді кинентальды,
ал мұхиттар мен теңіздерге құятындарды мұхиттық кездер деп атайды.
Өзен суының көлемі жыл ... ... ... ... Өзеннің суы
азайып, ең төменгі деңгейге жеткен кезін тартынды, көтеріңкі деңгейі ... ал ... ең ... ... тасуы деп аталады. Су тасыған кезде
өзен суының деңгейі ең төменгі деңгеймен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы жағында
тереңдік эрозия орын ... ... V ... ... ... ... Ағыстың
ортаңғы шенінде жан-жақты эрозия орын алады Бұл мөлшерде өзеннің ... ... ... ... ағып ... ... кетеді. Ол жерде эрозия
бәсеңдеп, сумен ағып келе ... ... ... басталады.
Өзен жағасын жасау кезінде ... ... ... тұзу болмайды,
керісінше бедерге, литологиялық ... ... ылғи ирек ... ... иректеліп ағуын - меандра деп атайды.
Өзеннің ағысының жылдамдығы негізінен арнаның еңістігіне және арнаның
кеңдігіне тура пропорционал ... Өзен ... ... ... ағысы ең жылдам жерлерді қосатын сызықты өзек ... ... ... Өзен алқабы деп жер бетіндегі ұзын болып иректеліп
келген ... арна деп ... ... ... ... ... бір-бірімен жалғасып, ортақ бір мүсін құрады. ... ... ... ... ... ... ... байланысты бірақ кей
кездерде басқа геологиялық үрдістердің әсерінен пайда болуы мүмкін.
Өзен алқабының негізі болып - ... ... ... ... ... жағы саналады. Өзеннің арнасы деп тоқтаусы су ағатын жер
қойнауын айтады.
Су жайылмасы деп су тасығанда оның ... ... ... ... ... өз арнасында ирелеңдеп ағып баспалдақта қабатшалар түзеді, оны терраса
деп ... ... паш ... ... аллювиальды /жиындылық/ және
эрозиялық /денудациялық / болып келеді.
Аллювиальды террастар ... ... ... ... олар ... ... ... деңгей мен кейбір ағып жатқан
жерлерін ... ... ... ... ... өзен өзіне жаңа арна
жасайды, ал ескі арна ... ... ... ... Бұл ... ... рет
қайталанғанда өзі жазығының ... ... ... /ярус/ пайда
болады.
Жайылма алқап - жайылма ... су ... ... ... ... ... Көлденең бағытпен алып қарағанда үш бөлікке бөлуге болады:
1. Арна жанындағы жайылма - өзен ... ең ... ... ... ... ... ... алқап.
2. Орталық жайылма жазықтау болып, келесі террасаның кертпесіне дейін
тарайтын ... ... ... ... ең ... жері тың ... ... жер.
Өзен аңғарының әрбір жері, әртүрлі себептерден және уақыттан ... ... Сол ... өзен ... ... ... ... еніне, террасстардың бар жоқтығына, өзеннің тіктігіне
т.б. назар аудару ... ... ... жоқ, ... аңғарлар жас болып
келеді.
Өзендер арқылы тасылмалданып келген құрлықтағы шөгінділері ... ... ... ... ... ... жеңіл.
Өзен аңғарларының қалыптасу үрдісін білу оның маңындағы жер жерінің тау
жыныстарының топырақтардың тарихынан ... ... асты суы және ... ... геодогиялық жұмысы
Жер асты суының пайда болуын, тарихын, құрамын, құбылымын және жер
қойнауындағы ... ... ... - ... ... ... жер асты оазисінің қызметтің маңызы өте зор.
Жер қойнауына әрбір 33 метрге тереңдеген сайын ... ... 12-16 км ... ... 3650С-қа жетеді деп мөлшерлесек,
геологиялық үрдістер онда, судың қиынсынсыз жүреді деген жорамалға келеміз.
Жер асты сулары аэрация ... ... су мен ... ал ... ... және ... суы болып келеді.
Топырақтағы су /берік және бос байланысқан су/
Жауын-шашын мөлшеріне, беткі суларға, өсімдік пен тірі ... ... бұл ... ... ... болмайды.
Қалқыма су. Бұл суларға уақытша немесе маусымды, ... ... ... ... жер ... ... ... сырқырамалар жатады.
Мұндай сулар, құдықтарда жазда құрғап, ал ... ... ... ... ... ... бір-біріне баптасып жатады, қысымы жоқ. Көбінесе
далалық аймақтарда су арықтарында жиі ... Бұл ... ... жер асты ... ... ең ішуге жарамды сулар болып саналады,
себебі одан төмен ... ... ... ... келеді. Мысалы Қостанай
облысының өте терең емес ... ... 1 м3 ... болады.
Сондықтан бұл сулардың ... ... ... ... яғни жер ... өте ... орналасқанда немесе олар тұздалған жағдайда. Жер
бетіне өте ... ... ... Мұндай сулар батпаққа айналады, оның
пайдалы да зиянды жері де ... суы. ... өте жиі ... ... үшін маңызы
зор. Бұл сулар көбінесе қысымсыз, су өткізбейтін қабатта ... мен ... ... ... ... келуі де, келмеуі де мүмкін.
Көп жағдайда бұл судың ... ... ... ... ... ... және
физикалық қасиеті жауын-шашынның мөлшеріне тікелей байланыстырды.
Минерализация жағынан грунт суы, ... ... ... және ... ... Қай ... ... суының сапасы және көру ... ... ... ... ететін, ең басты су көзі болып саналады ... ... көп ... бұл суды өз ... ... суы. Өз атын Париж маңайындағы Артуа өңірін байланысты. Мұнда
1126 жылы жерді бұрғылаған кезде су жер бет ... ... яғни ... ... ... ... тұрғандықтан, құбырларда атқылап жер
бетіне табиғи фонтан ретінде шығады. Артезиан суының көтерілу деңгейі құбыр
заңдылығына байланысты, яғни ... ... ... су ... ... ... ... қоректену облысымен ағу облыстарын биіктік
айырмашылықтарына байланысты болады.
Артезиан ... ... ... артезиан бассейн деп
аталады, ірі ... су ... ... ... ... тереңдікте; температурасы бірқалып бірақта тереңдеген сайын ұлғайатын;
су құбылымы көп өзгермей және қысымды қоректену мен ... ... көшу ... ... ... ... кездеседі.
Су құрамы жағынан тұщы, тұзды және тұздық болуы мүмкін. Бұл сулар
өзінің ... ... және ... жағы ... ... ... ... және жер асты суларынан артықшылығы бар.
Артезиан сулары көп ... ... ... ең бір басты ауыз суы болып
саналады. Егістік сурару үшін де көп қолданады /әсіресе Қазақстан мен ... ... ... ... ... ... бар. Мысалы, Сары-Ағаштың,
бұрынғы ТМД-дағы Кисловодск және ... ... ... ... асты ... беткі сулармен /өзен, көл/ бірге, осы түрде және тиімді
игерген жағдайда көптеген халық-шаруашылығын ... ... ... шешеді және жоғарғы өнім алуға көмектеседі.
Тарихи геология
Геелогиялық геохронология және Жер ... ... ... және ... денелер.
Үгілу кезінде әрқашанда шөгінді тау жыныстарының әртүрлі ... ... ... ... ... бірі орналасқан шөгінді ... ... ... ... белгілі бір геологиялық жағдайларда
пайда болған, сондықтан олар бір-бірінен жерлерінің құрылымы, ... ... ... өз ... эволюциялық ізінің ... ... ... ... тарихы десек те болады. Неғұрлым бұрын пайда
болса, олда организмдердің қарапайым түрлері сақталған, керісінше ... ... ... ... тас ... өте ... және
жетілген өсімдік қалдықтары мен ... ... ... Осы ... арқылы жер астыларының даму сатысын, өсімдіктер мен хайуанаттардың
концепциясын, сол кездегі ... ... ... мен ... ... әрбір заттың өмір сүрегін уақытын, қабықтардың жату орнына
байланысты анықтауға болады – геологиялық ... ... ... ... ... зерттеулердің нәтежесі бойынша,
мағлұматтармен сипатталынады /млн.жыл/.
Археозой - 2000 көп
Протерозой - 1800
Палеозой - 300 ден 350-ге ... - 170 ...... ... жер ... өмірдің даму сатыларын ең негізгі
бөлімдеріне тоқталып көрейік.
Археозой /грек ''архе" - бастапқы кезең/ - өмір ... - 2,0 ... Бұл жер ... ең ... эра. Бұл ... қарқынды түрде
таулар қалыптасып, жанар ... ... ... кесекті жыныстар
түзілген, олар жер шарын түгел қаптап жатқан. Бұл кездегі ... ... және ... ... ... ... ... мен кварциттер
жатады.
Органикалық қалдықтар бұл эраның ... ... ... ... ... ... ... /грек "протерос" - бірінші/ ұзақтығы 1,8 млрд.жыл.
Жер қабығы қалыңдап, құрлықтар тұрақты сипат ала бастайды. Бұл эрада
протерозой ... ... ... ... олар ... ... т.б. ... Бұл тақталар бүрмелерге жиырылып, көп
жағдайда интрузивті жыныстармен кесілген: диабаз, ... ... ... ... жер ... көптеген бөліктерінде Кавказда,
Оралда, Орта Азия тауларында және б. жерлерде кездеседі.
Протерозой жыныстарында: ... ... ... және басқа қазба байлықтар
көп. Күрек темір кені протерозой тобындағы жыныстардан алынады.
Бұл эрада кезеңге ... ... ... ... ... ал кейде сақталмаған.
Археозой мен протерозой эраларын қосып, оны кембрийге ... ... ... атайды. Бұл жердің дамуындағы ең ұзақ кезең.
Палеозой эрасы - /грек "паляйос" - байырғы, үлкен/ ... ... Жер ... әртүрлі кешенді жыныстар қабат пайда болған. Бұл кезде
шөгінді жыныстар пайда болып, оның органикалық өмірдің ... ... ... ... іздері, тасты қалдықтар/. Бұл палеозой эрасын
кембрий, ордвик силур, девон, таскөмір және перм ... алты ... ... ... 70-80 ... Бұл ... ... кезең,
бұл кезден бізге көптеген қатқан тас дене мүшелері жеткен. Бұл ... ... ... ... және ... ... пен ... әлемі байқалмайды. Өсімдіктерден тек теңіздегі
балдырлар ғана ... ... ... ... көп таралғаны жасылдау көк түсті иілгіш
балшықтар, ақшылдау кварцитті ... ... және ... ... ... шыққан кембрий шөгінділерін Эстониеда, Петроград маңайынан
көруге ... ... ... 70 ... ... тыныштық кезеңмен
сипатталады. Кембрий кезеңіне қарағанда органикалық өмір бай және әртүрлі.
Балдырлар көп тараған. Жаңа жануарлар ... бола ... ... сәулелі
маржандар, ине қабықтылар ж.б./, олар шектелген түрлерді ... ... ... ... ... ... оған әртүрлі әк тастар және
балшықты тақталар жатады.
Силур қезеңі. Ұзақтығы 35 млн.жыл. Бұл ... ... ... көп ... - ... ... ... омыртқалы жәндік -
балықтар пайда болған. Құрлықта жәндіктер, яғни ... ... ... және ... ... ... туа бастайды.
Силур кезеңініде екінші жартысында қарқынды түрде ... ... ... ... ... ... және теңіздер құрлыққа қарай көтеріледі
/теңіз трансгрессиясы болады/.
Бұл ... ең көп ... ... әк ... жиындығы 30-
40 м, құмтастар, жер шарының көптеген /Днепр, ... ... ... ... жерлерінде кездеседі.
Девон кезеңі. Ұзақтығы 55-60 млн.жыл. Жер қабығында теңізбен құрлық
шөгінділері кездеседі.
Девон кезеңіндегі теңіз үлкен аймақты қамтыған, яғни ... ... ... мен ... ТМД ... көп ... басқан.
Бұл кезде әсіресе қауырсынды және екілік дем алатын балықтар қарқынды
түрде дамыған. Құрлықта тұрақты өмір сүре ... ... көп ... және ... ... ... Бұл ... флора өте нашар, Теңізде
негізінен балдырлар, құрлықта парниктер мен хвощтар және жүзгіндер. ... ... ... ... үш қабаттан тұрады: төменгі қабат қызғылт ... ... ... әк ... ... - ... қызғылт түсті
құмдақтар.
Қызғылт құмдар көлденең бағыттағы ... ... бұл ... ал ... әк тастары-тереңдіктегі теңіз шөгінділері. Бұдан ... ... ... ТМД территориясының көп жер бастапқыда құрлық
болған, одан ... ... ... ... ... ... ... құрлыққа
айналған.
Бұл кездегі шөгінділер Оралда, Орта Азияда, Амурда ж.б. жерлерде көп
кездеседі. Олардың ... ... үшін ... өте зор. ... тас ... мұнай, көмірлер кездеседі.
Таскөмір кезеңі. Ұзақтығы 70 млн.жыл. Өсімдіктер әлемі өзінің гүлдеген
дәуіріне тап болды, хайуанаттар әлемі де көп ... ... ... ... папоротниктер, хвощтар, жүзгіндер /лепидтер,
сигиллярлілер/ жер ... көп ... ... ... ... ... және жылы ... себепші болады. Таскөмір кезеңінің
өсімдіктері теңіздер мен көлдердің жағалауларында және батпақты жерлерінде
дамыды. Желдің ... ... суға ... оның ... ... ... ... астында қалып, нығыздалып, біртіндеп таскөмірге айнала
бастады. Қазіргі кезде таскөмірді жер шарының барлық жерінен ... ... тас ... ... ... ... ... жерде болғанын
дәлелдейді.
Тас көмір тақталарының басқа бұл кезде әктастар, отқа ... ... ... ... ... ... құрлық жануарлары жақсы дамыды. Девонда көп тараған
қауырсынды балықтар карбонда кездеспейді. Трилобиттер ... ... ... бұл ... көпаяқтылар және бүйелер жақсы дамиды.Тас
көмір кезеңінде жанартаулар ... ... ... ... бола бастайды,
мұнда Орал және Тянь-Шань таулары пайда болады.
Пермь кезеңі. Ұзақтығы 45 млн.жыл. Теңіздер мен құрлықтардың орналасуы
тас көмір ... ... ... өмір ... ... Бұл кезде
қылқан жапырақты ағаштар, қырық құлақтардың жаңа түрі пайда болды және
жоғарғы ... ... ... жорғалайтындар - қазіргі кездегі
жыландардың туыстары кесірткілер, тасбақалар, қолтырауындар дүниеге келеді.
Пермь кезеңіндегі ... ... ... ... көп
кезедеседі, оларды Жайық, Еділ жағалауларынан көруге болады Таулардың пайда
болуы әрі қарай жалғасып Орал ... ... ... Алтай мен
Памир таулары туа бастайды.
Мезозой ... ... 170 ... ... өмір ... ... ... -
ортанта/. Палезой эрасынан айырмашылығы органикалық өмірдің байлығы мен
және шөгінділерінің ерекшелігімен айқындалады. Бұл ... ... ... құрылымдар олардың ішінде хвощтар, өздерінің гүлденген дәуіріне
және ... ... ... ... жаңа түрлері пайда болады,
қазіргі заманның жапырақты ағаштары мен улы ... ... ... ... ... ... ... кезі деп атайды.
Хайуанаттар әлемінде палезойдан келген амониттер ... ... және ... ... жорғалайтын, олардың ішінде құрлық пен суда
жүретін түрлерінен ұшатын птеранодондар пайда бола бастайды.
Осы әртүрлі бауырымен жорғалайтындар әлемі ... ... ... тоқтатып, өздерінің орнына біздің қарқынымызға дейін ... ... ... ... ... ... ... балықтар, қазіргі құстар, еңбастысы қоректі
жануарлар пайда болды.
Жер қабығы эволюциясында салыстырмалы ... ... ... ... ... шектелген аймақтарда кездеседі.
Мезозой эрасы үш кезеңге бөлінеді.
Тризис кезеңі. Ұзақтығы 45 ... ТМД ... бұл және ... ... көбінесе құрлықтікі - мергел, ашық, әктас, құмдақтардан
тұрды.
Хайуанаттар ... бұл ... ... ... ... саласы
сәулелі коралдар, бірінші сүйекті балықтар ... ... ... ... күшті дамыды - жыландар, тасбақалар, қолтырауындар.
Бауырмен жорғалайтындар суда ... ... ... ... болды -
ихтиозаврлар. Қарапайым қоректілер дами бастады, олардың денелері кіші
болып, ... ... ... жерде қылқан жапырақты ағаштар және саговниктер басым қалды.
Юра кезеңі, Ұзақтығы 58 ... ... ... ... ... ... қалып, көп уақыт теңіздердің асты болды. Жыландар атқылап, жаңа
таулар - Кавказ, Қырым таулары ... ... ... бен ... ... ала ... олардың жұмсақ денелі
аммониттер және белемниттер. Рептилийлер жерінің гүлденген кезіңіне жетті,
сондықтан юра кезіңін бауырмен жоғалайтындар дәуірі десек те ... ... ... және ... ... иесі болды. Олардың кейбіреулері
мысалы ... ... 40 м ... ... ... қараған
сүтқоректілер көбейіп, олардың қалталы шары мен қатар, кеміргіші де пайда
болды.
Өсімдіктер ... ... ... ... ... ... шөгінділері ТМД-ның көп жерінде кездеседі. Қиыр Шығыста,
Кавказда, Орта Азияда, Волга жағалауларын олардың ішінде ... ... ... отқа ... ... және басқа қазба байлықтар.
Бор кезеңі. Ұзақтығы 70 млн.жыл. Бұл ... өте ... ... ақ
борлар пайда болуы. Осыған байланысты бұл кезең өз ... ... Бұл ... ... ... мұхиттарда құрлықтар өз ... ... ... ... борлы Теңіздер мен көмкеріліп, онда бор
шөгінділері қалыптай Ресейдің Курск облысында әсіресе Украинаның Харьков
ауданы бор шөгіндісінің ... 400 м ... Бор ... шаян ... ... орта тұсында таулар қайтадан пайда бола бастап бұл кезде
Еуропадағы тау сілемдері - Альпы, Карпаттар, Амер континентінде - Анд ... ... ... ... Тауда мен қатар ... ... ... көп ... ... ... ... өзгерістер болып, түгелдей амониттер белемниттер,
онымен қатар жылан бауырлар - ихтиозавр, мезозай өлді, кейбір жұмсақ денелі
молюскалардың, теңіз ... шаян мен ... ... жоғалды.
Құрлықтағы рептилийле осындай тағдырды бастарынан кешті.
Бұл кезеңде өзінің гүлдеген дәуірінде ерінділер, теңіз кірпі жұмсақ
денелердің ... ... ... Теңізде сүйекті балық басым бола бастады.
Көптеген ... ... ... сүт ... ... ... ... де өзгеріске ұшырыды. Қылқан жапарақты ... ... ... ... көп пайда бола бастады, ағаштардың
ішінде жалпақ жапырақтылар көбейді.
Каинозой эрасы. Ұзақтығы 68 млн.жыл /грек "кайнос" – жаңа ... ... ... бұл ... де ... ... ... құрлық пен теңіздер көлемдері ... ... ... ... "органикалық өмім өзгеруі болып ... ... ... ... қаз ... ... алды, көптеген тау
жүйелері пайда болып, олар қазіргі кезге дейін сақталып келе жатыр. Климат
тұрақтанып қазіргі кезге ... ... ... мен ... ... кездегімен сәйкестеніп, әлі өмір сүріп жатыр. ... ... ... ... ... эра екі ... бөлінеді.
Үштік кезең. Ұақтығы шамамен 66 млн. жыл. Бұл кезеңде жер қабығы үлкен
қозғалысқа түсті, яғни ... ... бола ... Бұл ... ең биік ... - ... ... Карпат, Анд, Кордильер, Қрым, Кавказ, Гималай,
Памир ... ... ... ... ... ... жер ... өзгеріске ұшырады. Өшіп қалған жанар таулар оянды - жер ... ... өз ... ... аяқ ... ... қазіргі кездегі кейіпін алды.
Органикалық өмір қазіргіге сәйкестеніп, әртүрлі ... ... ... ... ... олар ... дами ... ішінде сүт қоректілер басым болып, олар ... ... ... ... ... ... Байырғы жыртқыштардан, сүт қоректілердің
ішіндегі ең жоғарғы сатыдағы климаттар бөлінеді, оған адамдардың арғы атасы
– маймылдар жатады.
Өсімдік әлемінде гүлді өсімдіктер, ... ... ... бастайды.
Үштік кезеңнің шөгінділерінде қоңыр көмір кендері көп. Мұндағы теңіз
шөгінділерде мұнай көп кездеседі.
Төрттік кезең. Қазіргі кезде әлі жүріп ... Бұл ... ... 2 млн. жыл, бұл ең қысқа кезең. Бұл кезеңнің ... ... ... ... ... бұл ... - микропоген /грек "антропос" -
адам/ депте атайды. Еуропа біртіндеп су астынан көтеріліп, ... ... ... кездегі жер бедері Ландшафт, өсімдік және хайуанаттар әлемі
біртіндеп әртүрлі геологиялық үрдістердің салдарынан қалыптаса бастады. ... - жер ... ... ... өзгерістер болды. Олардың ішіндегі ең
маңыздылары болып, мұз дәуірі немесе алып мұз қату саналады.
Жер тарихында бірнеше рет климат өзгерген, ... онын ... әлі ... жоқ. ... кезеңнен бастап, климат нашарлай бастаған, соның
салдарынан температура ... ... ... ... ... және биік ... қар көбейіп олар сығылып, ... ... ... ... ең көп мұз Скандинавии тауларында қалыптасқан,
оның ... 3-4 км ... ... ... ... биік тау ... яғни
Альпада Пиринийце, Карпатта, Кавказда, Азия тауларында: Алтай, Тянь-Шань,
Гималай, ... Орал ж.б. ... жер ... ... биік ... ... мұздар өз салмақ
күштерімен жан-жаққа жылжи бастаған. Соның салдарынан ТМД мемлекеттерінің
көптеген жерлерін мұз басқан, олар ... ... ... ... Днепропетровск қаласына дейін ... ... ... мұз
төсенішінің астында қалған.
Барлық тіршілік, мұздан қашып оңтүстікке қарай жылжыған. Мұзға шыдай
алмай көптеген жануарлар-мамонттар, жүнді ... ... ... ... ... ... өзгеріп, мұздар еріп, өз орталықтарына қарай ... ... ... мұз ... кезеңі аяқталған.
Төрттік кезеңде Ресей жерінде ғалымдардың жорамалы бойынша үш мұз дәуір
болған. Олардың әр ... ... ... ... ... - ... - ... үшінші - Валдай. Ең үлкен аймақты - Днепр мұздығы, ал ең ... ... ... мұздық дәуірлерде морен деген атпен белгілі шөгінділер қалған.
Валдай морендері Бұдан 90 000 жыл, ... -200 000, ал ... - 450 000 ... ... жүрген кезде үлкен геологиялық жұмыстар атқарған жердің кейіпін
өзгерткен. Жаңа шөгінділер пайда болып, жаңа бедерлер түзілген.
Мұздық дәуірдің геологиялық ... - тағы бір ... мен Арал ... өз ... ... бірігіп үлкен аймақты
қамтыған, солтүстікте Волгоград пен Орал ... ... ... ... жеткен. Бұл өз кезегі бойынша бұл жерлердің бедерін тегістеген. Бұл
кездегі ... ... ... пен ... ... Каспий маңайындағы
құмның шығу тарихы осындай.
Төрттік кезеңде жанар таулар атқылап, жер ... әрі ... ... ... ... ойыс ... ... толып жатыр.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер қабығы (құрамы, қозғалыстары), бедер туралы жалпы мәліметтер40 бет
Геоморфология3 бет
Морфометриялық карталарды құрастыру принципі16 бет
Рельеф және климат8 бет
«Оңтүстік Қазақстандағы татарлардың арасындағы этнотілдік үрдістер»26 бет
«Қапшағай қаласына іргелес оңтүстік телімне құрылыс салу мәселесімен инженерлік геологиялық жұмыстар жобасы»79 бет
Азнагүл алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және мұнай мен газ шоғырларын іздестіру жобасы80 бет
Аймақтық интеграциялық үрдістері мен Қазақстан33 бет
Актас ауданының геологиялық құрылысы мен геологиялық даму тарихы6 бет
Алмаз алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және жобалау әдістері18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь