Геоақпараттық жүйелердің даму тарихы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДІҢ ДАМУ ТАРИХЫ
1.1 Кеңістік мәліметтерді өңдеудегі компьютерлік әдістердің әзірленуі ... ... 5
1.2 Географиялық ақпараттық жүйелердің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.3 ГАЖ.ң негізгі бағдарламалық өнімдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2 ТУРИЗМ САЛАСЫНДА ГЕОГРАФИЯЛЫҚ АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДІ ҚОЛДАНУ
2.1 Туризм және рекреациялық мақсаттағы геоақпараттық жүйелердің функционалдық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2 Геоақпараттық жүйені туризмде пайдалану мүмкіндіктері ... ... ... ... ... 20
3 ҚАЗАҚСТАНДА ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУ
3.1 Қазақстан картографиясының тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 23
3.2 Қазақстанда геоақпараттық жүйені қолдану аясы ... ... ... ... ... ... ... ... 24
3.3 ArcGIS бағдарламалық өнімі арқылы Оңтүстік Қазақстанның туристік маршрутының картасын жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
27
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 34
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 35
Қазақстан Республикасы Үкіметінің туризм саласындағы белгілеген барынша маңызды міндеттерінің бірі – Қазақстанды ортаазиялық өңірдегі туризм орталығына айналдыру.
Қазіргі уақытта ақпарат қолданылмайтын қызмет түрінің қандай да бір саласын атау қиын. Ақпараттық технология кез келген ғылымның ажырамас бөлігі болып келеді. Оны түрлендіре отырып, шексіз жетілдіруге ұмтылуда. Жер жөніндегі ғылымда ақпараттық технологияның арқасында геоақпараттану және геоақпараттық жүйелер деген сияқты ұғымдар пайда болды.
Геоақпараттану – бұл географиялық ақпараттық жүйелерді ғылыми дәлелдеу, жобалау, құру, пайдалану және қолдану туралы ғылым, ол – технология және өндірістік әрекет. Өткен ғасырдың соңында ақпараттық жүйелердің жаңа класы — географиялы ақпаратты жүйелер (ГАЖ) пайда болды. Олар табиғи ресурстарды басқару мен өндірістің көптеген түрлерін ұйымдастырудың негізгі құралына айналып отыр.
Қазір өнеркәсібі дамыған елдерде мыңдаған ГАЖ бар: олар геодезия және картографияда, кадастрда, ресурстарды басқаруда, табиғат пен экологияны қорғауда, туризм саласында, экономикада, тіпті саясатта да қолданылады. ГАЖ-дың шығуы және жылдам таралуы бірнеше себеп болды:
- топографиялық жұмыстардың мол тәжірибесі, әсіресе тематикалық картографияның;
- картографиялық процесстерді автоматтандыру;
- компьютерлі технологиялық мол жетістіктері мен информатика және компьютерлік графиканың дамуы.
Геоақпараттық жүйелер – бұл кеңістік-үйлестіруші деректерді жинауды, сақтауды, өңдеуді, кіруді, бейнелеуді және таратуды қамтамасыз ететін ақпараттық жүйе.
Геоақпараттық жүйелердің мәні – қалай болғанда да деректерді жинауға, деректер қорын құруға, оларды компьютерлік жүйелерге енгізуге, сақтауға, өңдеуге, түрлендіруге болады. Пайдаланушы сұранысы бойынша, ол мәліметті картографиялық пішінде беруге, сонымен қатар кесте, график, мәтіндер түрінде шығаруға да мүмкіндік береді.
Геоақпараттық жүйелер бірнеше ғылымдардың тоғысуынан, әдетте сандық картографиялау мен автоматты басқару жүйелерінен, жоспарлау мен ғылым салалары бойынша ғылыми-зерттеулерден құралады. Геоақпараттық жүйе – жалпы географиялық, карталар мен экологиялық, кадастрлы және ГАЖ-дың құрылуына байланысты көптеген басқа да деректерден құралған ақпараттарды біріктіреді.
Геоақпараттық жүйелердің функциялары: картографиялық және тақырыптық ақпараттарды жинау, жүйелеу, жинақтау, сақтау, талдау, түрлендіру, тарату.
1 Ян Хейвуд, Сара Крпнелиус, Стив Карвер. Географиялық ақпарат жүйелеріне кіріспе. - Алматы, ҚрБжҒМ, 2013. – 423 б.
2 Bickmore D. P., Shaw M. A. The Atlas of Great Britain and Northern Ireland. - Oxford: Clarendon Press, 1963. – 200 p.
3 Rhind D.W. Georaphical Information Systems. - London: Area 8, 1976. – 46p.
4 Основы геоинформатики: В 2-х кн. Кн. 1: учеб. пособие для студ. вузов / Е.Г. Капралов, А.В. Кошкарев, В.С. Тикунов и др.; под ред. В.С. Тикунова. – М.: Издательский центр "Академия", 2004.
5 Введение в ArcView GIS. Рязань: РИНФО, 1999. – 200 с.
6 Turk T., Gumusay M. U. GIS Design And Application For Tourism. - Istanbul, 2011. – 250 p.
7 Яковенко И.М. Возможности ГИС-технологий в географических исследованиях и региональном управлении рекреационным природопользованием.- Москва: Издательский центр "Академия", 2000. – 150 с.
8 Радионов Г.П. Корпаротивная ГИС геологической изученности месторождений/ Г.П. Радионов, С.Ю. Парщуков // ARCREVIEW – 2005 - №3 – С. 11.
9 «A Tool For Sustainable Development Involving Local Communities», ссылка: http://www.ukessays.com/essays/tourism/application-of-gis-in-tourism-tourism-essay.php
10 «Application of GIS In Tourism», ссылка: http://www.ukessays.com/essays/tourism/application-of-gis-in-tourism-tourism-essay.php
11 «Лаборатория географии и туризма», ссылка: http://ingeo.kz/index.php/ru/potentsial-instituta/laboratorii/laboratoriya-rekreatsionnoj-geografii
12 Информатика: Базовый курс / под ред. С.В. Симоновича и др. – СПб: Питер, 2003. – 640 с.
13 Берлянт AM. Картография: Учебник для вузов. 2002 336 с.
14 Самардак А.С. Геоинформационные системы. – Владивосток, 2005. – 124 с.
15 Майкл де Мерс. Географические информационные системы / Майкл де Мерс. – М.: Дата+, 2000. – 328 c.
16 Коновалов Н.В., Капралов Е.Г. Введение в ГИС: Учебное пособие. М., 1997. – 160 с.
17 Тикунов В.С. Моделирование в картографии. Москва, 1997. – 200 с.
18 Шайтура С.В. Геоинформационные системы и методы их создания. Калуга, 1998. – 252 с.
19 В.СТикунова. Геоинформатика : в 2 кн. Кн.1 : учеб. для студ. вузов / – М. : Издательский центр «Академия», 2005. – 200 с.
20 Матвеева С. И. Инженерная геодезия и геоинформатика: учебник / под ред. – М. : Аккад. проект, 2012. – 158 с.
21 Коротаев М. В. Применение геоинформационных систем в геологии / – М. : КДУ, 2008. – 172 с.
22 Капралов Е. Г. Основы геоинформатики : в 2 кн. Кн.1 : учебное пособие для студ.вузов, по спец. «Экология» и направлению «Экология и природопользование» / – М. : Академия, 2004. – 352 с.
23 Капралов Е. Г. Основы геоинформатики : в 2 кн. Кн.2 : учебное пособие для студ. вузов, по спец. «Экология» и направлению «Экология и природопользование» / – М.: Академия, 2004. – 188 с.
24 Цветков В. Я. Геоинформационные системы и технологии. – М.: Эко-Тренд, 2008. – 288 с.
25 Цветков В.Я. «Геоинформационные системы и технологии. – М.: Финансы и статистика, 1998. – 180 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.......................................................................................
3
1 ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДІҢ ДАМУ ТАРИХЫ
1.1 Кеңістік мәліметтерді өңдеудегі компьютерлік әдістердің ... ... ... ... дамуы...................................
7
1.3 ГАЖ-ң негізгі бағдарламалық өнімдері...........................................
12
2 ТУРИЗМ САЛАСЫНДА ГЕОГРАФИЯЛЫҚ АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДІ ҚОЛДАНУ
2.1 Туризм және рекреациялық мақсаттағы ... ... ... ... Геоақпараттық жүйені туризмде пайдалану мүмкіндіктері...................
20
3 ҚАЗАҚСТАНДА ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУ
3.1 Қазақстан картографиясының тарихы.............................................
23
3.2 Қазақстанда геоақпараттық жүйені қолдану ... ArcGIS ... ... ... ... ... ... маршрутының картасын жасау..........................................................
27
ҚОРЫТЫНДЫ..............................................................................
34
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.........................................
35
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы Үкіметінің туризм саласындағы белгілеген барынша маңызды міндеттерінің бірі - ... ... ... ... ... ... ... ақпарат қолданылмайтын қызмет түрінің қандай да бір саласын атау ... ... ... кез келген ғылымның ажырамас бөлігі болып келеді. Оны түрлендіре отырып, шексіз жетілдіруге ... Жер ... ... ақпараттық технологияның арқасында геоақпараттану және геоақпараттық жүйелер деген сияқты ұғымдар пайда болды.
Геоақпараттану - бұл ... ... ... ғылыми дәлелдеу, жобалау, құру, пайдалану және қолдану туралы ғылым, ол - технология және өндірістік әрекет. ... ... ... ... ... жаңа класы -- географиялы ақпаратты жүйелер (ГАЖ) пайда болды. Олар табиғи ресурстарды басқару мен ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Қазір өнеркәсібі дамыған елдерде мыңдаған ГАЖ бар: олар геодезия және ... ... ... басқаруда, табиғат пен экологияны қорғауда, туризм саласында, экономикада, тіпті саясатта да ... ... ... және ... ... ... ... болды:
* топографиялық жұмыстардың мол тәжірибесі, әсіресе тематикалық ...
* ... ... ... ... ... мол жетістіктері мен информатика және компьютерлік графиканың дамуы.
Геоақпараттық жүйелер - бұл ... ... ... ... ... ... ... және таратуды қамтамасыз ететін ақпараттық жүйе.
Геоақпараттық жүйелердің мәні - қалай болғанда да деректерді жинауға, деректер ... ... ... ... жүйелерге енгізуге, сақтауға, өңдеуге, түрлендіруге болады. Пайдаланушы ... ... ол ... ... пішінде беруге, сонымен қатар кесте, график, мәтіндер түрінде шығаруға да мүмкіндік ... ... ... ... ... тоғысуынан, әдетте сандық картографиялау мен автоматты басқару жүйелерінен, жоспарлау мен ғылым салалары бойынша ғылыми-зерттеулерден ... ... жүйе - ... ... ... мен экологиялық, кадастрлы және ГАЖ-дың құрылуына байланысты көптеген басқа да деректерден ... ... ... ... ... ... ... және тақырыптық ақпараттарды жинау, жүйелеу, жинақтау, сақтау, талдау, түрлендіру, тарату.
Біздің елде ГАЖ түсінігі 1992 жылдан ... ... ... Бүгінгі таңда әр түрлі деңгейдегі геоақпататтық жобаларды ұйымдастыруда ... ... мың ... бар ... мың ұйым ... етуде. Олар шешетін сұрақтар адамзат іс-әрекетінің барлық салаларымен байланысты:өнеркәсіпті, көлік және табиғи ресурстарды пайдалануды жоспарлау, экологиялық жағдайдың мониторингі, құрылыс және ... ... және ... ... ... және қаржы географиясы, жер реформасы, туризм және тағы басқалар.
Курстық ... ... - ... және ... туризм саласында географиялық ақпараттық жүйелердің пайдалану мүмкіндіктерін зерттеу.
Курстық жұмыс міндеттері:
* геоақпараттық жүйенің негізгі ұғымдарын, пайда болу себептерін ... ... ... ... ... мен олардың жұмыс істеу принципін анықтау;
* геоақпараттық жүйені туризмде алатын рөлін анықтау;
* геоақпараттық жүйені туризмде пайдаланудың шетелдік ... ... ... жүйенің Қазақстанда пайда болуына сипаттама;
* геоақпараттық жүйе көмегімен Оңтүстік Қазақстан облысының туристік сандық картасын жасау.
Курстық жұмыстың ... ... жүйе ... ... ... ... ... туристік картасын пайдалану арқылы, туристер мен жергілікті басқару органдары өңірдің туристік потенциялына ... ... ... ... бақылау жасауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, туроператорлар мен туристік агенттіктер өзінің туристік маршрутын тұтынушыға визуалды түрде көрсете алуы болып табылады.
Курстық ... ... ... ... ... ... ... кестелік
* модельдеу
* картаға түсіру
Курстық жұмыстың әдістемелік және теориялық негізін ... пен оның ... рөлі ... ... және ... ... жұмыстары, ғылыми әдебиеттер және ғаламтор желілері құрады.
* ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДІҢ ДАМУ ТАРИХЫ
1.1 Кеңістік мәліметтерді өңдеудегі компьютерлік әдістердің әзірленуі
Бірінші ... ... ... дамуына мүмкіндік берген оқиғалар - компьютерлік технология саласындағы жетістіктер. Соңғы бірнеше оңжылдықтағы ... ... ... ... ... кең қолданысқа түсуіне себепкер болды. ГАЖ-дың кең қолданысына ықпал еткен маңызды тағы бірнеше оқиғалар бар, олар: графикалық технологияның, ... ... ... және ... сақтаудың, санаудың, бағдарламалаудың, тұтынушы мен механизм арасындағы интерфейстің жақсаруы және ... ... ... 1991 жылы ... ғалымы Мартин С.К. айтуы бойынша: географиялық ақпараттық жүйе [1]. Мәліметтер базасы, жерді арақашықтықтан ... ... ... локациялау жүйелері, автоматтандырылған жобалау, компьютерлік графика - бірінші дәрежелі маңыздағы салаларға жатады. Экран, принтер, плоттер және аппараттық ... ... ... ... құрылғыларындағы аппараттық оқиғалар геоақпараттық жүйелердің дамуына айтарлықтай ықпал етті. Алайда, компьютерлік картография және кеңістіктік статистика сияқты салалар геоақпаратық жүйеге ... ... ... ... ... ... Алғашқы зерттемеледің біраз бөлігі Солтүстік Америка және Ұлыбританияда басталған. АҚШ-та Қоғамдық денсаулық сақтау Қызметі, Орман Қызметі, ... ... ... және ... ... ... сияқты мекемелер геоақпараттық жүйелердің дамуында өзіндік рөл атқарады. 1960 жылдары бұл салада дала жұмыстарымен айналысатын шағын коммерциялық ұйымдар болатын, бірақ ... ... ... ... ... ұйымдар, сонымен қатар бірқатар жекелеген зерттеушілер сандық технологиямен жұмыс жасай бастаған болатын. Тек компьютерлік картография мен кеңістіктік статистика ... ... ... кейін ғана қазіргі таңда біз білетін геоақпараттық жүйе пайда болды.
Компьютерлік картография компьютердің көмегімен карталарды ... ... ... және ... ... ... ... геоақпараттық жүйелердің дамуы компьютерлік картографияның дамуымен тікелей байланысты. ... ... ... ... ... ... [1]. ... атласы - бұл атлас Ұлыбританиядағы кеңістіктік мәліметтерді өңдеудегі компьютерлік әдістер дамуының катализаторларының бірі ретінде ... ... Бұл ... атласты дайындау жұмыстары 1950-жылдары басталғанымен, ол тек 1963 жылы ғана ... ... Бұл ... ... ... мен ... ... және басылып шығарылу барысында бұл жұмыс үшін ... да, сын да ... ... ... ... ... ... көлемді форматы мен мәліметтердің ескілігіне байланысты сын болды, соңында атлас ... ... ... Карта құрастыру барысында туындаған мәселелер Бикморды және оның Оксфорд Тәжірибелік Картография бірлестігіндегі әріптестерін мәліметтерді тексеру, өңдеу, классификациялау және графиктермен ... ... үшін ... ... ... қарастыруға жеткізді. 1950 жылдардың соңында картадағы атауларды автоматты түрде ... және ... ... ... ... ... Бұл ... алғашқы басқарылмайтын курсорды аппараттық түрлендіргіштер мен сызық өлшеуге, проекцияны өзгертуге және мәліметтерді өңдеуге арналған бағдарламалардың әзірленуіне алып ... ... ... ... ... ... ... пакет болып табылады. Ол алғаш АҚШ нарығына 1965 жылы ұсынылды және шала ... ... ... ... ... ... болды. Карталарды жасау тез болғанымен, бірақ жұмыстың ... шала ... ... олар сол ... ... ... яғни сызықтық принтерлерге бағынышты еді. Сызықтық принтерлер сол бір символды немесе санды бірнеше рет қайталап басып шығару арқылы аймақты көлеңкелеуге қол ... 1991 жылы ... ... Mather ... тің алғашқы бейнетті нұсқаларын сипаттайды [1]. Қолданыстағы перфокарталар колодасының өндірісі созылғыш кергімен біріктірілді, олар перфокартадан ақпаратты оқуға, енгізуге ... ... ... ... ... ... ... талқылауына ұсынылып, ал нәтижесі кейіннен жиналатын болды. Дегенмен, кейіннен файлдық кірістер мүмкіндігі пайда болды және басқа да ... ... ... ... алғашында субъективті картографиялық үдерістердің іске асуымен жүргізілді және СИМВУ алғашқы үш-өлшемді картографиялау пакеті болып табылды. САЙМЭП және ... ... де 1980 ... ... ... ... САЙМЭП және СИМВУ нәтижелерінің мысалдары 1-суретте көрсетілген.
Сурет 1. САЙМЭП және СИМВУ нәтижесінің мысалдары [1].
1950 жылдардың соңында және 1960 ... ... ... ... бола ... статистиктерге көмек ретінде кеңістік статистика және географиялық талдау әдістері ұзақ зерттеулер мен даму сатысында болды. Бастапқы зерттемелер кеңістік ... ... ... ... ... талдау және үлгілеу әдістері сияқты салаларда жүрді. Бұл оқиғалар ГАЖ дағы ... ... ... ... да ... ... алшақ жүріп жатты, ең алдымен, себебі синтетикалық мәліметтер мен талдауды пайдалана отырып, құрастырылған әдістер әдеттегідей тек бір рет қана ... Бұл ... ... әлемнің мәліметтерін қолданатын және бірнеше рет қайталана алатын ГАЖ дағы ... ... ... ... кеңістік статистиктермен құрастырылған әдістердің біраз бөлігі ГАЖ да іске асыру әлі де болса мүмкін емес болатын. 1960 жылдардағы географиядағы және ... ... ... кеңінен қолданыла бастағанына қарамастан, бұл әдістер әлі де болса бағаланбайды ... бұл ... ... ... ... ... сонымен қатар олар ГАЖ өнімдері мен шығарылымдарында кездеспейді.
Бұл әдістердің кейбірі, соның ішінде геодемография мен орналастыруды ... ... ... жеке ... ... ... ... жиі ғылыми тұрғыда тезис ретінде қалып қояды немесе тәуелсіз мамандардың клиенттерді ақпаратпен қамтамасыз ету құралы ретінде ...
1.2 ... ... ... ... ... даму тарихын төрт кезеңге бөлуге болады. Бірінші кезең 50 жылдарда компьютерлік технологияның жетістіктерімен 60 жылдары ... ... ... ... және де ЭЕМ ... ... құжаттарының дамуына байланысты болды. Бұл кезеңнің тағыда бір ерекшелігі грамматикалық ... және де ... ... ... ... ... ... сараптама әдістері және деректер қорын басқару жүйесіне байланысты программалардың шығуы.
Бұл кезеңде, география ... ... ... жұмыстар және кеңістіктегі қарым қатынас, әсіресе географиядағы сандық әдістерінің дамуы өз ықпалын тигізді.
Геоинформатика мен ГАЖ-дың шартты дамуына және ... ... ... ... бұл ... географияның ақпараттық жүйесінің шығуы мен оның жасалуы. 60 жылдың басында жасалып, бұл ГАЖ осы ... ... ... жасап келе жатыр.
Канаданың ГАЖ-ның "атасы" болып Роджер Томплинсон болып ... және де осы ... ... ... ... ... ... шешімдер жасалып, іске асырылды.
ГАЖ және карта талдауындағы зерттемелер компьютерлік картография мен ... ... ... ... басталды. Олар қағаз карталардың шектеулілігіне, мәліметтер жиынының бір-бірін басуы мәселелеріне және қолжетімді мәліметтер жиынының ... мен ... ... ... ... болды. Алғашқы зерттемелер техникалық тұрғыда болды және бірнеше рет қайталанатын мәселелерді шешу үшін географиялық мәліметтер жиынымен бірге қолданыла алатын кеңістіктік ... ... мен ... ... жиындығын құрастыруды көздеді. Жедел қарастыруды қажет ететін техникалық мәселелерге санау, жаңартуға және талдауға мүмкіндік беру үшін ... ... ... ... ... үшін ... мәліметтерді нығыздау және үлкен немесе шағын мәліметтер жиынымен жұмыс жасай алатын компьютерлік әдістердің ... ... ... ... ... ... өнім шығаруға емес, мәліметтерді талдауға бағытталған болатын, бұл картографтарға тән емес еді. ГАЖ деп аталатын алғашқы жүйелердің бірі ... 1964 жылы ... ... Канадалық Географиялық Ақпараттық Жүйе Канадалық Ауыл Шаруашылығы және Даму Актісі талабының нәтижесі ретінде құрылды және Жер Кадастры ... ... ... мәліметтерді қолданды. Ол жер тілемдері өндіре алатын дәнді дақылдар ... ... және ... ... шаруашылығына қабілеттілігін картографиялауға арнап шығарылған болатын. Зерттеу аймағындағы жерлер жабайы табиғаттың потенциалына сәйкес, кейбір түрлерге жағымды немесе ... ... ... ... ... ... ... болатын. CGIS және канадалық Жер пайдалану Кадастрының картографиялануы 2-суретте көрсетілген.
Сурет 2. Ауыл ... үшін ... ... жердің мүмкіншіліктері [1].
1970 жылдары ГАЖ-дағы және оған жақын пәндердегі зерттемелер есептеу техникасындағы және басқа да технологиялық зерттемелердің арқасында ... әрі ... ... ... қоса бұл ... ... ... зерделеудегі жетістіктерге де куә болды, яғни NASA-ның ... үш Landsat жер ... ... 1970 ... ортасына дейін зерттемелер әлі де екі бөлек салада: шектеулі талдау мүмкіндіктері бар, сол уақытқа дейін ... ... ... ... ... және ... сапалы графиктер мен сызуларға, мәліметтерді жеңіл өңдеу жолдарын ... бет ... ... ... ... ... Жаңа компьютерлік картография өнімдері нарыққа шықты. Мысалы, GIMMS, MAPICS және SURFACE II. ... ... ... және ... ... (The ... Information Mapping and Manipulation System (GIMMS)) ең алғашқы ғаламдық қолданысқа түскен геоақпараттық жүйе болып табылады. ... ... Д.У. ... ... бойынша, Географиялық Ақпараттық Картографиялау және Басқару Жүйесі қазіргі таңдағы ГАЖ-дың алғашқы жол ... және ол ... ... құрылымын, тұтынушының бағыттамасын және макротілдері қолданады және графиктердің тұтынушымен басқарыла алады [3]. Ұлыбританияда сандық ... ... ... ... ... ... ... сериялары 1971 жылы пайда болды. 1970 жылдары алғаш конференциялар пайда болды және ГАЖ бойынша ... ... ... ... материалдары және де басқа да басылымдар 1974 ... ... ... көре ... ... талқылау үшін ұйымдастырылған алғаш Ұлыбританияда ғалымдардың бас ... 1975 жылы ... 1970 ... ... тағы бір ... ... ол - ГАЖ-дың даму жолында кездескен қиындықтардың тек техникалық емес екендігін түсінуі. Ағылшын географы Р.Ф. ... және ... ... ... ... асыруды басқару мәселелерін, сонымен қоса одан да бәлкім көбірек техникалық ... ... ... ... ... қатарында болды.
1980 жылға қарай алдыңғы қатарлы графиктер мен мәліметтер талдауына, мәліметтер базасына шынайы ... ... және ... ... ... ... өсті. Ол уақытқа дейін компьютерлер картографиялық өнімнің ... ... өз ... ... еді, сонымен қатар компьютерлік картография, ГАЖ және кеңістіктік талдау үйлесті, ГАЖ термині 1980 ... ... ... ... ... ... Бұл ... басты оқиғалардың бірі - 1986 жылы есептеу шарттарында Intel 80386 микросызбасын қолдана отырып, алғашқы микрокомпьютерлердің ... ... Бұл ... негізделген ГАЖ өнімдерінің жаңа буынына жол ашты. 1980 жылдары маңызды техникалық зерттемелеріне растрлық мәліметтер үлгісі қолданысының ұлғаюы, компьютерлік жад ... ... ... ... ... жатады. Компьютердің көмегімен географиялық мәліметтерді өңдеуге деген қызығушылықтың артуы он жылдық көлемінде ... ... бұл ... ... ... ... талабына сай жүйе эволюциясының тез дамуына алып келді. Дамушы, сонымен қатар дамыған ... ... ... ... ... отырып, халықаралық, континенталды жобалар жасады. Дамушы елдер үшін қосымшалардағы тұрақты кеңейтулер 1986 жылдан кейін қолжетімді бола бастады. ... ... ... және ... үкіметтер мен утилиттер негізгі қолданыс салалары болып саналады. Көптеген жаңа жобалар басқа ұйымдармен ... пен ... ... ... ... CORINE, BOX 9.4. Бұл ... форматы, шығыны, авторлық құқығы сияқты мәлімет сұрақтары бойынша жаңа дисскусияның бастамасы болды және ... ... ... ... ... ... басталды.
1990 жылдардың басында ГАЖ жалпы мақсаттағы бағдарламалық пакеттер ... ... ... компьютерлік картография өнімдері кеңінен қолданылды және көптеген қолданушылар коммуналдық қызмет, жергілікті өзін-өзі басқару және экологиялық зерттеулерде үлкен ... үшін ... ... ... ... ... міндеттерін бастады. 1990 жылдың басында ГАЖ Windows-ке негізделмеген болатын, яғни командалық ... ... ... ... ДК ... DOS-қа ... есептеу машиналарында интуитивтік емес операциялық жүйелер қолданылды. 1990 жылы ... ... алу үшін 500 мың ... бірлік, бағдарламалық және ақпараттық қамтамасыз етуге 1 млн ... ... ... болды. Сол жылдары есептеу техникасы бағасының төмендеуіне байланысты, жылдам әрекеттегі машиналарды потенциалды ... ... ... ... ... ... ГАЖ-ды пайдаланушылар, жинақталған ақпарат алмасудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. Мысалы, ATLAS GIS ... ... ... ... ... ... даяр деректер қоры арқылы жинақталады. Осыған байланысты ... ... кіші ... мен ... жеке ... салалары, денсаулық сақтау, білім беру мекемелері, т.б. сатып ала алатын болды. 1993 жылы Denver-based Research Corporation жүргізген кіші ... мен 3,5 млн ... бар ... 386 ... ... геоақпараттық жүйелер нарығын зерттеу нәтижесі, Солтүстік Америка қалалары мен кенттері шамамен 40% геоақпараттық жүйені сатып алғанын ... [3].
XXI ... ... жылдарында ГАЖ жүйелі және негізгі бола бастады. Әлемнің барлық мемлекеттік және коммерциялық ұйымдары ГАЖ-ды әртүрлі формада қолданды. Әрбір адамның ... ... бір ... ГАЖ ... ... жанама түрде араласа бастады. ГАЖ технологиялары навигациялық және онлайн картографиялық жүйелерде пайда болды, сонымен қатар ұялы ... үй ... ... және ... ... ... ... құрылғыларда қолжетімді еді. ГАЖ-сервистерінің көптеген қолданушыларының арнайы ГАЖ немесе ГАЖ ғылымы туралы білімдері болмады. Геоақпараттық жүйелердің даму кезеңдері және әр ... ... ... ... ... 1. ... жүйелердің даму кезеңдері [1].
№№
Кезең және уақыт
Кезеңнің аты
Сипаттамасы
11
1960 басы -1975 ж.
Жаңашылдық
* Жеке тұлғалар маңызды
* Әмбебап есептеу машиналары басым
22
1973-1980 ж. ... және ... ... ... және әрекет
* Ұлттық агенттіктер арқылы құрылған ГАЖ
* Дамытуға күш салу
33
1980 ж. соңы - ... ... ... ... ... ... мен ДҚ ... болуы
* ГАЖ кеңесшілері бюросының пайда болуы
* GIS World (АҚШ) және Mapping Awareness (Ұлыбритания) сияқты журналдардың шығарыла бастауы
44
1990 ... ... ... ... Бастапқы стандарттау барлық аппараттық платформалар үшін жүйенің қолжетімділігі
* ДК мен желілік жүйелерді кеңінен қолдану
* Ғаламтор көрсетілімі басталған
55
2000 ... ... ... ГАЖ ... ... ... ... Қолжетімді мәліметтерді кеңейту
* Әркім үшін ұялы және онлайн ГАЖ
Түйіндей келе, қазіргі ГАЖ бір ... ... ... ... ... ... әдістерін қолданса, екіншіден мәліметтерді ұйымдастыруда және өңдеуде ерекшеліктерге ие бола ... ... ... жаңа ... түрі болып табылады. Бұл ГАЖ-дың көп мақсатты, көп аспектілі жүйе екендігін көрсетеді. ГАЖ осыдан 30 жыл ... ... ... де, оның ... дамуы соңғы 10 жыл шамасында болды. Қазіргі кезде ГАЖ дүние жүзінде миллиондаған адамдар жұмыс жасайтын қуатты ... ... ... ... ... ... ... табылатын кеңістіктік-уақыттық мәліметтерді өңдейтін автоматтандырылған ақпараттық жүйе.
+ ГАЖ-ң негізгі бағдарламалық өнімдері
ARC/INFO бағдарламалық ... - ең ... ... ГАЖ, ... ... ... ... ақпаратпен жұмыс істеуге бағытталған. Оны енгізуден кейін сандық картографияда және кеңістіктік ақпараттармен жұмыс жасаудың тәсілдерінде нағыз төңкеріс жүрді. ARC/INFO ... ... ... және ... ... ... оларды базалық комплектке қосымша ретінде бөлек алуға болады. Бағдарламалық ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасау үшін қажетті толықфункционалдық ГАЖ-ді құрайды. Ол ГАЖ құру және пайдалану бойынша мәліметтерді енгізу және оларды редакциялаудан бастап, кеңістіктік ... ... ... сұратуларын ұйымдастыруға және қатты көшірмелері түріндегі таза картографиялық өнімдерді дайындауға дейінгі жұмыстардың бүкіл циклын қамтамасыз етеді.
ARC/INFO бағдарламалық өнімінің карталарды құрастыру және ... ... ... енгізу және қайта өзгерту, картографиялық мәліметтер базасын басқару, карталарды қабаттастырып қою және кеңістіктік талдау, диалогтық бейнелеу және адрестік геокодтау ... ... ... және оларды бейнелеу, геодезиялық түсірілімдер мәліметтері бойынша ... ... жер ... ... шешуде, жер телімдерін таратуды басқару және т.б. қажетті үшін құралдары бар ... ... ... модульдері:
* ARC/INFO COGO - бұл модуль ГАЖ ... жер ... ... геодезиялық түсірілім мәліметтерінде, жер телімдерінің паспорттарын бақылауда, инженерлік және кадастрлық ... ... ... ... ... құралдармен тікелей байланысты;
* ARC/INFO GRID - бұл модуль ARC/INFO жүйесіндегі растрлық үлгілеу мүмкіндіктерін кеңейту үшін арналған және оны ... ... ... жүйеге айналдырады. GRID гидрологиялық талдау, геологиялық болжам жасау, арақашықтықты талдау, кеңістіктік мәліметтердің ... ... ... ... ... ... көмегімен трассаларды таңдауды оңтайландыру салаларында қолданылуы мүмкін;
* ARC/INFO TIN - ... ... ... мысалы жергілікті жердің жер бедері, сондай-ақ шуыл деңгейі, халық тығыздығы, геофизикалық өріс ... ... ... ... және ... үшін ... ... үлгілеудің функционалдық толық жүйесі болып табылады.
* ARC/INFO NETWORK - ... ... ... ... ... ... суағындары және жолдар) торлармен жұмыс жасау үшін арналған, бұл тор бойынша таралған және осындай торлардағы процесстердегі ресурстарды тиімді бағалау және ... ... ... ARC/INFO ARCSCAN - ... картографиялық мәліметтерді енгізуге арналған;
* ARC/INFO ARCPRESS - векторлық, растрлық немесе аралас векторлық-растрлық графиктерді растрлық құрылғы форматына, берілген ... және ... ... айналдырушы жүйе;
* ARC/INFO ARCSIDE - көп ... ... ... ... ... ... етеді.
ARCVIEW GIS - көрсетуге, редакциялауға, кеңістіктік талдау ... ... және ... ... ... ... ESRI ... жасалынған. ESRI бағдарламалық өнімдерінің көптеген пайдаланушылары ARC/INFO-ны географиялық мәліметтер базасын құру және ... ... ал ... ... мен оларды талдауды кеңінен визуализациялау үшін қолданады [5]. ARCVIEW GIS-тің негізгі ... ... және ... ... Көп ... мәліметтерге пайдалану;
* Диаграммалар, карталар, кестелер мен графиктерді біріктіру;
* Карталарды визуализациялаудың мықты құралдары;
* ... ... ... ... ... тез жаңаруы;
* Талдаудың ерекше мүмкіндіктері;
* Адрестік геокодтау;
* ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
AutoCAD Map. Сандық карталарды құру және ... ... үшін ... жоғары дәлдікті бағдарламалық қамтамасыз ету өнімі, AutoCAD ... ... ... ... ... ие. Кез-келген графиктік форматтарды қабылдайды, географиялық ақпараттардың бағдарламаларды ... ... ... түрлеріне мәліметтерді экспорттай алады. Ғаламтор арқылы бір сәтте геоақпараттық жоба үшін қосымша мәліметтерді алуды қамтамасыз етеді.
Autodesk Map ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны талдау, көліктік, коммуникациялық схемаларды, қор және ... ... ... ... ... құру, редакциялау және талдау топологияларының графиктік мәліметтер базасын құру, көру, редакциялау және ... үшін ... Autodesk Map AutoCAD ... ... ... жұмыс жасайды, бірақ AutoCAD-қа тән функционалдық мүмкіндіктерге қосымша ретінде, кәсіби картографтардың қажеттіліктеріне бағытталған ... және ... ... ... Бұл ... Autodesk Map үшін ... ал ... өзінде кездеспейді.
Autodesk Map мүмкіндіктері:
* геоақпараттық жүйенің негізгі ұғымдарын, пайда болу себептерін анықтау;
* Жұмыстың бір сеансында бірнеше карталармен жұмыс істеу, оларды ... ... ... ... ... ... ... түрде жүктеледі;
* Сұратуларды құрастыру құралдарының болуы (SQL қоса алғанда), графиктік редакторларға ... бір ... ... ... бере ... ... ... үлкен көлемдегі мәліметтердің ішінен қажетті ақпаратты жылдам табу;
* Бірнеше пайдаланушылардың редакциялауы, яғни бірнеше пайдаланушылардың бір сызбамен жұмыс істей ... ... ... ... ... арасында тиімді және сенімді бөлу;
* Карталарды құрастыру құралдарының болуы;
* Карталарды редакциялау құралдарының болуы;
* Картографиялық ақпараттарды ... ArcView, MapInfo, AutoCAD және т.б. ... ... және экспорт жасау мүмкіндіктерінің болуы және т.с.с.
MapInfo бағдарламалық ... ... ... MapInfo ... негізгі бағдарламалық өнімдеріне: MapInfo Professional - толық функционалдық ... ... MapBasic - MapInfo ... ... ... MapInfo ... - SQL ... мәліметтер базасының кеңістіктік ақпараттарын басқару технологиясы, MapInfo MapX - қосымшалар әзірлеушілердің кітапханасы, MapXtreme - Intranet ... Internet үшін ... ... ... үшін ... ... ... ету. Мәліметтерді ұсыну түрлеріне: карта және тізім; легенда; есеп; тақырыптық карталар жатады.
GTX бағдарламалық өнімі. GTX әлемдегі векторизация жүйелерін әзірлеушілердің негізгі ... ... ... GTX ... ... ... екі серия түрінде кездеседі:
* Autodesk компаниясының кеңінен танымал AutoCAD жүйесінің қосымшасы ретінде;
* жеке өзіндік бағдарлама ретінде.
Сонымен бірге, CAD Raster ... ... ... ... ... үшін қолданылады), ТОПОКАД (жергілікті жердің сандық үлгісі және топографиялық пландармен жұмыс жасау үшін), CAD RELIEF (жергілікті жердің үшөлшемді ... құру үшін ... ... (Бас ... ... ... үшін қолданылады), RGS (далалық өлшемдердің мәліметтерін өңдеу үшін қолданылады), ГИС-Конструктор (жер кадастрының мәселелерін шешу үшін қажетті қолданбалы бағдарламалар жиынтығы), Easy Trace ... ... ... ... түсті және ақ-қара растр бейнелерін интерактивті жартылай автоматты ... ... үшін ... ... ... MapEDIT ... бейнелер бойынша сандық векторлық карталарды құру және редакциялау үшін қолданылатын бағдарламалар), ГАЗКАД (газ шаруашылығын пайдалану және ... ... ... ... ... бағдарлама) және CAD TELECOM (телефон желілері және телекоммуникациялармен жұмыс жасау үшін қажетті ақпараттық-картографиялық жүйе), т.с.с. бағдарламалар кеңінен таралған.
2 ТУРИЗМ САЛАСЫНДА ... ... ... ... және ... ... геоақпараттық жүйелердің функционалдық құрылымы
Геоақпараттық жүйені туризм саласында пайдалану аясын қарастырар алдында,туризм және ГАЖ ... ... ... жөн. ... географы Р.Ф. Томлинсонның айтуы бойынша, ГАЖ тек жеке сала емес, ол ақпаратты өңдеу мен кеңістіктік анализ жасаудың ... ... сала ... ... ... ғалым Д.М. Кларк жазбалары бойынша, ГАЖ - бұл ... ... ... ... өңдеуді, бейнелеуді және таратуды қамтамасыз ететін ақпараттық жүйе. Нидерландық географ-ғалым П.А. Бюроның айтуы ... ГАЖ ... ... ... кеңістіктікте бейнелейтін, жаңартатын, сақтайтын мықты құрал болып табылады. ... ... ... жүйе ... ақпаратты зерттеудегі бүкіл әлемде пайдаланатын аналитикалық құрал және маңызды ғылым болып табылады. Ал туризм, ... бос ... ... ... ... бір ... Туризм - халықтың рекреациялық қажеттілігін (денсаулығын жақсарту, күш-қуатын қалпына келтіру, т.б.) қанағаттандырудың ең ... ... ... ... ... ... ... арттырып, мәдениет пен өнердің дамуына, ел экономикасының өркендеуіне өзіндік үлесін қосып, ел мәртебесін ... ... ... ... үшін ... ... ... аймақтың картасы маңызды құрал болып табылады. Карта мен ГАЖ бір-бірімен тығыз байланысты. Кеңістіктік ақпараты бар ... ГАЖ ... ... ... ГАЖ арқылы жасалынған карта қажетті сайттарды, жүру маршрутын, мейрамхана, ... үй, бар, ... ... ... ... ... ... туризмде қолдану себептері:
* ГАЖ-ды көптеген салаларда қолданады, оған география, орман шаруашылығы, экологиялық зерттеулер және қаланың даму болашағы.
* ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғаушы, антрополог және археологтарға қызықты пән.
Испан ... Ван ... және ... ... ... ... мен ... бір- бірімен тығыз байланысты [6]. Туристік маршрут картасында аудан туралы толық ақпарат алуға, көрікті, ... ... ... мүмкіндігі, саяхатты жоспарлау мен түнеу орнын таңдауға мүмкіндік береді.
ГАЖ туризмде үш түрлі ақпарат береді:
* ... ... ... - ресурстарды анықтау, пайдалану мүмкіндігі және орналасқан орнын анықтау. Жаңа түристік өнімді ұсыну үшін ... ... ... таңдау.
* Туристік карталарды қолдану - ресурстар жүйесіне талдау жасау, яғни суды, жабайы ... ... т.б. ... анықтау.
* Туристік карта мүмкіншілігі - ресурстар жүйесіне талдау жасау ... ... ... ... ... анықтау қажет, керекті өзгерістер енгізіп басқа секторларды қарастыру.
Қызметі табиғи ресурстарды пайдаланумен тығыз байланысты салалар, геоақпараттық жүйенің негізгі пайдаланушылары болып ... ... ... ең ... табиғи ресурстарда пайдалану қажеттілігі компьютерлік ғылымның жаһандану процесімен яғни жаңа деңгей кеңістіктік ақпаратпен қамтамасыз ету және ... ... ... тез ... ... ... ...
Геоақпараттық жүйе жиі туристік саланы ақпаратпен қамтамасыз ететін құрал ретінде қарастырылды және ... аз ... ... ... ... ... ... зерттеулерде аз мөлшерде қолданылады. Рекреациялық жерлер дегеніміз - халықтың рекреациялық мақсатта пайдаланатын және рекреациялық құндылығы бар, яғни демалыс ... ... ... ... ... және табиғи объекттер, су объекттері, ормандар және басқа да демалыс мақсатында қолданылатын жер телімдерін айтамыз. ГАЖ туристік мекемелерге тізбектелінген ... және ... ... тез қол ... ... түзетуге, жаңартуға, модельдеуге, талдау жасауға, рекреациялық ақпаратты өңдеп, баға беруге, ... ... ... ... жобалары мен рекреациялық ресурстарды басқаруға мүмкіндік береді [8].
ГАЖ-дың физикалық-географиялық, экономикалық-географиялық, ... ... ... ... ... ... құру ... және оларды керек формаға өзгерту мүмкіндігі, қосымша модульдер мен мамандандырылған программаларды қолдану мүмкіндігі көптеген мәселелерді ... ... ... ... ... потенциалына баға беру үшін ГАЖ-дың негізгі және мамандандырылған функциялары, аналитикалық тәсілдері қолданылады. Рекреациялық ГАЖ-дың құрылымдық-функционалдық моделін 3-суреттен көруге болады.
Жалпы ... блок (ЖБ) ... ... физикалық-географиялық, экономикалық-географиялық, геоэкологиялық мәліметтер базасынан ақпараттардан, тақырыптық қабаттардан және цифрлық карталардың негізінен тұрады. Физикалық-географиялық қабатта жер бедері, табиғи сулар, аймақтың ... ... ... құрамы жайында ақпарат көрсетіледі. Экономикалық-географиялық қабатта аймақтың жолдарды, өндірістік кәсіпорындары, халқы жайында ақпарат беріледі.
Экологиялық жағдайлар ... ... ... ... ...
Арнайы блок (АБ) рекреациялық территорияның кеңістіктік-координаттық ақпаратынан ... ... ... сол ... ... маңызды рекреациялық объектерді: табиғи, тарихи-мәдени, археологиялық, мәдени-көңіл көтеру, емдік-бальнеологиялық көрсетеді. ... ... және ... ... ... реттік ақпарат беріледі, кейін олар ғылыми және басқару блоктарында өңделіп,ғылыми-анықтамалық пен болжамды ... ... ... блок (ҒБ) зерттеліп отырған ауданның туризм индустриясы мен рекреациялық жерлерінің болжамды-бағалық ақпаратынан тұруы тиіс. ... ... (ББ) ... ... ... модельдік, болжамдық функцияларын жүзеге асырады. Сол арқылы туристердің қажеттіліктерін қанағаттандыратын рекреациялық қызметпен айналысатын мекемелерді тұтынушыға ұзақ уақыт ... тез ... ... ... ... ... қолдану аймақтың рекреациялық индустриясын немесе нақты жер территориясының дамуын ... ... ... ... ... ... рекреациялық географияда геоақпараттық жүйенің басты мақсаты рекреациялық ресурстарды кешенді ... және ... ... шешімін қолдау болып табылады. Рекреациялық ресурстарды басқару және бағалау қызметіндегі ақпарат қолжетімділігіне байланысты ашық (барлығына қолжетімді) яғни, барлық ... ... және ... индустрияны басқару мен болжамды-бағалық зерттеулерді жүргізу үшін ғалымдар мен мемлекеттік мекемелердің қызметшілері пайдалана алатын жабық ... ... ... технологиясы туризмде кеңінен пайдаланылады. Себебі, геоақпараттық жүйе туристік ресурстарды пайдаланудың тиімділігін бағалауға, ... ... ... жүктемені қадағалауға, туристік-рекреациялық ресурстардың мониторингін жүргізуге, іске ... ... ... мақсаттағы бірегейлігі мен тартымдылығын анықтауға мүмкіндік береді.
Бүгінгі күні геоақпараттық жүйе туризмде келесідей мақсатта қолданылады:
* Спорттық, туристік объекттердің түрлі ... ... ... ... ...
* ... рекреациялық мерекелер мен объектердің картографиялық ақпараты мен ғарыштық түсірілімін интернет пен баспа шығарылымдарында бейнелеуде;
* ... ... ... ... және ... ... ... дамуын бақылауда;
* Рекреациялық-туристік маманданған аудандарды ерекшелеуде және ... ... ... ... ... ... ... құруда қолданылады. Сонымен, геоақпараттық жүйені туризм индустриясында пайдалану басқарушылық шешімдерді ... ... үшін ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
текстік
графикалық
жарнамалық
басқарушылық
ашық
ғылыми
жабық
алғашқы
өңделген
болжамды
анықтамалық
Ғылыми-анықтамалық
негізгі
оперативті
өңделгеніне байланысты
Қолжетімділігіне қарай
Объекттің бейнеленуіне қарай
Пайдалану түріне қарай
Басқарылуына қарай
Мақсатына қарай
Рекреациялық ақпараттың классификациясы
Саяхат немесе ... ... ... ... ... ... ... ЦКО
Тақырыптық қабаттар
Рекреациялық ГАЖ
ҒБ
ББ
аэро және ғарыштық түсірілімдер
Рекреациялық ГАЖ
функциялары
Кеңістіктік сұранысты
өңдеу
жобалау
анализ
басқару
Жарнамалық ... ... ... ... ... ... ... 3. Рекреациялық ГАЖ-дың құрылымдық-функционалдық моделі [7].
+ Геоақпараттық жүйені туризмде пайдалану мүмкіндіктері
Туризмнің түрлі сегменттері әртүрлі ... мен ... ... ... ... ... жүйе түрлі мақсатта қолданылады: туризмді жобалауда, болашақта туристік іс әрекеттің дамуында, маркетингтік талдауларда, туризмнің даму ... ... ... санына анализ жасағанда. Объекттің орналасу орнына және туризмде ГАЖ-ды пайдаланудың мынадай мүмкіндіктері бар:
* Туризм үшін маңызды және қажетті орындарды анықтау;
* ... ... ... ... ... ... үйді ... Аймақтың көрікті жерлерін анықтау;
* Таңдалған жерлер арасындағы қысқа жолды анықтау.
Геоақпараттық жүйені туризмде пайдалануды 3 категорияға ... ... ... Туризмді жобалауда;
* Туризмді зерттеу мен жетілдіру жұмыстарында;
* Туристік маркетингте.
Барлық мемлекеттерде туризм саласында геоақпараттық жүйені әр ... ... ... ... ... ... мен ... туристік орталығының туристік анықтамасын жасау үшін қолданған болатын. Бұл бағдарламаларда туристік орталықтың қонақ үйлер тізімі мен олардың ... ... ... ... ... Arc GIS 9.1, Arc MAP, Arc Catalog ГАЖ ... ... болатын. ГАЖ-бен жұмыс істеудің 5 жолы бар. Ең бірінші жолы туристік аймақты анықтап алу (растрлық карта). Златибардың растрлық ... ... ... 4. ... ... картасы [9].
Екінші жолы туристік аймақ жайында аттрибуттар немесе мәліметтер кестесін құру болып ... ... жолы ... үшін ... ... ... Мысалы, картада қонақ үй мен мейрамханаларды көрсету. Златибардың қонақ үйлері мен ... ... ... Төртінші жолы тақырыптық картаны құру. Бесінші жолы тақырыптық картаның қабаттарын құру болып табылады.
Сурет 5. Златибар туристік аймақтың қонақ үйлері мен ... ... ... ... ... туризмде геоақпараттық жүйені пайдаланумен айналысады. Мұнда ... ГАЖ ... ... ... ... ... қабат болып табылады. Шоссе, теміржол, көше, өзендер және қызмет көрсету ... ... ... ... Олар сызықтық қабаттар құру үшін ГАЖ-дың векторлық моделін қолданады. Векторлық модель: ... ... ... ... бақылау желісінен тұрады.
Жобалау мен инвестициялау қызметінде маңызды процестердің бірі желілік үлестіру болып табылады. Желілік үлестіру географиялық объекттерді таңдауда немесе оларға ... ... іске ...
Желілік маршруттау сызықтық желінің бойымен ыңғайлы жолды анықтайды. Жолды ... ... ... ... ... ... ... арақашықтық, жылдам маршрут, ешқандай сол жақ бұрылыстар.
Бақылау желісі нақты жолды желі арқылы қадағалауға мүмкіндік береді. ... ... ... өзі үшін ... ... ... соң, ақпаратты өңдеу мен физикалық жобалау ARC view 3.2, ARC info ... ... ...
Тарихи мен туристік орындар және туризм үшін ... ... ... ... нүктелік қабат арқылы құрылады. Тек ғимараттар ғана полигондық қабат арқылы құрылады. ... ... үшін ... ... құрылады. Олар: елге кіру тәртіптері, климат ерекшеліктері, жол жүру ережесі және т.б.
ArcView network analyst ... ... ... ... ... ... үшін қолданылады. Ол туристерге жолсілтеме ретінде баспадан шығарылады. Бұл программа туристерге уақытты және ақшаны үнемдеуге көмектеседі.
Геоақпараттық жүйенің кеңістік ... ... ... бар. Бұл ... ... ... болатын. Даниэль Лонгматейдің айтуы бойынша, ГАЖ жеңіл анализ, мысалға, статистикалық жинақтар және туризмдегі өзгерістердің арасындағы өзара байланыстардың ... ... ... ... ... ... жасау геоақпараттық жүйенің ESRI Arc Info және бағдарламалық жасақтама ARC GIS өнімдерімен ... ... ... және ... үшін ... ... бар заттаңбалар мен графикалық белгілер орнатылған. Жолдар сияқты объектілер де түрлерге бөлінген болатын. ... ... ... карта осындай жолмен құрастырылады. Турист сандық туристік карта арқылы бір уақытта өзі таңдаған жер жайында ақпарат ала алады. Мысалға, ... ... жер мен ... ... ... ... басқа да тартымды объекттерді көре алады. Ганада туризмде ГАЖ технологиясын пайдаланудың артықшылықтары:
* тақырыптық карталарды тез және арзан бағамен алу мүмкіндігі;
* ... ... ... ... ... ... ақпарат тез және жеңіл жаңарады;
* ақпарат картографиялық, статистикалық және кестелік түрде шығады;
* қателіктерді тез уақытта түзеуге ... (TIPS) ... ... геоақпараттық жүйені пайдалану негізінде жасалынған. TIPS-тің пайдаланушылары: туристер, туристік агенттіктер және туроператорлар болып табылады. Бұл ... ... ... қоры бар. Онда: негізгі және екінші деңгейдегі жолдар, басқа да жол түрлерінің ... ... ... ... қалалар, тарихи және археологиялық ескерткіштер, ұлттық саябақтар, курорттар, туристік орталықтар, порттар нақты көрсетілген. ARC View Network analyst ... ... ... екі ... арасындағы арақашықтықты (км есебімен), тез жету маршруттын көрсетеді.
Зимбабведа геоақпараттық жүйе туристік нарықты зерттеу үшін ... ... ... туризмде пайдалану арқылы келесідей сұрақтарға жауап ізделінеді: тұтынушылардың ең көп шоғырланған жері, бизнес үшін ыңғайлы ... ... ... қайда және қалай дамытуға болады. Бұл сұрақтардың жауабы ... алға ... ... үшін өте ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАНДА ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУ
3.1 Қазақстан картографиясының тарихы
1919 жылдың 15 ... ... ... ... құру ... ... Халық шаруашылығы Жоғарғы Кеңесінің ғылыми-техникалық бөлімі жанынан КСРО геодезиялық қызметі ұйымдастырылды.Қазақстан аумағында, сол кезеңнен 1945 жылға дейін барлық ... және ... ... ... ... ... ... мен Орта-Азия Аэрогеодезиялық кәсіпорынының топографиялық-геодезиялық тобының күшімен орындалды. 1945 жылы Алматы Қазақ ... ... ... ... ... ... ... ССР-ының бүкіл аумағында 1:1000000 масштабтағы мемлекеттік картографиялау ... ... ... ... ... етті. Қазақ Аэрогеодезиялық кәсіпорыны өзінің жұмысын 1945 жылдың 1 қаңтарында бір далалық топографиялық топ және ... ... ... ... ... ... 1991 жылы Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік алуына орай, геодезия және ... ... ... ... да қайта қалыптасты.Қазақ КСР Президентінің 1991 жылғы Жарлығымен, ... ... ... мен ... ... ... ... Қазақ КСР Үкіметінің қарауына берілді, Қазақ КСР Министрлер Кабинеті жанынан Геодезия және картография Бас басқармасы (Қазгеодезия) құрылды. Оның құрамына бұрынғы ГКБ ... ... ... ... экспедициясы, яғни Қазақстан аумағындағы, ұйымдар мен кәсіпорындар, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... кірді. 1992 жылы бұрынғы Ұлттық картографиялық-геодезиялық қордың орынына Орталық картография-геодезиялық қор ... ... ... ... ... 1996 жылғы Жарлығымен Қазгеодезия таратылып, оның қызметі Жер қатынастары және жерге орналастыру Мемлекеттік комитетіне (Мемжерком), содан кейін 1999 жылы ... ... Жер ... ... ... ... берілді.
Қазіргі Агенттік қарамағында мынадай республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорындар бар: "Астанатопография", "Шығысгеодезия", "Батысгеодезия","Қазгеокарт", "Ұлттық картография-геодезиялық қор", ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу және даму кезеңі өте күрделі өтті. Бүгінде айтулы салаға біртіндеп жаңа техника мен ... ... Бұл ... ... координаттарды айқындаудың спутниктік жүйесі. Геоақпараттық технологияларды (ГАЖ) құру мен енгізу картография-геодезиялық саласының аса маңызды, яғни Қазақстан Республикасының ... ... ... мен ... ... ... топографиялық карталарды жасау сияқты күрделі мәселелерін шешуге жол ... ... ... ... ... ... ... саяси картасы, Қазақстан Республикасының физикалық оқулық карталары әзірленуде. Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің өткен 10 жылында көршілес мемлекеттер аумағында 100,5 млн. гектарға ... ... ... ... Сонымен қатар, институт мамандарының қатысуымен Астана, Павлодар, ... ... ... ... аса ауылдық елді мекендердің, соның ішінде өткен аэрофототүсірімдер материалдары бойынша үлкен ... ... ... (карта) жасау іске асырылды. Сандық картографиялау технологиясы ... ... және ... ... бар ... және картографиялық қызметтің негізгі бағыттары анықталды. Мемлекеттік реттеудің, жүзеге асырудың, лицензиялаудың және ... ... ... және ... ... метрологиялық қамтамасыз ету нормалары қарастырылған. Картографиялық өнімдерге авторлық ... ... ... және ... ... мемлекеттік меншіктігі анықталған және Қазақстан Республикасының геодезиялық және картографиялық қызмет туралы заңнаманың бұзылуына жауапкершілік қарастырылған. Ұлттық ... ... ... ... ... нормалар және геодезия мен картография саласындағы халықаралық қатынасты жүзеге ... ... ... ... ... ... пайдалану аясы
Біздің елде ГАЖ түсінігі 1992 жылдан бастап кеңейе түсті. Бүгінгі таңда әр түрлі деңгейдегі ... ... ... ... ... мың ... бар ондаған мың ұйым еңбек етуде. Ұйымдардың ішіндегі ірілерін атап ... ... АҚ, ЖШС, ... ... ... ... ЖШС, ЖШС және т.б. Қазіргі кезде Қазақстандағы геоақпараттық жүйе белсенді даму ... ... Оның ... ... ... ... жүйелермен айналысатын кәсіпорындар саны мемлекет деңгейінде өсуде;
* ақпараттық технология нарығында функциясы көп, ... ГАЖ ... ... ... ... ... бәкелестік нарықта геоақпараттық жүйені пайдалану перспективті екендігін түсінуі.
Қазақстанда геоақпараттардың тұрақты пайдаланушыларына мыналарды жатқызамыз: қарулы ... ... ... газ ... ауыл ... муниципалды шаруашылық, тас жолдары, темір жолдар, сумен қамтамасыз ету ... ... және ... жарықпен қамтамасыз ету саласы, экологиялық мониторинг, төтенше жағдай бөлімдері.
Қазақстанда ең көп геоақпараттық жүйені мұнай саласындағы ... ... ... ...
* компаниясында инфрақұрылым бойынша Корпоративтік геологиялық ... ... ... және ендіру - 2002;
* компаниясында ГАЖ/ДҚБЖ ... ҚО ... ... ... әзірлеу - 2002;
* "Аджип ККО" үшін қоршаған ортаның бүгінгі және тарихи күйі ... ... ... ... ... -2004, 2006, ... ... Өндіру>> АҚ-ның өндірістік инфрақұрылымының Корпоративтік геоақпараттық жүйесін әзірлеу.
Географиялық ақпараттық жүйелердің зертханасында космостық зерттеулер, математикалық-географиялық модельдеу және геоақпараттық жүйелерді ... ... ... ... ... ... ... [11].
Әртүрлі масштабтағы Қазақстан Республикасының территориялық карталары. Онда: ландшафтық; рекреация мен ... ... үшін ... және пайдаланылатын ресурстар; туристік-рекреациялық игерілім, функционалдық-рекреациялық аудандастыру; ... ... және ... ... жүйелер; өңірде бар рекреациялық-территориялық жүйелердің тиімділігі және бәсекеге қабілеттілігі бейнеленген. Мысалы, Қазақстан Республикасының турфирмаларының және ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Сурет 6. Қазақстан Республикасының турфирмаларының және ... ... ... ... ... ... ... аймағының әртүрлі масштабтағы картасы. туризм мен демалысты ұйымдастыру үшін маңызды табиғи және тарихи-мәдени ресурстары; туризм инфраструктурасы; рекреациялық ... бар ... ... кешендері; туризм үшін маңызды мекемелер бейнеленген. Астаналық аймақтың туризм мен демалыс үшін маңызды табиғи және ... ... ... ... ... 7. ... аймақтың туризм мен демалыс үшін маңызды табиғи және тарихи-мәдени ресурстарының картасы [11].
Қарағанды облысының әртүрлі ... ... ... ... ... кешендерді дамыту үшін табиғи потенциал, әлеуметтік-экономикалық потенциал, табиғи-тарихи потенциал бейнеленген. Орталық Қазақстанның туристік-рекреациялық кешендерін дамыту үшін ... ... ... 8-суретте көрсетілген.
Сурет 8. Орталық Қазақстанның туристік-рекреациялық кешендерін дамыту үшін табиғи ... ... ... ArcGIS ... ... ... Оңтүстік Қазақстанның туристік маршрутының картасын жасау
ESRI фирмасының бағдарламалық өнімі ArcGIS-те ГАЖ толық каталог түрінде құрылған, яғни мәліметтерді ... ... ... ... бар. ArcGIS - бұл ... ... ArcMap, ArcCatalog, ArcToolbox базалық мүмкіндіктердің жиыны. Бұлар бірігіп картографиялау, мәліметтерді басқару, кеңістіктік талдау, мәліметтерді редакторлау және оларды ... ... ... ... ... ... ГАЖ-функцияларды шешуге мүмкіндік береді. ArcGIS - ГАЖ қолданушылардың үлкен қауымына арналған толық-функционалды, масштабталған жүйесі [12].
ArcMap - ... ... мен ... ... сондай-ақ картографиялық талдау үшін қажет. Бұл қосымшада негізгі жұмыс картамен жасалады. Картаның бетінде географиялық мәліметтерді карта қабаттарының жинағы, легендасы, масштабтық ... ... ... және ... ... ... терезесі, яғни компоновка болады.
ArcMap-та картада 2 қосымшамен жұмыс жасалады:1) Географиялық мәліметтер негізінде - географиялық қабаттармен жұмыс жасауға, ... ... ... ... ... ... ... Мұнда негізгі картографиялық жұмыстар жасалады.2) Компоновка негізінде - карталарды безендіру, яғни легенда құрастыру, тақырыбы, масштабы ... ... ... ... ... ... өлшемі беріледі.
ArcCatalog - геомәліметтердің базасын құрастыру мен кеңістік мәліметтерді басқару үшін, сонымен ... ... ... ... ... ... функцияларын атқаратын қосымшасы. Біздің ГАЖ-дың барлық мәліметтерін құрылымдауға және ... ... Ол ... мәліметтерді іздеуге, көруге арналған құралдар, метамәліметтерді құрастыру, көру, басқару, әртүрлі мәліметтер жиынын тез ашып көруге, географиялық мәліметтерді құрылымдауға арналған құралдар ... ... ... ... ... - ... жасалмайды. ArcToolbox - мәліметтерді геоөңдеудің конвертациясы. Геомәліметтерді өңдеуге ... ... ... ... ... ArcCatalog және ArcToolbox әртүрлі ГАЖ-функцияларды біріге отырып өңдейді. Мысалы, ArcCatalog-та картаның құжатын табамыз да, оны ArcMap-та екі рет шерту арқылы ... ... ... ... ArcToolbox көмегімен өзгертулер келтіруге болады.Қазіргі таңда әлем бойынша, картографияның перспектвасы ретінде танылған ... ... ... ... ... ... үшін де жат емес. Мәселен, даму бағытының бірі - Ұлттық Атласты ... ... ... ие) ... ... география институтының мамандары ArcGIS бағдарламасын қолданған, сол сияқты басқа да ... ... ... ... ... ... осы бағдарламаларды қолданады [13].
Мен курстық жұмысымда ESRI фирмасының бағдарламалық өнімі ArcGIS-тің көмегімен Оңтүстік ... ... ... арналған туристік маршруты көрсетілген картаны жасадым. Туристік маршруттың негізінде Оңтүстік Қазақстан облысының қасиетті, ... ... ... ... ... ... ... ана кесенесі --> Ибраһим ата кесенесі --> Арыстан баб кесенесі --> Қожа ... ... ... --> Укаш ата ... ... мақсаттағы экскурсиялардан тұрады. Оңтүстік Қазақстан облысының туристік картасын жасау жолдарына көшетін болсақ.
ArcGIS-те жұмыс жасамас бұрын jpeg ... ... ... ... ... ... ... өткіземіз. Сканерден өткізілген картаны ArcGIS программасына орнатып, кеңістікте ... ... ... ... жұмысын жасау жолдары:
* ArcMap-пен жұмысты бастау
* Мәліметті қосу(+) тетігін басу арқылы jpeg форматындағы карта шақырамыз.
* Картаның координаттарын өлшеп, ХУ ... ... беру үшін ... ... (Select) ... ... Координата жүйесі проекциясы (Projected Coordinate System) --> Пулково 1942 --> керек зонаны таңдаймыз --> ОК --> ... ... ... --> ... ... ... Байланған картаны 6-суреттен көре аламыз.
Осыдан кейін негізгі - керекті қабаттарды құру, оларды сандық түрге келтіру, ... ... ... ... ... үшін атрибуттар кестесін ашу кезеңдері басталады. Оны құру жолдары:
Arccatalog-тағы vector папкасынан тышқанның оң жағын ... --> жаңа (new) --> ... ... --> ... ашылады--> атау береміз --> бейнелеудің қажетті түрін таңдаймыз (нүктелік, сызықтық, полигон) --> Осы Arccatalog-та ашылған ... ... ... ... ... ... 9-суреттен көруге болады.
Сурет 9. Arccatalog-та қабаттарды құру ... ... ... картасын жасағанда 2 деректер базасы құрылды: негізгі және туристік. Негізгі деректер базасы ... ... ... ... өзен, көл, шекара, жол. Негізгі деректер базасының қабаттар 10-суретте ... 10. ... ... ... ... ... жасалған].
Туристік деректер базасында маршрут және кесене қабаттарын қосамыз. Туристік деректер ... ... ... ... 11. ... ... базасының қабаттары [автормен жасалған].
Қабаттармен жұмыс істегенде сандық түрге келтіре отырып, сол нысандарға талдау бере ... яғни ... ... ... Атрибуттар кестесін ашу жолы: Редактор --> Жұмысты аяқтау --> Керек қабатқа барып, панелін ашамыз да, "Атрибуттар кестесін ашуды" таңдаймыз--> ... атын жазу үшін жаңа жол ашу ... ... --> жол қосу ... ... --> жол атын ... Атрибуттар кестесін ашу жолы 12-суретте көрсетілген.
Сурет 12. Атрибуттар ... ашу жолы ... ... ... кестесінің түрін таңдаймыз:қысқа сандар (Short integer), ұзын сандар (Long integer), бөлшек сандар (Double), мәтіндік (text).
Мысалы, өзендер қабатының атрибуттық кестесін құрғанда аты, ... ... ... ... ... категорияға ауданның ең басты өзені жатқызылады. Өзендер қабатының атрибуттық кестесін 13-суретте көрсетілген.
Сурет 13. Өзендер қабатының атрибуттық кестесі [автормен жасалған].
Shapefile - ... ... ... ... ... ... шейпфайлды өзендер, жолдарды, маршрутты бейнелегенде қолданады. Нүктелік шейпфайлды елдімекен, график, диаграмма, ... ал ... ... көл, ... ғимарат және т.б. объекттерді бейнелегенде пайдаланады. Ол 6 ... ... ... Егер осы ... ... ... кем ... қабат ашылмайды. Сондықтан, кез-келген қабатты бір жерден екінші жерге көшіру үшін міндетті түрде 6 ... ... ... көшіру керек. Кез-келген қабатпен жұмыс істегенде барлық нысандарды санатқа бөлеміз. Картасы құрастырылып отырған аумақтағы барлық нысандар салынып ... соң, ... ... өз ... ... категорияға бөліп, жеке-жеке символ береміз. Яғни, пішінін, түсін, сызықтық нысан болғанда қалыңдығын және т.б. анықтаймыз. Нәтижесінде әрбір ... өз ... ... ... бір ... белгіге ие болады [14].
Карта бетіндегі нысандарды жазу ... ... ... ... ... ... жасау жолдары. Географиялық нысандардың категорияларына қарай атауларына шрифт өлшемдерін таңдау. Кез-келген географиялық обьектілер белгілі бір ақпарат көзі болып табылады. Олардың ... ... тән ... ... ... ... Мысалы, таудың атауы, биіктік өлшемі, көлдердің атауы, тереңдігі, көлемі және т.б. Барлық географиялық карталарды құрастыруда карта бетіндегі нысандардың ... ... ... ... ... ... және оны құру жолы. Геометриялық әдіспен - полигон, сызық, нүкте түрінде берілген кеңістіктегі нысандар туралы мәліметтер карта ... жазу ... ... ... ... мәліметтерсіз картаны оқу мүмкін емес. Сондықтан, әрбір нысанды салғанда, оның ... және ... ... ... атауларын атрибуттар кестесіне толтырамыз. Электронды карталар жасау барысында аннотация ... ... емес ... ... - нысандардың сандық және мәтіндік мәліметтерден тұратын жеке қабат. Аннотация құру ... ... ... ... ... соң, мысалы, елді мекендердің атауы жолы арқылы категорияға бөлініп, карта бетіне жазылады.
* ... ... тек бір ... ғана ... Мысалы, оң жаққа, бірнеше қабаттың мәліметтері осы әдіспен ... ... ... ... ... ... мүмкін. Сондықтан, жеке аннотация қабатын құрып, олардың ... ... ... Осы ... іске асыру үшін келесі жұмысты іске асыру үшін келесі функцияларды атқарамыз: ArcMap-та сол қабатқа барып, оң жағын ... --> ... ... ... (Convert labels to annotation) --> ашылған терезеден осы ... ... ... ... --> ... ... (feature linked).
Аннотация жасаған кезде ескерілетін жағдайлар:
* Карта масштабын көрсету керек;
* Аннотациямен жұмыс жасағанда карта бетіндегі объекттердің картографиялық заңдылықтарын ... ... ... ... ... қабатқа аннотация құрамыз. Аннотоция құру жолы 14-суретте көрсетілген.
Сурет 14. Аннотоция құру жолы [автормен жасалған].
Карталарды безендіру. Қағаз бетіне ... ... ... ... (Data view) - ... ... ... мәліметтерді енгізу, түстерін таңдау, атауларын немесе жалпы мәліметтерін жазу, яғни редакциялау жұмысын жүзеге асырамыз [16].
Компоновка түріндегі (Layout view) - ... ... ... ... ... ... ... жұмысы жүзеге асырылады.Өзімізге қажетті масштабын көрсетеміз, карта қағаз бетіне симаса, қағаз өлшемін ... Ол үшін Бет пен ... ... (Page and print set up) ... ашу керек. Оны екі жолмен ашуға болады:
1) Файл арқылы;
2) ... бос ... ... оң жағын басу арқылы.
Ашылған терезеде бірнеше операциялар ... ... тек ... өлшемі ғана емес, қағаз бетіне басып шығару жұмысы жүзеге асырылады:
* Name командасында принтердің немесе плоттердің атын көрсетеміз;
* Paper командасында ... ... ... Orientation командасында қағаздың бағдарын таңдаймыз.
Карта тақырыбын жазу үшін келесі командаларды орындаймыз: Қою (Insert) --> Аты (Title) --> ... ... ... ... ... масштабты 2 жолмен көрсетуге болады: сызықтық және сандық.
Карта легендасын құрастыру. Карта легендасы - ... ... ... оқу үшін ... ... шартты белгілер деп табылады. ArcGIS-те шартты белгілерді құрастыру үшін әрбір қабатта көрсетілген нысандар мен мәліметтерді компоновкада карта бетіне шақырамыз. Кез-келген ... ... ... тыс бос ... ... ... белгілерді қоюға пайдаланамыз [17]. Қою (Insert) --> Легенда (legend) --> ашылған терезде 2 баған бар:
1) Maplayers;
2) Legend items --> ... --> Аты --> ... ... --> Далее --> шартты белгінің ені мен ұзындығы --> Дайын.
Картаны безендіру ... ... ... болған картаны қағаз бетіне басып шығару үшін ... ... ... Ең ... ... өлшемін тексереміз. Оның 3 түрі бар. Ол үшін, тышқанның оң жағын басып:
* Бет пен ... ... (Page and print set up) --> Use printer ... --> show printer margins on ... File --> Print ... File --> Print --> Number copies --> ... жасалған карта дайын карта болып саналады. Оңтүстік Қазақстан облысының туристерге арналған туристік маршруты көрсетілген карта 15-суретте ... 15. ... ... облысының туристерге арналған туристік маршруты көрсетілген карта [автормен жасалған].
ҚОРЫТЫНДЫ
Геоақпараттық жүйелер бірнеше ғылымдардың тоғысуынан, әдетте сандық картографиялау мен ... ... ... ... мен ғылым салалары бойынша ғылыми зерттеулерден құралады. Геоақпараттық жүйе ... ... ... мен ... ... және ... ... құрылуына байланысты басқа да деректерден құралған ақпараттарды біріктіреді.
Геоақпараттық жүйелердегі деректер, өздерінің ... ... ... біріктірілген тақырыптық қабаттардың жинағы түрінде сақталады. Геоақпараттық жүйелердің векторлы жіне растрлы дерек модельдерімен жұмыс істеу ... мен ... ... ... ... кез ... ... шешуге өте тиімді. ГАЖ көптеген салаларда пайдаланылады. Оның ... ... ... да. ... ... туризмде кеңінен пайдаланылады. Өйткені, геоақпараттық жүйе туристік ресурстарды пайдаланудың тиімділігін бағалауға, аймаққа деген жүктемені қадағалауға, туристік-рекреациялық ресурстардың мониторингін жүргізуге, іске ... ... ... ... ... мен тартымдылығын анықтауға, экскурсиялық маршрутты сызуға, туристік объекттерді көрсетуге мүмкіндік береді.
Бұл курстық жұмыста геоақпараттық жүйелердің дамуы тарихынан бастап, негізгі ... ... ... ... ... ... ... рөлі, пайдалану мүмкіндіктері қамтылған. Елімізде геоақпараттық жүйені пайдалану деңгейі, даму ... ... ... ... ... ... Қазақстанның туристік маршрутының картасы жасалынды. Барлық жұмыстар ESRI фирмасының ... ... ... ... Бұл ... геоақпараттық жүйеде жасалынатын карталардың ең қарапайым түрі болғанымен, туристік саладағы тұтынушы мен сатушының пайдалануына өте ... ... ... арқылы тұтынушы өзі баратын жердің маршрутын визуалды түрде көруге, ... ... ... ... туризм саласының жағдайына талдау жасауға мүмкіндігі бар. Тіпті, қандай мақсатта саяхат жасау тиімді екендігін де анықтай алады.
Бүгінгі таңда Қазақстанда әр ... ... ... ... ... ... жүздеген мың маманы бар ондаған мың ұйым еңбек етуде. Қазір геоақпараттық жүйе бүкіл нарықты ... ... ... ... ... өз ... ... алу үшін, бәсекеге қабілетті болу үшін геоақпараттық жүйенің бағдарламаларын пайдалануда.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... Ян ... Сара ... Стив ... Географиялық ақпарат жүйелеріне кіріспе. - Алматы, ҚрБжҒМ, 2013. - 423 б.
* Bickmore D. P., Shaw M. A. The Atlas of Great Britain and Northern Ireland. - Oxford: ... Press, 1963. - 200 p.
* Rhind D.W. ... ... Systems. - London: Area 8, 1976. - ... ... ... В 2-х кн. Кн. 1: ... пособие для студ. вузов / Е.Г. Капралов, А.В. Кошкарев, В.С. Тикунов и др.; под ред. В.С. Тикунова. - М.: ... ... ... 2004.
* ... в ArcView GIS. ... РИНФО, 1999. - 200 с.
* Turk T., Gumusay M. U. GIS Design And Application For Tourism. - ... 2011. - 250 p.
* ... И.М. ... ... в географических исследованиях и региональном управлении рекреационным ... ... ... ... ... 2000. - 150 с.
* Радионов Г.П. Корпаротивная ГИС геологической изученности месторождений/ Г.П. ... С.Ю. ... // ... - 2005 - №3 - С. 11.
* , ссылка: http://www.ukessays.com/essays/tourism/application-of-gis-in-tourism-tourism-essay.php
* , ссылка: http://www.ukessays.com/essays/tourism/application-of-gis-in-tourism-tourism-essay.php
* , ... ... ... ... курс / под ред. С.В. ... и др. - СПб: ... 2003. - 640 с.
* Берлянт AM. Картография: Учебник для вузов. 2002 336 ... ... А.С. ... ... - ... 2005. - 124 ... Майкл де Мерс. Географические информационные системы / ... де ... - М.: ... 2000. - 328 c.
* ... Н.В., ... Е.Г. ... в ГИС: ... пособие. М., 1997. - 160 с.
* Тикунов В.С. Моделирование в картографии. Москва, 1997. - 200 ... ... С.В. ... ... и методы их создания. Калуга, 1998. - 252 с.
* В.СТикунова. ... : в 2 кн. Кн.1 : ... для ... ... / - М. : Издательский центр , 2005. - 200 ... ... С. И. ... ... и ... ... / под ред. - М. : ... проект, 2012. - 158 с.
* Коротаев М. В. Применение геоинформационных систем в геологии / - М. : КДУ, 2008. - 172 ... ... Е. Г. ... геоинформатики : в 2 кн. Кн.1 : учебное пособие для студ.вузов, по спец. и направлению / - М. : ... 2004. - 352 ... ... Е. Г. Основы геоинформатики : в 2 кн. Кн.2 : учебное ... для ... ... по спец. и направлению / - М.: Академия, 2004. - 188 с.
* Цветков В. Я. ... ... и ... - М.: ... 2008. - 288 с.
* Цветков В.Я.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Геоақпараттық жүйелердің қолданылуы7 бет
Геоақпараттық технологияларды қолдану95 бет
Геодезиялық жұмыстарда қолданылатын аспаптар63 бет
Геоақпарат ғылымының ТМД мен Қазақстанда даму тарихы мен деңгейі11 бет
Геоақпараттық жүйе15 бет
Геоақпараттық жүйелерді аумақтық мәселелерді шешу үшін қолдану5 бет
Геоақпараттық картографиялау. ГАЖ және Телекомуникация желілері4 бет
Геоақпараттық өнім түрлері Қазақстанда кең тараған геоақпараттық өнімдердің қолдану аясы мен мүмкіншіліктері3 бет
Esri(ақш) фирмасының arc/info және erdas imagine бағдарламасы3 бет
Алакөл аумағының геоэкологиялық картасын құру73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь