Алаш орданың саяси-құқықтық нормалары

Кіріспе
Негізгі бөлім
1. 1905.1917 жж. қазақ интеллегенциясының әлеуметтік қозғалысы және саяси құқықтық идеологиясы.
2. Алаш орданың саяси.құқықтық нормалары
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Көтерілістерге қарамастан Қазақстан Ресей империясының капитализмге дейінгі өндірістік қатынастар үстем болған аграрлы-отарлық өлкесі болды. Қазақ халқының басым көпшілігі, бір жағынан, патша үкіметінің отарлау саясатының қасіретін, екінші жағынан, ауылда бай-шонжарлардың езгісінің ауыртпалығын көтерді. Қазақстанның экономикасы мен жер байлығына Ресей алпауыттарымен қатар шетелдік капитал да қол сұға бастады.
Патша үкіметі қазақ халқының ата қонысын мемлекет меншігі деп жариялап, шұрайлы шабындық пен құнарлы егіндікті қоныс аудару қорына, орыс-қазақ әскерлерін орналастыру және басқа да оарлаудан туындайтын мақсаттар үшін тартып алып отырды. Күштеп өзіне алу саясатының екі ғасырға созылған жылдарында ресейлік отарлаушылыр Қазақстанның 45 млн десятинаға жуық жерін, басқаша айтқанда ең құнарлы 16 проценттей бөлігіне иелік етті. 1917 жылғы екі революция қарсағында бұл жерлерге келіп орнын тепкен ресейлік қоныстанушылар сол кездегі Қазақстанды мекендегендердің 23,1 процентін құрды.
Отарлаушылар қазақ халқының жері мен оның табиғи байлығының айтарлықтай бөлігіне иелік етіп қана қойған жоқ, олар қазақтарды рухани жағынан да отарлады: халықты тілінен, дінінен, ділінен біртіндеп айыру бағытында қатігездікпен ойластырылаған шараларды жүзеге асырды.
Бұл жөнінде Міржақып Дулатов 1907 жылы жазылған «Қазағым менің, елім менің» атты мақаласында былай деп ашына жазған еді: «...Ең алдымен қазақ халқы – Ресейге тәуелді халық ... Оның ешқандай құқығының жоқтығы ыза мен кек тудырады. Халықтан жиналатын салық қаражатының көп бөлігі халыққа тіпті көп емес нәрселерге жұмсалады... Өздеріңіз көз жазбай байқап отырғандай.... чиновниктер, урядниктер кедей қазақтарды ұрып-соғып, малдарын тартып, ойына не келсе соны істеді...
Енді чиновниктер біздің дінімізге, атадан мұра болып келе жатқан әдет-ғұрыптарымызға , біздің моллаларға ғана тиісті неке мәселелеріне араласа бастады, діни кітаптарды тұтқынға алды... »
1. Алаш-Орда: сборник документов. Алматы , 1992
2. Қазақстан тарихы. Очерк. Алматы, 1994
3. «Алаш қозғалысы» М.Қойгелдиев Алматы, «Санат», 1995
4. «Алаш һәм Алашорда» К.Нұрпейісов Алматы «Ататек», 1995
5. Тарих зердесі М.Қозыбаев Алматы, 1998
6. «Арыстары Алаштың» С.Өзбекұлы Алматы «Жетіжарғы», 1998
7. Қазақстан тарихы. 5-томдық. 3 т. Алматы, 2000
8. Қазақстан тарихы. Ч.Мусин Алматы, 2000
9. Қазақстанның жаңа және қазіргі заман тарихы Алматы «Қазақ университеті» 2005
10. Қазақ КСР тарихы. 3-5 томдар
11. Қазақстан Республикасын саяси-құқықтық тарихы (Ғ.Майманов ИГП КП под Редакций С.С.Сартаев )
12. Алаш-Орда: сборник документов. Алматы , 1992
13. Қазақстан тарихы. Очерк. Алматы, 1994
        
        Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. 1905-1917 жж. қазақ ... ... ... ... ... идеологиясы.
2. Алаш орданың саяси-құқықтық нормалары
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Көтерілістерге қарамастан Қазақстан Ресей империясының ... ... ... үстем болған аграрлы-отарлық өлкесі болды.
Қазақ халқының басым көпшілігі, бір ... ... ... ... ... екінші жағынан, ауылда бай-шонжарлардың езгісінің
ауыртпалығын көтерді. Қазақстанның ... мен жер ... ... ... ... капитал да қол сұға бастады.
Патша үкіметі қазақ халқының ата қонысын мемлекет меншігі деп жариялап,
шұрайлы ... пен ... ... ... ... ... орыс-қазақ
әскерлерін орналастыру және басқа да оарлаудан ... ... ... алып ... ... өзіне алу саясатының екі ... ... ... ... ... 45 млн ... ... басқаша айтқанда ең құнарлы 16 проценттей бөлігіне иелік етті. 1917
жылғы екі революция қарсағында бұл жерлерге келіп ... ... ... сол ... ... ... 23,1 ... қазақ халқының жері мен оның табиғи байлығының айтарлықтай
бөлігіне иелік етіп қана ... жоқ, олар ... ... ... ... халықты тілінен, дінінен, ділінен ... ... ... ... шараларды жүзеге асырды.
Бұл жөнінде Міржақып Дулатов 1907 жылы ... ... ... ... атты мақаласында былай деп ашына жазған еді: «...Ең алдымен қазақ
халқы – Ресейге тәуелді ... ... Оның ... ... ... ыза мен
кек тудырады. Халықтан жиналатын салық қаражатының көп бөлігі ... ... емес ... ... ... көз жазбай байқап отырғандай....
чиновниктер, урядниктер кедей қазақтарды ұрып-соғып, ... ... ... ... соны ... чиновниктер біздің дінімізге, атадан мұра болып келе жатқан әдет-
ғұрыптарымызға , ... ... ғана ... неке ... ... діни кітаптарды тұтқынға алды... »
1. 1905-1917 жж. ... ... ... ... саяси құқықтық идеологиясы.
Өлке өндірісі нашар дамыд, оның өркендеуіне патша үкіметі мен орыс
буржуазиясының ... ... және ... ... патриархалдық-
феодалдық қатынастардың үстем болуы күшті кедергі жасады.
Қазақстанның қисапсыз табиғи байлықтары өте баяу ... ... ... ауыл ... оның ... мал ... өңдейтін кәсіпорындар еді. Мұнымен қатар өлкеде біршама ... ... ... мен түсті металл ... ... ... ... ... жұмысшылары өте ауыр жағдайда өмір сүріп, еңбек
етті. Олар 12-14 сағаттық ... күні үшін ... ... ... алды. Әсіресе, ешқандай кәсіптік мамандығы жоқ қазақ жұмысшыларының хал-
жағдайлары аса қиын болды. Патша үкіметінің отарлық саясатының ... ... ... шикізат көзі мен тауар өткізетін өңіріне
айналды.
1917 ... ... ... ... ... ... аса ірі ... аймағы болды. Оның экономикасының ... мал ... ... ... ... ... ... жерді мемлекеттің меншігі деп
жариялап, құнарлы алқаптарды қоныс ... ... ... әскерлерін
орналастыру учаскелеріне, патша әулетінің жеке меншігіне күштеп тартып алып
отырды. Қазақ ... ... ... ... аппарат, болыстар мен
старшындар патша үкіметінің жергілікті ... ... біте ... ... өкілдерінің қолында болды. Олардың басым көпшілігі
царизмның отарлаушы ... ... ... ... ... ... езіп-жаншыды. Кедейленген қазақ шаруаларының белігілі
тобы аса ауыр шарттармен кулактар мен бай-феодалдардан жерді арендаға алуға
мәжбүр ... ... ... батрақтар мен маусымдап еңбек ететін
жұмысшылардың саны өсті. Отырықшы және жартылай отырықшы өмір сүруге көшіп,
егіншілікпен ... ... ... ... да көбейе бастады. Мұны
қазақ шаруаларының қолындағы егіндік көлеміндегі өсуі ... ... жылы ... облысындағы қазақ шаруаларының меншігіндегі егіндіктің
көлемі 57600 десятинаға тең болса, 1916 жылы бұл көрсеткіш жүз он бір ... ал 1917 жылы жүз он ... мың ... жүз елу ... ... ж. ... ... аулы осы өлкеге, әсіресе, ХХ ғ. басында
көптеп көшіп келген орыс, украин ... ... ... және ... тығыз шаруашылық-мәдени өзара қатынас жасады,
1917 жылға дейін Қазақстанд негізінен Орталық Россиядан, Еділ ... ... ... ... ... 1,5 миллионға жуық орыс, украин ... ... егін ... ... ... ... ... украин еңбекші шаруалары мен қазақ
еңбекшілері арасында шаруашылық және мәдени қарым-қатынастар ... ... ... ... ... ... егіншілік кәсібінің сырларын
үйренсе, қазақтар олармен өздерінің мал өсірудегі ... бойы ... ... ... ... 1916 ... ұлт-азаттық қозғалысты 1917 жылғы
ақпанда ... ... ... ... ... ж. ... 27-сінде басталған Петроградтың ... ... ... ... нәтижесінде монархия құлатылып, елде
ресмубликалық тәртіптің орнатылуы бүкіл елдегі, оның ... ... ... ... ... 300 ... астам Россияны билеп
келген Романовтар әулетінің және осы әулет басқарған патшалық ... жылы ... ... ... ... ... ... кетуі елдің
өмірінің барлық салаларында түбірлі өзгерістер жасауға ... ... ... ... ... Уақытша үкіметтің
құрылуы мен Петроград Советінің ... ... ... ... ... 2-3 ... ... Уақытша үкімет пен Петроград Советі іс
жүзінде өкімет билігі үшін текетірес болуына ... ... ... ... ... орын ... жөніндегі хабарларда халық
арасына кең ... ... ХХ ... ... ... ... елде орын ... саяси дағдарыстардың нәтижесінде құлады. Ақпан ... ... ... ... ...... құрылысқа көшуге жағдай
туғызып қана қойған жоқ, сонымен қатар ұлттық езгінің күш-қуатын ... ... ... ... ... ... өзін-өзі билеу проблемасын
шешу мәселесін қоюға, қазақ қауымының ... ... ... ... ... ... іс ... қазақ халқының
1916 жылы өзін-өзі қорғауға ... ... ... Жазалау
экспедицияларының әрекеттері ... ... ... ... ... жарияланды. Алайда бір мезгілде 1916 ... ... ... ұйымдастырған мемлекеттік құрылымдармен
бірге болғандарға да кешірім жасалды. Ақпан революциясы қоғамда ... ... ... ... Бұл ... ... ... әлуметтік
топтарының мүдделеріне сай келетін еді. Ақпан революциясы ... ... ... елде кең ... саяси бостандықтар мен бүкіл қоғамдық
өмірдің демократияландырылуы ... ... ... революциясы жеңісі
қоғамдық өмірдің барлық мәселелерін шеше ... жоқ. ... ... ... ... шешкен жоқ, бірақ оны шешу үшін мүмкіндіктер жасады.
Жер жөніндегі мәселе де өз ... ... ... ... ... басты тірегі болған патшалық билікті құлатты, помещиктердің
позициясын ... ... ауыл ... ... ... ... алайда қазақ халқының ХIХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың
басында патша үкіметі тартып ... ... ... ... қайтарылмады.
Ақпан революциясының жеңісінің ... ... қара ... ... ата жұртына, отбасына қайтуға мүмкіндіктер алды, ... ауыл ... мен ... өкіметтің жаңа қаруы қақтығысқа бару
мүмкіндігі жойылған жоқ. ... ... ... құлатқанымен жер-
жердегі ескі басқару аппараттарын түбегейлі жоя алған жоқ. Ол ... тек қана ... ... ... ... ... ... бастықтарын уездік комиссарлар алмастырды. Басқа сөзбен айтқанда,
Ақпан революциясы елдегі өкімет ... ... күн ... ... ... және ... шеше ... жоқ.
Жаңа өкімет органдарын құру үшін күрес айтарлықтай күрделі болды және
ұзаққа созылды.
Ресейдегі 1905-1907 жылдардағы революцияның ... үшін де ... ... ... факті.Бұл жылдары ... дәл ... ... дала ... ... ... азаттық үшін қозғалыс
тасқыны ... ... ... ... ... ... ... қозғалыстың Қазақстанға, қазақ қоғамына ... ... ... ... әдіс ... белгілі бір саяси мүдделерді көздеу,
тарихи фактілерді сол тұрғыдан сұрыптау және бағалау ... ... , осы ... ... ... ... басты
тұжырымы мынаған сайды:біріншіден, «Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... бөлігі» болды, екіншіден,
бүкіл империя көлеміндегідей «мұнда да бұл ... ... ... ... орыс пролетариатты» еді және, үшіншіден,
«революциялық қозғалыстың даму барысында қазақ ... ... және ... ... шаруалармен интернационалдық
ынтымақтастығы нығайды».
1905-1907 жылдардағы революцияға ... ... ... ... енгізушілердің алдыңғы сапында С.Брайнин мен Ш.Шафиро сияқты «жаңа
әдістеменің» белсенді қкілдері ... ... ... ... ұлттық-
революциялық қозғалысы жалпыресейлік қозғалыспен тікелей өте тығыз
байланыста ... 1905 ... ... ықпалында болды, большевиктер
партиясы басұарған жұмысшы қозғалысының аясында қалыптасып, ... ... әлі ... ... білмеген жолдар арқылы бұқараға жетіп, оны
революцияландырған болатын”, - деп жазды.
Г.Сафаров 1905 жылы Түркістанда «интернационалдық пролетарлық ... ... да ... болмағандығын» баса айтып, оның есесіне
татар және ... ... ... ... даму ... ... аударды.
ХХ ғасыр басындағы қазақ интеллигенциясының үлкен бқлігін гимназия мен
прогимназиялардың, медициналық училищелер мен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпте, байланыс және банкі қызметінде, газет пен журнал
редакцияларында, ... ... және ... ... жұмыс істеді.Интеллигенция тарихын зерттеуші маман профессор
В.К.Григорьевтің есебі бойынша, бұл топтағы ұлттық ... ... ... ... ... ... ... Міржақып Дулатов, Елдос Омаров,
Мырғазы Есболов, Телжан ... ... ... ... ... ... Омар Қарашев,Сағындық Досжанов, Отыншы Әлжанов
сияқты және бас белгілі көптеген қайраткерлер болды. 1916 жылы 21-28 ... ... ... 29 ... ... қоғамдығы өкілдерінің І съезі
біріккен дворяндар қоғамының кеңісін ... ... ... ... ... ... мүшелері енген бұл ... ... ... ... ету, ... “Мемлекеттік думада белгілі бір
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдады. 1905 жылғы 6 тамыздағы Мемлекеттік дума ... ... ... еліне де депутат сайлау құқығын берді. 1905 жылдың соңына
қарай қазақ интеллигенциясы 1-ші ... ... ... ... қызу ... та ... 1905 жылдың соңына қарай Орал қаласында
партиясын” құру туралы шешім қабылдады. Оралда шығып тұрған ... ... ... адамнан тұрған Орталық Комитетінің ... ... ... Т.Бердиев, М.Бақыткереев, И.Тоқамбердиев, Х.Досмұхаммедиев,
Н.Айтмұхамедов, М.Мұқанов, ... және ... еді. 1916 ... ... ... ... Мемлекеттік Думаға сайлайтын қазақ
сайлаушыларының 150 ден ... адам ... ... ... ... ... уезі ... болысының меңгерушісі Темірғали Нүрекенов төрағалық
жасайды. Жиналыста қаралған ... ... ... газет: “...
әңгімені Ә.Бөкейханов бастап, ол жиылысты “Народная свобода” партиясының
программасымен ... ... оған ... ... ... – деп жазды. Газет жарыссөзде ... ... ... ... және ... ... ... интеллигенттерінің 1905-1906 жылдары саяси партия құрып әрекетіне
неге сәтсіз аяқталды? Оның мынадай екі себебі бар ... ... ... негізде саяси партияның құрылуына қажет алғы шарттар
әлі пісіп жетіле қойған жоқтын.Екіншіден, ұлы ... ... ... ... ... ... үшін ... сияқты аймақта
ұлттық еркіндік пен ... ... ... ... ... ... болуы
соншалықты тиімді емес-тін. «Семипалатинский листок» газетінің мәліметіне
сүйеніп, сиудент Бөкейхановьың марксизм туралы ... қызу ... ... туралы тезистерді бар күшін салып» қорғады.
Думаға депуттар сайлау барысында әкімшілік орындары ... ... мен ... ... ... ... өткізбеуге күш салды.
Сонымен, бірінші мемлекеттік дума жұмысына қазақ елінің атынан үш
депутат қатынасты. Олар: Орал ... ... ... ... облысынан-
Ахмет Бірімжанов және Семей облысынан Әлихан Бөкейханов болатын. Бұлардың
бәрі де жоғары білімді ... яғни ... ... ... ... ... ... Дума депутаттарының құрамы жағынан да және күн ... ... ... жағынан да бірінші Думадан гөрі солшыл ... еді. ... ... ... негізгі мәселелердің бірі аграрлық және
қоныс аудары мәселелрі болды. ... ... ... ... ... ... ұлттардың шаруа депутаттарының ынтасымен ... ... ісі ... бас ... ... ... тапсырып, онда
қоныстандыру процесі жүріп жатқан аудандарда ... ... ... мүддесі» ескерусіз қалғандыіы айтылып, үкіметтің даярлықсыз жүргізіліп
отырған қоныс аудару саясатын кең насихаттауы айыпталды.
Сонымен, ... ... ... ... және ... ... қоғамының орталық жаіжайына өзгеріс енгізе алатындай ешқандай заңдар
қабылдаған жоқ. «3 ... ... » ... келуімен бірге қазақ
интеллигенциясының думаға ... ... де ... сөнді. Ә.Бөкейханов
кейінірек ол жөнінде былай жазды: «...екі дума да ... орыс ... жер ... ... ... дума депутаты сайланатын жол ... ... неше ... ... азайтты. Орыс патшалығының
панасындағы жұрттың әрбір жүзіне сексен бес орыс ... ... ... ... ішінде поляк, еврей, татар, ... ... уақ ... ... үш ... ... сайланған мұжық депутаты қырық-елу, төрт жүз
қырық екі депутат ішінде. Орыстың патшалығын арқалап асырап отырған мұжыққа
мұны ... аз, ... ... ... не ... Думадан шығарды да
тастады.» Орынбор қаласында 1913-1918 ... ... ... шығып тұрған «Қазақ» газеті туралы ... ... ... ... объективті ғылыми түсінік қалыптаспаған. Қазақ газетінің
материалдары тарихшы ғылымдар үшін ... екі ... ... ... материалдары ХХ ғасырдың алғашқы ... ... ... ... өткен түрлі қоғамдық процесстерді зерттеп тану үшін аса
бағалы деректер болып табылады. ... ... ... ... ... даму ... ... келген бұл басылым ең алдымен
бостандық үшін күрес идеалогиясының қалыптасуына қызмет етті. ... езгі мен ... ... ... ұлттық интеллигенция жүргізген
азапты күрестің негізгі ... ... мен ... ... ... ... ... емес. Ахмет Байтұрсынов «Қазақ»
газетіне редактор ... ... ... ... шамамен екі жарым жылдан
астам уақыт аталған мекемеде қызмет атқарған. Бұл, белгілі ... ... ... ... дайындық жасауға кеткен уақыт еді десе де болады. Ахмет
Байтұрсынов ... ... ... ... ... ... ... санын шығаруға қызу дайындық жасап жатқанда Орынборға Семейдегі
абақтыдан жаңа ғана босанған ... ... ... ... ... ... ... және оның газет жұмысына
қатынасуы Семей абақтысынан босанған бетте енді шықпақшы басылымға ... ... ... ... ... дерекке көңіл
аударалық. М.Дулатов «Қай жерде қалай» аталатын мақаласында «Өткен Январь
жұлдызында ақырында ... ... ... шығады деген хабар болған соң
Павлодар дуанында жатып «Қазаққа» алушы қарастырдым; 4-5 күннен соң ... ... ... ... ... жаздыра бастап аз күннен ішінде 150-
дей алушы болды», - деп жазады өзінің саяси қызметімен қазақ ... ... ... ... қазақ!»-тің авторын А.Байтұрсынов пен ... ... ... ... ... шақыруы, әрине, негізсіз емес-тің.
«Қазақ» және «Айқап» басылымдары отырықшылыққа көшу мәселесін ... ... ... ... Оған ... ... екі
баламалы пікірді жақтап бөлініп кетті.
1) Б.Қаратаев пен М.Сералин бастаған топ қоғамдық мешеуліктің негізгі
себебін көшпелі өмір ... ... ... толассыз қоныс аударушылар
легінің Қазақстанды отарлау екпінінен ... ... да ... он бес десятинадан жер үлесін алып, отырықшылыққа көшуді уағыздады,
бұл істе өздері де үлгі көрсетті.
2) Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов және ... ... ... топ
көшпелі және жартылай көшпелі өмір салтының қалыптасуын және оны ... ... ... орта ... ... байланыста
қарауды жақтап, жаппай отырықшылыққа көшуді ұсынушы переселен мекемелері
мен чиновниктерінің ... ... ... ... ... мәдениетімен таныс емес қазақ бұқарасын он екі немесе он бес
десятина ... ... ... ... ... айыруға апаратын шара
екендігін дәлелдеп, қалың көпшілікке жеткізуге тырысты.
Міне осы айтылғандар, ... ... ... ағындағы қазақ
зиялыларын ұлттық демократиялық интеллигенция атауға негіз бола ... ... ... жылдары және одан кейінгі кезең бұл екі
ағымға енген ... 1905 жылы ... ... құру ... төңірегіне бірігуі уақытша, өткінші қажеттіліктен
туған шара екендігін көрсетіп берді. Олардың арасындағы ... ... ... ... ... ... Алаш ... саяси-құқықтық нормалары
Алаш партиясы мен Алашорда үкіметінің саяси-құқықтық шаралары
Патша өкіметі құлаған соң қазақтың тәуелсіздігі жолындағы ... ... ... ... ... ... ... съезінде ұлттық демократиясын саяис партиясы құрылды.
Ә.Бөкейханов, А,Байтұрсынов, М.Дулатов, Е.Ғұмаров, т.б. бір топ
қайраткерлердің атынан 1917 ж. ... ... 21 ... санында Алаш
партиясы бағдарламасының жобасы жарияланды.
1917 ж. 5 желтоқсанда Орынборда жалпы қазақ қырғыз ... ... ... ... ... ... губерниясы мен Самарқан облысы
қазақтарынан, және ... ... ... бәрі 82 өкіл ... күн ... 10 мәселе қойылды. Соның атауы таза ... ... Алаш ... ... ... ... Ұлт ...
Алашорда үкіметі құалды. Үкіметте барлығы 25 орын белгіленді. Соның 15-і
съезде сайланды.
Алашорда Ұлт Кеңесі үкіметінің төрағасы болып ... ... ... ... орталық билігі болып табылды.
Алаштың идеясы Ұлттық-демократиялық билік болды. Кеңес өкіметі Алаш
үкіметтік байлардың, қанаушылардың мүддесін көздеуші ... деп ... ... мен ... ... құқықтық мемлекеттік жағдайға
ерекше кеңес бөледі.
Мемлекеттік дума тек заң шығарушы орган «заң ... ... ... ... қол ... шоғырланады жәнк оны үкіметке бақылау жасау
құқығына ие» деп көрсетілді Алаш бағдарламасында.
«Президент билігін министрлер кеңесі арқылы ... және ... мен ... дума ... жауапты» деп Президенттік атқарушы
билік басшысы екендігін және оның ... бір ... сом ... ... ... басқаруда ХХ ғасырдың соңында аяқ басты дініне,
жынысына, ұлтына, шығу тегіне қарамай тең ... ... ... төте тең, құпия дауыс беру арқылы сайланды. Алаш партиясы Ресей
федерациясының құрамындағы Қазавқ ... ... тиіс ... өз кезегінде обылыстарға бөлінеді. Бұрынғы земстволар немес
жергілікті құрылымдар ... ... Алаш ... ... құқықтарды жақтады. Жеке бастың теңдігі, сөзі ... ... ... Айыптаусыз және тергеусіз соттауға
болмайды. Өзгенің хат хабарын рұқсатсыз ... ... ... мемлекеттен бөлінген әрік тең және еркін болуы ... өз ... ... ... діни ... ... қажет болды.
ТУУ және өкім туралы, некелесу жарасу ... ... ... ... Қолың мал жайымды. Неке және әйелдер үшін 16, ерлер үшін 18
жас болып белгіленеді.
Алаш партиясы мен үкіметі сот ... ... мән ... әр халықтан
соты әдет-ғұрыпқа лайық болуы керек деп көрсетті. Сот ісі қай ... ... сол ... ... Сот ... барлық халықтар тең. Құдайдан кейінгі
ең күштілер сот пен заседательдер болғандықтан оларға барлығы бағынуы тиіс
деп білді.
Бүкіл қазақтың сызу ... сот ... ... қазақ халық соты жойылсын.
2. Қазақтардың тұрмыстық жағдайына лайық әскі соттың орнына жаңа сот
құрылысын деп ... ... беру ... оқу орындарында тегін болуы тиісболды.
Қазақтардың орта,орта, жоғары оқу орындарын ашу ... ... мен ... ... тиіс ... жерге қатысты саясатын құқықтық негіздері ... ... және ... 1918- жылғы 11-24 маусымдағы «Алаш
автономиясы территориясындағы жерді ... ... ... ... ... қазақтық съезд өзінің күн тәртібіндегі аса маңызды
мәселелердің бірі – ... ... ... ... Осы ... ... съезд
қабылдаған қарарда былай делінді: «Қазақ халқының өз алдына ... ... ... бұл ... жобасын жасауды съезд шораи исламға сайланған
қазақ ... ... ... негізгі демократическая федоративная
парламентарная республика құрылмақ. Партия жобасын жасап болған соң өкілдер
қазақ областной комитеттерін ... ... Онан ... ... ... ... ... қарап бекітеді». Жаңадан құрылған
партия «Алаш» деген атқа ие болды. ... ... ... ... ... сияқты қазақтың либералды демократиялық интеллигенциясының
көсемдері басқарған «Алаш» партиясының құрамына әуел бастан-ақ ... ... ... ...... ... ... Б.Ысқақов, Ғ.Қарашов, А.Құттыбеков,
С.Торайғыров, Қ.Ғаббасов, ... ... ... т.б. кірді.
Олардың басым көпшілігі 1917 жылдың жазында қалыптасқан ... ... ... принциптерге негізделген күрес
бағдарламасын ... жоқ, ... ... ... қайраткерлерінің
пікірінше сол кезіндегі қазақ қоғамы тұтас алғанда оған дайын емес еді.
Сондықтан да, олар өз ... ... ... негізделген «Қазақ халқын
отарлық езгіден құтқару үшін» деген ұранның астында топтастыруға бағыт
алды. Бұл ... ... ... ... ...... жалпы қазақтық
съезде дүниеге келген «Алаш» партиясы болу керек деп түсінді.
Съездің күн тәртібіндегі 14 мәселе бойынша ... ... ... 1917 жылы ... ... Қарашаның 21 күні жарияланған «Алаш»
партиясы бағдарламасы жобасында өз бейнесін тапты.
«Алаш» партиясының бағдарламасының жобасы:
1) Мемлекет қалпы
2) Жергілікті бостандық
3) Негізгі құқық
4) Дін ... ... ... Ел ... ... ... Ғылым-білі үйрету
10) Жер мәселесі
Кеңестік тарихтану Алаш партиясы сияқты Алаш орда үкіметінің де пайда болу
себептерін тек қазақ «Буржуазиялық ... ... ... үкіметі
мен большевиктер партиясы қызметіне ... ... ... мемлекеттік бірліктік белгілі бір таптың белсенді ... ... ғана емес ... ... ... езгіге қарсы күрес
барысында қоғамдық ... ... ... ... ... бір кезеңге
дейін ұлттық тұтастық пен жалпы ұлттық ... ... ету ... ... Алаш орда ... ... ... тікелей себепші болған
жағдай уақытша үкіметтің басқа да шет аймақтардағыдай Қазақстанда да ең
өзекті ұлт ... ... ... шеше ... әл ... тұрақсыз саяси
билікке айналуы оның арты бүкіл империяны қамтыған анархия, зорлық пен
зомбылыққа ұласуы еді. ... ... ... жер ... шешуге
бағытталған әрекеттің болмауы, атты қазақ әскері, қарулы солдат ... ... ... ... ... ... ... түсуі соның айғағы болатын.
Қорытынды
Бұл империя көлемін қамтыған саяси тұрақсыздық жағдайында сол тұстағы
Орынборда шоғырланған қазақ оқығандары ... ... ... ... ... ... бір ... жалпы қазақ съезін ... ... ... оны ұйымдастыру ісін бес адамнан тұратын комиссия өз
мойнына ... Олар ... ... ... ... ... Комиссия «Қазақ» газеті арқылы қазақ және ... ... ... ... ... ... жедел хаттарын
жолдайды.
«Алаш ұлы қазақ пен ... ... ... деп ... бұл ... елде ... төтенше саяси жағдайға байланысты 5 ... ... ... ... бас қосатын бір жалпы съезд өткізіп,
онда «Анархиядан өзін ... ... ... пен ... әскер жасақтау туралы
шешім қабылдау керектігі айтылады». Ал жаңадан ... ... ... мынадай деп: «5 млн. халықпыз, ... ... ... ... Сол күшті реттеп жасайтын кеңес орындары керек. Барша
қазақ ... ... ... қазақ мемлекеттігі туралы мәселе қараған жалпы қазақ түрік съезі
1917 жылы 5 желтоқсанда Орынбор қаласында ... Оған ... ... сондай-ақ одан тыс жерден туратын Алтай губерниясы мен
Самарқанд ... ... және ... ... ...... ... қатысты.
Съезд бір ауыздан қаулы қабылдады. ... ... ... қазіргі бүліншіліктен қорғау мақсатымен уақытша «Ұлт кеңесін»
құрып, оның аты ... ... ... ... ... ... – Халық Кеңесі Төрағасын сайлады. Бұл ... үш ... ... Олар ... ... ... ... және
Айдархан Тұрлыбаев. Көпшілік дауыспен Алашорда-ұлт кеңесінің төрағасы болып
Әлихан Бөкейханов сайланды.
Сонымен, ... ... ... – ұлт ...... ... халық
милициясын және ұлт қазынасын құру ісіне жеке ... ... ... алдымен осы мәселелерді шешуден басталатындығы түсінікті. Тоғыз ... ... ... ... ... да ... қарап, олар
бойынша қаулі қабылданғаны белгілі.
Осы ... ... ... ... ... ... болады.
Осы біздің атақты зиялыларымыздың арқасында Қазақстан өз егемендігін алудан
1991 ж. дейін бас тартпады. Сол ... ... осы ... ... мүмкіншіліктерін білген. Сол кездегі қазақ
интеллегенциясының күшпен емес демократизм жолымен тәуелсіздікке ... ... ... деп ... Осы ... ... ... Өйткені олардың қалдырған мұралары Қазақстанның ең
бағалы қазынасы болып ... ... ... ... документов. Алматы , 1992
2. Қазақстан тарихы. Очерк. Алматы, 1994
3. «Алаш қозғалысы» М.Қойгелдиев Алматы, ... ... ... һәм ... ... Алматы «Ататек», 1995
5. Тарих зердесі М.Қозыбаев Алматы, 1998
6. «Арыстары Алаштың» С.Өзбекұлы ... ... ... ... тарихы. 5-томдық. 3 т. Алматы, 2000
8. Қазақстан тарихы. Ч.Мусин Алматы, 2000
9. Қазақстанның жаңа және ... ... ... ... ... 2005
10. Қазақ КСР тарихы. 3-5 томдар
11. Қазақстан Республикасын саяси-құқықтық тарихы (Ғ.Майманов ИГП ... ... ... ... ... ... ... Алматы , 1992
13. Қазақстан тарихы. Очерк. Алматы, 1994

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
«Алаш» партиясы (1917—1920)6 бет
«үш жүзге» бөлiну - қазақтың ажалы11 бет
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
Алаш орда6 бет
Алаш партиясы9 бет
Алашорда10 бет
Алихан Бөкейханов өмірбаяны9 бет
Ақан сері10 бет
Ақан сері өмірі17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь