Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының ерекшеліктері және оның нарық кезеңіңде тауарлар мен ақша нарығындағы тепе-теңдікке әсері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І бөлім. Ақша.несие саясатының теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
Ақша.несие саясатының түсінігі және экономикалық мәні ... ... ... ... 6
Ақша.несие саясатының түрлері және мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ..8
Ұлттық Банктің ақша.несие саясатының құралдары ... ... ... ... ... ... ... .10
ІІ бөлім. Қазақстан Республикасындағы ақша.несие саясатының біріккен тауарлар мен ақша нарығындағы тепе.теңдікке әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
2.1 Ақша.несие саясатының біріккен тауарлар мен ақша нарығындағы тепе.теңдікке әсері, негізгі кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2.2 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің 2007.2009 жылдарға арналған ақша.несие саясатын анықтау ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ...27
2.3. Ұлттық Банктің 2007.2009 жылдарға арналған ақша.несие саясатының бағдарлары және инфляцияға орта мерзімді кезеңге болжам ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39
Ұсынылатын курстық жұмыстың тақырыбы - Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының ерекшеліктері және оның нарық кезеңіңде тауарлар мен ақша нарығындағы тепе-теңдікке әсері болып табылады.
Кез-келген мемлекетте орталық банктер мемлекеттi экономикалық басқаруды, яғни бүкiл елдiң несие жүйесiн бақылауды әрi реттеуді жүзеге асыра отырып, ақша-несие саясатын жүргізеді. Әлемдiк тәжiрибе көрсеткендей, орталық банкiнің осындай әрекеті елдің жалпы экономикасының және төменгі деңгейлi банк жүйесiнiң тиiмдi жұмыс iстеуiн қамтамасыз ете алады.
Орталық банктің ақша-несие саясаты деп оның айналымындағы ақша массасын, несие көлемін, проценттік мөлшер деңгейі мен ақша айналымындағы мен қарыз капиталы нарығындағы басқа көрсеткіштерді өзгертуге, басқаруға және реттеуге бағытталған іс-шараларының жиынтығын айтады.
Ақша-несиелік саясат мемлекеттiк жалпы экономикалық саясат бөлiгiн, оның элементерiнiң (өнеркәсiптiк, құрылымдық, сыртқы сауда, қазынашылық және басқа да саясат түрлерiмен қатар) бiрiн бiлдiредi және үкiметтiң басымдықтарымен және мақсаттарымен тiкелей белгiленедi. Әдетте, экономикалық өсу тұрақтылығы, жұмыссыздықтың төмен деңгейi, бағалардың тұрақтылығы, тұрақты төлем балансы осындай түпкiлiктi мақсаттар болып табылады.
Экономиканы ақша-несиелік реттеудiң теориялық тұрғылары қазiргi заманғы экономикалық ғылымның ең бiр қимылды-қозғалысты бағыттарының бiрi болып табылады, бұл, бiрiншiден, осы тұжырымдама әдiстемелерiнiң ерекшелiгiмен, екiншiден, экономиканы мемлекеттiк реттеу жүйесiнiң қазiргi заманғы дамуының объективтi заңдылықтарымен түсiндiрiледi.
1. Сейітқасымов Ғ. С. Ақша, несие, банктер. / Оқулық. – Алматы: Экономика, 2005 ж. – 465 б.
2. Мақыш С. Б., Ілияс А. Ә. Банк ісі. / Оқу құралы. - Алматы: Қазақ университеті, 2004 ж. - 241 б.
3. Мамыров Н. Қ., Тілеужанова М. Ә. Макроэкономика. / Оқулық. - Алматы: Экономика, 2003 ж. – 432 б.
4. Көшенова Б. А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары. / Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 328 б.
5. Кэмпбелл Р. Макконелл, Стэнли Л. Брю. Экономикс. Т.1. — Москва: Республика, 1992 ж.- 286 б.
6. Эдвин Дж. Долан. Деньги, банковское дело и денежно-кредитная политика. / Учебник. - СПб.: Санкт-Петербург оркестр, 1994 г.-496 с.
2. Заңдар және заңдық күші бар үкімдер:
7. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995-жылдың 30- наурыздағы № 2155 Заңы.
8. «Қазақстан Республикасының 2010 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспары» - Астана: Елорда 2002 ж.
3. Статистикалық жинақтар:
9. Статистикалық бюллетень. - Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі. №10 (75), 2006-ж., қазан.
10. Статистикалық бюллетень. - Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігі. №4 (98) 2007-ж., сәуір.
4. Интернет ресурстары:
11. Ұлттық банк сайты- www.nationalbank.kz
12. Статистикалық агенттік сайты- www.stat.kz
13. ҚР өкіметінің ресми сайты www.government.kz
        
        ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
І бөлім. ... ... ... ... ... ... және экономикалық
мәні................6
2. Ақша-несие саясатының түрлері және
мақсаттары..............................8
3. Ұлттық ... ... ... бөлім. Қазақстан Республикасындағы ақша-несие саясатының біріккен
тауарлар мен ақша ... ... ... саясатының біріккен тауарлар мен ақша нарығындағы тепе-
теңдікке ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкінің 2007-2009 жылдарға арналған
ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... ақша-несие саясатының
бағдарлары және инфляцияға орта ... ... ... ... ... ... - ... Республикасының
Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының ... және оның ... ... мен ақша ... ... әсері болып
табылады.
Кез-келген мемлекетте орталық банктер мемлекеттi экономикалық
басқаруды, яғни ... ... ... ... ... әрi ... жүзеге
асыра отырып, ақша-несие саясатын жүргізеді. Әлемдiк тәжiрибе көрсеткендей,
орталық банкiнің осындай әрекеті елдің жалпы экономикасының және ... банк ... ... ... iстеуiн қамтамасыз ете алады.
Орталық банктің ақша-несие саясаты деп оның айналымындағы ... ... ... ... ... ... мен ақша айналымындағы
мен қарыз капиталы нарығындағы ... ... ... ... ... ... ... жиынтығын айтады.
Ақша-несиелік саясат мемлекеттiк жалпы экономикалық саясат бөлiгiн,
оның элементерiнiң (өнеркәсiптiк, құрылымдық, сыртқы ... ... ... да ... ... ... бiрiн ... және үкiметтiң
басымдықтарымен және мақсаттарымен ... ... ... өсу ... ... төмен деңгейi, бағалардың
тұрақтылығы, тұрақты ... ... ... ... ... ... ақша-несиелік реттеудiң теориялық ... ... ... ... ең бiр қимылды-қозғалысты бағыттарының бiрi
болып табылады, бұл, ... осы ... ... ... ... ... ... жүйесiнiң қазiргi
заманғы дамуының объективтi заңдылықтарымен түсiндiрiледi.
Ақша-несиелік ... ... ... ... ... ... ... жай-күйiн, ақша-несиелік бақылаудың ... мен ... ... етедi.
Мемлекет ақша-несиелік реттеудiң жәрдемiмен экономикалық дағдарыстарды
жұмсартуға, инфляцияның өсуiн тоқтатуға ұмтылады, ... ... ... мақсатында, ел экономикасының түрлi салаларына ... ... ... ... ... ... 30-наурыздағы №2155 «Қазақстан Республикасының Ұлттық
банкi туралы» Заңына сәйкес Қазақстан Республикасыньң Ұлттық Банкiнің басты
міндеттерінің бірі ... ... ... ... ... және
жүргізу болып табылады. /7, 1-бап/
Республикамыздың қазіргі жағдайын қарастыратын болсақ, ... ... ... ... ... ... әлi де жойылмай
келедi. Экономиканың кейбiр ... ... ... ... салу және бюджеттiк кiрiстi арттыру проблемалары орын ... iшкi және ... ... ... өсуi ... және
мемлекеттiң экономикалық қауiпсiздiк табалдырығының мағынасына жақындады,
өндiрiстiк салаға берiлетiн ... ... ... ... ... ... шаруашылық етушi субъектiлердiң инвестициялық белсендiлiгi
тиiстi деңгейде емес және т.б.
Мұның барлығы ақша-несиелеудi ... ... ... қазіргі
жағдайға бейімделіп, дұрыс және ұтымді жүргізілуін талап етеді.
Ұсынылатын курстық жұмыстың мақсаты - Қазақстан ... ... ... ... ... ... Осы ... жету
барысында төмендегідей мәселелер қаралады :
– Ақша-несие саясатының теориялық негіздеріне шолу (ақша-несие
саясатына түсінік беріп, оның ... ... мен ... Ұлттық Банктің жүргізген ақша-несие саясатының даму динамикасын
талдау;
– Қазақстанның ... ... ... отырып, ақша-несие
саясатының 2007-2009 жылдар аралығында үш ... ... ... ... ... ... САЯСАТТЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГIЗДЕРI
1.1 Ақша-несие саясатының түсінігі және экономикалық мәні
Қазақстан Ұлттық ... ... ... - ... ... яғни оның төлемқабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына
қатысты тұрақтылығын көздеу ... оны ... ... ... анықтайды және жүзеге асырады.
Орталық банктің ақша-несие саясаты деп оның ... ... ... ... ... ... ... мен ақша айналымындағы
және қарыз капиталы нарығындағы басқа ... ... ... ... ... ... ... саястының
макроэкономикалық деңгейіндегі субъектісі Ұлттық Банк болып табылады. /1,
144-б./
Ақша-несие саясатының ... — ақша ... мен ... ... ету арқылы шаруашылық конъюнктурасын реттеу. Ақша-несие саясаты әрі
несиеге және ақша ... ... ... әрі ... тiркеуге және
шектеуге (несиелiк рестрикция) бағытталады. Өндiрiстiң дағдарысы және
жұмыссыздықтың күшеюi жағдайында орталық банк ... ... ... ... ... ... ... өндiрiстiң жандануына себепшi болады.
Керiсiнше, ... ... ... ... ... бағаның
өсуi, үйлесiмсiздiктiң өрлеуi сияқты келеңсiз жағдайларды болдырмау
мақсатында орталық банк ... шек қою, ... ... ... ... ... ... және с.с. әрекеттермен шұғылданады.
Ақша-несие саясатының мәнi айналымдағы ақша ... ... ... ... ықпал етуге негiзделедi.
Ақша-несиелік реттеу тетiгi келесі негiзгi әдiстерден тұрады: банк
өтiмдiлiгiн реттеу, мемлекеттiк ... ... банк ... ... ... ... тетiгi ақша-несиелік әдiстер мен
құралдарының жиынтығын бiлдiредi деп пайымдауға ... ... ... ... ... ... қол ... әкеледi. /2, 63-
бет/
Сонымен, ақша-несиелік реттеу тетiгiнiң үлгiсi ... ... ... ... ... жүйеге фактiлердi
ендiруге, түсiндiруге және ... ... ... ғылым
басқалар сияқты фактiлерге, яғни, белгiлi деректердiң немесе ... ... ... ... ... осы
ғылымдардың эмпирикалылығын айқындайды. Теорияны талдаудың соңғы нәтижесi
ретiнде фактiлер жиынына мағына енгiзедi, оларды бiрiктiрiп ... ... ... ... ... және ... белгiленген қағидалар
мен беталыстар шығарады.
Ақша-несие саясатынының негiздемесi, оның стратегиясы мен тактикасын
белгiлеу алдымен теориялық қағидаларды айқындауды және оның iшкi ... ... ... экономиканың жағдайы оның ақша-несие ... ... ... институттарының санына, несие ресурстары мен жүргiзiлетiн
операцияларының ... ... кез ... ... ... жүйесiнiң
негiзi екінші деңгейлі коммерциялық банктер болып саналады. Оған дәлел,
көптеген мемлекеттерде ақша массасының ... 90%-ке ... ... (клиенттердiң банкке салған каражаты) ал тек 25-10%-і ... ... /6, 172-б./ ... ... ... ... ... қызметi тек орталық банк арқылы коммерциялық банктердiң
операцияларының масштабы мен олардың түрлерiне ықпал жасауымен ғана ... ... ... ... ... және оның мақсаттары
Мемлекеттің халық шаруашылығының жағдайына ... ... ... ... екі типі ... Рестрикциялық ақша-несие саясаты;
2) Экспансиялық ақша-несие саясаты.
Рестрикциялық ақша-несие саясаты екінші деңгейлі коммерциялық
банктердің ... ... ... ... және оған ... шарт
белгілеуге, сондай-ақ сыйақы мөлшерлемесінің деңгейін ... ... ... ... табылады.
Экспансиялық ақша-несие саясаты коммерциялық банктердің несие беру
көлемін кеңейтумен, ... ақша ... ... ... және сыйақы мөлшерлемесінің төмендеуіне байланысты ... /3, ... ... ... Республикасының ақша-несие саясатының басты
бағыты инфляция деңгейін төмендету және теңгенің шетел ... ... ... ету ... болып келеді.
Ақша-несие саясатының ақырғы мақстаттары әрқашан да келесідей
болады:
1) Экономикалық өсу;
2) ... ... ... Бағалар деңгейін ырықтандыру;
4) Республиканың төлем балансын тұрақтандыру. /8/
Жоғарыда келтірілген ақырғы мақсаттар мемлекеттің жалпы экономикалық
саясатына, ... ... ... ... ... сауда қатынастары,
құрылымдық және басқа да саясаттарға ортақ болыа табылыды және ... ... ... ... бір ... ... ... мақсаттарға жету үшін нақты ... ... ... ... ... пайда болады:
1) Ақша жиынын;
2) Пайыз мөлшерлемесін;
3) Айырбас курсын тиімді деңгейде ұстап ... ... ... жағдайда тікелей орталық банктің ақша-
несие саясатының сан алуан құралдары арқылы орындалады және олар ақша-несие
саясатының негізін ... ... ... Банк ... ... ... арқылы ақша-несие саясатының
мақсаттарын жүзеге асырады:
1. Ақша жиынын белгілі бір деңгейде ұстап тұру (қатаң монетарлық саясат);
2. Немесе пайыз мөлшерлемесін ... бір ... ... тұру ... саясат). /3, 221 -бет/
Ақша-несие саясатының варианттары ақша нарығының графигінде әр түрлі
белгіленеді. Қатаң саясат ақша жиынын ақшаның ұсыныс ... ... ... ... ... ... Ал ... монетарлы саясатта
ақшаның ұсыныс қисығы горизонталды түрде болады.
Ақша-несие саясатының вариантын таңдау көп ... ... ... ... Мысалы, егер де ақшаға сұраныстың өсуі
инфляциялық үрдістермен байланысты болса, онда ақша ... ... ... ... ... ... жөн, бұл ... ақша ұсынысын вертикалды
түрде бейнелейді.
Егер ақша айналымының күтпеген, кездейсоқ ... ... ... ... ... онда пайыз мөлшерлемесін қалыпты
деңгейде ұстап тұратын ... ... Бұл ... ақша ұсыныс
горизонталды түрде болады. LS қисығының ... ... ... сұраныстың немесе ақша жиынына (1-сурет), пайыз мөлшерлемесіне (2-
сурет) әсер ... ... Банк бір ... ақша ... мен пайыз
мөлшерлемесін тіркей алмайды. Мысалы, ақшаға сұраныс ... ... ... мөлшерлемесін ұстап тұру үшін, банк ақша ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесін өте тез өсірмеу үшін
жасайды. (Бұл құбылыс LD ... оңға ... ... ... 1. ... ... 2. ... икемді
ақша-несие саясаты
ақша-несие саясаты
1.3 Ұлттық Банктiң ақша-несие саясатының құралдары.
Ұлттық Банктiң ақша-несие саясаты келесідей ... ... ... ... берiлетiн несиеге проценттiк төлем
мөлшерiн өзгерту (ресми есеп ... ... ... ... ... ... ... қорларының мөлшерiн өзгерту;
– ашық нарықтағы операциялар, яғни ... ... және ... ... қағаздарды сатып алу-сату
операциялары;
– валюта курсының саясаты, немесе курстық саясат. /6, ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Ұлттық Банк ақша нарығының сұраныс пен несие ... ... ... ... жағдайларына және халықтың инфляциялық
күтiмдерiне ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банк өзiнiң пайыздық саясатын ... ... iске ... ... ... ... мөлшерлемесiне әсер ету
үшiн қолданады. Қайта қаржыландыру мөлшерлемесiн ... ... ... пайыздық мөлшерлемесiн оң және нақты түрде ұстап тұру мүдделiгiн
ескередi.
Пайыздың ресми ... ... ... ... ... толтыру үшiн несие алатын мүмкiншiлiгiн азайтады, ол ... ... ... ... ... ... ... ол ақша
массасы мен нарықтық пайыз мөлшерлемесiн өсiредi. Осылайша Ұлттық ... ... ... ... ... ... яғни несиелiк
рестрикцияны жүргiзедi.
Пайыз мөлшерлемесiн жоғарылату ... ... ... ... тартуға әкеп соқтырады. Сонымен қатар, ол төлем ... ... ... ... де әсер ... ... төлем балансы
активтенiп және шетел валютасын ұсынушылар көбейiп, демек шетел ... ... ал ... ... ... ... ... процент мөлшерлемесiн төмендету әдiсі, яғни несиені
кеңейту саясаты — ... ... деп ... ... ... ... барлық қарыз капиталы нарығына ... әсер ... ... ... ... ... рестрикция
саясатының басталуын, ал несиелiк ... ... ... ... ... көрсетедi. /4, 146-б./
Теңгенi айналысқа енгiзгеннен кейiнгi пайыздық саясаттың негiзгi
мақсаты — теңгенi несиеге ... ... ... ал оның ... ақша
массасының өсiм қарқынын азайтатын, сәйкесiнше инфляцияны ... ... ... дейiн көтеру. Жоғары пайыздық ... ... ... үшiн төлемдер шығындарды құрайтындардың ... жаңа ... ... өзiнiң нәтижесiн қандай да бiр анықталмаған
болашақта емес, қысқа уақыт аралығында беруi керек.
Қазақстандағы жоғары ... ... ... күресте пайдалануға
мүмкiндiк беретiн келесi бiр факторға — шетел валютасына деген шектен тыс
сұранысты азайту ... ... ... ... ... ... ... валютаның бағамдық айырмасы есебiнен алыпсатарлық жолмен табыс алу
мүмкiндiгiнiң болуы iрi банктердiң ... ... ... ... ... ... нарығына ағылуына жол бердi. Айырбас бағамымен
анықталатын теңгенiң ... ... ... мен қарыздар бойынша
пайыздық мөлшерлемелер және ... ... ... ... ... ... iшкi құнының көрсеткiштерi арасындағы қатынастың
бұзылуы ұлттық валютаның ... керi ... ... ... барлық түрлерi бойынша ... ... ... Банкiнiң қайта қаржыландыру мөлшерлемесi
бойынша индикативтi анықталады. ... ... ... төленетiн пайыздың
мөлшерлемелер өзара кейбiр негiзгi себептермен ерекшеленедi. Олардың
арасынан мыналарды бөлiп ... ... ... мерзiмiнiң әртүрлiлiгi,
пайызды төлемеуiмен ... ... ... және ... ... мүмкiндiгiмен байланысты тәуекелдiң деңгейi.
Мемлекеттiк қазыналық мiндеттемелер, банкаралық несие, Ұлттық
Банкiнiң ... ... ... ... ... ... ... сай келедi. Жалпы барлық нақты нарық пайыздық мөлшерлемелер
1994 жылдың тамызынан бастап оң ... ие ... ... ... ... және ... ... бойынша табысы
Ұлттық Банкiнiң банкаралық несие бойынша табысынан төмен ... ... ... ... және ... Банкiнiң ноталарының
пайызды және карыздық төлеу ... ... ... ... түсiндiрiледi.
Резервтiк талаптарды өзгеру саясаты. Банктерге берiлетiн несиелік
көлемді реттеу үшiн, ... өз ... ... төлей алмау
тәуекелiн төмендету және банктердiң ... мен ... ... ... ... Банк резервтiк талаптар механизмiн
колданады, яғни резервтік міндеттемелер бойынша нормативтерді ... ... ... демек олардың қарыз беру
мүмкiндiктерiне мiндеттi ... ... ... ... ... бар.
Мiндеттi банктiк резервтiң нормасын ... ... ... ... ... ... ... жұмсауға тыйым салу жағдайында
ұсталуын және оны коммерциялық ... ... ... қолдана алмауын
көрсетедi. Нәтижесiнде банктiк қарызбен айналымдағы ақша массасы қысқарып,
қарыз бойынша пайыз жоғарылайды.
Ал мiндеттi банктiк ... ... ... ... ... мен
ақша массасын ұлғайтып, нарықтық проценттi төмендетедi.
Соңғы жылдарда банк резервтерiнiң шамадан тыс өсуiне байланысты
Ұлттық Банкiдегi ... ... ... ... ... ... қана қоймай, сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... Яғни, экономикалық нормативтердi
орындайтын банктердiң корреспонденттiк шоттағы қаражаттарының мөлшерi
резервтi талаптардан кем ... ... ... Банк орташа айлық қалдыққа байланысты пайызды банктiң
корреспонденттiк шоты ... ... ... ... ... ... пайызды төлеу резервтiк ... ... ... несиелер және тартылған депозиттер бойынша банктердiң пайыздық
мөлшерлемесi арасындағы айырманы азайту қажеттiлiгiнен ... ... ... ... ... ... ... болуы қаржы делдал түрiндегi банк жүйесiнiң тиiмдiлiгiн әлсiретедi,
өйткенi резервтердiң минималды нормасының үлкеюi кредит ... ... ... ... ... жоғары мiндеттi резервтер
нормасы қазіргі кезде АҚШ-та және Германияда қолданылады. /6, ... ... ... ... мақсаты банк кредитiнiң
артықшылығын немесе кемшiлiгiн ... Бұл ... ... ... көмегiне қаншалықты жағымды әсер етсе, соншалықты орталық
банктің басқарушылар ... ... ... ... ... ... болады. Бірақ осындай жанама жолмен
коммерциялық ... ... ... ... ... резервтер өтiмдiлiк
көзi болмайды, бұлар негізінен салымшыларды қорғайды. /5, 221-б/ Сондықтан
ақша-несие қатынастарын мұндай ... және ... ... ашық ... және есеп ... ... ... сирек
пайдаланылады.
Ашық нарықтағы операциялар бағалы қағаздар нарығы ... ... ... көп ... әдiсi ... табылады.
Ашық нарықтағы операциялар деп Ұлттық Банктен екiншi ... ... ... ... ... ... ... сату-сатып алу
операциялары ретiнде түсiнуге болады. Бұл ... ... ... және ... ... ақша ... ең икемдi әдiсi. Мұның мағынасы келесідей: Ұлттық банктiң ақша
эмиссиясын тоқтату және банктердiң несиелiк экспансиясын ... ... ... ... сатып, бұл қағаздарды сатып алған банктердiң
резервтiк шоттарынан белгiлi бiр соманы есептен ... ... ... және несиелердi берудi ынталандыру үшiн Ұлттық Банк ... ...... ... ... ... оның ... банктердiң
резервтiк шотына аударады. Осылармен Ұлттық Банк ашық ... ... банк ... өзiнiң өтiмдiлiгiн жоғарылату үшiн жағымды
жағдайлар жасайды ... ... ... ... ... ... көлемiн реттейдi. Егер бағалы кағаздар Ұлттық Банкпен алдын ала
дараланған бағам бойынша сатылса, онда ... Банк ... ... үшiн және ... ... ... қабiлеттерiн төмендету үшiн
нарықтық бағамнан төмен бағаммен бекiтедi. /6, 390-б./
Ұлттық Банк бағалы кағаздарды ... ... ... ... ... резервтер мөлшерiн көбейтiп, клиенттермен активтi
қарыздық операцияларды жүргiзу мүмкiндiгi кеңейедi, яғни ақшалардың қолма-
қолсыз ... ... ... Банк ... ... ... сатқан кезде олардың резервтегi қаражаттары азаяды, ал
банктердiң ... ... ... ... ақша массасы азаяды.
Мiне, сөйтiп Ұлтық Банк ашық ... ... ... ... операциялары
арқылы айналыстағы ақша массасының көлемiне, ... ... ... ... қабiлеттерiне әсер етедi.
Қысқа мерзiмдi пайыздық мөлшердi реттеу үшiн Ұлттық Банктiң
вексельдермен ... ... және ... ... ... ... ... операциялары қолданылады. Оларды сату
ақша нарығын шектеп, нарықтық ... ... ... ... ... ... банк нарықтық процент нормасының көтерiлуiне тосқауыл қойғысы
келсе, онда ол банктердiң қысқа мерзiмдi ... ... мен ... ... мөлшер бойынша сатып алу арқылы көмек көрсетедi. Одан
басқа, қазыналық вексельдердi, ... ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсынысты өзгертедi, демек сол қағаздардың
курсы мен табыстылығы да ... ол ақша ... ... ... ... және ұлттық валютаның курсына әсер етедi.
Ұзақ мерзiмдi пайыз мөлшерiн реттеуге орталық банктiң ұзақ мерзiмдi
мемлекеттiк ... ... ... ... ... Банктiң осындай мiндеттемелердi сатып алуы олардың нарықтық курсын
жоғарылатады. Облигацияны бағасының өсуi оның ... ... ... ... ... ... облигацияның нақты табыстылығының
төмендегенiн көрсетедi. Ал ұзақ ... ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi процент мөлшерiнiң төмендеуiне ... ... ... ашық ... облигация сатуы олардың ... және ... ... ... соған байланысты ұзақ
мерзiмдi пайыз мөлшерiнің жоғарылауын тудырады. /4, 147-б./
Ұлттық Банк ашық ... ... ... ... ... ... тiкелей немесе қайтарымды болуы мүмкiн. Тiкелей операция
коммерциялық банктерге бағалы қағаздарды қалыпты түрде сату ... ... ... ... ... ... ... кемидi. Ұлттық
Банкпен бағалы қағаздарды сату немесе сатып алу ... ... ... ... алдын ала белгiленген бағам бойынша орындалған
операцияға керi операция жүргiзiлуi керек.
Аукционды белгiлi бiр ... бiр ... ... бұл ... ... қағаздардың жаңа партиясын сатып алу күнi мен алдында сатып
алынған бағалы қағаздардың кайта сатылу күнi сәйкес келуi үшiн ... Банк ... ... ... ... ... мүмкiндiктерiн реттеу мақсатында жүргiзедi. Егер Ұлттық Банк
алдында сатып алған ... ... ... сату ... жаңа партия
көлемiнен кем болса, банктердiң несиелік ... ... ... ... Банк ашық нарықта операцияларын мұқтаждық пайда
болуына немесе ақша-несиелік эмиссия көлемiнiң кеңеюiне ... ... 1995 ... ... ... ... Банк ... жеке меншiк
бағалы кағаздар портфелiн құрастыруы бойынша жұмыс жүргiзе бастады. /11/
Ақша саясатының құралы ретiнде ... ... ашық ... ... бағалы қағаздардың жеткiлiксiз портфелi жол
бермейдi. Мемлекеттiк бағалы ... ... ... ... ... ... екiншi реттегi нарықты жандандыру мақсатында жүзеге
асырылды.
Ақша массасын шұғыл түрде реттеудiң басты құралына ақша ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкiнiң
ноталарының эмиссиясы жатады. /6, 391-б./
Валюта нарығындағы операциялар арқылы өтiмдiлiктi қамтамасыз ету
саясаты ... ... ... - ... саясатының келесi маңызды
әдiсiнің бiрi.
Ұлттық валюта курсының тұрақтылығын ... баға және ... ... ... ету үшiн ... өте зор. ... ... төмендеуi iшкi нарықтағы алдымен шетел, содан соң отандық ... ... ... ұлттық ақша өлшемiнiң сатып алу ... ... ... ... ... ... ... iшкi нарықтағы
тауарлар бағасы өндiрiс шығындарына емес, Ұлттық валютаның құлдырауына
бейiмделедi. Курстың төмендеуi инфляцияны ... ... ... ... ... ... валюталық интервенциямен (яғни шетел
валютасын Ұлттық валютаға ... ... ... ақша ... тiкелей
әсер етедi. Шетел валютасын сатып алу ұлттық валюталы ақша ... ал сату ақша ... ... ... ... ... ресми пайыз мөлшерлемесінiн дәл
осындай өзгерту қарыз капиталы нарығы мен ақша ... ... ... /4, ... ... ... ... интервенциясы жалпы ақша-несие
саясатының шегiнде жүзеге асады. Ұлттық Банкiң шетел валютасын сату, ... ... өсiмi ... факторлардың әсерiнен шетел активтерiнен басқа
болатын жағдайда, көбiнесе ақша ... ... ... және
айырбастау бағамын реттеу мәселелерiн бiр уақытта ... ... ... таза ... ... өсiмi Үкiметке берiлген таза ... ... ... ақша ... өсiмiнiң төмендеуi, Ұлттық
Банкiнiң ... ... ... беретiн несиелерiнiң азаюы және Ұлттық
Банктiң ноталарын эмиссиялау есебiнен жүзеге асады. Осы кезеңдерде валюта
бағамының саясаты ақша ... ... ... ... болады.
Теңгенiң айырбастау бағамын реттеуге Ұлттық Банкiнiң қатысу дәрежесiнiң
төмендеуi бұл қарама-қайшылықтарды жоюға ... ... бiр ... ақша
массасына валюталық интервенцияларының әсер ету тиiмдiлiгiн төмендеттi.
Ұлттық Банктің несиелік операциялары ... ... жою ... ... ... ... ... дейінгі Ұлттық Банктің
несиелеу және қаржыландыру операциялары, ... ... ... ... ... ... алу ... шешу, бiр жағынан мәселенi
шешсе, екiншi жағынан кәсiпорындардың айналым қаражаттарын жоғалтуға әсер
ететiн фактордың — ... ... ... ... тапшылығын жабу
үшін Үкіметке несие беру бюджет саясаты аумағында, яғни ... ... ... ... бас ... ... ... несиелеу көлемi әрқашан бюджет тапшылығының деңгейiмен және оны
баламалы көздер арқылы жабу ... ... ... ... жоғары болса, соғұрлым несие эмиссиясының ықтималдығы үлкен
болады да, ол өз ... ... ... ... ... етуі мүмкін.
Сөйтiп, үкiмет оған балама инфляциялық емес көздердiң пайдалануын ... ... және ... ... ... ... және ... бағалы
қағаздары жатады. Сондықтан ақша-несие саясатының бұл құралы өткен уақыттың
еншiсiнде қалды. Оның орнын тұрақты ... ... ... ... ... ол ... қаржы тәртiбiн сақтаған кезде ғана ... ... ... бередi. /6, 393-б/
Жоғарыда келтірілген құралдардан басқа дүниежүзiлiк банк тәжiрибесiнде
орталық банктердiң ақша-несие саясатының басқа құралдары кең танымал, ... және ... ... ... қайсыбiр елдiң нарықтық
немесе өтпелi экономикалық нақты ... ... ... туралы сөз
қозғалады. Оларды қысқаша сипаттап өтейiк.
– Капиталдар нарығын бақылау - акциялар мен ... ... ... ... алу ... ... және т.б.
– Нарықтарға қол жеткiзу - жаңа банктер мен несие мекемелерiн,
оның iшiнде шетелдiктердi ашуды ... ... ... - ақша ... ... ... ... белгiлеу, т. б.
Мемлекеттiк құнды қағаздарға инвестициялау нормалары-мемлекеттiк
қарызды тұрақты ... мен ... ... ... банктер, несие мекемелерi үшiн белгiленедi.
Нарықтық экономика жағдайында экономикаға ... ... атап ... басқа кейбiр құралдарын пайдалану ... ... ... немесе төмендетуге қол жеткiзiледi. Мұның өзiнде банктердiң
төлемге қабiлеттiгiне ... ету ... ... ... Олар кәсiпкерлерге
арзан несиенi көбiрек ұсынса, соңғылар соғұрлым өз iсiн ашуға ынталанады,
өндiрiстi кеңейтiп немесе жетiлдiредi, ... ... ... ... құралдарын пайдалану ... ... ... ... ... ғана ... болуы
мүмкiн.
ІІ бөлім. Қазақстан Республикасындағы ақша-несие ... ... мен ақша ... ... әсері
2.1 Ақша-несие саясатының біріккен тауарлар мен ақша нарығындағы тепе-
теңдікке әсері, негізгі ... ... ... ... даму ... ... бөлініп 1, 2-кестелерде көрсетілген.
Кесте 1. 1997-2001 жылдар ... ... ... ... ... |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 ... ішкі өнім, млрд. теңге |1672 |1733 |2016 |2596 |3250,6 ... ... ... кезеңіне |1,7 |-1,9 |2,7 |9,6 |113,5 ... ... | | | | | ... ... ... |810 |802 |1113 |1762 |1985 ... ... | | | | | ... ... ... ... |4,0 |-2,1 |2,2 |14,6 |113,5 ... өзгеріс | | | | | ... ... |119 |189 |277 |519 |672 ... ... ... | | | | | ... ... ... |20,2 |12,8 |3,8 |29,4 |33,6 ... %бен | | | | | ... ... ... |16,7 |17,7 |21,2 |23,1 |23,0 ... %бен | | | | | ... ... шығысы, |19,0 |21,4 |24,8 |23,0 |23,4 ... %бен | | | | | ... ... |-3,7 |-3,7 |-3,5 |0,1 |-0,4 ... (-) / ... (+),| | | | | ... ... | | | | | ... ... ... |111,2 |101,9 |117,8 |109,8 |106,4 ... ... ... | | | | | ... %-бен | | | | | ... ... ... |259 |252 |252 |231 |245 ... адам | | | | | ... ... сәйкес кезеңіне |-8,5 |-2,5 |0,1 |-8,0 |-13,9 ... ... | | | | | ... ... млн USD |6899 |5871 |5989 |9288,1 |8927,8 ... ... млн USD |-7176 |-6672 |-5645 |6848,2 |7607,3 ... сыртқы борыш, |7750 |9932 |12051 |11974 |12328 ... USD | | | | | ... АҚШ ... ... |84,00 |138,25 |145,40 |150,2 ... теңге/доллар | | | | | ... 2. ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері
|Атауы |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... ішкі ... ... |3776,3 |4612,0 |5542,5 |7457,1 |1989,5 ... | | | | | ... жылдың сәйкес |109,8 |109,3 |109,4 |109,4 |107,7 ... %-бен ... | | | | | ... ... |2336,9 |2794,4 |3733,8 |5124,1 |1353,2 ... млрд. теңге | | | | | ... ... ... |110,5 |108,8 |110,1 |104,6 |102,1 ... %-бен ... | | | | | ... бюджеттің |807,9 |1004,6 |1286,7 |2098,5 |556,8 ... ... ... | | | | | ... %-бен |21,4 |21,8 |23,2 |28,2 |28,0 ... ... |787,8 |972,0 |1239,9 |1946,1 |430,1 ... ... ... | | | | | ... %-бен |20,9 |21,1 |22,4 |26,1 |21,6 ... ... млрд. |20,0 |32,6 |46,8 |152,4 |126,7 ... | | | | | ... %-бен |0,5 |0,7 |0,8 |2,0 |6,4 ... ... несие беру, |19,8 |23,8 |17,5 |7,2 |4,8 ... ... | | | | | ... %-бен |0,5 |0,5 |0,3 |0,1 |0,2 ... ... |-6,1 |51,7 |40,9 |98,5 |46,8 ... ... ... | | | | ... млрд. теңге | | | | | ... %-бен |-0,2 |1,1 |0,7 |1,3 |2,4 ... ... |6,3 |-42,8 |-11,6 |46,7 |75,0 ... (-) / ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... %бен |0,2 |-0,9 |-0,2 |0,6 |3,8 ... ... ... |106,6 |106,8 |106,7 |107,5 |103,2 ... ... ... | | | | | ... ... %-бен | | | | | ... ... атаулы жалақы |20323 |23221 |28270 |34066 |36474 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... тиісті кезеңіне %-бен|117,5 |114,5 |121,7 |120,5 |124,8 ... млн USD |9670,3 |12900,4 |20096,2 |27849 |7357,5 ... ... ... %-бен|111,9 |133,0 |156,0 |138,6 |130,1 |
|Импорт, млн USD |6584,0 |8326,9 |12781,3 |17352,5 |4042,5 ... ... ... %-бен|102,1 |128,0 |152,0 |135,8 |120,5 ... ... ... |3086,3 |4573,5 |7314,9 |10496,5 |3315,0 ... АҚШ ... | | | | | ... АҚШ ... |153,3 |149,6 |136,0 |132,9 |131,1 ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... ... ... жиынтық қорытындысын
талдап қарастырайық.
Республикамыздағы өткен және өтіп жатқан ... ... ... ... міндеті - тұрақты экономикалық ... ... ... қабілеттілігін нығайтуға, банктік секторды одан әрі
дамытуға және оның қаржы ... ... қол ... үшін
қолайлы макроэкономикалық жағдай туғызу. Осы міндетті орындау барысында
өткен жылдар ... ... ... және ... ... ұлттық валюта енгiзiлгеннен кейінгі кезең ... аз ... ... ... ... қолайлы баға
жағдайы қалыптасып, экспорт түсiмi молайды. Алайда, 1998 жыл ... ... ... ... ... ... бағалары күрт төмендеп
(25%), төлем балансының сальдосын нашарлатып, ұлттық валютаның тұрақтылығын
төмендеттi. Осылайша, инфляцияның жоғары өсу ... ... ... ... ... ... қомақты мөлшерiмен
жұмсартылып отырды. 1996 жылы инфляция 98,2%-ға ... ақша ... ... ... ... ретiнде қарауға болмайтынын көрсетті, өйткенi
ақша жиынының өсу қарқыны орташа қалыпта болса да ... ... ... ... жылы ... ... ... қысымы 1999 жылы қазақстандық
шикiзатқа сұраныстың ... ... ... ... жағдайларының
нашарлауымен, айырбастау бағамы саясатының өзгеруiне байланысты шетел
валютасына сұраныстың артуымен шиеленiстi.
Ұлттық валютаның ... ... ... ... 1999 ... ... ... теңгенiң кiрiсi азайғанда аталған мемлекеттiк құнды
қағаздарға ... ... ... Iшкi қаржы нарығын тұрақтандыру
Ұлттық банкке 1999 жылдың екiншi жартысынан ... ... ... ... және жыл ... ... толық өтеуге мүмкiндiк бердi.
Қаржы министрлiгi болса, 2000 ... ... ... ... тек қана теңгелiк
құнды қағаздар шығарылып, олардың табыстылығы төмендеп, ... ... ... ... ... ... ... сақтады. 2006
жылы теңге бағамының АҚШ долларына шаққанда ... ... ... ... ... салыстырмалы тұрақтылығы, сондай-ақ нақты
өндірістің едәуір өсуі инфляцияның 2006 жыл ішіндегі екі есеге жуық: ... ... ... ... ... ... инвестициялық қызметi тұрғысынан дүниежүзiлiк стандарттар
бойынша ... ... ... ЖIӨ-нiң 6-7% құрауға ... 2003 жылы ... ... банктердiң жиынтық капиталы ЖIӨ-нiң
3,7% ғана құрады.
Алайда, соңғы кезеңдегi қазақстандық экономиканың дамуын талдау нақты
сектормен салыстырғанда қаржы секторының ... ... ... нарықтарының бар капиталдардың қаржы нарықтарынан экономиканың
нақты секторына қайта бағыттылауы ... 2002 жылы ... ... ... ... несиелер 2001 жылмен салыстырғанда 52% дан 26,3% ... ... жылы 62,3% ... ... 608,350 ... ... ... бұған жедел
депозиттер мөлшерiнiң артуы мен ... ... ... ... себеп болды.
Банктерді шоғырландыру және оларды капиталдандыруды арттыру елдің
қаржы нарығында жетекші ... ... ... банк жүйесінің нығаюына
ықпал тигізді. Банк секторының меншікті жиынтық капиталы 2006 жыл ... – 98,7 ... ... дейін өсті. /12, 13/
Бұған қоса, 2006 жылы қаржы нарығында басқа да игілікті өзгерістер де
болды:
– Қайта ... ... ... ... ... бері ең ... деңгейге дейін (14%-ға дейін) төмендеді
және ТМД елдерінің арасында ең төменгілерінің бірі болды;
... ... ... ... ... олар бойынша кірістік төмендеді. Ішкі нарықтағы барлық
қарыз алулар қазірге кезде теңгелік бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... беру ... жұмыс істеуінің арқасында халықтың банк жүйесіне
сенімі едәуір ... Жыл ... банк ... ... 72%-ға ... ал ... ... емес депозиттерін ескере отырып) 66,7%-
ға көбейді. Қазіргі ... ... ... жан ... ... ... ... 6,2 мың теңгені немесе 42,6
АҚШ долларын құрайды мұның өзі ... ... ТМД ... Ресейден кейінгі ең жоғары көрсеткіш болып табылады;
– Банктердің депозиттік ... ... ... ... артуы есебінен 39,3%-дан 55,5%-ға дейін жақсарды;
– Банктердің ресурстік базасының неғұрлым ... ... ... депозиттік белсенділігі артты. Жыл ішінде
банктердің экономикадағы несие көлемі 85,6%-ға, соның ішінде
орташа және ұзақ ... ...... ... Заңды тұлғаларға жыл басынан бері ұлттық валютамен берілген
кредиттер бойынша ... ... ... ... ... ...... 14,7%-ға дейін төмендеді, мұның
өзі ТМД елдері арасында ... ... ... ... ... несие қоржының сапасы едәуір жақсарды, экономикаға
салынған кредиттердің жалпы көлеміндегі мерзімі өтіп ... ... ... ... ... ... осыны
дәлелдейді.
Қазақстанның Ұлттық Банкі ақша-несие саясатының жанама құралдарын
пайдалана отырып, аұша базасының ... ... ... ... ... ұстауға бағытталған тәуелсіз ақша-несие саясатын жүргізеді.
Қазақстандық экономиканың маңызды ерекшелігі болып ақша жиыны мен
инфляция деңгейi арасында ... ... ... табылады. Бұл болжам
инфляцияның деңгейiне ... ... ... ... ... науқандық ауытқуы сияқты барлық монетарлық ... ... ... ... ... ... саласы мен макроэкономикалық
көрсеткiштер арасындағы өзара байланыс тұрақсыз екенiн көрсетедi. Сондықтан
макроэкономикалық көрсеткiштерге ... ... ... ... ... пайдалану қажет.
Стратегиялық міндеттер. Ақша-несие саясаты мынадай міндеттерді шешуге
бағытталады:
– Инфляцияны төмен деңгейде ұстап тұру;
– Теңге ... ... ... жол бермейтін валюталық саясат
жүргізу;
– Банк жүйесі мен сақтандыру нарығының ... ... ... ... ... ... одан әрі өсуіне және және
экономикалық нақты секторын несиелеуді кеңейтуге жәрдемдесу;
– Төлем жүйесінің ... және одан әрі ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің 2007-2009 жылдарға арналған
ақша-несие саясатын анықтау ерекшеліктері
«Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... сәйкес Ұлттық Банктің ақша-несие саясатының
негізгі мақсаты баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Ақша-несие саясатының негізгі бағыттары жыл сайын ... 3 ... ... 3 ... арналған негізгі көрсеткіштерінің болжамдарын
қоса және алдыңғы жылға арналған шараларды нақтылай отырып айқындалады.
Ақша-несие саясатының 2007-2009 жылдарға ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылды.
Есептеу кезінде орташа мерзімді кезеңде әлемдік экономиканың өсу қарқыны
және әлемдік тауар ... ... ... ... қолайлы жағдай жасайтын болады деген болжамдар пайдаланылды. Бұдан
басқа, есептеулер мен ... ... ... ... 2007-2009 жылдарға арналған орта мерзімді жоспарының (бұдан әрі –
Орта мерзімді ... ... ... ... ... ... 2007 ... арналған жобасына сәйкес, республикалық бюджеттің 2007
жылға арналған шығыстары бюджеттің 2006 жылғы ... ... ... деп ... ... ... Филипс қисығы негізінде жасалды, ол ІЖӨ-нің
әлуетті деңгейінен, ... ... және ... ... ... өзара байланысты көрсетеді. Соңғы көрсеткіштер, өз
кезегінде, экономикаға берілген несиелер, айырбас бағамы, ақша массасы ... да ... ... ... ... борыш қарастырылатын
үлгілерге тікелей кірмейді.
2007-2009 жылдарға арналған ... ... P-star ... ... ... ... ... капиталының әкелініп, ішкі қаржы нарығындағы
өтімділіктің асып кетуі, мемлекеттік бюджет шығыстарының өсуі жағдайларында
орта ... ... ... ... ... үрдісі болғанымен
экономиканы дамытудың инфляциялық аясының сақталатындығын көрсетеді.
Сонымен, ақша-несие саясатының ... ... ... үшін 2007 жыл ... және ... қорытындысын талдау қажет
болады.
2..3 2007-2009 жылдарға арналған ақша-несие саясатының негізгі болжалды
бағдарлары және инфляцияға орта мерзімді кезеңге ... ... ... энергоресурстар, әсіресе мұнай бағасына
және елге әкелінетін капиталға үлкен ... ... ... ... ... арналған болжамын әзірлеу кезінде экономика
дамуының 3 ... ... ... ... ... жағдайындағы мұнайға қалыпты баға»
сценарийі (мұнай бағасы бір баррель үшін 60 АҚШ ... ... ... елге ... 2 ... ... орташа жылдық капиталдан
төмен);
- «капиталдың көп әкелінуі ... ... ... ... сценарийі
(мұнай бағасы бір баррель үшін 60 АҚШ долларынан төмен, капиталдың әкелінуі
елге соңғы 2 жылда әкелінген орташа жылдық капиталдан жоғары);
- ... ... ... сценарийі (мұнай бағасы бір баррель үшін 60 АҚШ
долларынан жоғары).
Кесте 3. Ақша-несие саясатының негізгі ... ... ... ... ... ... ... жағдайындағы мұнайға қалыпты
баға»сценарийі)
 (кезең соңына)
|  |2006 |2007 |2008 |2009 ... ... ... ... % |8,6 ... қаржыландырудың ресми ставкасы, %|9,0 |8,0 |7,5 |7,5 ... ... ... ... |19,1 |21,3 |23,2 |25,2 ... млрд. АҚШ доллары | | | | ... %-бен |170,4 |11,3 |8,9 |8,7 ... ... млрд. теңге |1501 |1828 |2221 |2468 ... %-бен |126,5 | 21,8 | 21,5 | 11,1 ... ... млрд. теңге |3716 |5046 |6439 |7753 ... %-бен | 79,9 |35,8 |27,6 |20,4 ... ... ... ... |4272 |5464 |6574 ... экономикаға беретін |4736 |6161 |7766 |9647 ... ... ... | | | | ... ... ... % |38,1 |42,5 |45,9 |46,9 ... 10, 11/ 
Кесте 4. Ақша-несие саясатының негізгі көрсеткіштерінің ... ... ... ... көп әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты
баға»сценарийі)
(кезең соңына)
|  |2006 |2007 |2008 |2009 ... ... ... ... % |8,6 ... | |3 |9 |9 ... ... ресми ставкасы,% |9,0 |9,0 |8,5 |8,5 ... ... ... ... |19,1 |24,1 |28,1 |32,1 ... ... АҚШ ... | | | | ... %-бен |170,4 |26,2 |16,6 |14,2 ... ... ... ... |1501 |2129 |2683 |3293 ... %-бен |126,5 |41,8 |26,0 |22,7 ... ... ... ... |3716 |5375 |7040 |8877 ... %-бен | 79,9 |44,7 |31,0 |26,1 ... ... ... ... |3115 |4528 |5901 |7460 ... ... ... |4736 |6682 |8914 |11153 ... ... ... | | | | ... монетизациялау деңгейі, % |38,1 |44,5 |48,4 |51,3 ... 10, ... 5. ... ... ... көрсеткіштерінің 2007-2009 жылдарға
арналған болжамы («мұнайға жоғары баға»сценарийі)
(кезеңсоңына)
|  |2006 |2007 |2008 |2009 ... ... ... алғанда), % |8,6 |8,2-9,|8,0-9,|8,0-9,|
| | |2 |0 |0 ... ... ... ... |9,0 |9,7 |9,5 |9,5 ... ... жалпы халықаралық |19,1 |25,4 |31,8 |37,7 |
|резервтері, млрд. АҚШ ... | | | | ... %-бен |170,4 |33,0 |25,3 |18,4 ... ... ... ... |1501 |2295 |3190 |4170 ... %-бен |126,5 | 52,8 |39,0 |30,7 ... ... ... ... |3716 |5636 |7850 |10249 ... %-бен |79,9 |51,7 |39,3 |30,6 ... депозиттері, млрд. теңге |3115 |4700 |6552 |8662 |
|Банктердің экономикаға беретін |4736 |7151 |10033 |13062 ... ... ... | | | | ... ... ... % |38,1 |46,6 |54,0 |59,2 ... ... үш нұсқада да нақты ... ... ... ... Орта ... ... көрсеткіштеріне сәйкес
келетіндігін көрсетеді.   Мысалы, болжамды кезеңде ІЖӨ орташа жылдық өсуі
9,6%-ды, негізгі ... ... - ... ... ... - 8%-
ды, бюджеттен жеке тұлғаларға берілетін трансферттер жылына - 8%-ды құрайды
деген болжам бар. Сонымен бірге ... ... ... ... бюджеттің 2007 жылға арналған шығыстары 2006 ... ... ... ... ... ... болжам бар.
Сондай-ақ екінші деңгейдегі банктер тартатын шетелдік капиталдың
әкелінуін шектеу жөніндегі жұмыстар ... ... Банк пен ҚҚА ... ... да ... ... ... динамикасы жеке әрбір сценарий үшін
қалыптасқан ахуалға қарай айқындалды. /11/
«Капиталдың қалыпты әкелінуі жағдайындағы ... ... ... ... ұзақ ... ... ... мұнай бағасының төмендеуін
бағалау және халықаралық капитал нарықтарындағы қарыз алу құнының көтерілуі
мұнай өндіру жобаларын жаңадан ... ... және ... ... таза ... ... алуының төмендеуін қамтамасыз
ететін болады.
Бір баррель үшін 60 АҚШ ... ... ... ... ... ... тауарларды және көрсетілетін қызметтерді экспорттаудың өсу
қарқыны 2007 жылы шамамен 7%-ды, ал 2008-2009 жылдары ... ... ... мен ... қызметтер балансының профициті сыртқы
борыштық міндеттемелері ... ... және ... ... ... төлемдердің өсуін өтейтін болады. Ағымдағы
операциялар бойынша баланс 2007 жылы ... ... ... ... 0,4%), 2009 жылы ... ... 1%-ға дейін ұлғаяды деп күтілуде.
Мұнай және газ кен ... ... ... капитал салынатын
жобаларының аяқталу кезеңіне өтуіне байланысты 2007 жылдан ... ... ... ... ... ... де ... Қаржыландырудың қосымша көлемі ... ... ... ... заем ... ... ... етіледі.
Шетел капиталының және экспорттық валюта түсімінің әкелінуі теңгенің
ықтимал нығаюының негізгі факторларының сақталуына, сондай-ақ Ұлттық қордың
халықаралық резервтерінің және ... одан әрі ... ... сценарий бойынша банктердің активтері алдағы үш жылдық ... ... ... 27%-ға ... болады. Банктердің резидент ... ... ... ... 9,5-10 млрд. АҚШ долларына өсетін
болады.
Ұлттық қордың халықаралық резервтері мен активтерінің орташа жылдық
өсу қарқыны қарастырылатын ... ... 10% және 23%-ды ... сценарий үшін инфляция болжамдарының рұқсат етілген мәнін алуға
мүмкіндік беретін ақша-несие саясатының ... ... ... арналған орташа жылдық мәндері мынадай ... ... ... ... ... депозиттері – 790 ... ... ... басқа депозиттері – 320 млрд. теңге, айналыстағы
ноталар көлемі – 270 ... ... ... жағдайындағы мұнайға қалыпты баға
сценарийі үшін нақты сектор және ... ... ... ... ... ... жасалған болжамдарды
орындау кезінде 2007-2009 ... ... ... алынды. Болжамды
кезеңдегі ақша базасының орташа жылдық өсуі 18%, ақша массасының, ... ... ... берілетін кредиттердің өсуі 27%-28%
құрайды. /11/
«Капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы мұнайға ... ... ... алу ... ... деңгейде сақталып қалуының және мұнай
бағасының динамикасына қатысты белгісіздіктің банктердің ... ... одан әрі ... және мұнай өндіру ... ... ... ... ... мен ... қызметтер экспортының өсу қарқыны
капиталдың әкелінуіне ... ... олар ... бола ... ... активтері алдыңғы үш жылдық кезеңде жылына орташа алғанда
32%-ға өсетін ... ... ... ... ... өсуі ... ... 10-12 млрд АҚШ долларын құрайтын
болады.
Ұлттық қордың ... ... мен ... ... жылдық
өсу қарқыны қаралатын кезеңде тиісінше 19% және 23% ... ... үшін ... ... рұқсат етілген мәнін алуға
мүмкіндік беретін ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... ... мәндері мынадай деңгейде таңдалған:
банктердің ... ... ... ... – 860 ... ... ... басқа депозиттері –640 млрд. теңге, айналыстағы
ноталар көлемі – 317 млрд.теңге.
Капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға сценарийі
үшін ... ... және ... ... ... ... ... қатысты жасалған болжамдарды орындау кезінде 2007-
2009 жылдарға мынадай болжамдар алынды. Болжамды кезеңде ақша ... ... өсуі 30%, ақша ... ... берілетін кредиттердің
және банк жүйесіндегі депозиттердің өсуі 33%-34%-ды құрайды. /11/
«Мұнайға ... ... ... ... ... және ... экспортының өсу қарқыны жылына 15% артық ... ... ... ... балансы профицитінің жыл сайынғы өсуі шетелдік
инвесторлар мен кредиторларға ... таза ... ... ... болады. Ағымдағы шот профициті 2007 жылы ІЖӨ-ге шаққанда ... ал 2009 жылы ... ... 3% ... ... бағасының жоғары деңгейі және шетелдік инвесторлар сенімінің
тұрақты түрде жоғары болуы мұнай-газ жобаларын қосымша қаржыландыруды ... ... мен ... ... қарыз алу ауқымын
арттыруды ынталандырады. Банктердің резидент ... ... ... ... ... өседі, 2009 жылы өсім ... ... деп ... ... ... резервтері мен активтерінің орташа жылдық
өсу қарқыны 25-26% болады. Бұл ... баға ... ... ... бағамына оның нығаю жағына қарай ... ... ... Осы сценарий барысында Ұлттық қордың халықаралық резервтері ... өсу ... ... баға ... салыстырғанда 3-6
пайыздық тармаққа жоғары болады.
Сонымен қатар ... ... баға ... банк ... одан
әрі өсуі 2007 жылы одан кейінгі жылдары жыл сайынғы өсу ... ... ... баяулай отырып шамамен 50%-ды құрайды.
Осы сценарий үшін инфляция ... ... ... ... ... ... ақша-несиелік саясатының негізгі құралдарының 2007-2009
жылдарға арналған орташа жылдық ... ... ... ... Ұлттық Банктегі аударылатын депозиттері – 990 млрд.теңге,
банктердің Ұлттық Банктегі басқа депозиттері – 860 ... ... ... ... – 530 ... жоғары баға сценарийі үшін нақты сектор және ақша-кредит
саясаты құралдары ... ... ... ... ... ... кезінде 2007-2009 жылдарға мынадай болжамдар
алынды. Көрсетілген кезеңде ақша базасының, ақша массасының, экономикаға
берілетін несиелердің және банк ... ... ... ... 40% – 41%-ды ... ... ... болжамын қарастыратын болсақ, Ұлттық Банктің
2007-2009 жылдарға арналған ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... мынадай деңгейде ұстап тұру болады:
1) «капиталдың қалыпты әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға»
сценарийін іске асыру кезінде 2007 жылы ... 2008 жылы ... 2009 жылы – ... ... ... көп әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға»
сценарийін іске ... ... 2007 жылы ... 2008 ... ... 2009 жылы – ... ... «мұнайға жоғары баға» сценарийін іске асыру кезінде 2007 жылы
8,2%-9,2%, 2008 ...... 2009 ...... ... ... ... көлемінде келесідей жұмыс орындалды:
1) Ақша-несие саясатына түсінік беріліп, оның ... мен ролі ... ... ... ... ... даму ... талдау жасалды;
3) Ұлттық Банктің ақша-несие саясатына нақты мысал ретінде оның
2007-2009 жылдарға ... ... ... ... ... еліміздегі қаржылық нарығында болуы ... үш ... ... қарастырылды.
1997 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының 2030 жылға дейінгі
даму ... ... ... ... басты бағыттарының негізгісі
болып экономикалық өсу және экономикалық тұрақтылыққа қол ... ... ... ... ... өзегі мемлекеттің дұрыс әрі тиімді ақша-несие
саясаты екені сөзсіз. Осындай тұжырым ұсынылатын ... ... ... ... тақырыбы бойынша экономикалық әдебиеттерді зерделеу
және талдау арқасында Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... процестерді тежеу және оның дамуын
болдырмау үшін ұстамды-қатаң ақша-несие саясатын жалғастыру;
... ... ... сапасын жақсарту жөніндегі
шаралар;
– Ипотекалық ... ... ... жол ... ... ... ... қарызды азайту жөніндегі шаралар;
– Үкiметпен бiрлесіп, банктiк қызметтiң ... ... ... ... одан әрі ... жүргізу және
дамыту;
– Тұрақты экономикалық өсуге қол жеткізуді ... ... ... сектор үшін қолайлы жағдайлар жасау жөніндегі
жұмысты жалғастыру;
– Қаржы ... ... ... сәйкес қаржы нарығын
одан әрі дамыту және оның барлық сегменттерін халықаралық
стандарттарға жақындастыру ... ... ... ... ... Кітаптар және монографиялар:
1. Сейітқасымов Ғ. С. ... ... ... / ...... 2005 ж. – 465 ... ... С. Б., Ілияс А. Ә. Банк ісі. / Оқу құралы. - Алматы: ... 2004 ж. - 241 ... ... Н. Қ., ... М. Ә. ... / ... - Алматы:
Экономика, 2003 ж. – 432 б.
4. Көшенова Б. А. ... ... ... ... ... / Оқу ... ... Экономика, 2000 ж. – 328 б.
5. Кэмпбелл Р. Макконелл, Стэнли Л. Брю. Экономикс. Т.1. — ... 1992 ж.- 286 ... ... Дж. ... ... ... дело и денежно-кредитная политика.
/ Учебник. - СПб.: Санкт-Петербург оркестр, 1994 г.-496 ... ... және ... күші бар ... ... ... Ұлттық Банкі туралы» 1995-жылдың 30-
наурыздағы № 2155 Заңы.
8. ... ... 2010 ... ... ... ... - ... Елорда 2002 ж.
3. Статистикалық жинақтар:
9. Статистикалық бюллетень. - Қазақстан ... ... ... ... 2006-ж., қазан.
10. Статистикалық бюллетень. - ... ... ... №4 (98) ... сәуір.
4. Интернет ресурстары:
11. Ұлттық банк сайты- www.nationalbank.kz
12. Статистикалық агенттік сайты- ... ҚР ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру бағыттары9 бет
Асханалық қызылша14 бет
Ауыл шаруашылығы дақылдарының сапа көрсеткіштері8 бет
Б.з.д. VII-VI ғғ. Грек мәдениеті. Грек-парсы соғыстары. Хронологиялық кесте жасау9 бет
Ежелгі Египет мемлекеті және құқығы7 бет
Еңбек стажы5 бет
Жасөспірімерге психологиялық көмек4 бет
Жер қойнауын пайдаланушыларға салынатын салық43 бет
Жеткіншектерге психологиялық көмек көрсету3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь