Биология және экология пәндерін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану


Кіріспе
Қазақстан Республикасының президенті Н. Ә. Назарбаевтың қазақстандықтарға Жолдауында «Ғасырдағы экономикалық және әлеуметтік ұмтылыстағы негізгі жетекші күш - адамдар, олардың еркі, жігері, табандылығы, білімі» делінген. Олай болса, алға қойған мақсаттарды орындау үшін елімізде оқушылардың шығармашылық қабілетін жан-жақты өсіруге ден қою қажеттілігі туындайды. Ожеговтың сөздігінде «Дарындылық - табиғаттан берілген ерекше қабілет» деп түсіндіріледі. Дарынды балаларды іздеу, оларды оқыту мен тәрбиелеу қоғам үшін бүгінгі күні өте қажет, себебі дарынды адам басқаларға қарағанда, көп пайда әкеледі. Әрбір талантты адам еңбекке бейім келеді және шығармашылық ізденіспен жігерлі еңбек етеді. Биология және экология сабағында аймақтық компонент материалдарын оқытудың «нақтылыдан абстрактыға», «жақындағыдан алыстағыға» деген принциптерін жүзеге асыруға баспалдақ болумен бірге, білім мұнарасын орнықтырар іргетас болып табылады. Оқушыларды қоршап тұрған табиғат пен өмір ешбір суреттермен және коллекциялармен ешқашан теңдестіруге болмайтын тамаша көрнекі құрал. Жергілікті жер материалдарын сабақта пайдалану оқушылардың туған жерге деген сүйіспеншілік сезімін арттырады. Жергілікті материалдарды оқыту арқылы оқушылардың ізденімпаздығын, байқампаздығын, сезімталдығын, белсенділігін, логикалық ойлау, іске шығармашылық көзқарасын тәрбиелеуге болады [1] .
Зерттеудің өзектілігі.
Бүгінгі білім берудің ұлттық жүйесін сақтап қалу үшін, бәсекелестік жағдайда барлық оқу мекемелерінің үздіксіз дамуы мен қызметінің жоғары дәрежеге жетілдіру қажеттілігі туып отыр. Қазіргі қолданылып отырған білім беру жүйесінің жаңа типтерінің пайда болуы мен оны соңғы жағдайға сәйкес өзгерту, оқытудың әдісі мен амалдары, үлгілері, мазмұнының жаңаруы өз кезеңінде ғылыми идеалар психалогиялық - педагогикалық теория негізінде жетілдірген практикалық шешімдерге негізделуі керек. Сонымен қатар, оларды дайындауда мұның бәрі алдын ала ескерудің қажеттілігін көрсетеді. Мұндай дайындық педагогикалық - кәсіптік білім берудің әдісі мен формасын, мазмұнындағы өзгерісті жетілдіруді талап етеді. Мұндай себептерге орай білім берудің бүгіндері қолданылып жүрген жүйесі толық дәрежеде мәселені шеше алмайды. Оқушылардың білімін көтеру, оқуға деген ынта жігері мен қызығушылығын арттыру-әр мұғалімнің міндеті. Осы мақсатта мұғалімдер, әр түрлі әдістер мен тәсілдерді пайдаланып отырса, оқушылардың пәнге деген қызығушылығы артып, өздігінен ізденуіне мүмкіндік жасалады. Биологияны оқыту процесінде, жергілікті жер материалдарын қолдану, өз тиімділігін көрсетуде. Жергілікті жер материалдарын пайдалану, туған өлкенің табиғаты, тарихы, байлығы жайлы қосымша кең көлемде біліммен толықтырып отырады. Жергілікті жердің табиғатының ерекшеліктері мен мүмкіншіліктерін, экономикалық даму келешегін білуге деген қызығушылығын арттыруда, сол туған өлке жайлы терең білім беру және туған өлкеге деген сүйіспеншілікті тәрбиелеудің маңызы арта түсуде. Сондықтан, биология сабағында жергілікті жердің материалдарын қолдану жұмысын жетілдіру маңызды педагогикалық үдеріс болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты:
- сабақ бағдарламасы бойынша, әдебиеттерден ізденіс жұмыстарын жүргізу арқылы оқушылардың экологиялық танымдық-теориялық білімдерін көтеру;
- топсеруен барысында, қоршаған ортаны тамашалау кезінде табиғатқа жанашырлық сезімдерін оятып, оны қорғауға тәрбиелеу. Оқушылар арасында өзара көмек көрсету, жолдастық қасиеттерін, адамгершілік сезімдерін ұштау.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- Биологияны оқытудың ұйымдастыру формаларын айқындау;
- Биология сабағында жергілікті жер материалдарын пайдалану арқылы, жеке тұлғаны дамытудағы білім мен тәрбиенің маңызын зерттеу;
- Биология сабағында жергілікті жердің биологиялық ерекшеліктерімен таныстыру ерекшеліктерін пайымдау;
- Жергілікті жер материалдарын пайдалану арқылы жүргізілген сабақ жоспарларынан мысал келтіру.
Курстық жұмыстың зерттеу әдістері: зерттеу жұмысына қатысты теориялық және ғылыми мәліметтер жинау, ақпараттарды салыстыру, талдау, тұжырымдау.
Курстық жұмыстың пәні: биологияны оқыту әдістемесі.
Зерттеудің әдіснамалық және теориялық негіздері: Биология пәнін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану негіздері мен әдіснамасы.
Зерттеудің болжамы: Биология пәнін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану арқылы, оқушыны саналы еңбекке бейімдеу, салауатты және сауатты ұрпақ қалыптастыруға тәрбиелеу қажет.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы:
- Биология пәнін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану туралы ақпарат алу үшін;
- Биология пәнін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану ерекшеліктерін анықтау үшін ;
- Биология пәнін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану оқу тәрбие процесінде қолдану үшін.
Зерттеу жұмысының құрылымы: Курстық жұмыстың құрылымы кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
І тарау Биология пәнін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану
1. 1 Биологияны оқытудың ұйымдастыру формалары
Биологиядан оқу процесінің негізгі формасы сабақ болып табылады. Ол белгілі бір ұйымдастыру белгілерімен сипатталады: оны мұғалім тұрақты оқу кестесі бойынша, құрамы тұрақты оқушылар тобымен арнайы жабдықталған биология кабинетінде немесе класс бөлмесінде өткізеді. Жылдық (перспективті) жоспарда сабақ сағаттары тақырып бойынша және күнтізбелік мерзімі бойынша белгіленеді. Жоспарда мейрам және каникул күндерін шығарып тастап, нақты сағат саны тақырыпқа бөлінеді және өту мерзімі белгіленеді. Сонымен қатар, қайталау сұрақтары белгіленеді, экскурсия мен сыныптан тыс жұмыстар жоспарланады.
Перспективті жоспар негізінде оқытушы тақырыптық жоспар жасайды. Онда тақырып мазмұнын түсіндіру реті мен логикасы, қолданылатын әдістер, көрнекі құралдар, практикалық жұмыстарға қажетті материалдар және сабақтан тыс өткізілетін жұмыстар көрсетіледі. Білімді жақсы меңгеру және бекіту үшін қажет болған жағдайда кейбір тақырыптардың сағат мөлшерін 1 - 2 сағатқа көбейтуге болады. Мұндайда кейбір тақырыптардың сағаты қысқартылады және бағдарлама толық орындалу керек. Тақырыптың өзара орынын ауыстырған дұрыс емес.
Жылдық жоспарда қайталауға ерекше көңіл бөлінеді. Жылдық жоспарда нақты тек экскурсиялар мен сыныптан тыс жұмыстар белгіленеді, үй жұмысы мен сабақтан тыс жұмыстар әр тақырыпқа анығырақ жазылады. Биология оқытушысына жұмысты жоспарлаудың өте бір қажеттілігі мынадай жағдайға байланысты: биология оқытушысы материалды күн ілгері әзірлеу керек, белгілі бір мерзімде көрсетілетін тәжірибелерді алдын ала жасау, экскурсия туралы күні бұрын келісу және т. б. қажет.
Оқу процесін ұйымдастыру формалары [5] .
Оқу процесі əрқилы ұйымдастырылуы мүмкін. Оның ұйымдастырылу формалары да сан түрлі: сабақ (дəстүрлі түсінімде), дəрісбаян, семинар, конференция, зертхана-практикалық дəріс, практикум, факультатив, оқу саяхаты, курстық жоба, дипломдық жоба, өндірістік практика, өзіндік үй жұмысы, кеңес, емтихан, сынақ, пəн үйірмесі, шеберхана, студия, ғылыми қоғам, олимпиада, конкурс жəне т. б.
Қазіргі заманда еліміз мектептері тəжірибесінде оқушыларға келелі тəлім-тəрбие берудің бірден-бір формасы да, құралы да- сабақ өз маңызын жойған емес.
Сабақ - оқу процесін ұйымдастырудың ең тиімді формасы. Бұл оқу барысында педагог дəл белгіленген уақыт аралығында оқушылардың тұрақты тобымен (сыныбымен) шəкірттерге игерілуі тиіс пəн негіздерін қабылдауына тиімді жағдайлар жасап, қажетті жұмыс түрлерін, құрал-жабдықтары мен əдістерін қолданып, танымдық жəне басқа да іс-əрекеттерді ұйымдастырады, онымен бірге оқушыларды тəрбиелеп, олардың шығармашыл қабілеттері мен рухани күштерінің көзін ашып, жетілдіріп, дамыта түседі.
Əр сабақ негізгі бірліктерден құралады. Олар - жаңа материалды түсіндіру, бекіту, қайталау, білім, ептілік, дағдыларды тексеру. Бұлардың əрбірі мұғалім мен оқушының қандай да өзіндік сипатына ие іс-əрекетімен ұштасады. Аталған бірліктер сан қилы байланысқа түсіп, сабақ құрылымының, оның кезеңдері арасындағы көптеген сан жəне сападағы көрініс береді.
Сабақ құрылымы - бұл белгілі бірізділікті жəне өзара қарым-қатынасқа келген дəріс бірліктерінің байланыс тұтастығы. Құрылым əрқашан дидактикалық мақсатқа, оқу материалының мазмұнына, оқушылардың жас айырмашылықтары мен ұжым сипатындағы сынып ерекшеліктеріне тəуелді. Сабақ құрылымының көптүрлілігі сабақ типтерінің де сан алуандығына жол ашады.
Бүгінгі дидактикада сабақ типтерінің жалпылай қабылданған нақты классификациясы жоқ. Мұның басты себебі - сабақта мұғалім мен оқушы арасындағы өзара байланысқа түсетін ықпалдас іс-əрекеттердің алдын ала болжамға келе бермейтін күрделілігі мен көп тараптылығында.
Бүгінгі дидактика сабақ типтерін олардың басты сипатына орай төмендегіше топтастырады:
дидактикалық мақсаттарға байланысты сабақ типтері:
- жаңа білім материалын хабарлау;
- білімді бекіту;
- ептіліктер мен дағдыларды қалыптастырып, бекіту;
- қорытындылау;
- білім, ептілік жəне дағдыларды тексеру (бақылау) сабағы.
Оқу дəрістерін өткізу тəсілі бойынша сабақ типтері:
- оқу саяхаттары;
- кино-теле-сабақтар;
- өзіндік жұмыс сабақтары жəне т. б.
Дəріс бірліктерінің басымдылығын негізге алған арнайы сабақ типтері:
- жаңа материалды игеру;
- бекіту;
- қайталау;
- білімді бақылау, тексеру.
Егер арнайы сабақ типтерінің мақсаттары мен жұмыс түрлері не олардың элементтері бір дəрісте тоғысатын болса, ондай сабақты аралас сабақ деп атау қабылданған
1. 2 Жергілікті жер материалдарын пайдаланудың міндеттері
Мектептегі биология мен экология пәндерінен жергілікті материалды пайдалану жұмысының өзіндік міндеттері бар. Бұл міндеттер оқушылардың өмірге, қоршаған ортаға деген көзқарасын қалыптастыруды жүзеге асыруға мүмкіндік береді[2] .
Білімділік міндеттері:
- өз елді мекенінің, өлкесінің тарихымен және қазіргі кездегі өмірімен, жергілікті жан-жануарлар мен өсімдіктер;
- туған өлкенің табиғи ортасының алуан түрлілігі жайлы көзқарас қалыптастыру;
- тірі табиғат нысандары мен құбылыстарының бір-біріне тәуелділігін, байланысын, табиғат заңдарын оқып білу;
- биология, экология сабақтарында алынған білімді өмірлік тәжірибеде қолдана білу;
- өз елді мекенінің, ауданы мен облысының қазіргі кездегі өмірімен таныстыру;
- алынған білімді қазіргі кездегі экологиялық проблемаларды шешу барысында қолдана білу;
- туған өлке табиғатының ерекшеліктерін оқу;
- қажетті ақпаратты іріктеу дағдысын меңгеру.
Тәрбиелік міндеттері:
- өзінің туған өлкесіне, туған елі Қазақстанға деген патриоттық сезіміне, сүйіспеншілікке тәрбиелеу;
- төзімділікті, өлкенің көпұлттылық және көп мәдениеттілік жағдайына төзімді мінез-құлық қалыптастыру;
- отбасылық қарым-қатынасты нығайту, пәннің мазмұнымен тек оқушыны ғана емес, оның ата-анасын да қызықтыру, отбасылық мұрағаттар, аталар мен әжелердің басқа да туыстардың әңгімелері арқылы өлкенің тарихы жайлы білімді тереңдету;
- отбасы мүшелерімен бірге өлке туралы әдебиеттер оқу, фильмдер, бейнефильмдер тамашалау;
- өлкенің табиғатын, тарихи және мәдени ескерткіштерін сақтау мен қалпына келтіру жұмыстарына оқушылармен қатар ата-аналарды да қатыстыру;
- жергілікті халықтың алдында тұрған проблемаларды шешуге ата-аналармен бірге оқушыларды да қатыстыру;
- экологиялық мәдениет қалыптастыру;
- патриоттық және эстетикалық, сонымен қатар табиғат алдында жауапкершілік сезімін тәрбиелеу;
- ұжымда бірігіп жұмыс істеу, бір-біріне көмектесу, қолпаштау сезімдерін тәрбиелеу;
- балалардың бойында жақсы көру, барлық тіршілік атаулыға аяушылықпен қарау сезімдерін тәрбиелеу.
Дамытушылық міндеттері:
- туған өлке туралы неғұрлым көп білуге деген ұмтылысты, танымдық қызығушылықты, интеллектуалдық және шығармашылық қабілетті дамыту;
- тақырыптық акцияларға және жобаларға, кітапханалардың, ұлттық-мәдени орталықтардың іс-шараларына, сайыстарға, олимпиадаларға қатысу арқылы, туған өлке жайлы білімді тереңдетуге деген ұмтылысқа ынталандыру;
- болашақта білімді жалғастыру, мамандық және жұмыс орнын таңдау сұрақтарын шешуге бағыттау;
- күнделікті өмірде өлкетанушылық білім мен біліктілікті қолдана алу, жергілікті жердегі туындайтын проблемаларды шешуде өзінің орнын білу дағдысын қалыптастыру;
- туған өлкесінің өмірін жетілдіруге үлес қосуға деген ұмтылысты дамыту .
Жергілікті материалдарды жинау жұмысында тағы бір міндетті қосуға болады, ол - зерттеушілік сипаттағы міндеттер:
- қоршаған ортаның ластану деңгейін анықтау және туған аймақтың экологиялық жағдайын жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеу;
- логикалық ойлау қабілетін дамыту арқылы, проблема қою және оны шешудің жолдарын іздеу;
- оқығанды, танығанды, түсініксіз жағдайларды, мәліметтерді өз шығармашылығында көрсете білу;
- ізденіс арқылы таныс емес, белгісіз, түсініксіз құбылыстарды тануға, білуге, түсінуге ұмтылу.
Биология және экология пәнінің мазмұның сипаттайтын ерекшеліктер:
- табиғи-географиялық өлкетану (жергілікті жердің климаты, жер бедері, топырағы, өзен, көлдері, пайдалы қазбалары, экологиясы, экологиялық проблемалары) [3] . ;
- жергілікті өсімдіктер түрлері мен жануарлар әлімін биологиялық өлкетану қарастырады. Биологиялық өлкетану жұмыстарының ерекшелігі топонимика (гректің «топос» - орын, жер, «онома» - атау деген екі сөзінен тұрады, яғни жер-су атаулары деген сөз), ономастика (гректің onomastike - ат беру өнері, тіл білімінің жалқы есімдерді зерттейтін саласы) сияқты ғылымдардың, білімдердің өзгешеліктерімен анықталады. Демек, топонимдер тарихи, географиялық және лингвистикалық мәннен хабар беріп тұрады деген сөз. Мұның өзі белгілі бір өңірдің топониміне қарап сол өңірде мекен еткен ұрпақтың тарихы туралы, тіршілік көзі жайында, ой-өрісі хақында, тіптен сезім сұлулығына дейін тамаша хабардар болып, белгілі бір қорытынды жасауға мүмкіндік береді[4] ;
- сыныптан тыс уақытта таным-жорық, оқу-танымдық соқпақ, саяхат, экспедициялар сияқты жұмыс түрлерін ұйымдастырылуымен байланысады;
- мектеп оқушылары өзінің тұрғылықты жерінің тарихы, әдебиеті, қолөнер түрлері, табиғи жағдайы, табиғат ресурстары, жергілікті тұрғындардың тұрмыс тіршілігі, олардың табиғатпен бұрынғы және қазіргі қарым-қатынастары бойынша әр түрлі дерек көздерін, мұрағат қорларын, мұражай материалдарын қолданумен ерекшеленеді;
- өлкетану жұмыстары оқушылардың алған теориялық білімдерін практикада қолдануға нақты мүмкіндік беріп, туған жеріне, отанына деген сүйіспеншілігін арттыруға, ұлттық құндылықтарға баулуға бағытталған өзіндік ерекшелігі бар оқу-тәрбие процесіне айналады.
Өлкетану материалдары арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу, педагогикалық үдерістің: түсінік қалыптастыру - білім беру - біліктілік - практикалық іс-әрекетке баулу атты тізбегін құрастыруды көздейді. Мұғалім алдымен оқушылардың бойында[5] :
‒ Отан адамның дүниеге келген жері ретінде, туған жердің табиғаты, ана
тілі, салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар, тарих, туған өлке тұрғындарының өміріндегі ұлттық ерекшеліктер, отансүйгіштік сезім, туған өлкеге деген көзқарас түсініктерін қалыптастыру;
‒ ұжымда және өздігінен жеке жұмыс істеу барысында оқушы «Отан», «туған жер» ұғымдарын меңгеруі тиіс, оқушыны туған өлкенің тарихын, өзінің ата-тегін, олардың тарихын өз бетімен оқып-білуге, Отанға, еңбек етуге, қоршаған адамдарға қарасты өзінің көзқарасын анықтауға, саралауға қажетті білімді қалыптастыру;
‒ оқушы саралау, түсініп оқу, ерінбей тірнектеп материал жинау, мұрағатта жұмыс істеу, экскурсияны жүргізуші дағдыларын үйрену арқылы біліктілігін арттырады[6] ;
‒ өлкетану жұмысының түрлері: саяхат, экскурсия, бақылау жүргізу, кеппешөп жинау, тәжірибелер жасау, мамандық иелерімен кездесулер тағы басқа практикалық іс-әрекеттерді оқушылардың жас ерекшеліктерін ескере отырып, құндылық көзқарастарын қалыптастыруға, білуге деген қызығушылықтарын арттыруға бағыттау.
1. 3 Жергілікті жер материалдарын жинаудың маңызы
Биология және экология пәнінен белгілі бір жердің, қаланың, елді мекеннің бір бөлігін оқып біліп, материалдарын жинау, оларды сабақ барысында қолдану өте тиімді болып саналады. Мұндай жұмыспен жергілікті тұрғындар айналысады, себебі бұл аймақ оқушылар мен мамандар үшін туған өлке болып саналады. [7] .
Білім беру мен тәрбиелеуді, өмірмен байланыстыратын маңызды құрал болып табылады. Өз өлкесінің бұрынғы және қазіргі өмірін білу, өлкенің жаңаруына тікелей ат салысуымыз үшін қажет, өйткені туған өлке - шегі жоқ әлемнің бір бөлігі. Отансүйгіштік сезімі Отанға деген терең махаббатты тудырады.
Жалпы өлкетанудың бір бағыты болғандықтан, оқушының адамгершілік, интеллектуалдық, эстетикалық, еңбексүйгіштік, тұлғалық дамуының маңызды факторы болып табылады. Туған өлкенің өткенімен, қазіргі кезімен және жорамалды болашағымен, табиғи, экономикалық, тарихи, мәдени және басқа да ерекшеліктерімен танысу оқушының дүниетанымын қалыптастыруға жағдай жасайды. Бұл оқушының өзінің бір нақты ұлт өкілінің қатарына жататындығын түсінуіне және ол үшін мақтаныш сезімінің туындануына көмектеседі.
Нормативтік-құқықтық құжаттарға, вариативтілік ұстанымына сай, жалпы білім беретін мектепте білім беру мазмұнының аймақтық компонентін жетілдірудің мақсаты өз өлкесін, елді мекенін, қаласын не ауылын жақсы білетін және сүйетін, оның әдет-ғұрыптарын сыйлайтын, табиғи, тарихи,
мәдени ескерткіштерін қорғайтын, көп ұлтты Қазақстанның отаншыл азаматын тәрбиелеу болып табылады.
Жалпы білім беретін мектептерде биология мен экология пәндерінен жергіліктіі материалдарды пайдалану жолдарын қарастыра отырып, оқушыларды үлкендерді сыйлауға, туған жерін сүюге, табиғатты аялауға, туған жердің гүлденуіне үлес қосу талпынысын тәрбиелеу мәселелерін шешуге болатынына көз жеткіздік.
Елді мекендердің ерекшеліктерін ескере отырып, жеткіншектерге білім беру мен тәрбиелеуде өлкенің бай әлеуетін пайдалану, қазіргі кезде білім беруді дамытудың маңызды бөлігі болып табылады. Биология жне экология пәндерінен жергілікті жер материалдарын пайдалану, мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту негізінде, олардың танымдық қызығушылығын арттыруға, отансүйгіштікке тәрбиелеуге мүмкіндік беретін көмекші құрал болуы тиіс.
Биологияны оқыту процесінде, жергілікті жер материалдарын пайдалану, туған өлкенің табиғаты, тарихы, байлығы жайлы қосымша кең көлемде біліммен толықтырып отырады. Жергілікті жердің табиғатының ерекшеліктері мен мүмкіншіліктерін, экономикалық даму келешегін білуге деген қызығушылығын арттыруда, сол туған өлке жайлы терең білім беру және туған өлкеге деген сүйіспеншілікті тәрбиелеудің маңызы арта түсуде. Сондықтан, биология сабағында жергілікті жердің материалдарын қолдану жұмысын жетілдіру маңызды педагогикалық үдеріс болып табылады.
ІІ тарау Биология және экология пәндерін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдаланудың әдістемесі
2. 1 Өлкетану жұмысын жоспарлау, мазмұнын іріктеу және ұйымдастырудың әдістемесі
Өлкетану жұмысы мектеп тәжірибесінде мемлекеттің саясатын және білім беру мазмұнына қойылатын жалпы талаптарды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Мектепте өлкетану жұмысы негізгі үш түрде[5] :
- пән сабақтарының мазмұнын аймақтық компонентпен жетілдіру арқылы;
- «Өлкетану» жеке факультативтік сабақ ретінде;
- сабақтан тыс уақытта, мектептің тәрбие жұмыстарының құрамында
жүргізіледі.
Өлкетану материалымен жұмыс істеу сабақтарының түрлері:
‒ кітаптармен және құжаттармен өздігінен жұмыс істеу;
‒ экскурсиялар;
‒ мәдениет тарихы ескерткіштерін тамашалау;
‒ экспедиция құрамында туған өлке аумағын зерттеу жұмыстарына қатысу;
‒ оқушылардың зерттеулері, жоба жұмыстары, ғылыми-тәжірибелік
конференциялар;
‒ пән үйірмелерінің жұмысы;
‒ өлкеге танымал адамдармен кездесулер және әңгімелесулер;
‒ сабақтарда өлкетану туралы қызықты, белгісіз болған деректерден
хабарламалар, баяндамалар жасау;
‒ бейне фильмдер түсіру;
‒ өлке тарихын, мәдениетін, әдебиетін бейнелейтін мерекелер;
‒ бұқаралық ақпарат құралдары беттерінде басылымдар және тағы басқа
жұмыстар.
Мұғалім өлкетану жұмысын жандандыру мақсатында білім берудің тиімді заманауи әдістерін: проблемалық оқыту, жобалау әдістерін, рөлдік ойындар, ақпараттық, ізденушілік, зерттеушілік технологияларды қолдана алады, сонымен қатар оқушының бойында өзін-өзі бағалай алу қабілетін
қалыптастыруға жағдай жасауы және мұғалім әрқашан ізденісте болуы керек.
Туған өлкенің тарихы, мәдениеті, тұрмысы, адамдары туралы ақпаратты
ғаламтордан, энциклопедиялардан, анықтамалықтардан алуға болады. Туған
өлке туралы ақпараттың тағы бір көзі, ол - жергілікті тұрғындардың отбасылық альбомдарындағы фотосуреттер, бұлардың бәрі мұғалімге туған өлке туралы ақпарат алуға мүмкіндік тудырады[5] .
«Туған өлке» ұғымына қандай аумақты кіргізу керектігін алдын ала шешіп алған жөн. Кейбір жағдайларда өлке деп үздіксіз және нақты бақылау
жүргізетін мектептің маңайын айтады. Ал кейбір жағдайларда бұл ұғымды
ауданның немесе облыстың әкімшілік аумағына дейін кеңейтеді. Көпшілік
жағдайда мектеп орналасқан маңайда зерттеу немесе бақылау жүргізу үшін
облыс көлеміндегі мағлұматтарды білу қажет болып шығады. Сол себепті
мектептегі өлкетану курсы бұл екі көзқарасты да қамтуы тиіс. Мектепті
қоршаған ең жақын орта бақылаулар жүргізу және білім беру процесінде
қолдану үшін қолайлы, сондықтан өлкетану жұмысын мектеп орналасқан жерді терең оқудан бастаған дұрыс. Ал мектептен қашықтағы аудан немесе облыс аумағымен танысу, туған өлкемен танысудың бірізді жалғасы болуы керек. Өлкетану жұмысында өлкені зерттеудің барлық негізгі әдістері қолданылуы мүмкін, олар: әдеби, далада бақылаулар жүргізу, картографиялық, статистикалық, көзбен шолу (визуалды), әңгімелесу және сауалнама жүргізу фотосуретке және бейнефильмге түсіру.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz