Прокуратураның тарихы


Жоспар

Кіріспе 3

1 Прокуратураның тарихы 4
2 Прокуратураның рәміздері 8
3 Прокуратура органдарының жүйесi және оларды ұйымдастыру 10

Қорытынды 16

Пайдаланған әдебиеттер тізімі 18
Кіріспе

Қазақстан Республикасының прокуратурасы - Республика аумағында заңдардың, Қазақстан Республикасы Президентi Жарлықтарының және өзге нормативтiк құқықтық актiлердiң дәл және бiрыңғай қолданылуына, жедел-iздестiру қызметiнiң, анықтама мен тергеудiң, әкiмшiлiк және атқарушылық iстер жүргiзудiң заңдылығына жоғары қадағалауды жүзеге асыратын, Қазақстан Республикасының Президентiне есеп беретiн мемлекеттiк орган.
Прокуратура кез келген заңдылық бұзушылықты анықтау және жою жөнiнде шаралар қолданады, Республиканың Конституциясы мен заңдарына қайшы келетiн заңдар мен өзге де құқықтық актiлерге наразылық жасайды, сотта мемлекеттiң мүддесiн бiлдiредi, сондай-ақ заңда белгiленген жағдайларда тәртiп пен шекте қылмыстық қудалауды жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы прокуратурасын ұйымдастыру, оның қызметiнiң тәртiбi және прокурорлардың өкiлеттiгi Қазақстан Республикасының Конституциясымен, осы Заңмен, заң актiлерiмен, Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шарттармен сондай-ақ Республика Бас Прокурорының бұйрықтарымен айқындалады.
Қазақстан Республикасының прокуратурасы төменгi прокурорлар жоғары тұрған прокурорларға және Қазақстан Республикасының Бас Прокурорына бағынатын органдар мен мекемелердiң бiртұтас орталықтандырылған жүйесiн құрайды.
Қазақстан Республикасының прокуратурасы өз қызметiн басқа мемлекеттiк органдар мен лауазымды адамдардан, саяси партиялар мен қоғамдық бiрлестiктерден тәуелсiз жүзеге асырады.
Өздерiнiң заңда белгiленген өкiлеттiгiн жүзеге асырған кезде прокуратура органдарының қызметiне араласуға тыйым салынады.
Прокуратура органдары Республиканың азаматтардың

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге


Жоспар
Кіріспе 3
1 Прокуратураның тарихы 4
2 Прокуратураның рәміздері 8
3 Прокуратура органдарының жүйесi және оларды ұйымдастыру 10
Қорытынды 16
Пайдаланған әдебиеттер тізімі 18
Кіріспе
Қазақстан Республикасының прокуратурасы - Республика аумағында
заңдардың, Қазақстан Республикасы Президентi Жарлықтарының және өзге
нормативтiк құқықтық актiлердiң дәл және бiрыңғай қолданылуына, жедел-
iздестiру қызметiнiң, анықтама мен тергеудiң, әкiмшiлiк және атқарушылық
iстер жүргiзудiң заңдылығына жоғары қадағалауды жүзеге асыратын, Қазақстан
Республикасының Президентiне есеп беретiн мемлекеттiк орган.
Прокуратура кез келген заңдылық бұзушылықты анықтау және жою жөнiнде
шаралар қолданады, Республиканың Конституциясы мен заңдарына қайшы келетiн
заңдар мен өзге де құқықтық актiлерге наразылық жасайды, сотта мемлекеттiң
мүддесiн бiлдiредi, сондай-ақ заңда белгiленген жағдайларда тәртiп пен
шекте қылмыстық қудалауды жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы прокуратурасын ұйымдастыру, оның қызметiнiң
тәртiбi және прокурорлардың өкiлеттiгi Қазақстан Республикасының
Конституциясымен, осы Заңмен, заң актiлерiмен, Қазақстан Республикасы
бекiткен халықаралық шарттармен сондай-ақ Республика Бас Прокурорының
бұйрықтарымен айқындалады.
Қазақстан Республикасының прокуратурасы төменгi прокурорлар жоғары
тұрған прокурорларға және Қазақстан Республикасының Бас Прокурорына
бағынатын органдар мен мекемелердiң бiртұтас орталықтандырылған жүйесiн
құрайды.
Қазақстан Республикасының прокуратурасы өз қызметiн басқа мемлекеттiк
органдар мен лауазымды адамдардан, саяси партиялар мен қоғамдық
бiрлестiктерден тәуелсiз жүзеге асырады.
Өздерiнiң заңда белгiленген өкiлеттiгiн жүзеге асырған кезде
прокуратура органдарының қызметiне араласуға тыйым салынады.
Прокуратура органдары Республиканың азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарын қорғау,сондай-ақ мемлекеттiк құпияларды сақтау туралы
заңдарына қайшы келмейтiндей деңгейде жариялы iс-қимыл жасайды.
1 Прокуратураның тарихы
80 жыл бойы прокуратура қалыптасу мен дамудың ұзақ жолдарынан өтті.
Оның тарихында үш маңызды кезеңді атап өтуге болады.
Қазақстан прокуратурасының алғашқы қалыптасуы мен дамуы 1922 жылдың 13
шілдесіндегі Қазақстан Орталық Атқару Комитеті 3-ші сессиясының 2-ші
шақырылымының шешімінен бастау алды, содан кейін Әділет халық
комиссариатының құрамында мемлекеттік прокуратура органы құрылды. Соған
сәйкес Әділет халық комиссары республика прокурорының міндетін қоса
атқарды. Осы сессияда «Прокурорлық қадағалау туралы ереже» бекітілді.
Прокуратураның дамуының екінші кезеңінде яғни, 1933 жылы оның
өкілеттігі кеңейе түсті. Әділет халық комиссары жанында прокуратура
басқармасы құрылып, дербестікке қол жеткізді. Оның тарихында тұңғыш рет
прокурордың міндеттері Әділет халық комиссарынан бөлінді.
1936 жылы 5 желтоқсанда КСРО өзінің жаңа Конституциясын қабылдады, сол
оқиға республика үшін тарихи маңызға ие болды, соңынан Қазақстан
автономиялы республикадан одақтық республикаға айналып, КСРО-ның
құрамындағы тең құқықты мемлекет болды. Қазақстан 1937 жылы өзінің алғашқы
Конституциясын қабылдады.
Осы сәттен прокуратураның дамуы мен нығаюдың үшінші кезеңі басталды,
Әділет халық комиссарынан прокуратура толық бөлінді. Республика құқық
қорғау органдарының дербес құрылымы ретінде жұмыс жасай бастады. Қазақ КСР-
ның тұңғыш дербес прокуроры С.Есқараев болды.
Сол жылдың 11-ші қарашасында Әділет халық комиссары және прокуратураны
бөлу туралы бұйрық шығып, республика прокуратурасы тікелей КСРО-ның
прокурорына бағынатын болды.
Сол кезеңде прокуратураға мемлекеттік мекемелердің, қоғамдық және жеке
меншік ұйымдары іс-әрекетінің заңдылығына, сонымен қатар жеке адамдардың,
тергеу органдары, анықтау және т.б. органдары қызметін қадағалауды жүзеге
асыру жүктелді.
Алайда прокуратураның тарихында қалыптасқан күрделі жағдайларға
байланысты өзінің құқық қорғау міндеттерін толық көлемде жүзеге асыра
алмаған кезеңі де болды. Кеңес үкіметіне қарсы және ұлтшыл деген айып
тағылып, саяси қуғын-сүргін құрбаны болған республиканың прокуроры болған
сегіз арысымыз бар. Олар Нығмет Нұрмақов, Нұртаза Ералин, Сәдуақас Мәмбеев,
Жанайдар Сәдуақасов, Боран Айтмағамбетов, Қанай Боранбаев, Мырзағұл
Атаниязов және Сүлеймен Есқараев. Тек 1937 жылдың өзінде ғана прокуратура
органдарынан 40-тан астам қызметкер негізсіз жұмыстан шығарылды, солардың
бірқатары революцияға қарсы және ұлтшыл топтарға қол ұшын берді деген
желеумен қамауға алынды. Бұл жаппай саяси қуғын-сүргін кезеңі еді. Сол
қысталаң шақтың өзінде прокуратура органдарында өз жұмысына адал жандар,
заңдылықтың мүлтіксіз орындалуы үшін жан аямай күресіп жатты.
Ұлы Отан соғысы жылдарында прокурорлық-тергеу кадрлары Отанды қорғау
ісінде өшпес ерліктің өнегесін көрсетті. Соғыс басталғаннан кейін 1942
жылдың тамыз айында 885 прокуратура қызметкерлерінің 411-і Қарулы Күштер
қатарына шақырылып, соғысқа кетті. Көптеген прокурорлар мен тергеушілер
бостандық пен мемлекетіміздің тәуелсіздігі үшін өз өмірлерін қиды. Атырау
(бұрынғы Гурьев) облысы Мақат аудандық прокуратурасының халық тергеушісі
Мұса Баймұқановқа майдандағы ерлігі үшін 1945 жылы 10 сәуірде Кеңес
Одағының Батыры атағы берілді. Өкінішке орай оны ол алып үлгере алмады, сол
жылы 18 наурызда ол майдан даласында ерлікпен қаза тапты. Ұлы отан
соғысында аты аңызға айналған ұшқыш, Кеңес Одағының Батыры ұшқыш
Н.Әбдіровты кім білмейді! 1919 жылы Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында
туған Нүркен жау эшалонының күлін көкке ұшырып, ерлікпен қаза тапты. 1943
жылы 31 наурызда оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Сол аяулы Нүркен
Қарағанды облыстық прокуратурасында тергеуші болған еді.
Соғыс аяқталған соң прокуратураның қызметкерлері ауыл шаруашылығын
қалпына келтіру үшін белсенді жұмыс жасады, мемлекеттік және қоғамдық
меншікті мүлтіксіз қорғады және қоғамдық, мемлекеттік және еңбек тәртібін
бұзған адамдармен аянбай күресті.
Қазақстан мемлекеттіліктің дамуымен қатар республикалық органдар
жүйесінде прокуратураның рөлі мен орны өзгеріп отырды, яғни оның қызметі
жаңа мазмұнмен толықтырылып, прокурорлық қадағалаудың міндеттері
өзгертілді. Алайда, прокуратураның алдында тұрған міндеттер өзгертілгенімен
ол тұрақты түрде құқық қорғау органы, демек оның қызметінің басты мазмұны
заңдылық пен құқық қорғауды қамтамасыз ету, азаматтардың әлеуметтік-
экономикалық, саяси және жеке құқықтар мен бостандықтарын қорғау, құқық
бұзушылықты болдырмау болып қала берді.
Мемлекет дамуының барлық кезеңдерінде прокуратураның рөлі сөзсіз өсе
түсті және оның алдындағы міндет әрбір азаматтың прокуратура өзінің
мүддесін нағыз қорғаушысы екендігіне қалтқысыз сенетін дәрежеге жеткізу
болды.
Алайда, Қазақстан тәуелсіздігін алғанға дейін, прокуратура да басқа
құқық қорғау органдары сияқты, тоталитарлық мемлекет жағдайындағы
әміршілдік-әкімшілік жүйенің мүддесін бірінші кезекке қойғанын ата кету
керек. Соған қарамастан прокуратура органдары қызметінің басты мазмұны қай
кезде де заң бұзушылықты анықтап, оған дер кезінде тосқауыл қоя білу болды.
1991 жылғы тамыз оқиғасында республикалық прокуратура органдары осындай
сын сәтте абдырамастан қалыптасқан жағдайға байланысты тез арада бағыт-
бағдарын айқындап, ескіше жұмыс істеуден бас тартып, прокуролрлық
қадағалаудың тиімді тәсілдерін енгізуге күш салды.
Елімізде болып жатқан тың үрдістер мен заң саласындағы жаңалықтар
адамды қоғамның жоғарғы құндылығы ретінде бірінші кезекке шығарып,
азаматтардың сотпен қорғалу құқығын кеңейте түсті. Жеке адамның құқығын
қорғау республика прокуратура органдары қызметінің негізгі мазмұнына
айналды.
Прокурорлық қадағалаудың одан әрі дамуы және прокуратура органдары
жүйесін реформалау кезеңі Қазақстан Республикасының тәуелсіздігін алған
сәтінен басталды. Прокуратураның реформалауы мен дамуы жаңа мемлекеттік
құрылымының, саяси және халықаралық-құқықтық бағдардың қағидасына сәйкес
жүзеге асырылуы мүмкін емес еді.
1991 жылдың 6-шы желтоқсанында Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің «Қазақ КСР
прокуратурасы органдарының бірыңғай жүйесін құру, оның дербестігі мен
тәуелсіздігін қамтамасыз ету туралы» Қаулысымен Қазақ КСР –ның Бас
прокурорына бағынатын бірыңғай прокуратура органдарының жүйесі құрылды.
1992 жылғы 17 қаңтарда Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің
Қаулысымен «Қазақстан Республикасының прокуратурасы туралы» Заң күшіне
еніп, соған сәйкес прокуратура Жоғарғы Кеңеске есеп беретін, заңдардың
орындалуына жоғарғы қадағалауды жүзеге асыратын орган болды.
Осы заң прокуратураның құқық қорғау қызметін жақсартуда оң әсер етті.
Алайда, мемлекеттік құрылыс үдерісінің жедел дамуы және құқық
демократиясының өріс алуы құқық жүйелерін қалыптастыруда жаңа ізденістерді
талап ете бастады.Осыған байланысты 1994 жылы 12 ақпанда Елбасының
Қаулысымен Қазақстан Республикасындағы Құқықтық реформаның мемлекеттік
бағдарламасы бекітілді. Бұл құжатта прокуратура органдарын реформалаудың
негізгі қағидалары анықталынды.
Одан әрі ол 1995 жылғы 30 тамызда республикалық референдуммен
қабылданған Конституциямызда және Президенттің 1995 жылғы «Қазақстан
Республикасының прокуратурасы туралы» Заң күші бар Жарлығында көрініс
тауып, бекітілді. Конституцияның 83-бабындағы прокуратура туралы негізгі
ереже прокуратураның бірыңғай орталықтандырылған дербес жүйе екендігін
жариялап берді.
Сөйтіп прокуратура республикамыздың мемлекеттік билік органдары
жүйесіне өзінің конституциялық орнын еншіледі.
Елбасына ғана есеп беретін және Республика аумағында заңдардың,
Қазақстан Республикасы Президенті жарлықтарының және өзге де нормативтік
құқықтық актілердің дәлме-дәл әрі біркелкі қолданылуына жоғарғы қадағалауды
жүзеге асыратын республика прокуратурасы Конституциясының, адам мен
азаматтың құқықтары мен бостандықтарының берік сақталуы тәрізді міндеттерді
жүзеге асырудың құқықтық тетігі (құралы) болып табылады. Прокуратура
заңдылықтың кез-келген бұзылуын анықтау мен жою жөнінде шаралар қолданады,
сондай-ақ Республика Конституциясы мен заңдарына қайшы келетін заңдар мен
басқа да құқықтық актілерге наразылық білдіреді. Жинақтап айтсақ,
республика прокуратурасы өз өкілеттігін Ата Заңымыз бен заңдарымызға сәйкес
жүзеге асырады.
Қазіргі кезде ол басқа мемлекеттік органдар қызметін алмастырмайды,
әртүрлі шаруашылық субьектілерінің қызметіне негізсіз араласпайды. Сонымен
қатар прокуратура Конституцияның 83-бабына сәйкес, мемлекеттік органдар мен
олардың лауазымды тұлғалары жол берген заң бұзушылықтарды анықтауды
күшейтіп, орын алған кемшіліктерді заңда қаралған тұрғыда жоюға ықпал
етеді, оның ішінде атқару және сот биліктерінің заңсыз актілеріне наразылық
келтіріп, сондай-ақ қолданыстағы заңдар мен Қазақстан Республикасы
Президентінің Жарлықтарын орындамау фактілерін қалт жібермейді.
2 Прокуратураның рәміздері
Қазақстан Прокурорларының әнұраны және ведомстволық белгі Қазақстан
Республикасы прокуратурасының рәміздері болып табылады.
Қазақстан Прокурорларының әнұраны
Сөзін жазған Шөмішбай Сариев
Әнін жазған В ладимир Питерцев
Таң атады – адамзатқа жүк артып,
Қысқа ғұмыр- күн батады мұнартып.
Жер бетінде, адам – адам болғасын,
Ар алдында, заң алдында кім артық!?
Бар адамға бір ғана тек Құдай бар,
Харамдар көп тұнығыңды ылайлар.
Біз болмасақ - әділетті кім сақтар,
Біз болмасақ – елдің жайын кім ойлар!?
Қайырмасы:
Адамсың ба, ел – халқыңа сор болма,
Адамсың ба, ар алдында қор болма,
Әділетті заң жолы бар – тура жол,
Келеді елім! тәуелсіздік сол жолда.
Күн нұры бар, баршаға ортақ жайыпты,
Әділет заң! – жазаланар айыпты.
Құдай берген бар ғұмырды кешуге,
Әрбір адам, әрбір жүрек лайықты.
Санасатын, ақыл-оймен, санамен,
Теңіз – терең, таулар биік, дала ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Прокуратураның ұйымдастырылуы мен қызметінің қағидалары85 бет
Қазақстан Республикасы органдар жүйесіндегі прокуратураның орны мен рөлі45 бет
Азаматтық іс жүргізуге прокурордың қатысуы47 бет
Жаңадан ашылған мән жайларға байланысты іс бойынша іс жүргізуді қайта бастау73 бет
Прокуратура жайлы20 бет
Прокуратура қызметiнiң құқықтық негiздерiнiң жалпы сипаттамасы8 бет
Прокуратура қызметі мен даму тарихы59 бет
Прокурорлық жалпы қадағалау9 бет
Прокурорлық қадағалау24 бет
Прокурорлық қадағалау туралы жалпы түсінік. Азаматтық іс бойынша прокурордың қадағалаудың бағыттары11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь