«Транс Техно Сервис» ЖШС- нің ағымдағы және корреспонденциялық шоттардағы ақшалардың есебі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1. «ТРАНС ТЕХНО СЕРВИС» ЖШС.НІҢ ТЕХНИКО.ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.1 ХҚЕС бойынша бухгалтерлік есептегі ағымдағы және корреспонденциялық шоттардағы қолма қол ақшаларының сипаттамасы ... 7
1.2 «Транс Техно Сервис» ЖШС.нің технико.экономикалық көрсеткіштері.11
1.3 «Транс Техно Сервис» ЖШС.нің есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... 16

2. «ТРАНС ТЕХНО СЕРВИС» ЖШС. НІҢ АҒЫМДАҒЫ ЖӘНЕ КОРРЕСПОНДЕНЦИЯЛЫҚ ШОТТАРДАҒЫ АҚШАЛАРДЫҢ ЕСЕБІ ... ... 21
2.1 Ақшалар есебінің мәні, маңызы және шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.2 Ағымдағы және корреспонденциялық шоттардағы қолма қол ақшалардың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
2.3 Ағымдағы және корреспонденциялық шоттардағы қолма қолсыз ақшалардың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
2.4 Ақшаларды түгендеудің әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39

3. «ТРАНС ТЕХНО СЕРВИС» ЖШС.НЫҢ АҒЫМДАҒЫ ЖӘНЕ КОРРЕСПОНДЕНЦИЯЛЫҚ ШОТТАРДАҒЫ АҚШАЛАРДЫҢ АУДИТІ ... .45
3.1 Аудиттің маңызы, түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
3.2 Ағымдағы және корреспонденциялық шоттардағы ақшалардың аудитін жүргізуді ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .52
3.3 Ағымдағы және корреспонденциялық ақшалар есебінің аудитін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 67

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...71
ТІРКЕМЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...73
Нарықтық экономика жағдайында басқаруды жетілдіруде бухгалтерлік есептің рольі мен мәні артуда. Басқару мен нарықтық экономиканың дамуына, әр түрлі деңгейдегі басқару шешімдерін әзірлеуге, негіздеу мен қабылдауға субъектінің нарықтағы іс-қимылын анықтап, бәсекелес – субъектіні айқындауға,сондай-ақ субъектілердің қаржылық –шаруашылық қызметі туралы сапалы, уақтылы ақпаратты қалыптастыру бухгалтерлік есептің басты мақсаттары болып табылады.
Бухгалтерлік есеп –экономикалық білім жүйесіндегі негізгі пәндердің бірі. Ол шаруашылық жүргізуші кез-келген субъект қызметінде жетекші орын алады. Бухгалтерлік есептің мәліметтері негізінде бүкіл шаруашылық қызметтің іс-әрекеті сипатталып, оның табысы мен шығыны есепке алынады, қаржылық жағдайы ашылып көрсетіледі. Бухгалтерлік есеп субъектінің меншігін сақтауды бақылауға және басқару шешімдерін қабылдауға қажетті ақпаратты жинақтайды.
Қазіргі нарық жағдайындағы экономикалық бақылаудың перспективті және тиімді түрлерінің бірі тәуелсіз бақылау болып отыр. Тәуелсіз бақылауды өз қызметін тапсырыс иесі – клиент есебінен шартты комерциялық негізінде іске асыратын аудиторлар, аудиторлық ұйымдар жүргізеді.
Нарықтық қатынастар экономикасы жағдайында кәсіпорындардағы ақша қаражаттар үлкен роль атқарады.
Ақша қаражаттар шаруашылық субъектілердің айналым активтеріне кіреді. Ақша қаражаттарының нақтығын бақылау, оларды көбейтуді дұрыс пайдалану - бухгалтерлік есептің өте күрделі міндеті.
Ақша қаражаттары субъектінің кассадағы нақта ақашаларынан, банктегі есеп айырысу несесе басқа шоттарындағы ақша қаражаттарынан, шетелдік валюталардан, ақшалай құжаттардан құралады. Ақша қаражаттарын сақтау, қабылдау үшін әр субъектіде кассасы болуы тиіс. Ақша қаражаттарының қозғалысының міндеттеріне келесі сұрақтардың шешімі кіреді:
- кассалық операциялардың есебін ұйымдастыру;
- есеп айырысу бойынша операциялардың есебі;
- жолдағы ақшалардың есебі;
- кәсіпорынның ақша қаражаттарын қаржылық есеп беруде көрсету.
Ақша қаражаттарының аудиті келесілерден тұрады:
- ақша қаражаттарын тексерудің бағдарламасын құру
- кассалық операцияларын құру;
- ақша қаражаттарын қолдануды талдау.
Тақырыптың өзектілігі.Нарықтық қатынастар экономикасы жағдайында кәсіпорындардағы ақша қаражаттарының орындары үлкен роль атқарады.
1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» ҚР Заңы 28.02.2007 ж. өзгерістер мен толықтырулар
2. «Аудиторлық қызмет туралы» ҚР Заңы 05.05.2006 ж. өзгерістер мен толықтырулар – 24.02.2009
3. Бухгалтерлік есептің шоттар жоспары – 23.05.2007 ж.
4. ХҚЕС: қолдану бойынша методикалық нұсқаулар
5. Ажибаева З.Н. «Аудит», Алматы , 2006 ж.
6. Дюсембаев К.Ш. «Аудит и анализ финансовой отчетности», Алматы, «Экономика», 2000 г.
7. Ержанов М.С. «Аудит 1», Алматы, 2005г.
8. Назарова В.Л. «Бухгалтерский учет на предприятий», Алматы, 2005
9. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт И.О. «Бухгалтерский учет на предприятии», переиздание Алматы, «Центраудит», 1998г.
10. Радостовец В.К. «Бухгалтерский учет в отраслях», Алматы, 2000г.
11. Савицкая Г.В. «Анализ хозяйственной деятельности предприятия». Учебное пособие, «Экоперспектива», Минск, Москва, 1998г.
12. Вахрушина М.А. «Бухгалтерский управленческий учет: учебное пособие» М; ЗАО «Финмтатинформ» 1999г.
13. Любшин И.П., Лещева В.Б., Дъякова В.Р. «Анализ финансово-экономической деятельности предприятия» - МИОНИТИ 1999г
14. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп» Алматы, 2005
15. Нурсеитов Э.О. «Бухгалтерский учет на предприятиях» Алматы, 2006
16. Нурсеитов Э.О. «Аудиторская деятельность» Алматы, 2006
17. Нурсеитов Э.О., Нурсеитов Д.Э. «МСФО в Казахстане: принципы перехода и применения. Алматы, 2008
18. Управленческий учет, учебное пособие с практическими заданиями, ЮСАИД, Алматы, 2004 год.
19. Шеремет А.Д., Суйц В.П. “Аудит. Учебное пособие”, Москва, “Инфра-М”, 1995 г.
20. Сапожникова Н.Г., Бухгалтерский учет для менеджеров, Москва, 2004 год.
21. Синнамон Р.Почему вы не понимаете своего бухгалтера?, М., издательство Гранд, 2003 год.
22. Финансово-хозяйственная деятельность предприятия: методика анализа. В.Янкин, В.Парасочка, В.Горелый. М., «Статистика и финансы». 2000, с.60-63.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ --------------------------------------------------------------------
---------------------5
1. «Транс техно сервис» ЖШС-нІң ТЕХНИКО–ЭКОНОМИКАЛЫҚ ... ХҚЕС ... ... ... ... және ... қолма қол ақшаларының сипаттамасы----7
2. «Транс Техно Сервис» ЖШС-нің технико-экономикалық көрсеткіштері-11
3. «Транс ... ... ... есеп ... ------------------------------
-- 16
2. «Транс техно сервис» ЖШС- нің АҒЫМДАҒЫ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... мәні, маңызы және шаралары-----------------------------
----21
2.2 Ағымдағы және ... ... ... қол ... ... және корреспонденциялық шоттардағы қолма қолсыз ақшалардың
есебі ----------------------------------------------------------------------
------36
2.4 Ақшаларды түгендеудің әдістері-----------------------------------------
------------39
3. «Транс техно ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... маңызы, түрлері -----------------------------------------------
--------------45
3.2 Ағымдағы және корреспонденциялық шоттардағы ақшалардың аудитін
жүргізуді ұйымдастыру-------------------------------------------------------
--------------52
3.3 ... және ... ... ... ... жетілдіру
жолдары---------------------------------------------------------------------
-------------------61
ҚОРЫТЫНДЫ-------------------------------------------------------------------
-------------67
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ-----------------------------------------------
71
ТІРКЕМЕ---------------------------------------------------------------------
------------------73
КІРІСПЕ
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... мен мәні ... ... мен ... экономиканың дамуына,
әр түрлі деңгейдегі басқару шешімдерін ... ... мен ... ... ... ... ... – субъектіні
айқындауға,сондай-ақ субъектілердің қаржылық –шаруашылық қызметі ... ... ... қалыптастыру бухгалтерлік ... ... ... ... есеп ... білім жүйесіндегі негізгі пәндердің
бірі. Ол шаруашылық жүргізуші кез-келген ... ... ... ... Бухгалтерлік есептің мәліметтері ... ... ... іс-әрекеті сипатталып, оның табысы мен шығыны есепке алынады,
қаржылық жағдайы ашылып көрсетіледі. Бухгалтерлік есеп субъектінің ... ... және ... ... қабылдауға қажетті ақпаратты
жинақтайды.
Қазіргі нарық жағдайындағы экономикалық бақылаудың перспективті ... ... бірі ... ... ... ... ... бақылауды өз
қызметін тапсырыс иесі – клиент есебінен шартты комерциялық ... ... ... ... ұйымдар жүргізеді.
Нарықтық қатынастар экономикасы жағдайында кәсіпорындардағы ақша
қаражаттар үлкен роль атқарады.
Ақша ... ... ... айналым активтеріне кіреді.
Ақша қаражаттарының нақтығын бақылау, оларды көбейтуді дұрыс ... ... ... өте ... ... қаражаттары субъектінің кассадағы нақта ақашаларынан, банктегі
есеп айырысу несесе ... ... ақша ... ... ... ... құралады. Ақша қаражаттарын сақтау,
қабылдау үшін әр субъектіде кассасы болуы ... Ақша ... ... ... ... шешімі кіреді:
- кассалық операциялардың есебін ұйымдастыру;
- есеп айырысу бойынша операциялардың есебі;
- жолдағы ақшалардың есебі;
- ... ақша ... ... есеп ... ... қаражаттарының аудиті келесілерден тұрады:
- ақша қаражаттарын тексерудің бағдарламасын құру
- ... ... ... ақша қаражаттарын қолдануды талдау.
Тақырыптың өзектілігі.Нарықтық қатынастар экономикасы ... ақша ... ... үлкен роль атқарады. Ақша
қаражаттары шаруашылық субъектідегі ... ... ... Ақша ... бақылау, дұрыс пайдалану және көбейту – бұл
субъектілердің және ... ... ... ... ... ... қаражатты басқару қаржы нарығындағы өте күрделі қиындықтарға
байланысты үлкен мәнге ие. Бәсекеге қабілеттілік технологиялық процесстерді
заманға сай ... мен одан әрі даму үшін ... ақша ... ... ... ... ... олардың баламаларын дұрыс ашып көрсету
мен сыныптау компанияның өтемпаздығын дәл бағалау үшін ... ... ... мен ... ... өз қызметі барысында
басқа заңды және жеке тұлғалармен қарым-қатынас жасайтындаға белгілі. Сол
уақыттардағы операциялардың барлығы дерлік ақшамен есеп ... ... ... ... ... қажет етеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – кәсіпорындардағы ақша ... ... ... ... сервис» ЖШС-нІң ТЕХНИКО –ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1. ХҚЕС бойынша бухгалтерлік ... ... ... ... ... қол ақшаларының сипаттамасы
Әлемдік глобализациялау жағдайында ел ... ... ... етіп анықтаған Қазақстан Республикасының экономикасының бәсекеге
қабілеттілігін қамтамасыз ету қажеттілігі уақыт өте келе ... ... ... ... бұл ... Қазақстан экономикасының өмір сүру
мәселесі ... ... ... ... даму мен ... үшін ... ... тәжірибені таңдау ғана деп белгіледі.
Экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің және ... ... ... ... есеп пен ... есеп ... ... стандарттарға сәйкестілігі болып саналатынын атап
өту қажет. Бұл ... ... ... ... есеп ... ... ... себеп болған жоқ – бұл белгілі-бір ... ... ... ... норма, ал қазіргі стиль қорды
интеграциялауға, экономиканың қарқынды дамуына негіз ... ... ... есеп ... біркелкі түсіну үшін қажет.
ҚЕБХС – қазақстандық ұжымдардың инвестициялық ... ... ... ... ... және ... барлық
экономикасының салдары ретінде, ал ҚЕБХС білу және ол бойынша жұмыс істеу –
тек қана қазіргі кездегі ... мен ... ... ... ... ... сапалы ерекшелігі. Осылайша, Қазақстан талай онжылдықтар
бұрын жасаған таңдауы, Қазақстан ... даму ... ... жариялаған
кезде өзінің тіршілікке қабілеттілігін көрсетті. Бухгалтерлік есеп ... есеп ... ... ... және ... көшу ... ... алған кезден басталып, ҚР Президентінің 1995 жылдың желтоқсан
айында қол қойған ... есеп ... ... ... ... кейін БЕХС-на (Бухгалтерлік есептің Халықаралық стандарттарына)
жуықталған немесе осы стандарттар негізінде құрылған ... ... ... ... ... ... мамандығының жаңа
философиясына бейімделуіне және «есепшінің» ойының қайта ... ... ... экономикаға көші кезінде БЕҚС белгілі рөл атқарғанын айтып
өтуіміз ... ... ... экономикасын көтеру және құнды қағаздар
нарығының даму жағдайлары, сонымен қатар құрылған әлемдік тенденция ... және ... ... ... ... болды.
Өмір болмысына сүйенер болсақ, ҚЕБХС-на экономиканың нақты секторының
көшуінің бұрын бекітілген мерзімдері шындыққа ... ... ... ... ... Бұл ... ... ҚЕБХС-на концептуалды өзгертулер
енгізу аяқталған кезде басталатын 2006 жыл ҚЕБХС-на көшу үшін оптималды деп
анықтаған, экономикасы жағынан дамыған ... ... ... және ҚЕБХС
бойынша Комитеттің пікірімен расталады.
Бірақ, белгілі болғандай, ... ... ... және ... ... ... ... өзгертіліп тұруын қажет етеді. Сондықтан, әлемдік
экономикада апробацияланған ең ... ... ... отырып, белгілі-
бір этапта осы процесске интеграцияланып, дамуымыз керек. Осыған ... ... үшін – 2005 ... 11 ... және ... ұжымдар үшін
– 2006 жылдың 1 қаңтары көшудің нақты ... ... ... ... 11 ... №526-11 қол қойған, «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық
қорытынды есеп беру ... ... ... ... кейбір заң
актілеріне өзгертулер мен ... ... ... ... ... ... ... бастама жасады.
Қазақстан ұжымдары ҚЕБХС (IFRS) 1 сәйкес көшуді жүзеге ...... ... ... тікелей көрсету және сөзсіз жария ету
жолымен, ... рет ... ... есеп ... Халықаралық
стандарттарын қабылдау. Осы көрсетілген стандарт ... ... ... ... үшін жіберілу орыны болып саналатын, қаржылық қорытынды есеп
берудің Халықаралық ... көшу ... ... бойынша бастапқы
балансты құруды талап етеді. Бұл жағдайда, ұжым ҚЕБХС бойынша өз балансын
ҚЕБХС /2/ ... ... ... ... есеп беру ... ... емес деп айтып өтуге міндеттіміз. Яғни, 2005 жылдың 1 қаңтарынан
бастап көшетін ұжымдар (акционерлік ... 2004 ... БЕҚС ... ... есеп ... ... пакетін құрып, бухгалтерлік ... де, ... ... тек қана ... ... ... ... ҚЕБХС
сәйкес ұжымдар есеп жүргізу үшін, бастапқы баланс ретінде ... ... ... бойынша қайта есептейді. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... ҚЕБХС бойынша алғашқы
қаржылық ... ... ең ... бір ... ... сәйкес салыстырмалы
ақпарат енгізілу керек. Осылайша, ұжым 2005 жылдан бастап ҚЕБХС ... ... ... құрады және 2005 жыл ҚЕБХС сәйкес көшу, түзетулер
енгізу және салыстыру көрсеткіштері жылы болып табылады. ... ... ... 2005 ... есеп ... ... бойынша алғашқы қаржылық қорытынды
есеп емес, 2006 жылғы ... есеп ... ... ... ... ... қайта есептеу кезінде таңдап алынған ұжымның есеп
саясаты сонымен қатар, ҚЕБХС бойынша ... ... ... есепте
ұсынылған барлық мерзімдерде (яғни 2005 және 2006 ... ... Бұл ... есеп ... ... 2006 жылдың 31
желтоқсанына дейінгі ... (2005 ж. ... ... ... мен ... ... қорытынды есепті, қордағы
өзгерістер туралы қорытынды есеп және ... ... ... ... ... ... ... бойынша алғашқы қаржылық қорытынды
есептің (2006 жылдың 31 ... ... ... 2007 ... 31
желтоқсанына дейін) және ақпаратты ашудың (2005 ... ... ... ... мерзімінде күшіне енген деп табылатын, әр
Халықаралық стандарттың талаптарына сай болу ... 2006 ... 1 ... ... көшетін ұжымдар БЕҚС сәйкес 2005
жылға есеп пен қаржылық қорытынды есепті ... ... ... 2005 ... ... сәйкес бастапқы баланс ретінде және 2006 ... ... ... есеп ... ретінде қайта есептейді, 2007 ... ... ... ... мерзім ішінде ҚЕБХС бойынша алғашқы толық
қаржылық қорытынды есепті және 2006 ... ... ... Бұл жағдайда, ҚЕБХС бойынша алғашқы қаржылық қорытынды есепке
жоғарыда айтылған акционерлік қоғамдар үшін ... дәл ... ... көшу – бұл маңызды қадам екенін және арнайы дайындықты талап
ететінін айтып өтуге ... ... ... ... ... бірі ... ... түсінетін және пайдаланатын мамандардың жетіспеушілігі болып
табылады. Бүгінгі күні еңбек ... ... ... мен
аудиторлардың дефициті байқалады, ал ҚЕБХС-на көшуге байланысты бұл ... ... бара ... ... ... қазіргі бухгалтерлер мен
аудиторлардың деңгейі өте төмен, қазіргі заманға сай стратегиялық түрде
ойлау қабілеті бар ... ... тек қана ... ... мемлекеттік қызмет пен ғылыми-ұстаздық ортада да ... ... ... теориялық материалды шаруашылық ... шын ... ... ... ... ... Ал бұл ... дайындалған бітірушілердің көбеюіне әкеліп
соғады. Мамандардың жетіспеушілігінің ... ...... ... ... ... Жаңа білім беру стандарттарын және
мемлекет экономикасының ... ... ала ... ... ... және ... ... базалық оқулықтармен толық жабдықталмағаны
да болашақ маманнның тууында өз рөлін ... ... ... ... саласын бүгінге ешкім
аккредиттемейді. Көптеген ақысы жоғары дайындық курстары «өз ... ... Олар ... бағдарлама бойынша не үшін және ... ... – бұл ... ... ... ... жоқ. ... мемлекет
реттейтін аттестацияның жоқтығы қызметке алынатын маманнның титтей болса да
өз мамандығын дәлелдейтін мүмкіндігі бойынша алуға ... ... ... ... ... ... ... есеп бойынша түрлі курстардың
«сертификаттары» бағаланып жүр.
Көшу мерзімінің негізгі проблемасы болып негізі мазмұнының ... жоқ ... да, ... орыс ... ... ... Заңдарында қолданылатын терминологиясына сай келмейтіндігі. Бұл
жағдайда заңдардың түрлі келіспеушіліктер жағдайларында интерпретациясы
кезінде қиыншылықтар ... ... ... Осыған байланысты, сонымен қатар
маманданған қоғамдардың рөлін көтеру ... ... № 351 ... ... бухгалтерлік есеп пен аудит мәселелері бойынша
Эксперттік кеңес ... Бұл ... ҚР ... ... ... ... болып табылады. Оның құрамына осыған
байланысты министрліктер, ... ... ... ... өкілдері,
сонымен қатар бухгалтерлік есеп пен аудит саласында үздік ... ... ... негізгі бағыттары - бұл Қазақстанда Халықаралық ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп
стандарттарын, аудит стандарттарын және коллегиалды қарастыруды және шешуді
талап ететін бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... ... ... ... өзгерту және бас тарту бойынша
әдістемелік ұсыныстарды бекіту бойынша кеңес беру.
Бүгінгі таңда бухгалтерлік есеп және ... ... ҚР ... ҚЕБХС-
рын қолдану бойынша әдістемелік ұсыныстарын мемлекеттің алдыңғы қатардағы
аудиторлық компанияларын және ... ... ... ... Бұл жағдайта айтып өтетін бір жәй, ҚЕБХС ... ... ... ... ... ҚЕБХС ұжымға маневр жасау құқығы
шегінде берілетін рамалық шарттарды ... ... ... ... есеп ... ... жасап жатқан ортасымен анықталады. ... өз ... өз ... өз ... ... ... Дәл ... есеп жөнінде де айтуға болады.
Қазақстандағы бухгалтерлік есеп ортасын структурасында қазып шығаратын
салалары басым, бүгінгі экономиканың ... ... ... қатар,
көптеген үлкен өнеркәсіптер, акционерлік қоғамдар мемлекеттің қатысуымен
құрылғанын айтып өтуіміз керек. Бұл меншікті ... ... ... ... олардың бухгалтерлік есеп және қорытынды есеп беру жүйесіне
жоғары назар аударуын ... ... ... ... ... ... ... ортасын есепке ала отырып және шын ... кең ... ... әдістемелік ұсыныстарды өңдеу
қажеттілігін тудырады. Негізгі 33 ... ... ... ... ... ... ... болжанған.
Осыған орай, еліміздің бухгалтерлері мен аудиторлары алдында үлкен және
қиын мәселелер мен осы процесс үшін ... тұр. Өз ... ... есеп пен ... ... нормативті реттейтін және
саясатын анықтайтын Қаржы министрлігінің бухгалтерлік есеп пен ... ... бар ... және барлық мүмкін
ресурстарды мобилизациялау арқылы Мемлекет Басшысы мен ... ... ... ... «Транс Техно Сервис» ЖШС-нің технико-экономикалық
көрсеткіштері
«Транс Техно Сервис» ЖШС (бұдан әрi - Қоғам) ... ... 100% ... ... ... ... жүйелерін құру және
олардың өзара iс-қимылын ұйымдастыру ... ... ұйым ... ... ... ақпараттық кеңiстікті дамыту және
"Ұлттық ақпараттық ... ... ... құру ... ... ... 2000 ... 4 сәуірдегі N
492 қаулысына сәйкес құрылды. ... ... ... ... ... Республикасы Үкiметінің 2000 жылғы 5 қазандағы
N 1501 қаулысымен оған ... және ... ... жабық акционерлiк қоғамының қосылуы жолымен Қоғам қайта құрылды.
Қазақстан Республикасы ... 2003 ... 22 ... ... акцияларының мемлекеттiк пакеттерiн иелену және
пайдалану құқығын Қазақстан ... ... және ... ... ... саласындағы Ұлттық оператор ... ... ... 2004 ... 16 ... N 44 қаулысына сәйкес
Қоғам ақпараттандыру саласындағы Ұлттық оператор болып ... 1 ... ... ... әдiлет департаментi Қоғамды қайта тiркедi
(тiркеу N9223-1901-АО).
Қоғам қызметiнiң негiзгi мәнi коммуникациялық орта мен ... ... ... ... ... ... ... пайдаланудағы
ақпарат базасын қалыптастыру, сондай-ақ ... ... ... болып табылады.
Ұлттық оператор ретiнде Қоғамның ақпараттандыру саласындағы негізгі
қызметi:
- ... ... ... өзара iс-қимылын, олардың әлемдiк
ақпарат ресурстарына және ақпарат ... ... ... ... ... ақпарат жүйелерiн ... ... ... ... жеке және ... тұлғалардың ақпараттық талабын қанағаттандыру
мақсатында олардың жалпыға қолжетiмдi ... ... ... үшін ... ... ұйымдастыруды қамтамасыз ету;
- мемлекеттiк ақпарат ресурстары мен ақпарат ... ... ... ... ету ... ... алға қойған мiндеттердi тиiмдi және сапалы орындау, Ұлттық оператордың
функциялары мен өкiлеттіктерiн iске асыру мақсатында 2003 ... ... ... ... негiзгі бөлiмшелердi қамтитын құрылымыжұмысiстейдi:
1)орталықаппарат;
     2)өндiрiсдепартаменттерi;
     3) Алматыфилиалы;
4) өңiрлiк орталықтар.
Ұлттық оператордың мiндеттерiн қамтамасыз ету үшін Қоғам ... ... ... ... iстейдi: Ақпарат жүйелерiн сервистік
сүйемелдеу ... ... ... ... ... Жобаларды әзiрлеу және басқару департаментi, ... ... және ... ... Алматы филиалы және
15өңiрлікорталықтар.
Алматы филиалы және аймақтық орталықтар компьютерлiк, желілік ... ... ... ... ... ... ... республикалық салық комитеттерінің ақпарат жүйелерiн сүйемелдеу
мен оларға әкiмшілік етудi ... ... ... ... ... аппарат басқарудың әкiмшілiк тұтастық екенін бiлдiредi ол Қоғамға
жалпы басшылықты жүзеге асырады, даму стратегиясын, ... ... ... ... мемлекеттік органдармен, мемлекеттiк емес
құрылымдармен және халықаралық ... ... ... ... Қоғам
мүддесiн бiлдiредi.
Орталық аппарат бөлiмшелерi Қазақстан Республикасының ұлттық ақпарат
инфрақұрылымын қалыптастыру мен дамытудың ... ... ... ... ... әрi - ... ... жасасқан шарттарды,
мемлекеттiк органдардың ақпарат жүйелерiне ... ... ... ... ... және ... ... көрсетулер жөнiндегi
шарттарды жалпы сүйемелдеуді жүзеге асырады.
Орталық аппарат ... ... ... және ... ... органдарға қаржылық және өндiрiстiк есептіліктi ... ... ... ... саны 2009 ... 1 қаңтарға 250
қызметкердiқұрады.
Жоспарланған жұмыс көлемiн орындау мақсатында қызметкерлердiң штат санын
2010 жылы - 381 ... ... ... - 428 ... ... 2012 жылы ... бiрлiкке дейiн ұлғайту жоспарланып отыр.
     Компания алдына қойылған мiндеттердi орындауға ... ... ... ... оны басқарманың негiзгi төрт
органы:
- жоғары ... - ... ... жиналысы;
- басқару органы - директорлар кеңесi;
- алқалық атқарушы орган - басқарма;
- бақылаушы орган - аудит секторы ... ... 1 – ... ... Сервис» ЖШС-нің технико-экономикалық көрсеткіштерін
талдау*
|Көрсеткіштер ... |2008 ж. |2009 ж. ... |Өсу |
| ... | | |(+, -) ... |
| | | | | |(%) ... ... ... ... |146119,10 |7551,20 |5,45% |
|түскен табыс | | | | | ... ... ... ... |5773,60 |5,07% |
|қызметтің өзіндік | | | | | ... | | | | | ... ... |Мың.тг ... ... |1777,60 |7,19% ... ... ... |597,72 |1036,58 |438,85 |73,42 ... ... | | | | | ... емес ... |70,13 |73,23 |3,10 |4,42 ... ... | | | | | ... | | | | | ... |Мың.тг |24068,85 |25404,50 |1335,6 |5,55 ... | | | | | ... ... ... |667,85 |1109,80 |441,95 |66,18 ... табыс | | | | | ... |% |0,217 |0,222 |0,00 |2,01 ... ... |237,00 |250,00 |13,00 |5,49 ... саны | | | | | ... ... ... |1165,48 |1064,06 |-101,43 |-8,70 ... ... құны | | | | | ... ... ... |0,40 |0,73 |0,33 |82,02 ... ақы қоры ... |124650,00 |131640,00 |699,00 |5,61 |
|Бір жұмысшының |Мың.тг |520,29 |520,66 |0,06 |0,12 ... ... саны | | | | | |
* ... қаржылық есеп беру формалары
      Қоғам қызметiне жалпы басшылықты Басқарма төрағасы (Президент) жүзеге
асырады, ол басқарудың дара ... пен ... ... ... ... ақпараттандыруда мемлекеттік саясат жүргiзудi қамтамасыз
етедi. Қазақстан ... ... ... арналған индустриалдық-
инновациялық даму стратегиясын (бұдан әрi - ... iске ... ... ... ... ... ... дамыту
жөніндегі iс-шараларға қатысуы жоспарлануда. Ақпараттық технологиялар
саласында Қазақстан қызметін ұсыну үшін ... ... (2004 ... ... ... ... ... мiндеттерiн
iске асыру жөніндегі iс-қимыл жоспарының шараларына сәйкес, ... ... ... 2003 жылғы 18 тамыздағы N 19 хаттамалық
шешімін орындау үшін ... ... ... ... ... ... ... бөлiнген шығындарға және ақпарат
жүйесiнің тиiмдiлігіне талдау жүргiзілдi.
Жүргiзiлген талдау нәтижесiнде ақпараттандыру саласындағы мемлекеттiк
органдарды жоспарлау мен нормативтеу ... ... ... ... ... органдар үшін әзiрленген құжаттама (техникалық
құралдармен қамтамасыз етушілік ... және ... ... ... iске асыру жөніндегі iс-шараларды
жоспарлау жөнiндегi нұсқаулық) 2005 жылға ... ... ... ... iс жүзiнде қолданылды.
Мемлекеттік бағдарламаны iске асыру кезiнде ... ... ... ... ... жұмыстар атқару мен жобаларды басқару
мониторингін жүргiзедi. Мемлекеттік ... жеті кіші ... ... ... ... деректердi электрондық алмасу
стандарттарын құру, электрондық коммерциялар, аукциондар мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
ақпарат жүйелерін интеграциялық, мемлекеттiк ... ... ... даму мониторингі) iске асыруды көздейдi. 2003 жылғы
1 қарашадағы жағдай бойынша Қоғам Мемлекеттік бағдарламаны iске ... ... есеп ... ол ... ақпарат инфрақұрылымын қалыптастыру
мен дамыту жөніндегi жұмыстар мен Қазақстан Республикасының ақпараттық
қауiпсiздiгiн ... ... ... ... ... қызметті
үйлестіру жөнiндегi комиссияның 2003 жылғы 4 желтоқсандағы отырысында (N17-
52/И-693 ... ... ... алынды.
Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2001 ... 16 ... ... Қазақстан Республикасының ұлттық инфрақұрылымын
қалыптастыру мен дамытудың мемлекеттiк бағдарламасын iске асыру ... 2001 ... ... ... ... ... ... тiркелiмiн дамыту мен сүйемелдеу, Қазақстан
Республикасы Үкiметiнiң Beб-сайты жөніндегi Мемлекеттiк ... ... ... ... жүйесi мен Мемлекеттiк деректер
базасы ("Жеке ... ... ... және ... ресурстары")
жобаларын басқаруға қатысу жөнiндегi iс-шараларды жүзеге асырып отыр.
Қоғам Қазақстан Республикасының ... ... ... әрi - ... ... ... бағдарламасын әзiрлеу жөнiнде жұмыстар
жүргізді. Қазақстан Республикасында "электронды үкiмет" қалыптастырудың
2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы ... ... 2004 ... 10 ... N ... ... ... бағыттарының бiрi ақпараттық технологиялар
саласында жетекші халықаралық IT-компанияларымен ... ... қою ... ... ... Siemens AG компаниясымен, D21 (Германия)
Қоғамымен, Crimson Logic-пен, Молдова ... ... ... ... ... ... Samsung ... қол қою жоспарлануда.
Қазiргi таңда ведомствоаралық ақпарат жүйелерiнде түрлi қатынас орын алып
отыр, бiрқатар мемлекеттік органдарда ақпараттандыру жөніндегі ... ... ... ... орын ... ... ... өзара
байланыссыз бағдарламалық өнiмдер ... ... ... органдарда
деректер берудiң бiрыңғай желісінің жоқтығы, ведомствоаралық ... ... ... ... базаның дайын болмауы,
қажеттi жіктеуiштердiң ... т.б. ... ... ... ... ... негiзгi мақсаты электрондық үкiмет құру ... ... ... ... табылады.
     Осыған байланысты алда тұрған кезеңнiң негізгі мiндеттерi:
қазiргi заманғы технологияларды қолдана отырып Қазақстан ... ... ... қалыптастыру, оның ішінде е-Үкіметтің
инфрақұрылымын құру, iске асыру және ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк органдардың
ақпарат жүйелерiне жүйелiк-техникалық қызметтер ... мен ... ету, ... қызметтер көрсету үшін қоғамның cepвис
орталықтарын қалыптастыру болып табылады.
     Ақпараттандыру саласында Мемлекеттік ақпарат ... ... ... ... ету ... ... оператордың қызметiне сәйкес
олардың әлемдiк ... ... мен ... ... интеграциялануы,
ведомствоаралық ақпарат жүйелерiн пайдалану мен сүйемелдеудi қамтамасыз ету
және тиiстi өкілеттiктердi iске асыру үшін ... алға ... ... негiзгi бағыттарды дамыту жолымен қол жеткiзудi жоспарлап отыр:
ақпараттық технология саласында алдыңғы қатарлы халықаралық ... ... және ... ... ... және жоғары
бiлiктi ұжым қалыптастыру; ... ... ... ... ... ... базасын қалыптастыру мен жетілдiруге
қатысу; мемлекеттік органдардың қолданыстағы және ... ... ... ... ... ... ... бағыттарының бiрi
ақпараттандыру саласындағы ... ... ... ... ... қою ... табылады.
Халықаралық байланыстарды кеңейту, ... ... ... жобаларға қатысу және т.б. арқылы ақпараттық
технологиялар ... ... ... ... ... ... қоғамға неғұрлым қолайлы кешендiк шешімдердi iске
асыру үшін ұсыныс жасауға, ... ... мен ... ... ... ... ... бередi.
1.3 «Транс Техно Сервис» ЖШС-нің есеп саясаты
Мақсатта 2005 жылы ақпараттандыру саласындағы: ... ... ... ... саласындағы құқықтық қатынастарды; ЭҚА БЖ
қызметiнiң регламентiн; ақпараттандыру саласындағы ... ... ... ... келтiрудi реттейтiн
бiрқатар нормативтік құқықтық актiлер ... ... ... ... ... ... ... қызмет ететiн ақпараттандыру жөніндегі
ТК-34 техникалық комитет ақпараттық ... және ... ... ету ... стандарттар әзiрлеу жөнiндегi
жұмыстарды жалғастыруды жоспарлап ... ... ... ... сапалы орындау үшiн 2005 жылы
басқарушылық шешімдердi ... мен ... ... ... ... ... ... сапалы сертификат алу жөнінде ... ... ... ... ... бiрi ұлттық ақпарат
инфрақұрылымын (ҰАИ) ашық ... ... ... ... iске ... ... ақпарат инфрақұрылымның (Global
Information Infrastructure - GII) бөлiгi ретінде бiрте-бiрте дамыту, сондай-
ақ бағдарламалық ... мен ... ... ынталандыру
болып табылады.
Қоғам қызметi Стратегияның ақпараттық технологиялар саласындағы мынадай
негізгi бағыттарын дамытуға жәрдемдесетiн болады:
ҰАИ дамуына жәрдемдесетін ашық және ... ... ... база ... ... ... ... субъектілерінің, қоғамдық ұйымдардың
және Қазақстан Республикасы мемлекеттiк органдарының ... ... ... қамтамасыз ету; мемлекеттiк органдар порталдары мекемесiн,
мемлекеттік деректер базасын және ... ... ... ... ... үкіметті әзiрлеу және енгізу мемлекеттiк құралдар мен
ақпараттандыру жүйелерін стандарттау, ... және ... және ішкі ... жаңа мүмкіндіктерін барынша пайдалануға
мүмкiндiк беретін электрондық коммерцияның кең ауқымын ... ... ... алу ... ... аукциондар мен тендерлер
тетiгiн енгiзу; электрондық оқу мекемелерi мен ... ... ... ... бiлiм ... ... бағдарламалық құралдар мен софт-
технологиялардың ұлттық индустриясын дамытуды ... ... ... ... ... ... iске асыру мен
ақпараттандыру ... ... ... ... трансұлттық және
iргелi шетелдiк компаниялармен қатынастарды кеңейту мен ... ... ... әрбiр кезеңінде дұрыс стратегия мен
тактиканы жүзеге асыру, атқарушы, заң шығарушы билiктердiң және ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдар
мен азаматтарды - барлық процеске қатысушыларды ... ... және ... ... ... үшін ... Қазақстан Республикасының
"электрондық үкiмет" инфрақұрылымын ... ... ... жұмыстарды жалғастыруды жоспарлап отыр.
Ел ауқымында Интернет-технологияларға көшу ... ... ... ... ... ... ... және елеулi қаржылық
шығындар мен өзара байланысты саяси, құқықтық әкiмшiлiк пен технологиялық
мәселелердiң тұтастай кешенiн шешудi ... ... ... процесс болып
табылады.
Үкiметтiң тұжырымдамасы мемлекеттік ... ... ... ... ұйымдастырушылық, ... ... ... айқындайды және әкiмшiлiк реформа ... ... ... ... ... ету ... ... қатысуымен е-Үкіметке көшудiң стратегиялық мақсаттарына қол
жеткiзу үшін мынадай міндеттердi шешу ...    ... ... мен ... ... ... ... iстеуге мүмкiндiк беретін нормативтiк-құқықтық және әдiстемелiк база
жасау;
    -   ақпарат ресурстары мен мемлекеттік ... ... ...   ... ... ... мен ... көрсетулерге (қаражатының
болуы, даярлығы мен бiлiм деңгей, жас шамасы мен ... ... ... ... ... ... орталықтар құру;
   -   ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласында кәсiби бiлiм ... ... ... ... ... ... құрудың әлемдiк тәжiрибесiн назарға ала отырып,
мемлекеттік органдардың ақпарат жүйесi мен басталған жұмыстардың жай-күйiн
ескере отырып, ... ... iске ... ... ... жоспарлануда. Үкiметтiң 1-шi кезеңiн iске асыру жөніндегі дайындық
жұмыстары 2004 жылдан-ақ басталады.
Ұйымның ... есеп ... ... ... мен қажеттілігі
бухгалтерлік есеп пен басқа екінші деңгейлі нормативтік құжаттар бойынша
баптарда қарастырылған бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп туралы»
Қазақстан Республикасының заңы мен ... есеп ... ... есеп ... ... ... бұйрық немесе жарлық бойынша
қажетті құжаттар тізімін бекітуі керек екендігі көрсетілген. Бұл ... ... ... ... ... есептің уақытылы және есеп берудің толық ... ... ... ... есеп ... ... ... синтетикалық және
аналитикалық шоттардың жұмыс жоспары;
• Алғашқы есеп құжаттарының типтік нысандары;
... ішкі ... ... есеп ... ... ... ... пен міндеттемелерді бағалау әдістері;
• Құжат айналымы ережелері мен есеп ақпараттарын өңдеу технологиясы;
• Шаруашылық операцияларды бақылау тәртібі;
• Бухгалтерлік есепті ұйымдастырудағы қажетті ... ... ... есеп ... сол ұйымдағы бухгалтерлік есептің
маңызды мәселелерінің бірі.
Ұйымның есеп саясатын таңдауы мен негізделуіне келесі ... ... ... ... ... мен ... –ұйымдастырушылық нысаны;
• Салалық қызметінің түрі;
• Қызметінің көлемі, жұмысшылары мен қызметкерлерінің орташа ... және тағы ... ... салу ... мен арақатынасы;
• Қаржы-шаруашылық қызметі мен даму стратегиясы;
• Ұйымның ақпараттық қамсыздандыру жүйесі;
... ... ... ... ... ... біліктілігі және басшылардың
экономикалық батылдылығы, ынталылығы мен ... ... ... ... ... іске асыру үшін таңдап бекіткен есеп
саясаты толықтылық, уақыттылық, сақтық, қарама- қайшылықсыздығы ... ... сай болу ... ... ... ... қарастырайық:
Толықтылық. Кәсіпорынның таңдап алған есеп саясаты оның ... ... ... ... етуі ... ... шаруашылық әрекеттерінің фактілері бухгалтелік
есеп беруде уақытында ... ... ... ... ... ... ... тіркеу барысында кешіктірілмейді немесе орындалмай тұрып
есепке ... ... есеп ... бухгалтерлік есепке алынуға тиісті
кірістер мен табыстарға қарағанда, ... ... ... ... ... мен ... ... бейнелеуге дайын болуды
қамтамасыз ету керек, яғни есепке ... ... ... нақтылы мүмкіндік
бар болатын кірістері алынады.
Қарама – ... ... ... ... әр ... ... күніне айналымның талдамалық есебі мен шоттар ... ... есеп ... ... ... ... ... Кәсіпорынның есеп саясаяты бухгалтерлік есепті орынды және
үнемді жүргізуді қамтамасыз етуі керек.
Кәсіпорынның есеп ... ол ... ... ... ... ... және оны құраушы әдістемелік, ... ... ... ... ... ... жағына мына элементтер кіреді: мүлік пен
міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... есептеу әдістері, табысты есептеу әдістері және тағы сол
сияқты.
Осылайша белгіленген заңға сәйкес кез ... ... ... ... ... ... есеп ... құрастырған уақытта төменде аталған бухгалтерлік
есептің негізгі әдістемелік аспектілерін айқындауы ... ... ... ... ... ... ... Материалдық емес активтеріне амортизациялық аударым сомасын есептеу
және оларды есептен шығару жолдары.
• Шығындарды топтау мен ... ... ... ... ... ... және өнімнің өзіндік құнын есептеу, яғни
калькуляциялау жүйесі.
• Жанама шығындарды анықтау және ... ... ... тарату
әдісі.
• Дайын өнімдерді кіріске алудың есебі.
• Аяқталмаған өндірісті анықтау және бағалау жолдары.
• Материалдық қорларды бағалау әдістері.
• Негзгі құралдарды ... ... ... ... ... ... айырманы есептеу.
• Тағы да басқалар.
Өндірістік шығндарды есептеу мен өзіндік ... ... ... ... ... және ... ... циклдің ұзақтығына, өнім түріне, оның күрделілігіне, өндірістің
түрі мен сипатына байланысты байланысты кәсіпорындар шығындарды ... өнім ... ... ... ... ... ... алады:
• Нормативтік әдіс
• Өндірістік сатысы
• Тапсырыстық әдіс
Жанама шығындарды ... ... ... ... ... шығындарды тарату базасы ретінде кәсіпорын мына төменде аталған
әдістерді пайдалана алады:
• Өндірістік жұмысшылардың еңбекақысын ... ... ... ... ... ... сомасы;
• Материалдық шығындардың сомасы;
• Сметалық мөлшерлеме;
• Өткізілген өнім көлемі.
• Аяқталмаған өндірістің ... және ... ... ... өндіріс былайша бағаланады:
• Нақты немесе ... ... құн ... ... шығындар бойынша;
• Жұмсаылнған шикізаттар мен матераилдың құндары бойынша.
Өнімнің бір ғана ... ... ... бухгалтерлік балансында
аяқталмаған өндіріс нақты жұмсалған шығындар бойынша есептелінеді.
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру ... ... заңы ... ... ... есепте
қолданылатын тіркемелердің мазмұны және бухгалтерлік ішкі есеп ... ... ... ... есеп ... осы ұйымның құрылған уақытында дайындалады. Оны
дайындаумен кәсіпорынның басшысы өзінің ... ... ... ... есеп ... есеп беру ... қабылданған барлық
пункттерінің мазмұны толық ашылып жазылады.сонымен қатар әр ... ... ... ... ... ... немесе қандай заң негізінде
есеп саясаятының дайындалғандығы көрсетіледі. ... ... ... есеп ... ... ұйымның ішкі құжаттары негізге
алынған болса міндетті түрде ол туралы түсініктеме берілуі қажет.
Кәсіпорынның есеп ... ... ... осы ... ... , яғни ... өкім ... қаулылармен ресімделіу қажет.
Ұйымның қабылдап бекіткен есеп ... сол ... ... ... ... Оған ... ... мынадай жағдайларда жүргізілуі
мүмкін:
• Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және ... есеп ... ... ... сәйкес;
• Бухгалтерлік есеп бойынша нормативтік ... ... Жаңа ... есеп ... ... ... және ... бухгалтерлік есепті жүргізу жолдары ұйымның есеп саясатының
дайындалған кезінде таңдалып алынады. Бұл есеп ... ... ... ... ... ... ... қарамастан
қолданылады. Ұйымның филиалдарының, еншілес және тәуелді серіктестінің және
тағы басқа бөлімшелерінің өзіндік бухгалтерлік есеп ... ... ... есеп ... ... ... ... түсініктеме жазуларында жыл бойы орындалған жұмыстар бойынша
жасалынған қаржылық талдаудың мәтінімен ... ... ... есеп
туралы шығарылған шешім әжне таза табысты бөлу тәртібі жазылады. Сонымен
қатар осы түсініктеме ... ... ... ... ... ... жазылады.
2. «Транс техно сервис» ЖШС-нің АҒЫМДАҒЫ ЖӘНЕ ... ... ... Ақша ... ... ... маңызы және шаралары
Ақша қаражатттары бұл – кассадағы және банктегі ... ... ... қаражаттарына, оның эквиваленттеріне нақты ақшалар және ... ... ... ... қаражаттарының эквиваленті деп – ақша қаражаттарының эквиваленті деп
ақша қаражаттарының ... бір ... жеіл ... ... ... ... қаупіне аз ұшырайтын қысқа мерзімді, өтімділігі жоғары
салымдарды айтады.
Ақша легі деп – ақша ... мен ... ... ... мен шығуын айтады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ақша ... ... бір нақты ақшаларынан, есеп айырысу, валюталық шоттарындағы және
банкте ашылған арнайы шоттардағы ... ... ... ... басқару қаржы нарығындағы өте күрделі қиындықтарға
байланысты үлкен мәнге ие. ... ... ... ... сай жаңғырту мен одан әрі даму үшін фирмадан ақша қаражатын талап
етеді. ... ... ... олардың баламаларын дұрыс ашып көрсету
мен сыныптау компанияның өтемпаздығын дәл ... үшін ... ... ... мен ... ... өз қызметі барысында
басқа заңды және жеке тұлғалармен қарым-қатынас жасайтындаға белгілі. ... ... ... дерлік ақшамен есеп айырысу белгілі бір
заңға сәйкес жүргізілуді ... ... ... ... ... ... мен ұйымдар ақшалармен есеп айырысу операцияларын Қазақстан
Республикасының Ұлттық банк ... ... ... мен ... сәйкес
жүргізіп отырады. Кәсіпорындар мен ұйымдарда ақшалар арқылы есеп ... ... ... ... ... ... ... Ақшалар арқылы есеп айырысу операцияларын толық және уақтылы ... ... ... мен ... ... ... және олардың
тиімді пайдалануын бақылау;
• Есеп айырысу, төлеу тәртібін бақылау, кәсіпорын ақшаларының ... мен ... ... дұрыс есептеу.
Қазіргі таңда ақшалар қозғалысын басқару қаржы нарығының күрделілігіне
байланысты маңызды мәселе ... ... ... ... қабілеттілігі –
кәсіпорындар мен ұйымдардың бүгінгі күннің талабына сай, алдағы уақыттарда
дамуына қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуін талап ... ... оның ... дұрыс ашып көрсету және жіктеу кәсіпорын қызметінің
нәтижесін дұрыс бағалау үшін ... ... тек қана ... ... міндеттемелерді орындау үшін
төлем жасауға қабілетті активтер есептеледі. Кәсіпорындар мен ұйымдардың
ақшалары олардың кассасындағы, есеп ... және ... ... аккредитивтеріндегі ақшаларынан, чектеріндегі ақшаларынан,
банктердегі арнаулы шоттарындағы ақшаларынан, сондай-ақ аударылған жолдағы
ақшаларынан құралады. Кәсіпорындар мен ... ... ... ... деп аталатын бабында осы жоғарыда аталған ақшалар
шоттарындағы ақшалардың барлық ... ... ... ... ... – бұл ... ұқсас, бірақ басқаша жіктелетін активтер
болып табылады. ... ... ... ... ... ... сертификаттар жатады. Түрлі ұсталымдар мен ... ... ... ... ... да ... ... ақшалар
шотында есептемейді. Ақша баламаларын кәсіпорынның есеп айырысу құралдары
ретінде қарастырудың қажеттілігі де жоқ. Көп ... ... ... ... ... есептейді.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың меншігіндегі ... ... ... ... мен ... ... ... үшін аванс
ретінде берілген ... ... мен ... ... ... ақшалар қатарына жатқызылмайды. Оларды бухгалтрлік
есепте дебиторлық борыштар ... ... ... кәсіпорынның иелігіндегі, яғни активті шоттың
қалдығындағы сомадан ... ... ... ... ... ... ... қалдық. Бұл сома қысқа мерзімді міндеттеме болып ... ... ... ... ... Овердрафт кәсіпорындар мен ұйымдардың
банк мекемесі арқылы ... ... ... ... есеп ... ... сомадан артық болған уақытта ғана пайда болады. ... ... ... ... болса, онда бөл сома кәсіпорының балансында
немесе өз алдында жасалған ... ... ... ... ... ... ... мен ұйымдардың басқа заңды тұлғалардың
бағалы қағаздарын сатып ... ... ... ... ... ... ... ол – бағалы қағаздар нарығы. Ал қаржылық
инвестициямен осы бағалы қағаздар нарығы тікелей ... ... ... ... ... қоғамдар, сақтандыру ... және ... емес ... қорлары, сонымен қатар басқа
да кәсіпорындар мен ұйымдар тіркелген. Осы жоғарыда аталаған ... ... ... да ... ... қағаздар нарығының потенциалды
қатысушылары қатарына жатқызылады. Олардың ... ... ... ... ... ... ... табылса, ал екіншілері инвестор
ретінде қызмет атқарады. Кәсіпорындар мен ұйымдарға жаңа ... ... ... өндірісті жаңғырту, қайта құру әрқашанда ірі капитал
салымын керек етеді. Ал ... ... ... үшін ... ... ... бола ... Сондықтан да кәсіпорындар мен ұйымдар қарыз
каптиталы нарығына несиелер мен ... ... ... мен ... ... онда ... бағалы қағаздар нарығы
пайда болады.
Іс жүзінде акция, облигация және басқа да бағалы қағаздарын шығару арқылы
капталды тартуды көздейтін ... ... ... деп ... ... ... олар ... қағаздарды иемданушілердің алдында белгілі ... ... ... ... кім ... ... бағалы қағаздар төмендегідей үш түрге
бөлінеді.
- мемлекеттік;
- муниципалдық;
- корпоративтік.
Мемлекеттік бағалы қағаздар – ... ... бүл түрі ... заң ... ... ... сыртқы және ішкі
қарыздарын қайтару мақсатында шығарылады. ... ... ... ... бұл
түрі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банк мекемесінен эмитенттелінетін бағалы
қағаз болып табылады. Үкімет өз атынан бағалы қағаздардың бұл ... ... ... ... тапшылығын қысқарту және инфляцияны
болдырмау жағын қарастырады. Осыған сәйкес Ұлттық банк ... ... ... қозғалысын реттеуді көздейді. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... облигациялары
- Мемлекеттік қысқа мерзімді қазынашылық міндеттеме
- Мемлекеттік орта мерзімді қазынашылық міндеттеме.
Муниципалдық бағалы қағаздар – ... ... ... түрі ... ... ... ... органдар шешімімен шығарылады.
Бағалы қағаздардың бұл түрін шығарудағы басты ... - ... ... салу үшін, бала бақшалар мен мектептер, тұрғын үйлер, жолдардың
жағдайларын жақсарту және тағы ... ... ... ... болып табылады.
Корпоративтік бағалы қағаздар – кәсіпорындар мен ұйымдардың заң күшіне
сүйене отырып, ... ... ... ... немесе шаруашылық
қызметін жүзеге асыру үшін шығарылатын ... ... ... ... деп ... Бағалы қағаздардың бұл түрін көп жағдайларда
акционерлік қоғамдар шығарып және олар ... ... ... ... ... ... екі топқа бөлуге болады:
• Ақшалай бағалы қағаздар
• Капиталды бағалы қағаздар
7 - «Ақша қаражаттарының ... ... ... ... есеп ... ... ) ХБЕСБ қабылдаған кезде ... ... ... ... мақсаты «Қаржы есептілігінің
халықаралық стандарттарына алғысөз», сондай-ақ ... ... ... ұсыну тұжырымдамалары» мағыналы мәтінінде оқылғаны жөн. Олар ... ... ... әдебиет болмаған жағдайда есеп саясатын таңдау
мен қолдану үшін негізді қамтамасыз етеді.
Кәсіпорынның ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын жасау қабілеті
мен олардың ... ... ақша ... ... ... қажеттерін бағалау үшін ... ... ... ... ... ақша қаражаттары мен
олардың баламаларын жасау қабілетін, сондай-ақ оларды уақытқа ... ... ... ... ... ... ... стандарттың мақсаты кәсіпорынның өткен кезең ішіндегі ... ... ... есеп беру арқылы ақша қаражаттары мен ақша
баламаларындағы өзгерістер туралы хабарлама ... ... ... ... онда ... ... ... инвестициялық қызмет ... ... ... ... ақша ... ... жүргізіледі.
Кәсіпорын осы стандарттың талаптарына сәйкес ақша ... ... есеп ... және оны ... ... берілетін әрбір
кезең үшін өзінің қаржы есептілігінің құрамдас бөлігі ретінде ұсынуы керек.
Осы стандарт 1977 жылғы шілде айында бекітілген ... ... ... ... ХБЕС-ын ауыстырады.
Кәсіпорынның қаржы есептілігін пайдаланушылар кәсіпорынның ақша
қаражаттары мен ақша ... ... ... мен ... ... ... танытады. Бұл кәсіпорын қызметінің сипатына
қарамастан және ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... қаржы мекемесінің жағдайына байланысты талап етіледі.
Кәсіпорындар олардың негізгі ... ... ... ... ақша ... ... мұқтаж болады. Олар ... ... ... ... ... өтеу ... ... кірісті қамтамасыз ету үшін ... ... осы ... ... кәсіпорындардан ақша қаражаттарының қозғалысы
туралы есеп беруін талап етеді.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ... ... ... қозғалысы туралы есеп оны қаржы ... ... ... ... кезде хабарлама береді, онда өзгеріп
отыратын жағдайлар мен мүмкіндіктерге ... үшін ... таза ... ... оның ... ... мен төлем қабілетін қоса ... және ... мен ... ... ... мен ... әсер ету қабілетін
бағалауға мүмкіндік береді. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы хабарлама
кәсіпорынның ақша ... мен ... ... ... ... пайдалы болады және пайдаланушыларға әр түрлі кәсіпорындардағы ... ... ... ... ... ... мен
салыстыру үшін үлгілерді әзірлеуге мүмкіндік ... Ол ... ... де әр ... ... ... ... туралы есептіліктің
салыстырмалығын жақсартады: хабарлама бірдей операциялар мен оқиғалар үшін
есептің әр алуан ... ... ... ... жояды.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы тарихи хабарлама жиі ... ... ... бөлудің және болашақ ақша ... ... ... ... пайдаланылады. Ол сондай-ақ
болашақ ақша ... ... ... ... ... ... кезінде және пайдалылық пен ақша ... ... мен ... ... ... арасындағы байланысты зерттеу
кезінде пайдалы болады.
Осы стандартта төменде көрсетілген ... ... ... Ақша ... ... ақша ... мен талап ету депозиттері
жатады.
- Ақша қаражаттарының баламалары – алдын ала белгілі ақша ... тез ... және ... құны ... ... ұшырайтын қысқа
мерзімді, жоғары өтімді салымдар.
- Ақша қаражаттарының қозғалысы - ақша ... мен ... ... және ... ... – кәсіпорынның негізгі, кіріс келтіретін қызметі
және инвестициялық қызмет пен ... ... ... ... ... - ақша ... ... жатпайтын ұзақ
мерзімді активтер мен басқа да ... ... алу мен ... ... ...... меншік капиталы мен қарыз
қаражаттарының мөлшері мен құрамындағы өзгерістерге әкеп ... ... ... мен ақша ... баламалары. Ақша қаражаттарының
баламалары инвестиция мен басқа да ... ... ең ... қысқа
мерзімді міндеттемелерді өтеуге арналған. Ақша қаражаттарының баламалары
ретінде ... үшін ... ақша ... ... ... сомасы
оңай айналысқа түсуге және құн өзгерісінің шамалы тәуекеліне ұшырауға тиіс.
Осылайша, әдетте инвестиция ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... үш ай немесе сатып алу күнінен бастап
одан аз мерзімі болған кезде ғана түседі. ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының баламалары болып
табылмағанда ғана, оларды өтеу күніне дейін көп ... ... ... акциялары болған және сатып алудың нақты күні ... ақша ... ... ... тасталады.
Банк қарыздары әдетте қаржыландыру жөніндегі қызмет ... ... ... ... ... ету ... ... кәсіпорынның ақша қаражаттарын басқарудың ажырағысыз бөлігі
болып табылады. Мұндай жағдайларда банк овердрафттары ақша ... ... ... ... ... ... ... шот бойынша
сальдоның оң сипатынан теріс сипатына жиі ретте өзгеріп тұруы банктермен
осындай ... ... ... ... ... қаражаттарының қозғалысына ақша ... мен ... ... болатын баптары арасындағы қозғалыс жатпайды,
өйткені бұл құрамдас бөліктер операциялық, инвестициялық ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның ақша
қаражаттарын басқарудың бөлігі болып табылады. Ақша қаражаттарын ... ... ... ... ақша ... инвестициялау
жатады.
2.2 Ағымдағы және корреспонденциялық шоттардағы қолма қол
ақшалардың ... ... ... қаржы нарығындағы өте күрделі қиындықтарға
байланысты үлкен мәнге ие. Бәсекеге қабілеттілік технологиялық процесстерді
заманға сай жаңғырту мен одан әрі даму үшін ... ақша ... ... ... ... ... олардың баламаларын дұрыс ашып көрсету
мен сыныптау компанияның өтемпаздығын дәл бағалау үшін қажет.
Ақша қаражаттарын сақтау, қабылдау мен беру үшін ... ... ... операциялар есебі 1010 «Кассадағы қолма-қол ақша» активті
жинақтаушы шоттарында жүргізіледі.
«Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ... ... ... ... банкісі бекіткен кассалық операцияларды жүргізу
тәртібіне сәйкес жүргізіледі.
Кассаға ақша қабылдау кассаның ... ... ... ... бас ... мен кассир қол қояды. Кассаға ақша салған жеке
немесе заңды ... бас ... мен ... қол қойған ақшаны
қабылдағаны туралы түбіртек беріледі. Төлемдерге ақшаны қабылдаған кезде
кассир «Төлем таңбаларын ... ... ... ... ... ... ... сомасы жазумен жазлып, тиын сандармен жазылады.
Кассадан ақша беру кассаның шығыс ... ... ... мен ... қол ... ... ... төлем тізімдемелерімен ақша
беруге жазылған өтініш пен, шоттармен және ... де ... Егер ... ... ... қоса тіркелген құжаттарда
субъект басшысыныңрұқсат берілген қолы болса, ордерге оның қол ... ... ... ... ... ... 7 ... есеп беру
стандарттарына сәйкес ақшалай қаражатқа қолма-қол ақша мен талап етілгенге
дейінгі салымдар кіреді.
Кассадағы ... ... ... ... және ... ... есеп
саясатына сәйкес шаруашылық жүргізуші субъект дербес жасайтын Кассалық
операцияларды ... ... ... операциялар есеп регисторларының қолданған жағдайда, оларды
шоттың дебетіндегі және кредитіндегі жазумен ... көз ... ... ... ... бірі –бірлеріне сәйкес келуі міндетті. Соммаларында
ауытқулар кездесекен жағдайда ... ... ... ордерлері, банк
көшірмелері бойынша, ал ... ... ... банк ... ... алынған мәліметтерімен салыстырып тексереді.
Ақша қаржаттар операциялары, әсіресе олардың өте сусымалы бөлігі нақты
ақшалармен жасалған операциялар ... ... ... ... талап
етеді. Сондықтан кассалық құжаттар тұтасынан жаппай тексеруге ұшырайды.
Кассалық құжаттарды жаппай тексеруге кіріспей тұрып, ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды бірінен кейін
бірін қарап шығу деген ұғымды білдірмейді. Бір құжаттың өзін ... ... ... ... ... бағдарламасында мынандай сұрақтар қаралады:
- кассадағы нақты ақша қаражаттарға және басқа да құндылықтарға түгендеу
жүргізу және олардың сақталуын тексеру;
- кассалық операциялардың дұрыс ... ... ... ... ... ... және толық дұрыс кіріске алынғандығын
тексереді;
- жұмсалған ақшалардың дұрыс шығыс ... ... есеп ... ... ... ... кассалық операциялардың есебінің аудитінің нәтижесі ... және ... ... ... ... ... асыру үшін кассадағы ақша құжаттарының
ішкі қозғалысының жағдайын бақылауды және ... ... ... ... үшін ... іс -әрекеттер бойынша тесттің сауалнамасын
жасау қажет.
Кассалық операцияларды тексерген кезде, құжаттарын оқу, ... ... ... ... салыстырып тексеру, аналитикалық мәліметтерін
санап ... ... ... әдістерін қолдануға болады;
Кассалық құжаттарды жаппай үздіксіз элементтері бойынша, қандай да ... табу ... ... ... және кассалық операцияларды тексеру, негізінен, үш бағыт бойынша
жүргізіледі. Нақты ақша қаражаттары түгендеу; кассаға келіп ... ... ... , ... кіріске алынуын тексеру; жұмсалған
ақшалардың дұрыс шығысқа шығарылғандығын тексеру. ... ... ... келген күннен бастап жүргізіледі. Түгендеу жүргізердің алдында
мыналарды ... ... ... ... ... ... тосынан жүйелі тексеру жүргізу үшін ... ... ... ... ... шарушылықтың төрағасының бұйрығының
бар екендігін; бұйрықтың орындалуын, кассаны тосына тексеру ... ... ... ... ... ... шаруашылыққа бір немесе ... ... ... ме; ... тек қана сол ... ... ... басқа шаруашылықпен қосып атқаратындығын ; кассирді тағайындау
туралы бұйрықты және кәсіпорынның әкімшілігімен кассирдің жеке ... ... ... ... бар екендігін; кассирдің кассалық
есеп операцияларын жүргізу ... ... ... ... ... мына талаптарды сақтауға міндетті:
кассаға түгендеу жүргізу құрамында міндетті ... ... ... және ... ... тиісті; шаруашылықтың төрағасы тағайындаған
тұрақты жұмыс істейтін комиссияның мүшелерінің қатысумен ... ... ... ... ... ... кіруіне рұқсат етілмейді;
тексеру кезінде бүкіл кассалық операциялар тоқтатылады; Кассаға түгендеу
жүргізгенде ... ... ... ... ... ... тексеру мүмкін болғанда немесе бірнеше касса болса, ... ... ... мөр ... ... ... ... де, мөрді өзінде
қалдырады. Бұл бір кассадағы жетіспейтін ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... комиссиясының мүшелерінің қатысу мен соңғы күннің
кассалық операциялар ... ... ... ... ... ... жасаған есебіне бүкіл кіріс, шығыс құжаттарын тегіс енгізіп,
кассаға ... ... және ... ... ақша қаражаттар
соммасының жоқтығы туралы қолхат ... Бұл ... ... түгендеу
актісінің бастапқы бөлігіне енеді. Кассирдің жасаған есебіне шарушылықтың
бас бухгалтері қол қояды.
Орамы бұзылған бос ақшаларды және банктің ... ... ... бұзылмай
ақшаның орамымен сақталуына қарамастан, оларға біртіндеп санау арқылы қайта
санақ жүргізіледі. ... ... іс ... ... сақаталатын басқа
да құндылықтар мен ақша ... да ... ... және
құндылықтарды екі рет санайды- бірінші рет кассир санаса, екініші рет-
комиссия мүшесінің бірі ... ... ... ... ... ... дұрыс жүргізілгендігіне бақылау жасауды жүзеге асыруға міндетті.
Ақша қаражаттарына ... ... құны ... жүргізіледі. Ақшалық
құжаттарға тексеру жүргізгенде нақты ақшалық құжаттрдың бар ... ... ... ... ... ... және жолдамалардың
төленгендігін, олардың есебі ... ... ... ... ... анықтау қажет. Ақша құжаттарынынң кіріс, шығыс
операциялары кассалық кіріс және ... ... ... ... ... тиіс. Кассир ақша құжаттарының қозғалысы бойынша есеп жасап, ... ... ... ... ... ... ... жарым жартылай
төленген төлем ведомостьі болуы мүмкін. Бас бухгалтерге және кассирге
ведомостьтарды ... ... сай ... ... ... ордерін
толтырып, оны кассирдің есебіне енгізуді ұсынуға міндетті. Егер ... ... ақы ... ... ... келген жағдайда, әлі де ведомость
бойынша түгел таратылмаған сомаларды ведомостьтар бойынша кассирдің ... ... ... ... төленген шығыс құжаты ретінде жазады. ... ... ... ... ... ақы ... ... нөмір бойынша
төленгені және оның жалпы сомасы көрсетіледі. ... ... ... , кассирдің қолдары қойылып расталады. Кассадағы нақты ... ... ... ... құжаттары ретінде дұрыс
толтырылмаған кассалық ... ... және ... сондай –ақ
жоғарыда көрсетілген әр ... ... қол ... ... ... ... кезде тәртіп бұзушылықты кассаны тексеру актісінде
кімге, кімнің өнімі бойынша, қашан, қандай ... ... ... ... көрсетеді. Шарушылықтың кассасында сақталатын бүкіл нақты
ақшаны және басқа да құндылықтарды сол шаруашылыққа ... деп ... ... ... ... ... және басқа да құндылықтарын
сақтауға қатаң тиым салынған.
Ақшаны және құндылықтарды санап ... ... ... ... ... көрсетіген олардың қалдықтарының ... ... ... ... ... отырып, олардың сақталу орнының
жағдайына касса бөлмесінің ақша ... ... ... ... ... ... өрт қауіпсіздігін сақтау қауіп төнген
жағдайларда ыдыс беретін ... ... ... ... ... аударады. Анықталған кемшіліктер түгендеу актісінде көрсетіледі.
Кассалық операциялардыңсинтетикалық есебін 1010 «Кассадағы қолма-қол
ақша, 1012 ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақша» бөлігінде жүргізіледі.
1010, 1012 шоттарындағы операцияларды жазу үшін кассалық ... ... ... ... ақшалай қаражат сомасы ... ... ... ... мен шығысы бойынша топтастырылған кассалық
есептің корреспонденттелген шоттар тұрғысынан күн сайын немесе 3-5 ... рет ... ... ... №1 ... ... және №1 ... операцияларды құжаттақ рәсімдеу мен есептеу. Кассалық
операциялар қолма-қол ақшы ... соң бас ... ... ... қол ... ... ... ордермен рәсімдейді.
Түсу мен жұмсау бойынша барлық операцияларды кассир 1 жылға ашылатын
кассалық кітапқа жазады. Оны ... ... ... ... ... тиіс және ... жалпы саныкассалық кітаптың соңғы бетінде
көрсетілуі тиіс. Кітап мөрмен мөрленіп, бас бухгалтер мен ... ... 2 – ... ақша ... ... типтік операциялардың шоттар
корреспонденциясы*
|№ |Операция мазмұны |Дт |Кт |
|1 ... ... ... ... және ... да ... |1010 |1030 |
| ... үшін ақша түсті | | |
|2 ... ... да ... ... ақша ... |1010 |1050 |
|3 ... өткізуден, қызмет көрсетуден түсім кассаға | | |
| ... | | |
| |ҚҚС ... |1010 |6010 |
| |ҚҚС |1010 |3130 |
|4 ... ... кассаға төленді |1010 |1250 |
|5 ... ... ... ... болған артық|1010 |6280 |
| |ақша кассаға төленді | | |
|6 ... ... ... ... өтеу ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... |1010 |1220 |
| ... ... |1010 |1230 |
| ... және ... бөлімшелерден |1010 |1240 |
| ... алу ... ... |1010 |1260 |
|7 ... ... ... алынған сомалар |1010 |1020 |
|8 ... ... ... қорға түсуі |1010 |5110 |
|9 ... ... ... |1010 |6250 ... ... ... және ... ... ... ... |1030 |1010 |
| ... ... ... ... түсті | | ... ... ... қысқа мерзімді инвестициялар алынды |1110-1150|1010 |
|12 |Нақты сомаға ұзақ мерзімді инвестициялар ... ... ... ... кезеңге жатқызылған жалдау төлемдері төленді|1620 |1010 ... ... ... сыйақы төленді |3350 |1010 |
* ... ... ... ... Алматы, ЦДБ, 2010
Кәсіпорындар мен ұйымдарда жұмысшылар мен ... ... ... төлеу үшін төлеу ... ... ... ... ... еңбекақы, жәрдемақы және сыйақыларды төлеп,
үлестіріп болғаннан кейін ғана тіркеледі. Кассалық кірісету немесе кассалық
шығыс ету ордерлері, ... ... ... жүретін құжаттар бойынша
кассаға ақша қабылдауға және кассадан ақша ... қана осы ... күні ғана ... ... ... мен ... кассасына
нақты ақшаны қабылдау немесе кассадан ақша төлеу барысында касса қызметкері
кассалық кіріс және кассалық шығыс ордерлерінің ... ... ... басшысы мен бас бухгалтерінің қолдарының болуын, және
ордерлерге көрсетілген қосымша құн ... ... ... ... Бұл операциялар орындалғаннан кейін құжаттардың
тиісті жеріне касса ... өз ... қоюы ... ... ... кассалық кітапқа тіркеліп отрыуы тиіс. Бұл кітапты касса қызметкері
жүргізеді.кәсіпорорын ... ... ... кірістелген немесе
кәсіпорынның кассаынан төленген, яғни ... ... ... ... келіп
түскендігін немесе кімге не үшін ... білу үшін ... ... ... және ... ... ... қатар
кіріске алынған, шығыс етілген сомалар кассалық кітапқа жазады.
Ақша қаражаттарының қозғалысы ... есеп ... ... ... пен қаржыландыру жөніндегі қызмет бойынша саралай
отырып, кезең ішіндегі ақша қаражаттарының қозғалысы болып табылуға ... ақша ... ... ... ... ... сәйкес келетін әдіспен операциялық, инвестициялық қызмет пен
қаржыландыру жөніндегі қызметтен береді. Қызмет ... ... ... ... осы ... кәсіпорынның қаржы жағдайына
әсерін және ақша ... мен ақша ... ... ... ... ... хабарламамен қамтамасыз етеді. Бұл хабарлама
сонымен бірге жоғарыда ... ... ... ... өзара баланысты
бағалау үшін де пайдаланылады.
Бір операцияда әр түрлі топтастырылған ақша қаражаттарының қозғалысы
болуы мүмкін. Мысалы, ... ... ... ... оған ... ... ... сомасы да, пайыз болатын бөлігі жатқан кезде операциялық
қызмет ретінде саралануы, ал ... сома ... ... ... ... ... ... саралануы мүмкін. ... ... ... ... ... ақша ... ... кәсіпорын операциялары қарыздарды өтеу, кәсіпорынның
операциялық мүмкіндіктерін ақтау, дивидендтер төлеу және ... ... ... баға ... ... ... жеткілікті
болатын ақша қаражаттарының тасқынын жинақтайды. Басқа хабарламамен
ұштастыра ... ... ... ... ақша қаражаттарының бұрынғы
тасқындарының нақты құрамдары туралы хабарлама операциялық қызметтен
түсетін ақша ... ... ... ... үшін пайдалы болады.
Операциялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының тасқындары ... ... ... ... ... ... Сөйтіп,
әдеттегісіндей, олар таза пайда мен залалды есептеу кезіндегі ... ... да ... нәтижесі болып табылады. Операциялық қызметтен
түсетін ақша ... ... ... ... ... ... тауарларды сатудан және қызмет көрсетулерден алынатын ақшалай түcімдер;
- роялтиден, алымдардан, комиссиялық ... ... ... мен ... да ... ... мен қызмет көрсетулері үшін жеткізушілерге берілетін ақшалай
төлемдер;
- қызметшілерге және олардың атынан ... ... ... ... сыйлықтары мен талап арыздары бойынша
төлемдері, жыл сайынғы ... және ... да ... ... ақшалай түсімдері мен төлемдері;
- егер бұлар тек қаржы немесе инвестициялық қызметтерге жатқызылмайтын
болса, ақшалай төлемдер ... ... ... салық өтемі және
мәмілелер жасасу үшін ... ... ... ... ... ақшалай түсімдер мен төлемдер.
Жабдық бірлігін ұстау сияқты кейбір операциялар пайданың немесе залалдың
туындауына әкеп ... ... ол таза ... ... залалдың
анықтамасына жатады. Алайда осындай операциялармен байланысты ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Кәсіпорынның мәмілелер жасасу немесе сауда мақсатында бағалы қағаздары
мен займдары болуы мүмкін, бұл ... олар ... ... сату үшін сатып
алынған босалқы ретінде қарастырылуы мүмкін. Сөйтіп, дилингтік немесе ... ... ... алумен және сатумен байланысты туындайтын ақша
қаражаттарының қозғалысы операциялық қызмет ретінде топтастырылады. ... ... ... ... аванстар мен кредиттер де әдетте
операциялық ... ... ... ... олар ... ... ... негізгі қызметіне жатады.
Инвестициялық қызмет. Инвестициялық қызмет нәтижесінде туындаған ... ... ... хабаламаны жеке ашудың зор ... ... ол ... ... пен ақша ... тасқындарын молайтуға
арналған ресурстарды қалыптастыру мақсатымен ... ... ... ... ... ... ақша ... мысалдары
мыналар болып табылады:
- жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар, материалдық емес және басқа ... ... ... сатып алу үшін ... ... ... ... құрған талдап жасауға жұмсалған капиталдандырылған
шығындармен және ... ... ... және ... ... жатады.
- жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар, материалдық емес және басқа да
ұзақ мерзімді активтер сатудан ... ... ... ... кәсіпорындардың үлестік немесе борыш құралдарын және бірлескен
қызметке қатысу үлестерін сатып алуға арналған ... ... ... ақша ... ... қарастырылатын құралдар үшін немесе
мәмілелер жасасу немесе сауда мақсатына арналғандары үшін ... ... ... ... ... ... құралдарын және бірлескен
қызметке қатысу үлестерін сатудан ... ... ... ... ақша ... ... қарастырылатын құралдар үшін немесе
мәмілелер жасасу немесе ... ... ... үшін ақшалай
түсімдерден басқалары);
- басқа тараптарға берілген аванстық ақшалай төлемдер мен ... ... ... ... ... мен кредиттерден басқалары);
- басқа тараптарға берілген аванстар мен ... ... ... ... ... ... ... төлемдері мен кредиттерінен
басқалары);
- осы келісім-шарттар мәмілелер жасасу немесе сауда мақсаты үшін ... ... осы ... ... ... ... ретінде
бағаланатын жағдайларын қоспағанда, фьючерстік және ... ... ... мен ... ... ... төлемдер;
- осы келісім-шарттар мәмілелер жасасу немесе сауда мақсаты үшін ұсталып
қалынатын немесе осы ... ... ... ... ретінде
бағаланатын жағдайларын қоспағанда, фьючерстік және ... ... ... мен ... ... ақшалай түсімдер.
Келісім-шарт белгілі бір позицияның хеджі ретінде ескерілген кезде ол
бойынша ақша қаражаттарының қозғалысы, ... ... ... ... ... ... бағаланады.
Қаржыландыру жөніндегі қызмет. Қаржыландыру жөніндегі ... ... ... туралы хабаламаны жеке ашудың зор маңызы бар,
өйткені бұл ... ... ... ... ... ... ... қозғалысына өздерінің құқықтарын ... үшін ... ... Қаржы қызметінен ақша қаражаттары қозғалысының
мысалдары мыналар болып табылады:
- акциялар эмиссиясынан немесе ... да ... ... ... кәсіпорынның акцияларына ие болу немесе сатып алу үшін ... ... ... ... ... ... ... вексельдерден,
қамтамасыз етілген облигациялардан, кепілдік және басқа да қысқа мерзімдік
және ұзақ мерзімдік қарыз ... ... ... ... ... ... өтеу есебіне ақшалай төлемдер;
- қаржылық жал жөніндегі өтелмеген берешекті азайту үшін ... ... ... ... ақша қаражаттарының қозғалысы туралы
деректерді беру.Кәсіпорын операциялық қызметтен түсетін ақша ... ... есеп ... ... ... ... бұл әдіс ... жалпы ақша түсімдерінің негізгі
түрлері мен ... ... ... ашылады;
- жанама әдісті пайдалануы керек, бұл әдіс кезінде ақшалай ... ... ... қызметтен кез ... ... ... ... ... ... болашақтағы ақша
түсімдерінің немесе төлемдерінің және инвестициялық немесе қаржы қызметінен
ақша қаражаттарының қозғалысымен байланысты кірістердің ... ... ... ... таза пайда мен залал түзетіледі.
Кәсіпорындардың операциялық қызметтен түскен ақша қаражаттарының
қозғалысы ... ... беру үшін ... ... ... құпталады. Бұл
әдіс жанама әдісті қолдану кезінде болмайтын болашақ ақша қаражаттарының
қозғалысын бағалау үшін пайдалы ... ... ... ... ... ... және ... ақша төлемдерінің негізгі түрлері туралы
хабарлама тікелей әдісін пайдаланған кезде мыналардан ... ... ... ... бухгалтерлік жазбаларынан; не
сатудан түскен табысты, сатудың өзіндік құнын (пайыздар түріндегі кірістер
мен осы ... ... ... ... мекемелері үшін пайыздар
төлеміне жұмсалған шығыстар мен осы тәріздес шығыстар жұмсалған) мыналарды:
- ... ... ... және операциялық дебиторлық ... ... ... ... да ... емес ... ... немесе қаржы қызметтеріне ақша тасқындарының туындауына
әкеп соқтыратын басқа да баптарды ескере ... ... мен ... туралы
есептегі басқа да баптарды түзету арқылы.
Жанама ... ... ... ... ... алынатын ақша
қаражаттарының таза қозғалысы мыналарды:
- кезең ішіндегі босалқылардағы және операциялық ... ... ... ... ... ... ... мерзімі кейінге қалдырылған
салықтар, шетелдік валютамен ... ... ... ... мен залал, қауымдасқан кәсіпорындардың ... ... ... ... сияқты ақшалай емес баптарды ескере отырып;
- нәтижесі ... ... ... қызметінен ақша қаражаттарының
қозғалысы болып табылатын барлық ... да ... ... ... ... ... ... түзету арқылы анықталады.
Балама ретінде операциялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының таза
қозғалысы туралы деректер жанама әдісті ... ... ... ... ... ... ... есепте ашылатын кірістерді және босалқылар мен операциялық
дебиторлық және кредиторлық берешектерді көрсету арқылы жанама ... ... ... ... және ... ... ... түсетін ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы деректерді беру.
Кәсіпорын, ақша қаражаттарының нетто-негіздерінде ... ... ... ... ... және қаржыландыру жөніндегі
қызметтен туындайтын жалпы ақша түсімдерінің және жалпы ақша ... ... ... ... ... берулері керек.
Нетто-негізде ақша қаражаттарының қозғалысы туралы деректерді беру.
Келесі операциялық, инвестициялық қызметтен немесе қаржыландыру жөніндегі
қызметтен түскен ақша ... ... ... ... ... есептерде берілуі мүмкін:
- ақша қаражаттарының қозғалысы ең алдымен кәсіпорын қызметін емес,
клиенттің қызметін көрсеткен кезде ... ... ... ақша түсімдері мен
төлемдері;
- тез айналысқа түсумен, үлкен сомаларымен және ... ... ... бар ақша ... мен ... ... мен төлемдерінің мысалдары мыналар болып табылады:
- банктің талап ету депозиттерін қабылдауы мен өтеуі;
- инвестициялық кәсіпорын ... үшін ... ... ... иелері атынан жиналатын және оларға берілетін жалдау ақысы.
Ақша түсімдері мен ... ... ... ... өтеу ... ... ... карточкалардың иелеріне қатысты негізгі сомалар;
- инвестициялар сатып алу мен сату;
- мерзімі үш айлық және одан да аз, басқа да ... ... ... ... ... мына төмендегі түрлерінің бірі нәтижесінде
туындайтын ақша қаражаттарының қозғалысы нетто-негіздегі есептерде берілуі
мүмкін:
- ... үшін ақша ... мен ... және ... ... бар ... ... депозиттерді орналастыру және басқа қаржы мекемесінен алу;
- ... ... ақша ... мен несиелер және осы аванстар мен
несиелерді өтеу.
Шетелдік валютадағы ақша ... ... ... ... нәтижесінде туындаған ақша
қаражаттарының қозғалысы кәсіпорынның есептілігінде ақша ... ... ... ... ... мен ... валюта арасындағы
шетелдік валютадағы сомасына қатысты валютаның ... ... ... көрінісін табуға тиіс.
Шетелдік еншілес кәсіпорынның ақша қаражаттарының қозғалысы ақша
қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... мен ... арасындағы валютаның айырбас бағамы бойынша қайтадан есептелуге
тиіс.
Шетелдік валютадағы ақша ... ... ... ... ... ... ... ықпалы» ХБЕС-ына сәйкес
беріледі. Бұл валютаның айырбас бағамын нақты ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі орташа өлшемді айырбас
бағамы шетелдік валютада жүргізілетін операциялардың есебі немесе шетелдік
еншілес ... ақша ... ... ... ... ... мүмкін. Алайда 21-ХБЕС шетелдік еншілес кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... жағдай
бойынша айырбас бағамын пайдалануға рұқсат етпейді.
Валюталардың ... ... ... ... ... ... мен ... ақша қаражаттары қозғалысы болып табылмайды.
Алайда қолда бар және алынуы ... ... ... ақша ... ... ... валюталардың айырбас бағамдары өзгерулерінің
ықпалы кезеңнің ... және ... ақша ... мен ... ... ... үшін ақша ... қозғалысы туралы
есепте беріледі. Бұл сома ... ... ... ... жөніндегі қызметтен түсетін ақша қаражаттары қозғалысынан
бөлек беріледі және оған ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары қозғалысы туралы деректер берілген
жағдайда туындайтын айырма жатады.
2.3 Ағымдағы және корреспонденциялық ... ... ... ақшалардың
есебі
Өзінің балансы бар және меншікті айналымдық қаражатқа ие, заңды тұлға
болып табылатын ... ... ... ... ... ... 2000 ж. 2 маусымдағы №266 ... ... ... банктік шот ашу, жүргізу және жабу ... ... ... ... бос ... қаражатты сақтау мен ... үшін ... ... ... ... ... шоттары
ашылады.
Ағымдық және жинақ шоттары – жеке және заңды ... ... ... ... ... банк шоты ... бойынша ашылады.
Ағымдағы немесе корреспонденттік шоттарды ашқан кезде банк клиенттің
пайдасына түскен ақшаны ... ... ... ... үшінші
тұлғаларға тиісті ақша сомасын ... ... ... ... ... шот шартында қарастырылған басқа да ... ... ... ... үшін банк шартпен белгіленетінг мөлшерде
және ... ... ... ... ... ... ... «Ағымды шоттағы ақша» шот кредиті.
Клиент банктік қызмет ету ... ... ... қызметі үшін шартта
қарастырылған жағдайлармен, тәртіппен төлейді. ... ... ... ... және ... ... шот ... «Ағымдық шоттағы ақша» шот кредиті.
1998 ж. 29 маусымдағы № 237-1 «Төлемдер мен ақша ... ... ... ... ... банкі басқармасының 2000 ж. 25
сәуірдегі №179 «Қазақстан Республикасы территориясында төлемдік ... мен ... ... ... мен ... ... ережелері»
атты қаулысына және Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... ... ... банктік шот ашпай, қолма-қол
ақшасыз ... мен ақша ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі Басқармасының 2000ж. ... №433 ... мен оған ... ететін банк арасында қолма-қол
ақшасыз ... ... ... ... ... атты қаулысына сәйкес жүзеге
асады. Осы заңнамалық және нормативтік құжаттармен қолма –қол ... ... ... ... ... ... 1) ... тапсырмасы; 2)
Чек; 3) Вексель; 4) Төлемдік талап тапсырма; 5) Аккредетив; 6) Инкассолық
өкім, салық ... ... мен ... ... ... ... мен алушы арасындағы қаражат есептеу формалары шартпен немесе
келісіммен белгіленеді.
Төлем тапсырмаларымен есеп ... ... - ақша ... ... ... ... ... қаражатты алушы)
пайдасына ақша аудару туралы қызмет көрсететін алушы – ... ... ... ... ... ... – банкке формадаға бланкпен төлем
тапсырманы ұсынады.
Ақша ... ... ... ... ... ... ақша ... құжаттың номері мен ай-күні, ... ... ... коды» жолында Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі
басқармасының 2000ж. 16 ... №195 ... сай – ... ... ... міндетті.
Төлемдік талап тапсырмаларымен есеп айырысуда бенефициар банкке тиелген
өнім, орындалған жұмыс, көрсетілген қызмет үшін ... ... ... ... бар, ... талапты растайтын құжаттар негізінде
ұсынылатын есептік құжат береді. Бенефициар ... ... ... және ... ... тапсырмалары тізімін ұсынды, ол
бенефициардың барлық деректерімен ... ... ... оны ақша
жіберушінің банкісіне жөнелтеді.
Банктік шоттағы ақшалай қаражатты есептеу үшін субъектінің қаржылық-
шаруашылық қызметі шоттарының Үлгі ... 4 ... шоты ... шоттағы операцияны көрсету үшін 1030 « Ағымдық, корреспонденттік
шоттардағы ұлттық валюта ақша» шоты қолданылады. Бұл шоттың ... ... ... ... ал ... ...... көрсетіледі. Банктің
ақтаушы құжаттармен тіркелген үзінді көшірмелері есеп шот ... ... ... ... 1030 шот ... ... №2 ... шот дебеті бойынша әр түрлі журнал ордерлерде көрсетіледі. Алайда
есептің дәл болу ... және ... ... ескере отырып, №2 журнал-
ордерге қосымша №2 тізімдеме жүргізіледі, онда 1030 ... ... сома ... ... үзінді көшірмелері тексеріледі ... яғни ... ... шот ... ... ... ... беру келісім- шартқа сәйкес банктер
арқылы жүзеге асырылады. Банк шот ... ... есеп ... беру қызметін электрондық тәсілмен, егегр бұл келісімде
қарастырылған ... ... адам ... ... ... құқылы. Банктегі
есепшотары бойынша операцияларды тоқтату Қазақстан Республикасының ... шот ... ақша ... ... ... ... ... ұққығы бар өкілетті органдардың тиісті шешімдерінің негізінде жүзеге
асырылады.
Есеп айырысу шоты бойынша операциялардың ... 1030 ... ... ... ... шотында жүргізіледі. субъектілер шоттары бойынша
банк екі дана етіп бет есебін ашады. ... дана бет ... ... ... және ол ... ... бірге шаруашылық жүргізуші
субъектіге беріледі, ... – бет ... ... қалады.
Көшірме атқарушының қойған қолымен және банктің «көшірме ... ... ... ... ... ... ... осы жөнінде он күндік
мерзім ішінде шот иесінің ... ... ... ... жасауы тиіс. Есепшоты жабылған кезде сондай-ақ иесінің аты
немесе есепшоттың нөмірі ... – шот иесі ... ... ... ... ... 3 – Ағымдағы банк шоттарындағы ақша қаражаттары бойынша типтік
операциялардың шоттар корреспонденциясы*
|№ |Операция мазмұны |Дт |Кт |
|1 ... ... ... және ... да ... ... |1010 |
| ... ақша түсті | | |
|2 ... ... ... көрсетуден түсім ағымдағы |1030 |1210 |
| ... ... | | |
|3 ... ... ... ... ақша ... |1010 |1050 |
|4 |Ай ... ... ... ақшалар түсті |1030 |1020 |
|5 ... ... ... ... дебиторлық | | |
| ... ... | | |
| ... мерзімді |1030 |1110 |
| ... ... |1030 |2110 |
|6 ... ... ... ... банктегі шотқа|1030 |3050 |
| ... | | |
|7 ... ... түсті |1030 |6230 |
|8 ... ... ... ... |1030 |1020 |
|9 ... ... ... ... ... |7010 |1030 ... |Салық бойынша қарыз төленді ... |
* ... ... ... ... Алматы, ЦДБ, 2010
Банктегі арнайы шоттардағы ақша қаражаттарының қозғалысын ... ... ... халықаралық қаржылық ... ... ... 1030 ... арнайы шоттардағы ақша қаражаттары»
синтетикалық шоттардағы, мемлекеттің аумағындағы және шет ... чек ... ... ... және ... ... құжаттарындағы ұлттық және ... ... ... ... мен ... ... талап ететін мақсатты
бағыттағы қаржылармен түсімдердің ... ... ... ... шоттағы нақты ақша есебі. Шаруашылық жүргізуші субъектілерге
есеп айырысу операцияларын ұлттық валюта түрінде де және ... ... де ... ... ҚР ... жасалған шетелдік валюта
бойынша жүргізілген операциялық «ҚР валюталық ... ... ... ... ... ... операцияларының жүргізудің ережелері»
арқылы жүзеге асырылады.
2.4 Ақшаларды түгендеудің әдістері
ҚР резиденттер мен ... ... ... ... ... ... ... банктар арқылы жүзеге асырыуға тиісті. Өкілетті банктерге
соқпай жүргізілген кез –келген операцияларға тиым ... ... ... ... ... ... өкілетті банктердің бірінен, яғни
есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... көшірмесін, валюталық шот ашу туралы өтініші,
өкілетті, лауазымды ... ... ... мен мөр ... ... органдарының салық төлеушісі ... ... ... ҚР ... органында тіркелгендігі туралы куәлігін тапсыру
арқылы валюталық шот ашуға рұқсат алады.
Арнайы рұқсат немесе Ұлттық ... ... ... етуге валюта
операцияларын жүзеге асырғанда клиенттердің банкке құжаттардың көшірмесін
тапсырғандығын тексеруге тиісті.
Ішкі ... ... шет ел ... ... алу, ... ... есебінен де және займдық қаражаттарының
есебінен де ... ... ... ... есебінен
сатып алынған шетел валютасын қандай мақсатқа пайдалану міндеті түрде
көрсетіледі.
Валюталық шот ... ... ... шаруашылықтың аты, шоттың номері
өзгерген ... шот ... ... ... ... ... құжаттарының өтінішке қоса тіркелгендігін тексеруге тиісті.
Сонымен қатар, тексерудің материалдарын толықтыра түсу үшін мынандай
мәселелерді ... ... ... ... ... банк ... ашылғандығын;
- банк көшірмелерінде көрсетілген соманың, оған ... ... ... ... сыртқы экономикалық қызмет кезінде есеп ... ... ... ... шот ... үшін ... сыйақының дұрыс
төленгендігін;
- бағам айырмашылықтарының дұрыс анықталып көрсетілгендігін,
- бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... оындалуына құқық берілген банк өкілдері
болып табылатын сараптау ұйымдарының валюталық түсімдері ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің рұқсатынсыз шетел
банктерінде валюталық шот ашқан фактілері.
Шетелдерде өнім ... ... ... ... валюталық
түсімдердің дұрыс пайдаланғандығын, нақты шет ел валютасы ... ... ел ... ... ... материалды құндылықтардың сақталуы.
Төтенше баптармен байланысты ақша қаражаттарының қозғалысы тиісінше
операциялық, инвестициялық қызметтен және қаржыландыру ... ... ақша ... ... ... ... және бөлек ашып
көрсетілуге тиіс.
Төтенше баптармен байланысты ақша қаражаттарының ... ... ... ... қаржыландыру жөніндегі қызметтің нәтижесінде
туындайтын ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ... ... ... ... өзі ... кәсіпорынның ағымдағы және
болашақтағы ақша қаражаттарының қозғалысы сипатын және оның ... ... ... ... ашып көрсету 8-«Кезең ішіндегі таза пайда немесе
залал, есеп ... ... ... мен ... ... сәйкес
талап етілетін төтенше баптардың сипаты мен деңгейі туралы хабарламаны
ашуға қосымша ... ... мен ... ... және төленген пайыздармен және
дивидендтермен байланысты ақша қаражаттарының қозғалысы жеке ... ... ... ... ... ... операциялық, инвестициялық қызметтен және
қаржыландыру жөніндегі қызметтен түсетін ақша ... ... ... ... ... ... тиіс.
Кезең ішінде төленген пайыздың жалпы сомасы оның ... мен ... ... ... ... ... немесе 23-«Қарыздар бойынша шығындар»
ХБЕС-ына сәйкес есептің жол ... ... ... ... ... ақша ... ... туралы есепте
ашылады.
Қаржы мекемелері үшін төленген пайыздар мен ... ... ... түсетін ақша қаражаттарының ... ... Ал ... ... ... ақша қаражаттарының осы
тасқындарын бағалау туралы өзге пікір жоқ. ... ... мен ... және ... операциялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының
қозғалысы ретінде ... ... ... олар таза пайданың немесе
залалдың есептілігінде ескеріледі. Сонымен бірге төленген ... ... ... және дивидендтер тиісінше қаржылық және ... ... ақша ... ... ... ... ... олар қаржы ресурстарын тартуға немесе инвестициялардан кіріс алуға
жұмсалған шығындар болып ... ... ... ... ... ақша ... ... бағалануы мүмкін, өйткені олар қаржы ресурстарын тартуға
жұмсалған шығындар болып табылады. Сонымен бірге, операциялық ... ақша ... ... төлеудегі кәсіпорынның қабілетін
бағалауда пайдаланушыға көмектесу үшін төленген дивидендтер ... ... ақша ... ... ... ... бағалануы
мүмкін. Пайдаға салынатын салық. Пайдаға салынатын салықпен ... ақша ... ... егер тек ол бөлек ашылуға және
қаржылық немесе инвестициялық қызметпен нақты ұштаса ... ... ... ... ақша ... ... ... тиіс.
Пайдаға салынатын салық ақша қаражаттарының қозғалысын ... ... ... ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есепте
бағаланатын операциялық, ... ... ... ... ... ... қозғалысы ретінде бағаланады. Ал бұл ретте салық төлемі
бойынша шығыстар инвестициялық қызметпен немесе ... ... оңай ... мүмкін, салық ақша тасқындарына қатысты мұндай
ұштасуды жүзеге асыру іс жүзінде жиі ... ... ... ... ... ... түсетін ақша қаражаттарының қозғалысы болған кезеңде
туындамауы мүмкін. Сондықтан төленген салықтар әдетте операциялық ... ақша ... ... ретінде бағаланады. Алайда тәжірибеде
салық ақша тасқындарын ақша қаражаттарының ... ... ... ... және ... ... ... қаржыландыру
жөніндегі қызметтен түскен ақша қаражаттарының қозғалысын ... ... ... ... ... ... ... қызметтен
немесе қаржыландыру жөніндегі қызметтен түскен ақша ... ... ... Салық ақша тасқындары қызметтің кемінде бір
түріне қатысты болған ... ... ... ... сомасы ашылады.
Еншілес, қауымдасқан кәсіпорындарға және бірлескен қызметтерге берілетін
инвестициялар.
Қауымдасқан немесе еншілес кәсіпорынға үлестік қатысу ... ... ... ... ... есеп әдісі бойынша берілетін инвестициялар
есебі жағдайында инвестор ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... объектісі арасындағы ақша қаражаттарының қозғалысы
туралы, мысалы, дивидендтер мен аванстар ... ... ... бақылаушы кәсіпорынның өзінің үлестік қатысуы туралы есебінде
хабарлама кәсіпорын беретін кәсіпорын (қараңыз: ... ... ... ... ... ... ... бірлесу әдісін пайдалана
отырып, ақша ... ... ... ... ... ... бақылайтын кәсіпорнының ақша қаражаттарының қозғалысындағы тепе-
тең үлесін жатқызады. Үлестік қатысу әдісінің көмегімен өзінің үлесі ... ... ... ... ақша ... ... ... есебіне
бірлесіп бақылайтын кәсіпорнына беретін оның инвестиясымен ... ... ... ... ... ... ... арасында бөлуді
және басқа да ақша түсімдерін немесе төлемдерін жатқызады.
Еншілес кәсіпорындар мен басқа да ... ... ... алу мен
олардың шығып кетуі.
Еншілес кәсіпорындар мен басқа да құрылымдық бөлімшелерді сатып алу мен
олардың шығып кетуі нәтижесінде ... ақша ... ... ... ... және ... қызметтен түсетін ақша
қаражаттарының қозғалысы ретінде бағалануға тиіс.
Кәсіпорын ... ... ... ... ... да ... сатып алуларға, сондай-ақ олардан шығып кетуіне қатысты мына
төмендегі кездердің әрқайсысын жиынтығында:
- сатып алуы немесе шығып кетуі ... ... ... ... алуы ... ... ... кезінде ақша қаражаттарымен немесе
олардың баламаларымен өтелген ... бір ... ... ... ... ... кеткен еншілес кәсіпорындағы ... ... ақша ... ... ... ... ақша қаражаттарынан немесе олардың баламаларынан өзгеше сатып алынған
немесе шығып ... ... ... ... құлылымдық бөлімшедегі
негізгі санаттарының ... ... ... ... ... ... ашуға тиіс.
Сатып алынған немесе шығып кеткен активтер мен ... ... ... ... ... ... ... шығып кеткен кеткен еншілес
кәсіпорындар ... ... ... жеке бап ... ақша
қаражаттарының қозғалысына жасайтын әсері туралы деректерді бөлек беру ... ... ... ... операциялық, инвестициялық қызметінің
немесе қаржыландыру ... ... ... ақша қаражаттарының
қозғалысынан бөлуге көмектеседі.Ақша қаражаттарының қозғалысына ... ... ... ... ... ... ... алу немесе сату кезінде өтеу ретінде төленген немесе
алынған ақша қаражаттарының жалпы ... ... ... ... ... және ... баламаларының таза сомасы ретінде беріледі.
Ақшалай емес операциялар. Ақша ... ... ... ... ... ... инвестициялық және қаржы операциялары ... ... ... есебінен алынып тасталуға тиіс. Мұндай
операциялар басқадай қаржы есептілігінен бұл ашу ... ... пен ... жөніндегі қызмет туралы барлық орайлы ... үшін ... ... ... пен қаржыландыру жөніндегі қызметтің едәуір бөлігі, ол
кәсіпорын капиталының құрылымына және ... ... ... ... ... ағымдағы қозғалысына тікелей әсерін тигізбейді. Ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы есептен ақшалай емес ... ... осы ... ... сай ... өйткені бұл баптардың ағымдағы
кезеңдегі ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... ... мыналар болып табылады:
- не тікелей өзіне тиісінше міндеттемелер қабылдау, не қаржыны жалға алу
арқылы активтерді сатып алу;
- акциялар шығару ... ... ... алу; ... ... ... меншікті капиталға аудару.
Ақша қаражаттарының құрамдас бөліктері мен ақша қаражаттарының
баламалары.
Кәсіпорын ақша ... ... ... мен ақша ... ... және ... берілген баламалы баптарымен бірге ... ... ... туралы есебінде сомалардың салыстырып
тексеруін беруге тиіс.
Дүние жүзінің әр түрлі елдеріндегі ақша қаражаттарын ... ... банк ... ... әр ... ... отырып, сондай-ақ 1-
«Қаржы есептілігін беру» ХБЕС-ын сақтау үшін ... ақша ... мен ақша ... ... анықтау үшін қабылданған әдісті
ашады.
Ақша қаражаттарының құрамдас бөліктерін және олардың баламаларын анықтау
әдісіндегі кез ... ... ... бұрын кәсіпорынның инвестициялық
портфелінің бір бөлігі деп есептелген қаржы құралдарын топтастырудағы
өзгерістің ... ... ... таза ... мен ... ... ... қателіктер мен өзгерістер» ХБЕС сәйкес есептілікте
беріледі.
Хабарламаның басқа да ашылуы. Кәсіпорын өзінде бар, ... ... ... ... ... үшін қол ... ақша
қаражаттары мен олардың баламаларының елеулі сомасын ашуы керек.
Орын алған әр түрлі жағдайда кәсіпорынға тиесілі ақша ... ... ... ... пайдалануға топтың қолы жетпейді. ... – елде ... ... еншілес кәсіпорнындағы ақша қаражаттары мен
олардың баламаларының қалдықтары, онда осы қаражаттарды бас ... ... да ... ... ... ... жол бермейтін
валюта бақылауы немесе басқа да заңдық ... ... ... ... қаржы жағдайы мен кәсіпорынның
өтімділігін ... үшін ... ... ... Басшылықтың түсіндірмелерімен
осы хабарламаны ашу көтермеленеді және оларға мыналар ... ... ... ... ... орын алған шектеулерді көрсете отырырып,
болашақтағы операциялық ... және ... ... ... ... ... пайдаланылмаған қарыз қаражаттарының ... ... ... ... ... операциялық, инвестициялық
және қаржыландыру жөніндегі қызметке бөлініп көрсетілген ақша ... ... ... олар ... деректер тепе-тең топтасу әдісі
бойынша беріледі; ақша ... ... ... ... ... ... қолдау үшін қажетті ақша қаражаттары тасқынынан
бөлек операциялық мүмкіндіктердің артуын дәлелдейді; есептерде көрсетілген
әрбір сала ... ... ... ... ... ... және қаржыландыру жөніндегі қызметтен түскен ақша қаражаттары
қозғалысының деңгейі.
Операциялық мүмкіндіктердің артуы ... ... ақша ... ... ... мүмкіндіктерді қолдау үшін қажетті
тасқындар туралы деректерді бөлек ашу ... ... ... ... ... ... ... жұмсауын
анықтауға мүмкіндік береді. Өздерінің операциялық мүмкіндіктерін қолдауына
жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... қаражаттар бөлу үшін өзінің болашақ пайда алуын
қиюы мүмкін. Сегменттер бойынша ақша ... ... ... ашуы ... ... тұтастай алғанда ақша
қаражаттарының қозғалысы мен оның ... ... ... ақша
қаражаттарының қозғалысы арасындағы өзара байланысты сондай-ақ сегменттер
ақша қаражаттарының болуы мен ... ... ... ... ену ... Осы ... ... есеп стандарты 1994
жылғы 1 қаңтарынан басталатын немесе осы ... ... ... ... есептілігі үшін күшіне енеді. Қаржы мекемесі болып табылмайтын
кәсіпорын үшін ақша ... ... ... ... Бұл ... қана бейнелеп көрсету сипаты ғана бар және осы стандарттың бір бөлімі
болып табылмайды. Қосымшаның ... - оның ... ... ... ... қолданылуын көрсету. 1. Мысалдар тек ағымдағы кезеңнің
сомасын ғана көрсетеді. Мұның ... ... үшін ... ... ... ... ХБЕС-ына сәйкес ұсынылуға тиіс. 2. Пайда мен залал
туралы есептен және баланстан ... ... және ... ... ... қаражаттарының қозғалысы туралы есептің қалай алынғанын көрсету үшін
берілген. Пайда мен ... ... есеп те, ... ... бухгалтерлік
стандарттардың хабарламасын беру мен ашу жөніндегі Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... АҒЫМДАҒЫ ЖӘНЕ 3.1 КОРРЕСПОНДЕНЦИЯЛЫҚ
ШОТТАРДАҒЫ АҚШАЛАРДЫҢ АУДИТІ
3.1 Аудиттің маңызы, түрлері
Аудиттің мақсаты – ... ... ... ... және қаржылық
жағдайының өзгеруі туралы ... ... ... ... ... ... қажетті ақпарттық мәліметтердің болуы қажет:
- қаржы салымын ... және ... беру ... ... ... ... ұйымның алдағы кезеңдегі ақшалай айналымын бақылауға қажетті мәлімет;
- ұйымға берілген ресурстармен ... ... ... қажетті
мәлімет;
- басқару органдарының жұмысын бағалауға қажетті мәлімет;
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызметі туралы
акпаратты және оның ... есеп ... ... ... ... ... кезең-кезең бойынша көшуге мүмкіндік
береді. Алайда теориялық, ... және ... ... мәселелер әлі шешімін тапқан жоқ. Олардың қатарына ... ... ... ... де ... болады. Аудитте
пайдаланылатын ақпараттардың уактылы алынуы мен ... ... ... болуы есептің сапасына ... ... ... ... ... ... ... онда іс-
тенгеәжірибеде аса ... ... есеп ... ... ... негізделген жүйе әзірлеу мүмкін емес. Іс-тәжірибеде бухгалтерлер
әдетте нормативті-кұқықтық актілермен қамтамасыз ... әрі есеп ... ... ... әдіснамалық түрғыдан бағалай алмайды. Олар көбіне
қолданыстағы стандарттар мен қабылданған есептік саясаттың сақталмаудың
нақты ... ... үшін есеп пен есеп ... ... терең
талдау жүргізуге аса қүкықты емес. ... ... ... ... нақты шараларды эзірлеуге аз көңіл бөлінеді.
Сонымен қатар, кәсіпорынның есеп жүргізу процесін ұйымдастыру ... ... ... ... баса ... ... яғни есеп ... қаражаттың жағдайы мен оның қалыптасу көздері туралы сандық
мәліметтерді алуға ғана бағытталған. ... ... ... ... ... және ... есептің, баланс пен есеп берулердің
тіркелімдерін (регистрлерін) толтыру және алу ғана ... ... ... ... ... іске асырады. Қызметкерлердің творчествалық тәсілі
мен ... ... ... ... ... ... қайталана беретін
технологиялық операциялар басым.
Нарықтық қатынастарға көшу жағдайында есептік, бакылаушы-талдамалы және
аудиторлық қызметтердің мақсаттары ... ... ... ... ... келе ... шаруашылык жағдайды талдау, нақты шешімдерді
қабылдау, оның орындалуын ұйымдастыру және ... ... ... ... басқарудың ең қажетті құралы болып табылады, мұнда
есептің ақпараттык-технологиялық аспектісі тек қосалқы, ... ... ... Ал, іс ... ... ... ... бойынша
маманның жоғары кәсіби дайындығын талап етіп, ғылым мен өнерді ұштастырады,
талдаудың нысандандырылған және ... ... ... ептілігін
ұйғарады. Шетелдік кәсіпорындарда ең алдымен басқару есебі деп, ... ... ... Осы ... ... ... тиімді
пайдаланудың әрі түрлі есептері жасалады, өнім, жұмыс, ... ... және ... ... ... ... ... нәтижелер болжанады.
Осынау өзекті мәселелерге қарай ТМД елдерінің ішінде алғашқылардың бірі
болып, Қазақстан Республикасында өз қызметін ... ... ... ... жеке және ... ... міндетті болып табылатын
нормативті-құқықтық актілерге айналған Аудиттің халықаралық стандарттары
мен Бухгалтерлік есеп ... (БЕС) ... ... колға алынды.
Қабылданған стандарттардың максаты халықаралық нормаларға бухгалтерлік есеп
пен ... ... ... ... ... ... мен бухгалтерлік есепті реформалау өзіндік ерекшелігі бар
шаруашылық операциялары мен өндіріс салалары бойынша әзірленетін ... мен ... ... ... ... ... ... есеп берудің халықаралык стандарттарына ... есеп ... ... ... көшуі және 2005 жылдан
бастап каржылық есептеменің жаңа формасын енгізу ... ... ... ... ісіне көп көмектеседі. Ішкі, өндірістік,
басқарушылық есеп пен есеп беру ... ... ... ... ... ... қарай дербес әзірлейді.
Кез келген кәсіпкерлік іс-әрекетті шаруашылық ... ... ... туралы объективті және ... ... ... ... ... Көптеген кәсіпорындарда бақылауды
уақтылы атқарып, іс-әріекетті жақсартатын резервтерді анықтауға тиісті ішкі
аудит пен қаржылық талдаудың арнайы қызметі құрыла бастады.
Қазіргі ... ... ... ... ... бірі ... ... елдерінде де қаржылық және басқарушылық ... ... есеп ... атап айту ... Қаржылық есептің басты максаты
қаржылық есептемені жасау болып табылады. Оның дер уақытында дайын болып,
қолға ... ... ... ... ... әкімшілік,
бакылаушы және басқа органдар сияқты көптеген пайдаланушылар аса мүдделі.
Ал, басқару есебінің мәліметтері ... ... ... ... ... қатысатын меншік иелеріне, әкімшілікке,
менеджерлерге және басқа да ішкі ... ... ... пен ... «Scala», «Platinum», «Монолит-Инфо», «ИНЭК», «Галактика»,
«Карана», «Сэт» және т.б. сияқты ... және ... ... фирмалар
әзірлеген осы заманғы озық есептік, каржылық-талдамалық жүйелердің
артықшылықтарын ... ... ... мәліметтерін кешенді түрде талдау мен аудитін ұйымдастыруда
компьютерлік технологияны қолдану шаруашылык жүргізуші ... ... ... белсенділігінің, төлемге кабілеттіліктің, қаржылық
тұрақтылығының көрсеткіштерін дәл есептеуге мүмкіндік ... ... ... ... мен оның ... ... бағалап, шаруашылық
жүргізуші субъектілер қызметінің ... ... мен ... өндіріс әлеуметін пайдалану тиімділігіне әсер ететін
факторларды аныктаған жөн. Аудитор ... ... ... жүргізу үшін
қаржылық есеп берулерде болмайтын, бірақ бухгалтерлік есеп, статистикалық,
оперативтік-техникалық, жоспарлы-ұйымдастырушылық тіркелімдері мен ... ... ... ... ... ... ... етілуі мүмкін.
Халықаралық аудит стандарттарына сәйкес ... ... ... көз бояушылық немесе өрескел бұрмалаушылықтар жөнінде хабардар ету
кірмейді. Бірақ, жоғарыда атап айтылғандай, ұлттық ... ... ... ... ... бола ... да, ... аудитордан ондай
ақпараттарды қаржылық қорытынды есеп бойынша аудиторлық қорытынды дайындап
берген кезде күтеді. ... ... ... ... ... ... қарсы салық органдарының шағымдары санының өсіп кетуі
орын алған кезде, көрсету және хабардар ету сияқты фнукцияларды міндетті
қызметтерді өз ... ала ... Бұл ... үміт ... қайшылық
ретінде көпшілікке мәлім, яғни аудиторлардан қандай үміт күтілетіні мен
олардан ... нені ... ... ... ... тағайындалуы. Ірі кәсіпорындарда аудиторларды акционерлердің
жиналысы, директорлар кеңесі немесе ішкі ... ... ... ... ... ... ... клиент аудиторларды дұрыс іріктеу
(таңдау) критерийлерін ... ... ... дайындық жұмыстарын
жүргізеді. Ол критерийлер клиентке аудитордан не ... ... ... өткізу, салық органдарынан қорғап алу, бухгалтерлік
есепті қалпына келтіру және жүргізу, шет елдік ... ... ... халықаралық стандарттар бойынша қорытынды пікірлер алу) байланысты.
Критерийлер белгілі ... ... ... ... іріктеу өткізуге
немесе тендр ұйымдастыруға болады. Мысал ретінде С.В. Пятенко ... ... ... ... ... келтірейік.Бұл схеманың
негізі ретінде автор әлемдік банк пен Еуропалық қайта құру және даму ... ... ... ... ... ол ... бөледі:
1. Конкурстық комиссияны құру
2. Конкурс туралы ережелер ... және ... ... ... Кішігірім тізімге қатысты дайындау – 10 фирманың шегінде (өте үлкен
ұйымдар үшін және өте ... жоба ... ... ... туралы
ақпараттар ашық басылымды жарық көргеннен кейін ... ... ... шақыру жіберу
5. Өзінің ұсыныстарын беруге дайындарға техникалық тапсырмалар жіберу
6. Ұсыныстарды бағалау
7. Келіссөздерді жүргізу, келісім-шарт жасау
Тіркемелерді конкурс өткізу үшін ... ... ... ... ... ... ереже
• Қызығушылық білдіруші шақыру-хаттары
• Конкурсқа қатысушыларды шақыру қағазы
• Бағалау ... ... ... қағазы
• Конкурс жеңімпазына хабарлау хаты
• Конкурс қатысушыларына хабарлау хаты
• Техникалық тапсырманың үлгісі
Конкурсты өткізу ... ... ... ... ... ... ... бастаған кезге дейін аяқталуға тиісті. Бұл
барлық қатысушылардың ұсыныстарды дайындау кезінде тең ... ) ... үшін ... Көлемі кіші кәсіпорындарда ... ... ... көпшілік дауыспен тағайындайды. Тағайындау ... ... ... ... ... ... керектігін анықтайтын қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... білдіру үшін клиенттен рұқсат алуына болады.
• Аудиттің масштабына қатысты келісімдерге қол жеткізу мақсатында клиентпен
кездесуіне ... ... ... ... ... ... ... болады
• Клиенттен келісім-хатты алғандығын растауды және оның келісім шартқа қол
жеткізуге сәйкес екендігін көрсетуді сұрауына болады.
Аудиторлық тексеруді қайта жүргізу кезінде ... ... ... қайта қарау қажеттілігінің бар-жоқтығын анықтау керек және
бұрынғы шарттардың бар екендігін ... ... салу ... ... ... ... жібермеу туралы шешім қабылдауына болады. Жаңа
келісім-хатты ... ... ... ... ... пікір пайда болған
кезде немесе кәсіпорын қызметінің сипаты, ... ... ... ... не болмаса ауысқан кезде жіберу керек.
Келісім-хатты дайындау, құру және ... ... ... ... ... және ... шақыру хатын жібереді. Аудитор осы хаттың
негізінде, аудитті дұрыс жоспарлау ... ... ... ... ... ... мүмкін деп есептесе, онда ло өзінің аудит өткізуге дайын
екендігі жөнінде ... ... ... клиентке
жіберіледі және оның жазбаша келісімінен кейін қаржылық ... ... ... ... жасалынады.
Келісім-хат дегеніміз – бұл, кез-келген жаңа аудиторлық тексеру
жүргізудің алдында аудитордың клиентке ... ... Бұл ... ... шарттары көрсетіледі және ол келісім*шарт жасауға негіз болады.
Аудиттің 210 “Аудит ... ... деп ... Халықаралық стандарттына
сәйкес аудиторға аудит өткізу шарттарымен келісу керек және оны келісім-хат
нысанында немесе пайдалануға ... ... ... ... ... Егер ... ... басқа қызметтің түрін көрсететін
болса, онда оларды көрсету шарттарын жеке хатта бейнелеу керек. ... ... ... ... ... сипаттағы қызметтерден бөлек
қарастыру қажет. Келісім-хаттың клиент үшін тек ақпараттық ... ... ... атап айту ... ... құру клиенттің мүддесіне де
аудитордың мұддесіне де жауап береді. Түсінбей қалушылықты болдырмау ... ... ... бастамас бұрын жіберген жөн. ... ... ... үшін ... ... ... ... бірақ
төлемнің тұріне нысанына сілтеме жасалынады- мерзімдік төлем.
Келісім хатта аудитірлік ... ... ... ... ... ... ... аудиттің көлемі (заңдық құжаттарға
және ... ... ... бірге), ... ... ... тән ... және ... ... ... жазылады. Хатта басқа қызметтердің түрлеріне
сілтеме болады, бірақ ол ... ... ... ... ... қызмет үшін төлем жасау туралы, бірлесіп қызмет жасау және қойылатын
шарттарға қатысты келісімінің қажеттілігі туралы ақпараттар болады.
Аудитордың ... ... бас ... Егер ... өз ... қызмет үшін жасалынатын төлем немесе ... ... ... ... ... ... жағдай болса, онда
ол келісім-шартты келесі мерзімге ұзартпайды. Аудиторлық қызмет ... ... ... ... аудиторды жұмыстан босату, ... ... ... Себебі акционерлер немесе директорлар
туындаған мәселенінің сипаты жөнінде толық хабардар болуға тиісті. ... ... ... ... шешім қабцлдау үшін директорлардың немесе
акционерлердің көпшілік дауысы немесе олардың ... ... екі ... болуы мүмкін. Мұндай кезде аудиторға жазбаша хабарландыру ... ... оған ... ... ... білдіруге және оны жұмыстан
босату жөнінде ұсыныс жасалынған мәжілісте шығып сөйлеуге ... ... ... ... ... ... алып ... ешқандай жағдайдың
болмағандығы жайында онын ауызша немесежазбаша мәлімдеме ... ... ... да жиі ... ... ... есептеледі. Егер қаржылық
қорытынды есепте елеулі қателер болса, аудитор ло жөнінде мәлімдеуі керек.
Әдетте, ол “ ... ... ” деп ... ... ... ... ... себептермен аудитордың қызметінен
босамайтындығын және де ... ... үшін ... ... ... ... ... әрекет
жасамайтындығын кепілдендіру үшін ... ... бас ... ... кәсіпорынға жазбаша хабарландыру қағазын беруге және онда, жоғарыда
атап көрсетілгендегі жағдайды баяндауға ... ... ... ... да ... ... ... және жазбаша мәлімдеме жасауына рұқсат
беріледі. ... ... ... ... ... өзінің жұмыстан
бас тарту себептері талқыланатын жиналыс шақыруы талап етуге ... ... ... ... ... бұза ... ал клиент оның
устінен сотқа шағымдана алады. Кейде есеп ... ... ... ... ... ... мен клиенттің көзқарастары әр ... ... ... ... ... ... болып табылатын, қолданылып жүрген
есеп әдісін қолдайтын келіскіш аудиторды іздей бастайды, бірақ өз ... есеп және ... ... есеп стандарттарына қайшы келеді.
Мұндай жағдай “пікірді сатып алу” деп ... Есеп ... ... ... ... ... аудиторды іздеу тәуелсіз аудиттің
талаптарын орындаудан ... ... ... ... және ... ... қорытынды есептің дұрыстығына (сенімділігіне) ... ... есеп ... ... дайын екендігі, аудитордың
тарапынан ... жоқ ... ... Аудиторлардың міндеттері
мен құқықтары. Аудитор өз қызметінің негізгі ... қол ... ... ... ... ... және әділ ... жөнінде
қорытынды жасау үшін түрлі міндеттерді орындайды. Ал ол міндеттерді ... ... ... бір құқықтар беріледі. Аудитордың міндеттері.
Қазақстан Республикасының “ ... ... ... ... ... ... құжаттарының сақталуын қамтамасыз етуге, оған қаржылық
қорытынды есепте анықтаған ... ... ... ... ... ... ... Аудиторға берілген құқықтар
оның өзінің ... ... ... ету үшін ... Бұл ... ... сөзі болып табылады. Аудитор бухгалтерлік және
басқа қаржы- шаруашылық құжаттарын алуға құқылы. ... ... егер ... ... түсіндірулерді немесе ақпараттарды алмаған да,
онда ол жөнінде акционерлерді, Директорлар ... ... ... гиісті.
Аудитор төменде аталғандарға құқылы:
Ұжымның кез-келген жалпы жиналысын өткізуге қатысты барлық ... ... ... ... ... ... жалпы жиналыстарда өзін
аудитор ретінде толғандыратын кәсіпорын ... ... ... ... сөз ... Өз міндеттерін орындау үшін аудиторға жиналыста ... ... ... ... қолдан ақпарат алу маңызды. Жиналыста
сөлеу құқығы
( егер ондай құқыққа ие ... ) оны ... ... үшін тегіс қамтылған
аудиторлық қорытынды дайындау ретінен ... ... ... өзін қызметінен босату немесе орнын ауыстыру жайындағы
хабарландыру қағазының көшірмесін алуға, ... ... ... ... ... ... құқылы. (Бұл “жағдайды таңдау“ міндеттіне
қосымша);
• Директорлардан өз ... бас ... ... ... жиналыс шақыруын
және ол жиналысқа өзінің қатыстыруын талап етуге, сонымен бірге өзіне
қатысы бар кез-келген жиналыста сөз ... ... атап ... ... ... ... жақтардың сенімді (
дұрыс) ақпараттар алу мүдделерінің сақталуындағы. Сонымен бірге, дамыған
аудиторлық қызмет көрсету ... бар ... ... ... , ... ... ... есеп жүргізу, бақылау және қорытынды ... әр ... ... ... өз ... әрдайым қол жеткізе
бермейді және де тіпті мүдде ... орын алу ... ... мүдделі жақтардың иарамсындағы өз ара қарым-қатынастар агенттік
теориясының пәні болып табу ... ... өз ара ... жақ- ... ... ... жақты – агентті- өзінің атынан
тапсырма орындау үшін ... ... оын ... ... ... директорлардың агенттері, ал аудиторлар- ... ... ... ... Әр бір ... ... агент
жалданғанымен, ол агенттің бірінші кезекте қорғайтын өз ... ... ... ... ол тапсырыс берушінің талаптарын толық
қанағаттандыра алмауы үмкін ... білу ... ... өза ара ... ... әр түрлі сипаттағы келіспеушіліктер туындауы мүмкін.
Мысалы, басшының міндетті- компания активтерін ... ... ... лоар ... өз еңбек ақыларының мөлшерінде жүзеге асыруға мүдделі.
Егер еңбек ақының мөлшері көбейетін болса, онда кәсіпорын активтері азаяды.
Директорлардың ... ... ... ... шешім қабылдау директорлардың
өздеріне байланысты. Сонымен бірге, аудиторлар оларды лауазымдық қызметке
қайта сайлау жөніндегі шешім ... ... ... ... ... ... (функциясын) орындау кезінде аудитор
директорлармен жақсы ... ... ... ... ... ... ... болады. Агенттереді жұмысты
орындау процесінде тапсырыс берушінің ... ... ... ету
бойынша шаралды қолдану үшін ондай ықтималды жөнінде тапсырыс берушілердің
өздеру білу керек. Мүдделік келіспеушіліктердің ... ... ... ... ... қадам жасайтын болса, онда аудитор
тапсырыс берушінің мүддесіне қайшы келетін ... ... ... ... акционерлер акцияларды тек өздерінің мүддесін қорғаушы
сақтандыру шаралары ... ... ... ғана ... ... деп
болжанады. Тексерілген қорытынды есепке қойылатын заңды ... ... ... бір ... болып табылады. Одан басқа , басша аудит ... ... ... Егер ... ... ... қарайтын болса, өздерінің қаржыларын салуға ... ... ... ... ... жеке мүдделеріне жауап
беретіндкей етіп ұйымдастыру ... ... ірі ... ... ... ... бұрын акционерлерді сендіру мақсатымен күрделі
және кең көлемді аудитті өткізу үшін ... ақша ... ... ... де бір ... өзі болып табылатын кішігірім кәсіпорындарда
(ұйымдарда) аудитті өикізуге ... ... көп ... ... оны
заңдылық деп пайымдауға болады, себебі акционерлерде аудит өткізуге деген
қажеттілік ... ... бұл ... ... ... да
пайдаланушыларды (мысалы қорытынды есептің негізінід несие беру ... ... ... қанағаттандыра алмайды. Сондықтан мүдделік
келіспеушіліктің екі түрі болу мүмкін деп пайымдаймыз:
1. Аулитор ... ... ... үшін ... ... кезде:
2. Клиенттердің арасында дау-жанжал (келіспеушілік) бар болған кезде.
Ондай келіспеушілік егер клиент тендерге бір ған ... ... ... ... бір-бірімен бесекелестік жағдайында болса туындауы
мүмкін. Ондай клиенттермен жұмысты бір клиеннттің мүддесі екінші клиенттің
мүддесіне кері әсер ... етіп ... ... ... ... өтіп ... ).
Кейбір жағдайларда клиенттердің тек біреуіне ғана ... беру ... ... да ... ... ... болу мүмкін. Проблемадан
аулақ болуға мүмкіндік беретін механизмдер бар. Оларға өздерінң жұмыстарын
басқа топтың ... ... ... ... ... әр ... ... тарту кіреді бұл механизм “Қытай
қорғаны” деген атпен белгілі.
3.2 Ағымдағы және ... ... ... аудитін
жүргізуді ұйымдастыру
Ақша қаражаттарымен операциялар жүргізу ... ... ... және ... ... ... ... Сонымен бірге,
оларға елеулі қателер жіберуге алып келуі мүмкін басқа да циклдар ... ... ... ... ... барлық уақытта дерлік
шоттарды төлеу жүзеге асырылып отырады. ... ақша ... ... ... үлкен болмайды, бірақ олардың келіп түсуі мен
шығуы бойынша ... ... орын ... Ақша ... өтімді
активтерге жататын болғандықтан, олардың ұрлану ықтималдығы ... ... ... ... ... ... тәуекелділікті
бағалау үшін аудиторға тексеру процедураларының қолайлы көлемін анықтауға
мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... жаңалау керек.
Ақша қаражаттарының қозғалысы- олардың операциялық, ... ... ... ... келіп түсуі және шығауы.
Ақша қаражаттарының қозғалысына ішкі бақылау жасау жүйесі – ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген мәліметтердің дұрыстығын қамтамасыз
ету үшін жасалынған процедуралар мен саясат.
Бақылау процедураларына зерттеу жүргізбес бұрын ... ... ... ... ... ... ... білу қажет.
Кесте 4 – Кәсіпорындағы ақша ... ... ... ақпарат
көздері*
|№ | ... аты |
|1 | ... есеп беру |
|2 | ... саясаты |
|3 | |Бас ... ... есеп ... |
|4 | ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
|5 | ... ... ... ... чек, ... | ... ... тапсырмасы, аккредитив, инкассалық |
| | ... |
|6 | ... ... ... ережелері |
|7 | ... ... ... ... ... |
| | ... |
|8 | ... және ақша ... ... |
| | ... алу ... Акт |
|9 | ... ... чектері бойынша сатып |
| | ... ақша ... ... туралы акт |
|10 |Инв-9 ... ... ... ... |КО-1 ... ... ... ... |КО-2 ... ... ордері» ... |КО-3 ... ... және ... ... ... |
| | ... ... |КО-4 ... ... ... |КО-5 ... қабылданған және берген ақшаларын |
| | ... алу ... ... | ... ... іс-сапарға шыққан жұмыскерлерді |
| | ... алу ... ... З.Н. «Аудит» Алматы, 2007
Ақпарат көздері қаржылық қорытынды есеп ... ... ... ... аудиторлық дәлелдеулер алу мақсатында
зерттелуге тиісті.
Ақша қаражаттарын тексерудің бағдарламасы және оларға түгендеу жүргізу.
Аудитор ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... жүргізілетін жаппай тексеру әдісін қолдануға тиісті. Аудитор ақша
қаражаттарын сақтау және ... ... есеп ... үшін Қазақстан
Республикасының және шет елдердің банк мекемереінде ұлттық және ... ... ... анықтауға міндетті. Сондай-ақ, шаруашлықытың
ішіндегі кассаларын ... қоса ... ... есеп ... ... және ... құрылымымен
танысқанннан кейін, ақша қаражаттарының есебін тексреудің аудиторлық
бағдарламасын жасайды.
Бағдарламалық тексеруді талап ... ... ... ... тексеру
барысында басшылыққа алынып, кездескен факторлерге байланысты толықтырулар
мен түзетулер енгізіліп отырылады. Ақша ... ... ... іс ... ... ... көрсеткішін, Бас кітаптың және есеп регисторларының, машина
жазбалардың мәліметтерімен салыстырып ... ... ... ... және ... есеп
мәліметтерінің сәйкестігін және дұрыс жүргізілгендігін тексеруді;
• кассаға түгендеу жүргізуге және операцияларын тексеруге;
• есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... шоттарды ашылу ... және ... ... тексеруді;
• есеп айырысу тәртібі бұзуға жол бергені үшін қолданылған шараларды
тексеруге;
... ... ... ... ... ... ... шығарылу фактілерін тексеруді;
• шаруашылықтағы ақша қаражаттарын ... ішкі ... ... тексеру.
Шаруашылықтың ішіндегі нақты қолма –қол ақшаны қабылдау, тарату және
сақтау операциялары шаруашылықтың кассасы ... ... ... нақты ақша қабылдау, тарату және ... ... ... де, жеке ... де ... асырылады. Сондай-ақ, бұндай
операциялар ұлттық валютамен де, шетелдік ... де ... ... кассадағы операциялар есебі 1010 ... ... ... 1010 ... ... ... ... нақты ақшалар», 1012
«Кассадағы шетелдік валюта түріндегі нақты ақшлар» шоттарында жүргізіледі.
Шаруашлықытың кассасына ... ... ... ... ... және ... ... тарату операцияларының есебі Қазақстан
Республикасының ... ... ... кассалық операцияларды жүргізу
тәртібіне сәйкес жүргізіледі.
Кассалық ... есеп ... ... ... ... ... және ... жазумен салыстырып, көз жеткізу керек.
Олар міндетті түрде бірі –бірлеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... ... шығыс ордерлері, банк
көшірмелері бойынша, ал қажет ... ... банк ... ... алынған мәліметтерімен салыстырып тексереді.
Ақша қаржаттар операциялары, әсіресе олардың өте ... ... ... ... ... міндетті түрде жаппай тексеруге талап етеді.
Сондықтан кассалық құжаттар тұтасынан жаппай тексеруге ... ... ... ... кіріспей тұрып, аудитор тексерудің
жоспарын жасайды. Өйткені ... ... ... кассалық құжаттарды
бірінен кейін бірін қарап шығу деген ұғымды білдірмейді.
Бір құжаттың өзін бірнеше рет қарп шығуға келеді.өйткені аудитор ... және ... ... кейде тіпті өзгеше іс-әрекеттерді ... ... ... ... ... ... жасап,
оның орындалуын қадағалап кездескен факторлерге сәйкес ... ... ... ... ... жасаған бағдарламасында мынандай
сұрақтар қаралады:
- кассадағы нақты ақша қаражаттарға және басқа да ... ... және ... ... тексеру;
- кассалық операциялардың дұрыс құжатталып, толтырығандығын тексеру;
- кассаға ақшаның уақтылы және толық ... ... ... ... ... дұрыс шығыс жасалғандығын тексеру;
- бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... операциялардың есебінің аудитінің нәтижесі бойынша қорытынды
және ұсыныстар жасау;
Бұл ... ... ... ... үшін аудитор кассадағы ақша
құжаттарының ішкі ... ... ... және ... ... ... ... үшін әрбір іс -әрекеттер бойынша
тесттің саулнамасын жасау қажет.
Шаруашылықтың кассасындағы ақша қаражаттарының ішкі қозғалысын ... жоқ ... ... ... ... кассадағы бүкіл нақты
ақшаның және басқа да құндылықтарды біртіндеп ... және ... ... ... жолға қойылмағандығы; шаруашылықта баж тексеруді
белгілеген әкімшілікті бұйрығының жоқтығы, кассаның ... ... ... ... ... ... комиссиясына тұрақты тұлғаларды
тағайындау, банкноттарды біртіндеп ... ... ... ... тексреу
комиссиясын тексеру актісіне тіркелетін жұмыс құжаттарының тіркелмегендігі;
кассаға тексеру жүргізілетіндігін кассирдің алдын-ала біліп оған ... ... ... ... көрсетімеген кіріс және
шығыс құжаттарына бас бухгалтерден және ... ... ... қол ... ... ... ... алмастырған кезде кассаға
үстіртін тексеру жүргізілгендігі; шартта ... ... ... ... ... ... бұл қызметті атқару есеп
қызметкерлеріне жіктелуі; кассирдың толық ... ... ... ... ... ... ... дайындауға дағдыланбағандығын
дәлелдейтін күнделікті орындалуға тиісті операциялардың жүзеге асырылмауы.
Кассалық операцияларды тексерген кезде, құжаттарын оқу, ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерін
санап тексеру сияқты бақылу әдістерін қолдануға ... ... ... ... ... ... ... да бір
сәйкессіздік табу үмітінде қарап шығу.
Аудитор кассаны тексеруді жүзеге асырғанды мына таалптарды ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың
бас бухгалтер және кассирі ... ... ... ... тұрақты жұмыс істейтін комиссияның мүшелерінің қатысумен
жүргізіледі; кассаны тексеру кезінде кассаға басқа тұлғаны ... ... ... кезінде бүкіл кассалық операциялар тоқтатылады; Аудитор
кассаға түгендеу жүргізгенде мынандай талаптардың ... ... ... ... ... ... ... бірнеше касса болса, олардың
барлығын жауып бекітіп, мөр ... ... ... ... де, ... өзінде
қалдырады. Бұл бір кассадағы жетіспейтін ақша қаражаттарының ... ... ... мақсатында жасалады.
Кассир түгендеу комиссиясының мүшелерінің қатысу мен соңғы ... ... ... ... кітапқа ақшаның қалдығын шығарып,
кассирдің жасаған ... ... ... ... құжаттарын тегіс енгізіп,
кассаға кіріске алынбаған және шығыс ... ақша ... ... ... ... ... Бұл ... кассаны түгендеу
актісінің бастапқы бөлігіне енеді.
Кассирдің жасаған есебіне шарушылықтың бас ... қол ... және ... ... ... ... ... соманы
бухгалтерлік есепте көрсетіген олардың ... ... ақша ... ... жүзеге асыра отырып, олардың сақталу
орнының жағдайына касса бөлмесінің ақша ... ... ... ... техникалық беріктігі өрт қауіпсіздігін сақтау қауіп төнген
жағдайларда ыдыс беретін құралдармен ... ... ... назар аударады. Анықталған кемшіліктер түгендеу актісінде көрсетіледі.
Заң актілеріне сәйкес шаруашылық ... ... ақша ... ... ... ... ... сәйкес шоттарда
сақтауға міндетті. Шаруашлықытың банк мекемелері арқылы ақша ... ... ... есеп ... ... ... ашылған
аккредеттивтерге және басқа да шоттарда сақтауға ұзақ және ... ... ... ... сөндірілуіне және ... ... ... ... ... ... ақша ... жолымен жүзеге
асырылатын төлемдерге, шоттардағы жаңалас немесе қате ... ... ... ... банк ... шағын талап жасауға байланысты
туындайды.
Банктерден шот ашу, оны ... ... ... ... ... ... ... операцияларды жүзеге асыру. Қазақстан республикаысының
Ұлттық ... ... ... ... ... ... белгіленеді.
Яғни, Ұлттық банк ақша несие ... ... ... ... ... жүзеге асырып, жинақтық валюта ... ... ол ақша ... ... ... несие беруді,
оның қойылымын анықтауды,қаржыландыруды және есеп ... ... ... ақша ... айналымына олардың мақсатты
жұмсалуына бақылау жасауды жүзеге асырады. ... ... ... ... ... ... бойынша нақты ақшасыз жүзеге асыратын
операциларға аудиторлық тексеру жүргізуде, аулитордан банк ... ... ... ... ... ... талап етіледі.
Бағдарламада қаралатын басты мәселелер түгелдей қамтылуға ... ... ... ... басты мәселелерді қамтиды: есеп айырысу.
валюталық ... және ... ... ... банк ... ... есеп айырысу, валюталық ағымдағы және басқа да
шоттарды ашуға ... банк ... ... ... ... ашуға берілген өтініш; қойылатын қолдар мен таңбалары үлгілері мен
карточкалары, шаруашылықтың салық есебіне тіркеу дерегін ... ... ... ... ... тіркеу туралы куәлік
көшірмесі; жарғы көшірмесі; құрылтайшылардың саны бірден асқан ... ... ... ... тіркелген папканың сақталғандығын
анықтауды; ашылған шоттардыақша қаражаттарының операцияларының шаруашылыққа
тиімділігін, орындылығын және заңдылығын тексеруді; шоттарға келіп ... ... ... және толық кіріске алынып, субъектіге
хабарлағандығын тексеруді; ашылған шоттар ... ... есеп ... ... реттерінің сақталғандығын анықтауды; шот иесінің
өкімінісіз аударылып есептеп шығарылған ақша ... ... тыс ... ... ... уақтылы аударылғандығын
тексеруді; банктердегі шоттардан ... ... ... ... жұмсалғандығын тексеру; шаруашылыққа есеп айырысу ережелерін
бұзғаны үшін ... ету ... ... тексеру.
Шаруашылықтың төлем қабілетін, алынған несиелер бойынша есеп ... ... ... ... банк ... мен шаруашылықытың
арасында тұрақиы орнатылғандығын, құжаттарында ... ... ... ... нақтылығын және мәліметтердің
сәйкестігін тексеру; валюталық шоттарда жасалған операциялар валюта түріне
қарай теңге курсының өзгерген жағдайында ... ... ... ... ... ... банк операцияларының бухгалтерлік
корреспонденцияларының дұрыс беріліп, есеп регисторларына жазылғандығын
тексеруді; жасалған банк ... ... ... ... ... заңдардың және нормативтік актілердің мейлінше толық сақталуын
анықтау қажет. ... ... ... тағы да ішкі ... жағдайын
және банк операцияларының есеп жүйелерін тиімді бағалау және олардың қандай
әдіспен тексеруді шешу жолдарын анықтап алған жөн. Бұндай ... ... ... тест ... ... ... болады.
Есеп айырысу шотының есебінің аудиті. Жоғарыда аталған ... ... ... жүргізуге байланыста құжаттармен танысқаннан кейін
аудитор тексеру кезеңіндегі банк көшірмелеріндегі, бухгалтерлік ... ... ... қорытынды қаржалақ есептег шоттың
көрсетілген ақша құжаттарының қалдығын, айналымын, кредитіндегі қозғалысын
Бас кітаптағы және есеп ... ... ... ... керек. Ауытқулар кездескен жағдайда, олардың себебін анықтау қажет.
Банк ... ... ... оған ... ... сомасна сәйкестігін; көшірмеге тіркелген бастапқы
құжаттарында банк ... ... Егер ... ... ... ... жасалған операцияның дұрыстығын
анықтау мақсатында банкке қарама –қарсы тексеру жүргізу қажет; банкке ... ақша ... ... ... есептелгендігін; төлемді
табыстауға берген ... ... ... ... арқылы аударылған
ақша қаражаттарының негізділігін, сондай-ақ аударымды алушының почтадағы
мекен –жайы көрсетілген тізбектің ... ... ... операцияларының есепте дұрыс көрсетілуін; банктегі операциялар
бойынша бухгалтерлік корреспонденцияларының дұрыстығын, бұл ... ... ... ... көрсетілгендігін;
бухгалтерлік есеп бойынша өндіріс шығындарына немесе айналым шығындарына
шығыс жасаған ... ... ... банк ... ... бойынша зерттеуіне
алмастырылып отырылуы қажет. Бұндай кезде аудитор анықтауға міндетті:
заңсыз банк ... жол ... ... тексерудегі субъектімен
ашқандай да шарқа отырмауға қатысы жоқ басқа субъектінің қазіргі сөндіру,
басқа субъектілердің шексіз тауарлырының ... ... ... ... ... көрініске алынып және ... ... ... ... ... займ ... ... құжаттардың дұрыстығын,
сондай-ақ қаржылық жағдайына және қаржыландыру көздеріне қарай займның
беруін; ... ... ... ... қол емес есеп ... ... ... чек ... заңды пайдаланғанын; олар есеп беруге
тиісті тұлғалардан ... ... ... чек ... есеп ... тиісті тұлғалардың есеп бергендігін, есеп беруге
тиісті тұлғалардың есебі бойынша ... мен ... ... ... ... ... аудитор жабдықтаушыларға қарыздарын
өтеуге, аударуға ақша ... ... ... және негізделуін
тексеру қажет.
Валюталық шоттағы нақты ақша ... ... ... ... есеп ... ... ... валюта түрінде де және
шетелдік валюта ... де ... ... ҚР ... ... ... ... жүргізілген операциялық «ҚР валюталық ... ... және ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
Аудитор арнайы рұқсат немесе Ұлттық банктің лицензиясын талап етуге
валюта операцияларын ... ... ... ... құжаттардың
көшірмесін тапсырғандығын тексеруге тиісті.
Резидент емес заңды тұлғалармен шет ел валютасында есеп ... ... ... ... ... бар валюта қаражаттары шегінде
нақты ақшасыз төлеу ... ... ... тексереді. Валютаның
шығу тегі, келіп түсу ... ... ... ... ... банктермен айырбастау пункттері арқылы шетел валютасын сатып алу,
сатудың екі ... ... ... ... ... ... ... теңгені валютаға айырбастау құнын дербес белгілеуге берілген
құқықтарының сақталуымен танысады.
Заңды тұлғаларға резидент еместермен есеп ... үшін және шет ... ... банк ... ... мәліметтерін орындау үшін
шетел валютасын ішкі сауда биржаларында сатуына және шет ел ... ... ... ... валюта бирджасында шет ел валютасын сатып алу, ... ... ... де және займдық қаражаттарының
есебінен де жүргізілгендігін тексереді. ... ... ... ... ... ... ... мақсатқа пайдалану міндеті түрде
көрсетіледі.
Қазақстан Республикасында резиденттер мен ... ... ... ... ... ал республиканың аумағынан әкетуге шектеу
қойылып, кеден заң талаптарын ... ... ... ... ... ... операциялар валюталық кіріс және шығыс
ордерін толтыру арқылы жүзеге асырылады.
Банк мөрімен және кассирдің ... мен ... ... ... ... ... ... ордерін толтыру үшін негіз ... ... ... жабдықтаушыларға аударылған валюта
қаражаттарына ... ... ... ... ... жүзеге
асырылғандығына көз жеткіуге тиісті.
Аталған және басқа да құжаттардың негізінде валюталық шоттың ... ... ... көрсетілген банк көшірмесінің ... ... ... ... аударады. Сондай-ақ валюталық
операциялар бойынша берілген есептің ... ... ... ... ... ... ... шот жабылған жағдайда немесе шаруашылықтың аты, шоттың номері
өзгерген жағдайда шот ... ... ... қаржының қалдығын
растайтын құжаттарының өтінішке қоса ... ... ... ... мен резидент еместердің жүзеге ... ... ... ... сақталуын қамтамасыз етілуін жүзеге
асыратын валюталық бақылаудың деңгейімен танысуға тиісті.
Қазақстан ... ... ... органдары және агенттері
арқылы жүзеге асыратын валюталық бақылаудың ... ... ... ... заңға сәйкес келуін, шетел валютасымен ... және ... ... ... жалпы валюталық операциялар
бойынша есепке алу мен есеп ... ... мен ... ... болып
табылады.
Сонымен қатар, аудитор тексерудің материалдарын толықтыра түсу үшін
мынандай ... ... ... ... ... ... ... ашылғандығын; банк көшірмелерінде көрсетілген соманың, оған
тіркелген бастапқы ... ... ... ... ... кезінде есеп айырысу нысанының дұрыс қолданылғандығын; валюталық шот
ашқандығы үшін ... ... ... ... бағам
айырмашылықтарының дұрыс анықталып көрсетілгендігін, бухгалтерлік есеп
корреспонденцияларының дұрыс ... ... ... валюталық
шоттардың оындалуына құқық берілген банк өкілдері ... ... ... ... ... уақтылы және толық есептелінуі; Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкінің рұқсатынсыз шетел банктерінде валюталық шот
ашқан ... өнім ... ... ... меншігіндегі валюталық
түсімдердің дұрыс пайдаланғандығын, нақты шет ел ... ... ... ел валютасына сатып алынған материалды құндылықтардың сақталуы.
Субъект тауарларды шетелдерден сатып ... ... ... ... сатып алу құны екі ... ... ... ... кіріске алынған күні, олардың ... ... ... ... ... есептеп шығарылу, ал жасаған тауар айырбастау
кезінде сатуды есепке алу және ... ... ... жүк ... ... ... ... тауарларға жасалған ... ... және екі ... ... ... құны ... шығарылу талаптарының орындалғандығы. Бұндай жағдайда салық
салынатын ... екі ... ... ... ... ... ... бағасы бойынша есептелген құнынан төмен болуы керек.
3.3 ... және ... ... ... ... ... және ... - экономикалық талдауда қолданылатын әдістерде
жіктеу тәсілдемесі оларды мына қосалқы жүйелерде топтастыруға ... ... ... құжаттық, қорытындылаушы және нақты
бақылау. Олардың әрбіреуінің өз ерекшеліктері мен пайдаланатын ... Атап ... ... ... ... ... ... бақылау міндетін шеші
үшін қажетті бастапқы ақпараттарды алу, тексеру және ... ... ... ... ... қосалқы жүйесі экономикалық талдау,
талдамалы тексеру, статистикалық және экономикалық- математикалық
әдістерінің дәсітүрлі және ... ... ... ... ... ... нормативті- құқықтық
реттеуді, тексеруді, зерттеу ... ... ... ... мен талдауды жүзеге асыру;
- қорытындылау тәсілі жиынтық есеп берулермен байланыстарды жасауда,
кешенді бағалауларды жүргізуде және ... ... ... ... ... зерттеу мен қалыптастырудың логикалық
және синтетикалық тәсілдерімен бірге пайдаланылады;
- нақты бақылау тәсілдері белгіленген тәсілдердің көмегімен тексерілетін
объектілерді шынайы күйінде тексеріп ... ... ... ... оның ... ... ... қолданылады.
Оның үстіне, аудиторлық бақылауда шектес ғылымдардың – бухгалтерлік есеп,
экономикалық талдау, ... ... ... ... ... ... ... техникалық, заң және қолданбалы ғылымдарының әдістік тәсілі
кеңінен қолданылады.
Айғақтарды алу үшін ... ... ... ... ... операциялық тестер мен сәйкестікке орай ... ... ... ... және т.б. ... ... ... нақты түсініктері болуы керек.
Аудиторлық айғақтар үшін бизнестің операциондық аудиті мен қаржылық-
экономикалқы талдаудың алдын-ала ... ... ... ... ... зор. Ол ... және статистикалық емес зерттеулер
түрінде де болуы мүмкін. Соңында аудитор бизнестің жағдайын тек өзі ... ... ... әр ... ... ... операциондық аудиті мен талдауында барлық тәсілдер бірдей
қолданыла ... Бұл ... ... ... пен талдаудың кез
келген түрінде қолданылатын болса, басқалары шектеулі ... ... ал ... ... әр ... ... мүлдем қолданылмайды.
Жалпы тәсілдерге мыналарды жатқызуға ... ... өнім ... ... ... ... тексеру және халық шаруашылығының
әр түрлі салаларындағы кәсіпорындар қызметін бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... жағдайы туралы мәліметтерді алу мен
өндеуді ұйымдастырудың кажеттілігін тудырады. Экономикалық ғылым мен оның
мазмұнын осы заман ... ... ... ... субъектілердің
қызметін ақпараттық, есептік-талдамалы және бақылаушылық басқару міндетті
істері (функциялары) ... ... ... ... және ... ... ... пәндер түріндегі бірыңғай блокта беріледі. Бұл ... ... және ... ... ... ақтаған үғым.
Нарықтық қайта өзгерулер терендеген сайын ... ... және ... ... ... субъектілер қызметінде бухгалтерлік есептің,
аудиттің және ... ... рөлі мен ... арта ... ... ... құрылымды акпараттык және бакылаушы-талдамалы
міндетті істермен қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... процесі жалғасын тауып отыр.
Мысалы, бухгалтерлік есеп пен экономикалық талдауды қаржылыкка және
басқарушылыққа, ал ...... ... ... ... ... ... сырткыға, операциондықка, функционалдыкка, технологиялыққа
және т.б. ... Бұл ... ... ... талдаудың,
аудиттің басқарушылық, талдамалы және бақылаушылык қызметтерін жүзеге асыру
саласындағы дамыған ... ... ... ... мен ... ... тиімді пайдалану қажеттілігінен туындады.
Кез келген бизнесті ойдағыдай сәтті ұйымдастыру қалып-тасқан жағдайды
жүйелі ... және ... ... ... ... ... ... жақсы ұйымдастырудың резервтерін анықтау үшін ... орай ... ... ... ... шындыққа жанасымды
акпарат аса қажет. Құбылыстың мәні мен өзара байланысын түсіну, ... мен ... ... ... ... пен ... ... әдістерін кешенді пайдаланудың негізінде ғана мүмкін
болады. Деректерді ... ... ... баға ... ... береді және әрі ... ... атап ... ... ... ... түтынушылардың,
меншік иелерінің, әкімшілік пен кәсіпорын қызметкерлерінің мүдделерін ... ... ... тиімділігін арттырудың жолдарын анықтауга мүмкіндік
береді. Кешенді аудит пен ... ... ... ... ... ... шешімдерді кабылдауды негіздеу және камтамасыз ету
бойынша алға койылған мақсаттарға жылдам қол ... ... ... ... ... ... ... кешенді аудит пен
талдауды жүргізу негізінде қаралатын объектінің жағдайын шындықка жанасымды
әрі объективті ... ... ... ... ... және басқарушылыққа бөлу бухгалтерлік
есеп пен аудит бойынша ... және ... ... ... жауап береді. Мұнда қаржылық есептің деректері қаржылык
талдаудың ақпараттық базасы ретінде қызмет етеді, ал басқарушылық ... ... ... ... ... етеді. Қаржылык-
экономикалық талдауды ұйымдастырудағы ... ... ... ... ... ... берді және ол ... ... ... ... ... менеджерлердің және басқа да мүдделілік танытатын түлғалар-
дың терең ғылыми және іс-тәжірибелік мүдделерін білдіреді. Сонымен ... ... ... мен ішкі ... ... ... ... бір шеңбермен шектеліп қалатын, яғни нақты сызылған шекара ... ішкі ... ... ... жалғасы ретінде қарастырылады немесе
осыған керісінше.
Тек қаржылық есеп берушілердің ... гана ... ... қаржылық талдауы сыртқы талдаудың сипатына, яғни
мүдделілік танытатын контрагент-тердің, ... ... ... ... ... ... ... талдау сипатына ие.
Шаруашылык ішіндегі кешендік аудит бастапқы қүжаттардың ақпарат көздері,
бухгалтерлік тіркелімдер мен ... ... ... ... ... ... қызметінің тиімділігін тексеру, нормалау
мен жоспарлау ретінде пайдаланылады. Мұндай қаржылық бақылаудың негізгі
мазмұны бизнесті басқару ... ... ... тереңдете түсетін
басқа да аспектілермен толықтырылуы ықтимал. Қаржылық талдау, маркетингтік,
өндірістік, жабдықтаушылық, қаржылық-инвестициялык циклдерді тексеру және
басқа да ... ... ... ... ... ... ... операциондық аудитті өткізудің міндетті сатылары болып
табылады.
Кешендік аудит ... ... ... ... ... ... бойынша ресурстардың қалай қозгалатынын ең толық бейнелейтін
өндірістік есептің мәліметтерін ... ... ... ... ... береді. Мұндай аудит барлык есептік ақпарат түрлерін,
оның ... ... ... ... техникалык дайындығы туралы мәліметтерді, нормативті, жоспарлы
және басқа да ... ... ... ... ... ... басқару ісін оңтайландыруда мәні бар әрі түрлі зерттеулермен
толықтырылуы ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануы мен табыс айналымы шығындардың
өзара байланысын тексеруді айтуға болады.
Нарықтық қатынастардың дамуы ... ... ... ... үшін басқарушылық бағыттағы шешімдерге күш салмайынша мүмкін
болмайтын кәсіпорын қызметін ... мен ... ... жаңа ... ... экономика жағдайында кәсіпорынның қаржы тұрақтылығы өз
ішіндегі ресурстарды тиімді пайдаланудың мүмкіндіктеріне де, сонымен ... ... да, оның ... ... ... ... ... инвестиция мөлшеріне, инфляция деңгейі мен мемлекеттің
экономикалық саясатына байланысты.
Бұрын халық шаруашылығы кешенінде ... ... ... ... ... бүгінгі танда түбегейлі реформалар процесінде бұл
объектіге дербес шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... ... (шаруашылық жүргізуші субъектілер) толық экономикалық дер-
бестік алуына ... ... ... ... қажеттілігі
болмай қалды, бұл өз кезегінде жоғарғы органдардың тарауына ... ... ... ... экеп ... ... басқару экономикалық
әдістер және серіктестік қатынастарға жол берді. Бұл ... ... ... ... ... ағынан едәуір азайтуға әкеледі.
Осыған қарай кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... түбірінен өзгерді. Бұрын заттық (натуралдык)
көрсеткіштерге артықшылық беретін ... ... ... ... ... баға беру алдыңғы орында болса, қазіргі нарық
жағдайында ... ... ... бірінші орынға шыкты. Нарықтың
конъюнктурасына орай ... ... мен өз ... ... ... көп салалы өндірісі бар шаруашылык жүргізуші
субъектілері жаңа типтерінің (концерндер, ... ... ... ... ... ... ... ақпаратын калыптастыру мен
бағалаудың жаңа амал-тәсілдерін талап етті. Тиісті ... ... ... шешу еш ... емес ... ... ... және уақтылығын арттыру ... ... ... Алға ... міндеттерді шешудің амал-тәсілін
аныктау үшін ... ... ... ... басқару бойынша
экономикалық ақпарат көздерінің жағдайын бағалау үшін ... ... ... ... ... шоттардағы ақша қаражаттарының қозғалысын
шаруашлықытың қаржы шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есебінің типтік
жоспарында ... 1030 ... ... ... ақша қаражаттары»,
1040« Карт шоттардағы ақша қаражаттары», 1050 «Жинақ шоттарындағы ... және 1060 ... де ақша ... ... ... ... және шет ... аккредитивтердегі, чек
кітапшаларындағы, ағымдағы ,арнайы және шетелдік ... ... ... және ... ... ақша қаражаттарының
қозғалысы мен оқшаулап сақтауды талап ететін мақсатты бағыттағы ... ... ... ... ... ... тұлғалар арқылы жүзеге асырылатын қолма қол емес есеп айырысу
нысанының кең тараған түрі – «Чек ... ақша ... ... есеп ... ... ... ... құндылықтар үшін, көрсетілген
қызмет және «Қазақстан Республикасының чектермен есеп айырысу жөніндегі
ережелерінде» ... ... да ... ... ... есептесу
үшін қолданады.
Аудитор банктегі арнайы шоттардағы нақты ақша қаражаттарға аудиторлық
ақша ... ... 1030 ... ... шоттардағы нақты
қаражат» шотында сақталатын ақша қаражаттарының көздерін анықтауға тиісті:
үкіметтің жәрдемі ретінде ... ... ... ... ... ... мекемелеріне бөлінген мақсатты қаражаттары; мәдени ағарту
мекемелеріне, ... ... ... лагерьлерге бөлінген
кәсіподақ ұйымдардың және ... ... ... ... ... бала ... мекемелеріне балалары үшін аударған қаржылары;
шаруащылықтың өтініші бойынша жеке ... ... ... күрделі
қаржыландыруға бөлінген қаржылары.
Шаруашылықтың құрамына кіретін филиалдарға, құрылымдық бөлімшелерге және
жеке балансқа бөлінбеген бөлімшелердің орналасқан жерінде қызмет көрсететін
банктен ... шот ... ... ... Бұл шоттарда жасалған
операциялар «Басқадай» шот ... ... ... ... отырады.
Аудитор ағымдағы шоттардағы қаражаттарға аудиторлық тексеру жүргізгенде
мына мәселелерді анықтауға тиісті:
- өз ... жеке ... ... ... ... ... қызмет көрсететін банк мекемелерінен ашқан ағымдағы шоттарының
заңдылығын. Ағымдағы шотты есеп айырысу шотын ашуға мүмкіндігі жоқ
филиалдар, ... ... және ... ... ... ... жерінен басқа жеріне орналасқан басқа да
шарушылық есептегі ... ... ... ... ... жеке өз алдына баланстағы құрылымдық
бөлімшелерінің баланстарын және басқа да қажетті құжаттарын уақтылы
тапсырғандығы;
- өз ... жеке ... ... ... ... негізгі өндіріс және айналым шығындарының құрамына
ендірудің негізділігі;
- орын алған ... ... ... ... алған депозиттік
сертификаттар;
- жасалған бухгалтерлік корреспонденцияларының дұрыс берілгендігі;
- баланстың көрсеткіштерінің Бас кітаптағы және есеп ... ... ... ақша қаражаттарының есебінің аудиті. Аудитор ол үстіндегі
ұлттық және шетелдік валютадағы ақша қаражаттарының ... ... ... Яғни, банк, жинақ, немесе байланыс ... ... ... жұмыс соңында инкассаторлар жинап әкететін
әлі келіп түспеген есеп ... және ... да ... ... өз ... есепке алынбаған ақша қаражаттарының келіп түспегендігін растайтын
құжаттармен ... ... 1010 «Жол ... ... ... ... есепке алу үшін банк мекемелерінің, жинақ ... ... ... түсімді банкке өткізген жолдама
ведомстваларының ... ... ... ... ... жол ... ... аударымдардың нақтылығына,
бухгалтерлік корреспонденцияларының дұрыс ... ... ... есеп ... машина жазбаларындағы
және Бас кітаптағы жазулармен сәйкестігіне назар аударуға тиісті.
Қорытынды
Ақша қаражатттары бұл – ... және ... ... нақты ақшалар.
Ақша қаражаттарына, оның эквиваленттеріне нақты ақшалар және ... ... ... ... Ақша қаражаттарының эквиваленті деп –
ақша қаражаттарының ... деп ақша ... ... ... жеіл ... ... және ... өзгеру қаупіне аз ұшырайтын
қысқа мерзімді, өтімділігі жоғары ... ... Ақша легі деп – ... мен ... эквиваленттерінің кеоіп түсіу мен шығуын айтады.
Қазіргі таңда ақшалар қозғалысын басқару қаржы ... ... ... ... болып саналып отыр. ... ... ... мен ... ... күннің талабына сай, алдағы уақыттарда
дамуына ... ... ... ... ... етеді. Ақшалар
мен оның баламаларын дұрыс ашып көрсету және жіктеу ... ... ... ... үшін қажет.
Ақшалар шоттарында тек қана жедел арада міндеттемелерді орындау ... ... ... активтер есептеледі. Кәсіпорындар мен ұйымдардың
ақшалары олардың кассасындағы, есеп ... және ... ... ... ... чектеріндегі ақшаларынан,
банктердегі арнаулы шоттарындағы ақшаларынан, сондай-ақ аударылған жолдағы
ақшаларынан құралады. Кәсіпорындар мен ... ... ... ... деп ... ... осы жоғарыда аталған ақшалар
шоттарындағы ақшалардың барлық қалдығының ... ... ... ... – бұл ... ... бірақ басқаша жіктелетін активтер болып
табылады. ... ... ... ... ... ... ... жатады. Түрлі ұсталымдар мен айыппұлдар ұйымның
ақшалары қатарына ... ... да ... ... ... ... Ақша ... кәсіпорынның есеп айырысу құралдары
ретінде қарастырудың ... де жоқ. Көп ... ... қысқа
мерзімді инвестициялар шотында есептейді.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың меншігіндегі пошта маркалары, алынған
вексельдер, ... мен ... ... ... үшін ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлердің басқадй
дебиторлық қарыздары ақшалар қатарына ... ... ... дебиторлық борыштар бөлімінде есептейді.
Овердрафт дегеніміз кәсіпорынның иелігіндегі, яғни активті шоттың
қалдығындағы сомадан ... ... ... төлеу нәтижесінде пайда болған
кредиттік қалдық. Бұл сома қысқа мерзімді міндеттеме болып табылады ... ... ... ... ... ... мен ұйымдардың
банк мекемесі арқылы басқаларға төленген қаржы ... есеп ... ... ... ... болған уақытта ғана пайда болады. Егер
овердрафт үлкен көлемде болатын ... онда бөл сома ... ... өз ... ... түсіндірмелі құжатында бөлек көрсетілуі тиіс.
Қаржы салымына кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... ... ... алуға жұмсалған қаржылары жатқызылады.
Қаржы нарығының айрықша бөлігі, ол – бағалы қағаздар нарығы. Ал қаржылық
инвестициямен осы ... ... ... ... ... ... күні
елімізде көптеген акционерлік қоғамдар, ... ... және ... емес ... ... ... қатар басқа
да кәсіпорындар мен ұйымдар тіркелген. Осы ... ... ... ... ... да ... бағалы қағаздар нарығының потенциалды
қатысушылары ... ... ... кейбіреулері эмитент, яғни
айналымға бағалы қағаздар ... ... ... ал екіншілері инвестор
ретінде қызмет атқарады. Кәсіпорындар мен ұйымдарға жаңа ... ... ... ... ... ... құру ... ірі капитал
салымын керек етеді. Ал мұндай ... ... үшін ... ... капитал бола бермейді. Сондықтан да кәсіпорындар мен ... ... ... несиелер мен заемдарының ... ... мен ... ... онда ... ... қағаздар нарығы
пайда болады.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп оны ... ... ... бірге пайдаланған кезде хабарлама береді, онда ... ... мен ... бейімделу үшін пайдаланушыларға
кәсіпорынның таза ... ... оның ... ... мен ... ... қоса алғанда) және түсімдер мен ақша
қаражаттары төлемдерінің ... мен ... әсер ету ... ... ... Ақша ... қозғалысы туралы хабарлама
кәсіпорынның ақша қаражаттары мен баламаларын молайту ... ... ... ... және ... әр ... кәсіпорындардағы ақша
қаражаттарының болашақтағы ағындарының келтірілген құнын бағалау мен
салыстыру үшін ... ... ... ... Ол ... ... де әр ... кәсіпорындар қызметінің нәтижелері туралы есептіліктің
салыстырмалығын жақсартады: хабарлама бірдей операциялар мен оқиғалар үшін
есептің әр алуан ... ... ... әсерін жояды. Ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы тарихи ... жиі ... ... ... ... және ... ақша қаражаттарының қозғалысы
айқындығының қозғаушысы ретінде пайдаланылады. Ол ... ... ... ... ... бағалауларының дәлме-дәлдігін тексеру
кезінде және пайдалылық пен ақша ... таза ... мен ... ... арасындағы байланысты зерттеу кезінде пайдалы болады.
Осы стандартта төменде көрсетілген мәндерінде мынадай ... Ақша ... ... ақша ... мен талап ету
депозиттері жатады.
- Ақша қаражаттарының баламалары – ... ала ... ақша ... тез ... және ... құны ... тәуекелге ұшырайтын қысқа
мерзімді, жоғары өтімді салымдар.
- Ақша ... ... - ақша ... мен ... ... және ... ... – кәсіпорынның негізгі, кіріс келтіретін қызметі
және инвестициялық қызмет пен ... ... ... ... ... - ақша ... баламаларына жатпайтын
ұзақ мерзімді активтер мен басқа да инвестицияларды сатып алу мен ... ... ...... ... капиталы мен
қарыз қаражаттарының мөлшері мен құрамындағы өзгерістерге әкеп соқтыратын
қызмет.
Ақша қаражаттары мен ақша ... ... ... ... инвестиция мен басқа да мақсаттардан гөрі, ең
алдымен қысқа мерзімді ... ... ... Ақша ... ... қарастылуы үшін инвестиция ақша қаражаттарының бұрын
белгілі сомасы оңай айналысқа түсуге және құн ... ... ... ... Осылайша, әдетте инвестиция ақша қаражаттарының баламалары
анықтамасына оның өтеудің қысқа ... ... үш ай ... ... алу
күнінен бастап одан аз мерзімі болған ... ғана ... ... ... ... ... негізінен, ақша қаражаттарының баламалары
болып табылмағанда ғана, оларды өтеу ... ... көп ... сатып
алынған артықшылықты акциялары ... және ... ... ... ... ... ақша ... баламаларынан алынып тасталады.
Банк қарыздары әдетте қаржыландыру жөніндегі қызмет ... ... ... ... ... ету бойынша өтелетін
овердрафттар кәсіпорынның ақша қаражаттарын басқарудың ажырағысыз ... ... ... жағдайларда банк овердрафттары ақша қаражаттары мен
баламаларының құрамдас бөліктері ретінде жатқызылады. Банктегі шот ... оң ... ... ... жиі ... ... тұруы банктермен
осындай келісімдердің сипатты белгісі болып табылады.
Ақша қаражаттарының ... ақша ... мен ... ... ... баптары арасындағы қозғалыс жатпайды,
өйткені бұл құрамдас ... ... ... ... пен
қаржыландыру жөніндегі қызметінің бөлігі ... ... ... ... ... ... табылады. Ақша қаражаттарын басқаруға
ақша қаражаттарының баламаларына артық ақша ... ... Ақша ... ... ... мен ақша ... ақша қаражаттарының ... ... мен ... ... ашуға және баланста берілген ... ... оның ақша ... ... туралы есебінде
сомалардың салыстырып тексеруін беруге тиіс.
Дүние ... әр ... ... ақша қаражаттарын басқару
тәсілдерінің және банк келісімдері түрлерінің әр алуандығын ... ... ... ... ... ХБЕС-ын сақтау үшін
кәсіпорын ақша ... ... мен ақша ... ... үшін ... ... ... қаражаттарының құрамдас бөліктерін және олардың ... ... кез ... ... мысалы, бұрын кәсіпорынның
инвестициялық портфелінің бір бөлігі деп есептелген қаржы ... ... ... ... ішішндегі таза пайда мен залал,
есеп саясатындағы іргелі қателіктер мен өзгерістер» ХБЕС сәйкес ... ... да ... ... ... бар, бірақ басшылықтың
түсіндірмесімен бірге топтың пайдалануы үшін қол жеткізілмейтін ... мен ... ... ... ... ашуы керек.
Орын алған әр түрлі жағдайда кәсіпорынға тиесілі ақша қаражаттары мен
олардың баламаларының қалдықтарын пайдалануға топтың қолы ... ... – елде ... ... ... ... ақша ... мен
олардың баламаларының қалдықтары, онда осы қаражаттарды бас ... ... да ... кәсіпорындарының жалпы пайдалануына жол бермейтін
валюта бақылауы немесе ... да ... ... қолданылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» ҚР Заңы 28.02.2007
ж. өзгерістер мен толықтырулар
2. «Аудиторлық қызмет ... ҚР Заңы ... ж. ... ...... ... есептің шоттар жоспары – 23.05.2007 ж.
4. ХҚЕС: қолдану бойынша методикалық нұсқаулар
5. Ажибаева З.Н. «Аудит», Алматы , 2006 ж.
6. ... К.Ш. ... и ... ... ... ... 2000 г.
7. Ержанов М.С. «Аудит 1», Алматы, 2005г.
8. Назарова В.Л. «Бухгалтерский учет на предприятий», Алматы, 2005
9. Радостовец В.К., ... В.В., ... И.О. ... учет ... ... ... «Центраудит», 1998г.
10. Радостовец В.К. «Бухгалтерский учет в отраслях», Алматы, 2000г.
11. ... Г.В. ... ... ... ... пособие, «Экоперспектива», Минск, Москва, 1998г.
12. Вахрушина М.А. «Бухгалтерский управленческий ... ... ... ... «Финмтатинформ» 1999г.
13. Любшин И.П., Лещева В.Б., Дъякова В.Р. ... ... ... ... - ... ... ... В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп»
Алматы, 2005
15. Нурсеитов Э.О. «Бухгалтерский учет на предприятиях» ... ... ... Э.О. ... ... Алматы, 2006
17. Нурсеитов Э.О., Нурсеитов Д.Э. «МСФО в Казахстане: принципы ... ... ... ... Управленческий учет, учебное пособие с практическими заданиями, ЮСАИД,
Алматы, 2004 год.
19. Шеремет А.Д., Суйц В.П. “Аудит. ... ... ... ... г.
20. Сапожникова Н.Г., Бухгалтерский учет для менеджеров, Москва,
2004 год.
21. Синнамон Р.Почему вы не понимаете своего бухгалтера?, М., издательство
Гранд, 2003 ... ... ... ... методика анализа.
В.Янкин, В.Парасочка, В.Горелый. М., «Статистика и финансы». ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша айналысын басқару және реттеу әдістері11 бет
"Меншікті капиталдың есебі."23 бет
Ақша қаражаттарының есебінің аудиті28 бет
Банк жұмысының аудиті7 бет
Банк операцияларының аудиті6 бет
Банк операцияларының аудиті туралы7 бет
"Алматылифт" ЖШС- нің шаруашылық – өндірістік қызметіне баға беру8 бет
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
''SC Food'' ЖШС-нің ірі қара мал бұзаутазын алдын алу және онымен күресу шаралары.14 бет
IP желілерде нақты уақыт режимінде ICQ хабарлар алмасу жүйесінде ақпараттық сервистерін іске асыру38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь