«Аңырақай шайқасы» және оның тарихи маңызы

І. Кіріспе
1). Шайқастың «Аңырақай» болып аталу себебі
2). «Аңырақай шайқасының» ұрыс қимылдары
болған алқап туралы. Ғалымдардың пікірлері.
ІІ. Негізгі бөлім
1). «Аңырақай шайқасының» болған орны
2). Шайқасқа қатысқан батырлар, билер,
сұлтандар.
3). Жоңғарларға қарсы қазақ халқы
батырларының дайындығы
ІІІ. Қорытынды.
1). «Аңырақай шайқасының» тарихи маңызы.
Жоңғар басқыншылығына қарсы қазақ халқы Отан соғысының (1723-1730) жеңіспен аяқталуына Аңырақай шайқасы аса көрнекті рол атқарды. Бұл шайқастың орны, қазақ халқының санасына қатты әсер етті. өз азаттықтары үшін жоңғарларға қарсы шабуыл жасаған қазақ халқының ең сәтті жеңістерінің бірі еді. Ауылдар мен қалаларды қиратып, қарттар мен балаларды, екі қабат әйелдерді хайуандықпен өлтірген. Жоңғарлар осы шайқаста өз жазаларын тартты. Бұл шайқастың «Аңырақай» аталу себебі осындай кең даламызда шұбырған, оңыраған дауыстар бүкіл қазақ жеріне жоңғырды. Сондықтан бұл шайқасты тарихта «Аңырақай шайқасы»-деп атап кетті. Жоңғарлардың Жетісу, Қаратау бойы аталатын өлкелеріндегі бұл бас қолбасшысы. Бұған дейінгі екі күндік жекпе-жекте қазақтардың иық кқрсету кенін әлі ұмытпаған.
Майдан даласында мыңдаған қалмақ әскерлері қаза тапты. Көбі қырылып. Жаралы болып, жаны шықпай жатқан жау әскерінің аңыраған даусы бірнеше күн даланы басына көтерді. Осы шайқаста қазақтар өздерінің талайдан қаны қайнап ыза мен кекке суарылған қайрат жігерінің жемісін көріп құралды. Алты-алашты қуандырған бұл жеңіс қазақ халқының ұмытылмас жеңісі мен күндеорі болды.
Аңырақай шайқасының уақытты туралы мәселеге келгенде барлық авторлар негізінен бір ауызды. Ауызша аңыздарды пайдалнғандар да М.Тынышбаевтың ізі мен жүрушілерде солай.
Оның үстіне 1723-1730 жылдары Отан соғысы оқиғалырынң қисысында 1730 жыл М.Тынышбаев «Ақтабан шұбырындыдан» кейінгі қазатардың алғашқы жеңісті шабуылдары 1726 жылғы немесе сәл кейінірек (1727) уақытқа жатады және Аңырақай қырғыны 1730 жылдың көктемінен кешікпей болған, өйткені сол жылдың шілдесінде Әбілқайырдың емшілігі Уфаға жетіп те үлгерді.-деп сеніммен жазды.
1. «Қазақстан тарихы» 1995-1996 –Алматы.
2. «Қазақстан тарихы очерктері»1990 жыл-Алматы.
3. «Қазақстан тарихы» көне заманнан бүгінге дейін 2-том «Атамұра» баспасы.
4. «Қазақстан тарихы» көне заманнан бүгінге дейін. 3-том.
5. «Атамұра» баспасы. Алматы, 1993ж.
6. «Жолын журналы» №2 «Атамұра» баспасы. Алматы, 2006ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
АБАЙ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Қазақстан тарихы кафедрасы
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: ... ... және оның ... ... ... ... 2007
Жоспар:
І. Кіріспе
1). Шайқастың «Аңырақай» болып аталу себебі
2). «Аңырақай ... ұрыс ... ... ... Ғалымдардың пікірлері.
ІІ. Негізгі бөлім
1). «Аңырақай шайқасының» болған орны
2). Шайқасқа ... ... ... Жоңғарларға қарсы қазақ халқы
батырларының дайындығы
ІІІ. Қорытынды.
1). «Аңырақай шайқасының» тарихи маңызы.
Кіріспе.
Жоңғар басқыншылығына қарсы қазақ ... Отан ... ... ... ... ... шайқасы аса көрнекті рол атқарды. Бұл
шайқастың орны, қазақ халқының ... ... әсер ... ... үшін ... қарсы шабуыл жасаған қазақ халқының ... ... бірі еді. ... мен қалаларды қиратып, қарттар
мен балаларды, екі ... ... ... ... ... шайқаста өз жазаларын тартты. Бұл шайқастың «Аңырақай» аталу себебі
осындай кең ... ... ... дауыстар бүкіл қазақ ... ... бұл ... ... ... шайқасы»-деп атап
кетті. Жоңғарлардың Жетісу, Қаратау бойы ... ... ... ... ... дейінгі екі күндік ... ... ... ... әлі ... ... ... қалмақ әскерлері қаза тапты. Көбі
қырылып. ... ... жаны ... ... жау ... ... ... күн даланы басына көтерді. Осы шайқаста қазақтар
өздерінің ... қаны ... ыза мен ... ... ... ... ... құралды. Алты-алашты қуандырған бұл ... ... ... ... мен ... болды.
Аңырақай шайқасының уақытты туралы мәселеге келгенде ... ... бір ... ... ... ... да
М.Тынышбаевтың ізі мен жүрушілерде солай.
Оның үстіне 1723-1730 ... Отан ... ... қисысында
1730 жыл М.Тынышбаев «Ақтабан шұбырындыдан» кейінгі қазатардың алғашқы
жеңісті шабуылдары 1726 ... ... сәл ... (1727) ... және ... ... 1730 жылдың көктемінен кешікпей болған,
өйткені сол жылдың шілдесінде Әбілқайырдың ... ... ... ... сеніммен жазды.
Соңғы жылдардағы тарихи әдебиетте Итішпес Алакөлдің ... жүр. Ә. ... ... ... көлі маңында Алакөл жағында.
. . Арал теңізінен солтүстікікке ... ... ... ... жатыр
деп санаған. Жер жағдайын жақсы білген М.Тынышбаевтың «Аңырақай» ... ... ... ... ... ... ... шетінен оңтүстік-
шығыс жағында 120 шақырым ... ... ол ... ... ... ... мәлім деп санауы орынды. Солай бола тұрса дағ
«Алакөл» көлінің орналасқан жері ... ... ... ... жылы ... ... экспедициясы бұл жөнінде М.Тынышбаетың ой
айтқаны ... бұл ... ... балқаштың солтүстік-батыс шеті жағында
жатқан Алакөл жайында болып ... ... ... ... ... 180 жыл ... соң ХІХ ... басында ресей
империясы ... ... ... ... ... ... ғылыми Қоныс экспедициясы жасаған ол өз қорытындысында ... ... . . ал ... 15-20 шақырым ұзағанда түши
бастайды, былайша тұшы ... атап ... ... ... ... ... жерде, ХХ ғасырдың
басында тұз өндірілгені мәлім. Оның бір ... ... ... және ... уездерінде тасып апарылған.
Қоныс аудару басқармасы экспедициясының ... ... ... ... ... және ... алқаптарында дейінген
онда,-Алакөлдің жағалауы. Жалаңаш теке кей жерлерінде судың ... мен ... ... ... ... ... су басып жатқан
қойрандарда да өсіп тұр. Көзге көрінген араладардың ... ... ... ... ... ... деп жорамалдауға
болады. Сонымен ... іс ... ... жау ... ... ... мәжбүр болатын еді, ... ... ... ... ... болса керек.
Негізгі бөлім.
М.Тынышбаев өз замандастарының назарын қазіргі Подгорное ... ... ... атау мен ... ... ... осы ... зор шайқас кезендерінің ... осы ... ... керек.
Сонымен Аңырақай шайқасының ұрыс ... ... ... ... дей ... алып ... Оны ... шайқасы деуге болады.
Аңырақай ... ... ... және ... ... таулы
өрі шөлейт аудандарының шекарасында ... ... жер ... ... Шайқас өтетін жер дұшпанды ... ... ... ... ... ол жеңіліс тапқан жағдайда Іле
өзенінің ... ... ... ... ... береді.
Сонымен, бұл ... ... ... ... шегінуге мүмкіндік
береді, сонымен, бұл шайқасқа керісінше, ... ... ... ... -батыс жағында өзіннің өзі ... ... Шу. Іле ... ... ... Жел ... ... мен
Мойынқұм жағынан да соғады. Аңырақай тауларының қасында Желдітау,
Желді бел ... ... ... жел ... соғатын сияқты.
Сонымен бірге ... ... ... ... ... жер деген аңыз шығарған.
1730 жылы жазға салым қазақ жасақтары өз ... ... ... ... Қаракөңыз, Прғайтты, Шу ... ... ... ... ... ... өңіріне шықты.
Аңырақайдағы шайқасқа Әбілқайыр хан басшылық етті. Нақ ... оның ... ... ... шыны ... Шайқасқа барлық үш
жүздің жасақтары ... Бұл ... ... жеңісіне деген
мызғымас сенім биледі.
Шайқас ... ... ... ... ... ... ... ұрыстың асқан шебер жауынгері ... ... ... ... ... жасар Сабалақ (Абылайдың бүркеншік
аты) ... Сол ... ... ... қатысқан Бұқар жыраудың
Үмбетай жыраудың, ... ... ... ... нақ осы жепке-
жекте өзінің Қаһарлы ... ... ... ... ... ... шайқасында» жеке ... және ... ... ... көптеген батырлар, билер, сұлтандар,
рубасылары-барлық үш жүздің өкілдері ... ... сол ... ... ... ... ... асып түсті деп жазды. Осы ... ... ... М. Дулатов шайқастың сәтті басталуы ... ... ... ... ... олар ... Асқақ рух ерлігін, ержүректігін, тастүйін бірлігін ... ... ... ... ... ... өзі мен оның
серіктерінің ең жақсы қасиеттері осы шайқаста ... Осы аты ... ... ... ... ... жетерлік. Олар: Қаркерей,
Қабанбай, Қанжығалы, Бөгенбай, Шоқшақ, Жәжбек, Қаратілеуке, Қарақалпақ
Құлашек, ... ... ... ... Сеңгірбай мен
Шүйкебай, Пансық қожа Момыт, Қасқарауыл ... ... ... ... ... Наурызбай, Әйетке би, Қазыбек ... бәрі ... ... ... мен ... ... ... жасақтардың тізімі мен осылай құрылған.
Оның үстіне осы ... ... ... ... пен ... ... , Ұлытаудың таулы аудандарын, Сарыара мен ... азот ету ... ... ... ... ... Ақтастыдағы, Бұлантты-білеутті ... ... ... ... ... ... ... тарихи өткен кезінің
қаһармандық символына айналды.
Аңырақай шайқасы ... ... ... ... ... ... жоғарларды жеңуге болатынын түсінді. ... ... жау өлі де ... ... ... ... жылдарда
оларға қарсы ұзақ әріп титықтататын күрес күтіп тұрады.
Бұл күрестің ... ... сол ... ... би, Қазыбек би, Әйтеке би, ... хан, ... ... ... және Жас Абылай жақсы түснді. Бүкіл халық,
пен оның ... бір ... ... ... ... ... ... сойды, кейбір дәрежеде жайбарақаттану туындады және ... ... ... тағы ... бастады. Бұған көптеген
сұлтандар мен батырдардың біртұтас және ... ... ... кедергі жасаған жоңғар әрекеттері себепші ... ... ... ... бір ... ... табылады.
Аңырақайдың шығысында Қорай ... ... ... таулары
(ұзындығы 7,5км, ені-5км) Шу-Іле су ... ... ... су ... жоталары мен шоқылары арасынан ... онда ... ... ... тау ... көбінесе тотқтатастар жер бетіне шығын жатады.
Аңырақай экспедициясы (1998жылғы ... ... ... ... ... атақты Қанорыққа шықты. Бұл ... ... 1 ... сәл артық, ені екі метрге ... ... әлде ... құлап, шөп басып кеткен. Бұл ұзындығы бірнеше
жүз ... ... ... ... аңыз ... ол ... Іле және ... Топор болында табын-табын болып ... ... ... ханның өмірі мен қазылған.
Орта жүз ханының ордасы орналасты. Кіші жүз ... да ... ... ... ... Іле ... ... Жусан даладағы
тоғайлы ормандарға жайғасты. Жоңғарлардың тылында «Итішпес Алакөл» ... ... Жау ... ... сай ... Оған ... жерде
Картада Әбілқайыртау көрсетілген. Әбілқайыр ханның ордасы мен Кіші
жүз ... ... сай ... ... ... ... ... –Алматы.
2. «Қазақстан тарихы очерктері»1990 жыл-Алматы.
3. «Қазақстан тарихы» көне ... ... ... 2-том «Атамұра»
баспасы.
4. «Қазақстан тарихы» көне заманнан бүгінге дейін. 3-том.
5. «Атамұра» баспасы. Алматы, 1993ж.
6. ... ... №2 ... баспасы. Алматы, 2006ж.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абылай (Әбілмансұр) хан13 бет
Аңырақай шайқасының маңызы8 бет
Аңырақай шайқасы және оның маңызы6 бет
Қазақ халқының жоңғар басқыншылығына қарсы азаттық күресі және аңырақай шайқасының маңызы12 бет
Құстардың табиғатта және шаруашылықтағы ролі4 бет
Аңырақай шайқасы18 бет
«Аңырақай», «Орбұлақ» және өзге де шайқастар7 бет
Кеңес әскери қолбасшылардың естеліктеріндегі Сталинград шайқасы46 бет
Куликово шайқасы және Мамай.47 бет
Курск доғасы шайқасындағы Қазақстандықтардың ерлігі77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь