Өзендер

І. Кіріспе
1) Өзендер
ІІ. Негізгі бөлім
1) Өзен ағыны
2) Өзендердің қоректенуі
3) Өзендердегі тіршілік
ІІІ. Қорытынды бөлім.
Өзендер. Өзен дегеніміз өзі қалыптастырған ояңда — арнада ұзақ уақыт ағып жатқан табиғи су ағыны. Өзеннің басын, оның бастауын көптеген жағдайда шартты түрде ғана анықтауға болады. Өзендер өздері қоректендіретін жылғалардық бұлақтар мен атмосфералық жауын-шашындардың ұласып қосылуынан басталады, батпақтардан, көлдерден, мұздықтардан т. б. ағып шығады. Өзеннің аяғы — оның сағасы әдетте теңізге, көлге басқа ірірек өзенге барып құятын жері. Бірақ өзен суы көп мөлшерде булануға, фильтрацияға, суаруға, суландыруға шығындалатын құрғақ климатта, өзендер жиі сарқылып құм ішіне сіңіп кетеді. Мұндай сағаларды соқыр тұйық саға деп атайды. Өзеннің барлық ағысын шартты тұрде үш — жоғары, орташа және төменгі бөлікке бөлуге болады. Әдетте судың мөлшері жоғары ағыстан төменгі ағысқа қарай арта түседі, арнаның түп енісі кемиді де, тасқынның шаю әрекеті азая түседі.
Қандай да болсын территорияда ағып өтетін барлық өзендер өзен торын түзеді, ол көлдермен, батпақтармен және мұздыктармен бірге гидрографиялық тор құрайды.
Өзен торы әзен системаларынан тұрады.
Өзен системасы басты өзенді (әдетте аты да солай болып келеді) және салаларын қамтиды. Көптеген өзен системаларында басты өзен төменгі ағысында ғана айқын көрінеді, орта, әсіресе жоғарғы ағысында оны анықтау өте қиынға түседі.
        
        Жоспар:
І. Кіріспе
1) Өзендер
ІІ. Негізгі бөлім
1) Өзен ағыны
2) Өзендердің қоректенуі
3) ... ... ... ... Өзен дегеніміз өзі қалыптастырған ояңда — арнада ұзақ уақыт
ағып жатқан табиғи су ағыны. Өзеннің ... оның ... ... жағдайда
шартты түрде ғана анықтауға болады. Өзендер өздері қоректендіретін
жылғалардық бұлақтар мен ... ... ... қосылуынан
басталады, батпақтардан, көлдерден, мұздықтардан т. б. ағып шығады. ... — оның ... ... ... ... басқа ірірек өзенге барып құятын
жері. Бірақ өзен суы көп ... ... ... ... ... ... ... өзендер жиі сарқылып құм ішіне
сіңіп ... ... ... соқыр тұйық саға деп атайды. Өзеннің барлық
ағысын шартты тұрде үш — жоғары, ... және ... ... ... болады.
Әдетте судың мөлшері жоғары ағыстан төменгі ағысқа ... арта ... түп ... ... де, ... шаю ... азая түседі.
Қандай да болсын территорияда ағып өтетін ... ... өзен ... ол ... ... және ... ... гидрографиялық
тор құрайды.
Өзен торы әзен системаларынан тұрады.
Өзен ... ... ... (әдетте аты да солай болып келеді) және
салаларын қамтиды. Көптеген өзен системаларында басты өзен төменгі ... ... ... ... әсіресе жоғарғы ағысында оны анықтау өте қиынға
түседі. Бас ... ... ... ... ... өзен,
системасындағы осьтік жағдайын, өзен аңғарларының салыстырмалы жасын
(салаларына қарағанда ... ... ... ... ... ... ірі
өзен системаларының басты өзендері қатарынан барлық осы ... ... ... ... ... Миссисипиден ұзынырақ және суы толығырақ;
Қаманың жағасына Волганың суынан Қама Волгаға суды аз ... ... гөрі ... әрі оның жағдайы басты өзен ... ... ... ... салалары бірінші реттегі салалар, олардың салалары
екінші реттегі ... т. б. деп ... ... оның өзендерін құрайтын ұзындығымен олардың иректігімен
және өзен торының тығыздығымен жиілігімен сипатталады. ... ... ірі ... ... ... өлшенетін системаның барлық өзендерінің
жиынтық ұзындығы. ... ... ... иректілік коэффициентімен —
өзен бастауы мен сағасын ... тура ... ... ... Өзен ... ... — қарастырылып отырған өзен ... ... ... ... оның алып ... ауданына қатынасы.
Тіпті ірі масштабты емес картада түрлі табиғат жағдайларында өзен торының
тығыздығы ... ... ... ... Өзен ... деп ... ... өйткені су өзенге өзінің
су жиналатын бассейні ауданынан беткі және жер асты ... ... ... ... күзден (1 октябрьден немесе 1 ноябрьден) басталатын
өзен ... бір ... ... ... ... ... ... аз
болғанда жылдық ағын гидрологиялық жылға есептеледі. Календарлық жылға
есептегенде ағын мен ... ... сай келе ... Бір ... ... ... ... жылдын көктемінде ағады.
Өзен ағыны — табиғат жағдайларының климат, геологиялық ... су ... ... ... өсімдіктер, көлдер, батпақтар,
сондай-ақ адамдардың табиғатты ... ... ... ... Бұл ... су ... ... бірі, мұны мына теңдеу
негізінде анықтауға болады: жауын-шашын+конденсация = булану + ағын.
Су балансының теңдеуінен ағым қалыптасуының аса ... ... ... ... ... «Бұл ... ... (су балансының
кіріс бөлігінің негізгі элементтері) мен ... ... ... ... көрсеткіші) мөлшеріне байланысты ылғалдану шамасын
анықтайды. Неғұрлым жауын-шашын мөлшері көп және ... аз ... ... ... және ағын ... ... болады. Жауын-шашын
мен буланушылық ағыннын потенциальдық мүмкіндіктерін анықтап береді. Шынайы
ағын жағдайларының бүкіл комплексіне ... ... ... ғана ... сондай-ақ климатқа қалайда байланысты
болатын топырақ, өсімдіктер, рельеф арқылы да ықпал етеді. Бұлар белгілі
бір дәрежеде ... ... ... ... де ... компоненттер
арқылы да климаттың ағынға ықпалы ... ... мен ... ... ... Іс жүзінде байқалатын ағынның зоналық ағын
шамасынан ауытқуы физика-географиялық жағдайлардың жергілікті, ішкі зоналық
айырмашылықтарынан туады.
Өзен ағынын оның ... және жер асты ... ... ... ... пен ... ... байланыстырушы ролін атқаратын топырақ
жамылғысы өте маңызды орын ... ... ... қасиеттеріне беткі
ағын шамасы, булануға, транспирацияға және жер асты суын ... ... ... ... егер ... суды ... сіңірсе, беткі
ағын мол болады, топырақта ылғал аз ... ... ... кететін шығык шамалы болады, жер асты суыньщ қорегі мол
болмайды. ... ... ... ... топырақтың үлкен
инфильтрациялық қабілеті болғанда беткі ағын керісінше аз, ... ... ... булану мен транспирацияға шығын мол, жер асты суының
мол ... ... ... екі ... ... ... ағын
шамасы біріншісіне қа-рағанда аз, бірақ оның ... жер асты ... бұл ... ... келеді. Атмосфера жауын-шашынының суын
сіңіре отырып, топырақ мұны ұстап, булануға лайықты ... ... ... ... ... ... су ұстағыш қабілетіне топырақтан булану
мегі жер асты суын қоректендіруге кеткен шығынның қатысы ... ... ... ... ... ... суды көп ... да оны тереңғе аз
өткізеді. Су ұстайтын қабілеті ... ... аса ... ... ағын ... ... қасиеттері түрліше комбинацияланады
да бұл ағынға әсерін тигізеді.
Өзендердің қоректенуі. Өзендер қоректенуінің ... төрт ... ... қар, мұздық, жер ... ... да ... ... ролі ... ... ... ұштасуы мен бөлінуі, негізінен
алғанда климат жағдайларына тәуелді. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... грунт сулары да өзенді
қореқтендірмейді, қоректенудің бірден-бір көзі жаңбыр суы. Суық ... ... ... ... қар суларының, ал қыста жер ... ... зор. ... ... ... ... көздері
ұштасып келеді.
Қоректенуде еріген қар суы мақызды роль ... ... ... ... 4 фаза немесе гидрологиялық маусым: көктемгі
су тасу, жазғы межень, күзгі тасқын мен қысқы ... ... ... ... ... меженьдер режиміне су молдығы, су қайтымы мен
межень тән болып келеді.
Су ... жыл ... ... бір ... ... ... ... алып баратын өзендегі су мөлшерінің біршама ұзақ және едәуір
көбеюі. Бұл жазықтарда қардын ... ... тау ... қар мен
мұздың жазғы еруінен; жаңбырдың молдығынан болады.
Түрлі жағдайларда су тасудың басталу уақыты мен ұзақтығы әр ... ... қар ... ... су тасу қоңыржай климат
жағдайларында көктемде, суық ... ... ... ... ... ... созылады. Жаңбырлардан болатын су тасуы муссонды климатта ... ... ... ... жерде күзге тура келеді, ал жерорта теңіздікте
қыста болады, Су тасуы кезінде ... ... ... ... ... ... болады.
Ағын өзгермелі, өйткені өзен бассейндеріндегі жағдайлар ... ... ... және ... ... ... ... ағынның
маусымдық ауытқулары жатады, екіншісі, мысалы, адамдардың іс-әрекетіне
тәуелді бола алады. Ағын ... ... ... ... ... күні ... білудің гидроэлектр ... ... ... кеме шаруашылығы т. б. үшін маңызы өте зор.
Ағынды алдын ала болжап айту жауын-шашын мөлшерінің ... ... ... қар еруі ... грунт суы қорлары
ауытқуларының, олардың жату тереңдігі өзгерістеріңің есебіне негізделеді.
Ағынды реттеп отыруға, яғни оны ... ... ... ішінде бөліп
таратуға болады. Бұл үшін ағаш ... қар ... ... салу т. б. ... бассейндегі беткей ағынға (өзен ағынының
бастапқы буыны) ықпал етеді. Бірақ ағынды реттеудегі ең басты ...... мол ... ... және ол ... болған кезде пайдаланғанда бөгендерде
суды қорландыру. Тәуліктік, апталык, маусымдық ... көп ... ... ... және ... ... әдетте ағымның
ауытқуларынан емес, оны әр келкі тұтынудан ... ... ... ... ... тарату маусым араларында, көп жылдық реттеуде шағын сулы
және көп сулы жылдар ... ... ... ... ... отыру
гидростанцияларды энергиямен бір келкі жабдықтауға, бірқатар жағдайларда су
басып кетумен ... ... ... ... ... жаз ... ... түгелдей өн бойымен бүкіл жыл ішінде өзендерді кеме
жүретіндей етуге мүмкіндік ... ... ... ... мекендейтін жануарлар мен өсімдіктер
өзара тығыз байланысты. Олар бірыңғай системалы, бірыңғай аквальды ... ... Бұл ... ... ... кез ... барлық қалғандарына әсер етеді. ... арна ... ... ... үлғаяды немесе кішірейеді), ағыс жылдамдығы, су
«ағындылығы» да өзгереді. Бұл өзен ... әсер ... әрі ... ... т. б. ... ... Судың мөлшері немесе құрамының
өзгерісі болады да тағы да ... ... ... Өзен ... ... ... ... жатады, бірақ өте баяу ... ... ... әрекетінің ықпалы өте тез сезіледі де амал ... ... ... ... Бұған мысалдар көп әрі олар ... ... ... байланысты болады.
Аквальды табиғат комплексінің ерекшелігі — қозғалымдылығы, алынған
сапаларды тарату қабілеттілігі.
Әр өзен — оның бассейнін алып ... ... ірі және ... комплексінің бір бөлігі. Үлкен өзендердің ... ... ... сан ... бұл да тек сол ... ғана ... ... басқа бөліктерінде де оны едәуір күрделендіріп, әсер ете отырып,
өзен комплексінде ... Өзен өзі ... ... ... ... ... ... Бұл сол жерді дренаждайды және төмен тұрғанда жер ... ... ... мен ауа ... оның ... ... етеді, ерекше топырақ құрайды, рельефті
қалыптастырады, ... ... мен ... тіршілік етуіне қолайлы
жағдай жасайды және керісінше екіншілерінің тіршілік етуіне ... ... ... ... бола ... өзен осы ... ... жалпы заңдылықтарына бағынады.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іле Алатауы өзендерінің қалыпты жылдық ағындысын бағалау25 бет
Азияның өзендеріне жалпы сипаттама21 бет
Ақтөбе облысының өзендерінің суының жылдық нормасын табу34 бет
Есіл алабы өзендерінің ең жоғары ағындысын бағалау56 бет
Кіші өзендер мен мұхит энергиясы7 бет
Нұра алабы өзендерінің ағындысының қалыптасуындағы табиғи және антропогендік фаторларының рөлі32 бет
Оңтүстік – Шығыс Қазақстан өзендерінің ең мол ағындысының параметрлерін климаттың өзгерісін және антропогендік факторларды есепке ала отырып бағалау54 бет
Сарысу өзені алабының зерттелмеген өзендерінің ағындысын есептеу50 бет
Тобыл алабы өзендерінің соңғы онжылдықтардағы су ресурсын бағалау61 бет
Тобыл және Есіл алаптары өзендерінің жылдық ағындысы45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь