Авторлық құқық туралы ақпарат

Кіріспе
1 Авторлық құқықтың жалпы сипаттамасы
Авторлық құқықтың түсінігі мен туындауы
Авторлық құқық объектілерінің құқықтық түсінігі
1.3 Авторлық құқықтың субъектілері мен олардың құқықтары
2 Қазақстан Республикасындағы авторлық құқықты
қорғаудың реттеу жолдары
Авторлық құқық туралы заңның құқықтық табиғаты
Бұзылған авторлық құқықтарды қорғаудың тәсілдері
Авторлық құқықты қорғау ұйымдары
3 Авторлық құқықты қорғауды халықаралық шарттық түрде реттеу
3.1 Авторлық құқықтың халықаралық құқықтағы
даму тенденциялары
3.2 Авторлық құқықтың халықаралық және аумақтық
қайнар көздеріне шолу
3.3 Берн және Женева Конвенцияларының авторлық құқықты
халықаралық.құқықтық қорғаудағы рөлі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Екі жүз жылдан астам тарихы бар авторлық құқықтың әлемдік жүйесі дамуы мен өркендеуіне халықаралық қатынастардың қарқынды дамуы мен құқық саласында соңғы он жеті жылда жаңа мемлекеттердің (соның ішінде Қазақстан Республикасының) пайда болуы едәуір әсер етті.
Авторлық құқық туралы заңнамамен реттелетін құқықтық қатынастар жеке азаматтық қатынастар шеңберінен шығады және өзіне қойылатын мәдени-ағартушылық қасиеттегі талаптар мен құқықтармен өзгеше көріністе болады.
Осыған сәйкес, диплом жұмысының тақырыбы «Авторлық құқықты қорғаудың халықаралық құқықтық аспектілері» болып табылады.
Тақырыптың өзектілігі. Соңғы он үш жылда ғылым, өнер мен мәдениет туындыларын жасау мен қолдану аясында Қазақстандық қоғамның құқықтық өмірінде мәнді өзгерістер пайда болды. 1996 жылы 10 маусымында «Авторлық құқық пен сабақтас құқықтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды. Дәл осы уақытта әдеби және көркем туындыларды қорғау туралы Берн конвенциясының талаптарына толығымен сәйкес келетін авторлардың құқықтарын қорғаудың жоғары дәрежесін қарастырған қазақстандық нормалар жүйесінің қалыптасуы аяқталды. Бұл заңның қабылдануы адам, оның құқықтары мен бостандықтарына қатысты мемлекет саясатының өзгеруінің жалғасы болды. Екінші жағынан, Қазақстан Республикасының Берн одағының мүшесі болу ниеті орындалды.
Бұған қарамастан, көптеген қазақстандықтар үшін авторлық құқықты қорғау – алшақтау ұғым болып табылады. Мүмкін сондықтан елімізде әлі күнге дейін құқық қолдану тәжірибесі дұрыс қалыптаспаған, қазақстандық авторлар өздерінің интеллектуалдық меншігі үшін үлесімді қаламақы алатын прецеденттер де болмаған. Ал қазіргі кезеңде Батыста интеллектуалдық меншік экономикасы сияқты бағыт қалыптасқан. Мысалы, АҚШ-та бұл саладағы ішкі жалпы өнім 430 миллиард АҚШ долларын немесе американдық жалпы мемлекттік ішкі жалпы өнімнің 4,8% құрайды.
Уақыт өтіп, техника дамыған сайын шығармашылық қызмет нәтижелерін заңсыз өңдеу мен көшіріп көбейту кең орын алып, бұл авторлардың мүдделеріне үлкен зиян келтіруде. Шетелдік сарапшылардың айтуы бойынша, Қазақстанның музыкалық нарығында ай сайын 200 мың данаға жуық бейна таспалары және бір миллионға жуық дыбыс таспалары таратылады екен. Осы тұрғыда қарақшылық дәрежесі 86% құрап, контрафактілік даналардан түсетін заңсыз түсім 17 миллион АҚШ долларын құрайды екен.
Бақылап қарасақ, осындай заңсыз әрекеттердің нәтижесінде қаншама автордың құқықтары бұзылып жатыр. Бұндай жағдайда бұзылған құқықтардың иегері оларды қорғаудың жан-жақты аспектілерін білуі маңызды болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы (2007 жылғы 21 мамырдағы №254-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) – Алматы: «Юрист» баспасы, 2007. – 40 бет
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы және Ерекше бөлімдері) – Алматы: ЮРИСТ, 2006. – 296 бет
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі (2007 жылғы 15 мамырдағы №253-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) – Алматы: ЮРИСТ, 2007. – 144 бет
4. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі (2006 жылғы 2 наурыздағы №123-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) – Алматы: Юрист, 2006. – 280 бет
5. 1996 жылғы 10 маусымдағы Қазақстан Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Заңы (2007 жылы 7 шілдеде енгізілген өзгертулер және толықтырулармен) //Источник: Справочная правовая система ЮРИСТ
6. 1998 жылғы 10 қарашадағы Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Әдеби және көркем шығармаларды қорғау туралы Берн конвенциясына қосылуы туралы» Заңы //Источник: Справочная правовая система ЮРИСТ
7. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 29 наурыздағы №411 «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Санаткерлік меншік құқықтары бойынша Комитеті мәселелері» Қаулысы (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 28 қазандағы №1120 Қаулысымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) //Әділет министрлігінің құжаттары, 2004, 20 желтоқсан, №1120
8. Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігінің 2002 жылғы 27 қыркүйектегі №146 «Авторлық және сабақтас құқықтармен қорғалатын туындыларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы Нұсқаулықты бекіту туралы» Бұйрығы //Әділет Министрлігінің құжаттары, 2003, 9 ақпан, №146. – 35-97 беттер

Халықаралық құқықтық актілер:
9. Бернская конвенция об охране литературных и художественных произведений 1886 года (Парижский акт от 24 июля 1971 года, измененный 28 сентября 1979 года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
10. Всемирная конвенция об авторском праве (Женева, 6 сентября 1952 года /Парижский акт от 24 июля 1971 года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
11. Соглашение о сотрудничестве в областе охраны авторских и смежных прав (Москва, 24 сентября 1993 года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
12. 1996 жылы 20 желтоқсанда қабылданған Дүниежүзiлiк зияткерлiк меншiк ұйымының авторлық құқық жөнiндегi шарты //Источник: Справочная правовая система ЮРИСТ


Ғылыми әдебиеттер:
13. Абдреев Н. Юридическое лицо, как субъект авторского права. //Фемида, 2004, №7. – 35-36 беттер
14. Абдуразаков М.Г. Борьба с нарушителями на потребительском рынке. //ИС: Авторское право и смежные права. – Алматы, 2000, №1. – 39 бет
15. Абуова Р.Ж. Авторский договор в гражданском праве. /Автореферат диссертации на соискание ученой степени к.ю.н. – Алматы, 2002. – 29 бет
16. Айдарбеков Б. Доверено управлять. //А.: Юридическая газета, 2005, 25 ноября. – 2 бет
17. Амангельды А. Эволюция формирования юридической сущности понятия «авторское право» //Фемида, 2008, №8 (152). – 16-17 беттер
18. Антимонов Б.С., Флейшиц Е.А. Авторское право. – М.: Наука, 1957. – 369 бет
19. Богуславский М.М. Проблемы авторского права в международных отношениях. – М.: Наука, 1973. – 305 бет
20. Богуславский М.М. Международное частное право: Учебник. – М.: Юристъ, 1999. – 408 бет
21. Вальтер М.М. Связь и сопоставление Римской конвенции, договора ВОИС по исполнениям и фонограммам (ДВИФ) и Соглашения по аспектам прав интеллектуальной собственности, связанным с торговлей (соглашения ТРИПС); развитие и возможное совершенствование охраны смежных прав, признаваемых Римской ковенцией //Бюллетень по авторскому праву, 2000, том XXXIV, №3. – 28-40 беттер
22. Гаврилов Э.П. Советское авторское право. – М.: Юридическая литература, 1985. – 466 бет
23. Гражданское и торговое право капиталистических государств: Учебник /Под ред. Е.А. Васильева. – М.: Международные отношения, 1993. – 571 бет
24. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть). Комментарий. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – А.: Жеті жарғы, 2000. – 726 бет
25. Гордон М.В. Советское авторское право. –М.: Наука, 1955. – 576 бет
26. Дозорцев В.А. Проблемы современного авторского права. – Свердловск: Свердловский юридический институт, 1980. – 378 бет
27. Дозорцев В.А. Исключительные права и их развитие /Права на результаты интеллектуальной деятельности. Сборник нормативных актов. – М.: ДЕ-ЮРЕ, 1994. – 619 бет
28. Дюма Р. Литературная и художественная собственность. Авторское право Франции: перевод с французского языка. – М.: Международные отношения, 1989. – 233 бет
29. Жан Муанэ. Частное копирование в сравнительном праве Франции. Тэзисы доклада на семинаре по смежному праву. – М.: Международные отношения, 1996. – 187 бет
30. Зенин И.А. Интеллектуальная собственность и ноу-хау: Учебно-практическое пособие. – М.: Юристъ, 2001. – 223 бет
31. Звеков В.П. Международное частное право. Курс лекций. – М.: НОРМА – ИНФРА-М, 2000. – 686 бет
32. Ионас В.Я. Произведения творчества в гражданском праве. – М.: Юристъ, 1997. – 667 бет
33. Ихсанов Е.У. Авторское право как субъективное гражданское право по законодательству Республики Казахстан: Диссертация на соискание ученой степени к.ю.н. [Науч. рук. Сулейменов М.К.] – А.: Институт государства и права Министерства образования и науки РК, 2001. – 160 бет
34. Калюжный В. Доверяй, но проверяй: Коллективное управление – лучшая форма защиты прав авторов. //Справочная правовая система ЮРИСТ: Законодательство РК: Принципы интеллектуальной собственности. – 2 бет
35. Лунц Л.А. Курс международного частного права. Особенная часть. М.: Юридическая литература, 1975. – 384 бет
36. Лунц Л.А., Марышева Н.И., Садиков О.Н. Международное частное право: Учебник. – М.: Юридическая литература, 1984. – 336 бет
37. Моргунова Е. Управление правами авторов на коллективной основе //Интеллектуальная собственность, 1997, №5-6. – 40 бет
38. Никитина М.И. Право на произведение науки, литературы и искусства. – Казань, 1972. – 307 бет
39. Оразалинов С.Ш. Право на права. – А.: Жеті жарғы, 2004. – 196 бет
40. Пиленко А.А. Новый закон об авторском праве. – СПб.: 1997. – 489 беттер
41. Савельева С.В. Правовое регулирование отношений в области художественного творчества. – М.: Юридическая литература, 1986. – 356 бет
42. Сарсембаев М.А. Международное частное право. Учебное пособие. – Алматы: Ғылым, 1998. – 339 бет
43. Серебровский В.И. Проблемы советского авторского права. – М., 1956
44. Строуэл А. Права производителей фонограмм и видеопрограмм организаций телевидения и радиовещания //Авторское и смежное право в Европейском союзе и Российской Федерации: сборник докладов и дискуссий по материалам международных семинаров по вопросам охраны интеллектуальной собственности в сфере культуры и искусства (май-ноябрь 1996г.), выпуск 1. – М., 1997. – 83 бет
45. Сулейменов М.К. Структура договорных-хозяйственных связей. – Алматы, 1980. – 261 бет
46. Табашников И.Г. Литературная, музыкальная и художественная собственность. – СПб., 1978. – 897 бет
47. Театральная энциклопедия. 4-том /Гл. ред. Марков П.А. – М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1965. – 1143 бет
48. Тлеужанова А.И. Авторлық құқықты жүзеге асыру аясын салықтық-құқықтық реттеу: З.ғ.к. ғылыми дәрежесін ізденуге диссертация [Ғылыми жетекші Сабикенов С.Н.] – Алматы: Абай атындағы Қаз ҰПУ, 2006. – 152 бет
49. Федосеева Г.Ю. Международное частное право. Учебник – М.: Эксмо, 2007 – 432 бет
50. Халфина Р.О. Современный рынок: правила игры: Учебное пособие по торговому и гражданскому праву зарубежных стран. – М.: Ассоциация «Гуманитарное знание», 1993. – 330 бет
51. Copyright aspects of the preservation of electronic publications. – Amsterdam: Institute for Information Law, University of Amsterdam, 1998. – 243 бет
52. Copyright for the nineties: Cases and materials /Alan Latman және т.б. – Charlottesville: Michic Co., 1989. – XXII, 857 бет
53. Intellectual law – Oxford: Oxford University Press, 2001. – XVII, 269 бет
54. Intellectual property rights and economic development /Braga, Carlos и др. – Washington: The World Bank, 2002. – 433 бет
55. Stewart S.M. International copyright and neighboring rights. 2 ed. Butterworths, 1989. //Бюллетень по авторскому праву, 1992. Том XXV. №1. – 30-37 беттер
        
        Қысқартулар
- ҚР – Қазақстан Республикасы;
- РФ – Ресей Федерациясы;
- КСРО – Кеңестік ... ... ... ...... ... ... Республикасы;
- ҚР АК – Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі;
- ҚР ҚК – ... ... ... ... ҚазАҚ – Қазақстандық авторлар қоғамы;
- ДИМҰ – Дүниежүзілік Интеллектуалдық Меншік Ұйымы;
- БҰҰ – Біріккен Ұлттар Ұйымы
- ТМД – Тәуелсіз ... ... ... ... Келісімі – Интеллектуалдық меншік құқығының сауда
аспектілері бойынша Дүниежүзілік сауда ұйымының Келісімі;
- Берн ...... және ... ... қорғау туралы Берн
конвенциясы;
- Женева конвенциясы – ... ... ... ... конвенция;
- т.б. – тағы басқа;
- т.с.с. – тағы сол ... жүз ... ... ... бар ... ... ... жүйесі дамуы
мен өркендеуіне халықаралық қатынастардың қарқынды дамуы мен ... ... он жеті ... жаңа ... ... ... Қазақстан
Республикасының) пайда болуы едәуір әсер етті.
Авторлық құқық туралы заңнамамен реттелетін құқықтық қатынастар ... ... ... ... және ... ... ... қасиеттегі талаптар мен құқықтармен өзгеше көріністе болады.
Осыған сәйкес, диплом жұмысының тақырыбы «Авторлық ... ... ... ... ... ... өзектілігі. Соңғы он үш жылда ғылым, өнер мен ... ... мен ... ... ... ... ... мәнді өзгерістер пайда болды. 1996 жылы 10 маусымында «Авторлық
құқық пен сабақтас құқықтар ... ... ... ... Дәл осы уақытта әдеби және көркем туындыларды қорғау туралы
Берн конвенциясының ... ... ... келетін авторлардың
құқықтарын қорғаудың жоғары дәрежесін ... ... ... ... аяқталды. Бұл заңның қабылдануы адам, оның ... ... ... ... саясатының өзгеруінің жалғасы болды.
Екінші жағынан, Қазақстан Республикасының Берн ... ... болу ... ... көптеген қазақстандықтар үшін авторлық ...... ұғым ... табылады. Мүмкін сондықтан елімізде әлі күнге
дейін құқық қолдану тәжірибесі дұрыс қалыптаспаған, қазақстандық авторлар
өздерінің ... ... үшін ... ... ... де болмаған. Ал қазіргі кезеңде Батыста интеллектуалдық меншік
экономикасы сияқты бағыт ... ... ... бұл ... ... өнім 430 ... АҚШ долларын немесе американдық жалпы мемлекттік
ішкі жалпы ... 4,8% ... ... ... дамыған сайын шығармашылық қызмет нәтижелерін
заңсыз өңдеу мен көшіріп ... кең орын ... бұл ... ... зиян келтіруде. Шетелдік сарапшылардың айтуы бойынша, ... ... ай ... 200 мың ... жуық бейна таспалары және бір
миллионға жуық дыбыс ... ... ... Осы ... ... 86% ... контрафактілік даналардан түсетін заңсыз түсім 17
миллион АҚШ долларын құрайды екен.[1]
Бақылап ... ... ... әрекеттердің нәтижесінде қаншама
автордың құқықтары бұзылып жатыр. Бұндай жағдайда бұзылған құқықтардың
иегері ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
Сондықтан авторлық құқық – азаматтық құқықтың жетекші ... бола ... ... қатынастардың бірқатарында авторлық құқық қорғау
– аса ... ... ... ... ... ... құқық субъектілері арасындағы
құқықтық қатынастарын азаматтық-құқықтық реттеу мәселесіне көптеген ғалым-
заңгерлердің еңбектері арналған. ... ... ... М.Г., ... Ю.Г., Искакова С.О., Ихсанов Е.Б., Каудыров Т.Е.,
Оразалинов С.Ш., ... М.К., ... А.И. ... атап ... ... оның ... орыс ғалымдарының да бұл салаға сіңірген
еңбегі зор. ... ... Ф.Е., ... Л., ... Э.П., Диденко А.Г.,
Дозорцев В.А., Ионас В.Я., Кекух-Луцк Б.Ф., ... М.Я., ... ... А.Н., ... И.В. және ... ... заңгерлер. Ал өзге шетел
құқықтанушыларынан Алан Латман, Вальтер М.М., Жан ... ... ... А., Стюарт С.М. бұл тақырыпты түбегейлі зерттеген. Авторлық құқықты
халықаралық дейгейде қорғауға қатысты ... ... ... В. В., ... В.П., Лунц Л.А., Марышева Н.И., Садиков О.Н., М.А.
Сарсембаев ... ... ... жеке ... ... жазылған
еңбектерінде таба аламыз.
Жоғарыда аталған ғалымдардың және басқа да заңгер-зерттеушілердің осы
саладағы атқарған зор еңбектерінің арқасында ... ... ... ... ... туындады. Бірақ осы саладағы кейбір
сұрақтар түпкілікті ... Атап ... ... ... ... субъектілері мен объектілерінің жекеленген түрлерінің өзара
байланысы мен оларға тән ... ... осы ... ... көлемін белгілеу, авторлық құқықтарды қорғаудың әдіс-
тәсілдеріне қатысты ... өте аз ... ... ... диплом жұмысының негізгі мақсаты мен
міндеттерін белгілейді.
Зерттеудің мақсаттары мен міндеттері. Диплом жұмысының негізгі ... ... ... ... авторлық құқықтың орны мен рөлін
анықтап бекіту және біздің мемлекетімізде ... ... ... мен оны ... ... отырып, оның қорғалуы мен тиісті
дәрежеде сақталу стратегиясын бейнелеу.
Аталған мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер алға ... ... ... түсінігі, субъектілері мен олардың құқықтары, сондай-
ақ объектілерін, яғни қорғалатын туындыларды анықтау;
- шетел авторының Қазақстан Республикасындағы және қазақстандық автордың
шетелдегі құқықтық жағдайын ... ... ... ... ... ... және ... пайда болуы, дамуын зерттеп, олардың ережелерін және
маңыздылығын қарастыру;
- аталған тақырыптағы Қазақстан Республикасындағы нормативтік құқықтық
актілер ... ... ... қорғалу деңгейін сипаттау;
- халықаралық құжаттарда және Қазақстан ... ... ... құқықты қорғау және бұзылған құқықтарды қалпына
келтіру тәсілдерін зерттеу.
Зерттеудің ... ... ... ... халықаралық құқық
саласындағы құқықтық қорғалу жағдайы табылады.
Зерттеудің пәні болып авторлық ... ... ... әсер ... ... авторлық құқықтың қорғалуын әртүрлі
тұрғыдан реттейтін нормативтік актілер және ... ... ... ... ... мен жүзеге асырылуы мүмкін жағдайлар табылады.
Зерттеу әдістері. Бітіру жұмысының тақырыбын зерттеуінің әдістемелік
және теориялық ...... мен ... ... ғылыми
тәсілдері мен әдістерінің жиынтығы болып табылады, оның ішінде, материалдық
диалектика, формальды логика, салыстырмалы құқықтану, жүйелік және ... ... ... ... ... интеллектуалды меншік аясындағы Қазақстанның
заңнамасы, оның ішінде Қазақстан Республикасының Заңдары, Үкімет Қаулылары,
Әділет минисртлігінің нормативтік ... т.б. және ... ... болып табылатын халықаралық құжаттар мен әртүрлі мемлекеттермен
жасасқан екіжақты келісімдер мен келісімшарттар ... ... ... ... ... ресейлік және
шетелдік ғалым-заңгерлердің ғылыми еңбектері, оның ішінде ... ... және өзге де ... ... ... Диплом
жұмысын жазу барысында құқықтың әр түрлі салаларындағы ... ... ... ... ... ережелер:
1. Еліміздің қарқынды экономикалық дамуы жаңа бәсекелі ... ... Бұл ... ... ... ... ... қорына алдыңғы қатар берілмей, интеллектуалды меншік ролі
артып келеді. Әрине өзге құқық салаларындағыдай бұл ... да ... ... ... ... ... негізгі
мәселелерінің бірі ғылым, әдебиет, өнер аясындағы шығармашылық
қызметтің қарқынды дамуы үшін құқықтық, мүліктік және ... ... ... ... ... ... тану мен оған қатысты құқықтың қорғалуына нақты
мүмкіндіктермен қамтамасыз ету болып табылады. Сонымен қатар,
авторлық құқықтың маңызды бір ...... өнер ... ... халықтың кең тобымен қолданылуы үшін
құқықтық, материалдық және т.б. ... ... ... ... ... ... экономикалық айналымға түсуі
объектілерге айрықша құқықтарды беру ... ... ... ... белгілі бір елде бір ... ... ... ... үшін сату арқылы көрініс табады. Ал
бұл объектілерді осылай пайдалануға оның иегерінің ... ... ... ... ... лицензиялық контракт
табылады. Осы тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... шектерін нақтылы
заңнамалық норма түрінде белгілеу керек.
3. Авторлық құқықтық қатынастар аясындағы маңызды мәселелердің
бірі – осы ... ... ... ... ... ... қатар республикалық заңнамада авторлық
құқықты тиісті түрде қорғау мен оларды қалпына келтірудің әдіс-
тәсілдері ... ... ... ... сақталуы мен қорғалуына ыңғайлы жағдай қалыптаспаған,
бұдан әсіресе шетелдік авторлардың ... ... өз ... ... ... ... ... дамуы мен құрылу индустриясындағы жетекші
рөл – мемлекетте. Осы рөл жан-жақты болуы мүмкін: туындыларды
шығарған ... ... ... ... көрсету, жеке салаларды
дамыту бағдарламарын шығару, авторлық құқық концепциясын
шығарып, оны ... ... ... тарату.
Республикамызда аталған салада қызмет атқаратын мемлекеттік
органдар бар ... осы ... ... ұйымдардың саны
азшылық. Авторлық құқықты қорғаудағы олардың да қызметі
жеткіліксіз болып ... ... ... ... ... Қазақстанның халықаралық
көпжақты және екіжақты шарттарға қосылу арқылы енуі ... ... ... шет ... ... ... етумен қатар, интеллектуалдық меншік құқығын
мойындайтын және ... ... ... ... ... халықарлық беделін арттырып, инвестиция тарту
ахуалын жақсарта түседі. Осы ... ... әрі ... ... сақталуы – авторлық құқықтың қорғалуының бірден-
бір кепілі бола алады.
Бұл ... ... ... ... өтілген мәселелерді шешудегі
көзқарастар қарастырылған.
Зерттеудің теориялық және тәжірибелік маңыздылығы жайлы айтатын
болсақ, ... ... ... теориялық мәселелер мен
қорытындылар авторлық құқықты қорғау аясындағы қазақстандық ... ... Бұл ... жұмысында авторлық құқықтың жалпыға
белгілі құқықтық түсінігі ғана ... ... ... ... мен ... ... ... құқықтық қорғалуын реттеу
мәселесі кеңінен қарастырылған. ... ... ... ... ... ... мәселелердің халықаралық құқық және ұлттық
заңнаманы қолдану тәжірибесінде маңызы зор, осы ... ... ... ... ... жетілдіру жөніндегі ұсыныстар жасалатын
нормативтік ... ... ... ... ... біліп пайдалануы үшін де өзекті болып табылады.
Диплом жұмысының құрылымы. «Авторлық құқықты қорғаудың халықаралық-
құқықтық аспектілері» деп ... ... ... ... ... ... тізімінен, кіріспеден, негізгі ... ... және ... тұрады.
Кіріспеде аталған тақырыптың өзектілігі, проблеманың зерттелу жағдайы,
жұмыстың мақсаты мен міндеттері, зерттеудің объектісі мен пәні, ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығы мен жұмыс ... ... ... ... ... Негізгі бөлім үш тараудан тұрады: 1) Авторлық
құқықтың жалпы ... 2) ... ... құқықты қорғаудың реттеу
жолдары; 3) Авторлық құқықты қорғауды халықаралық шарттық ... ... ... сұрақтар бойынша бітіру жұмысының тақырыбын зерттеу
барысында көз жеткізілген ... ... ... ... ... сол ... ұсыныстар туралы сараптамаға арналған.
1. Авторлық құқықтың жалпы сипаттамасы
1. Авторлық құқықтың түсінігі мен туындауы
Авторлық құқықты ... өнер мен ... ... ... қатынастарды реттейтін ішкі мемлекеттік және халықаралық нормалар
жиынтығы ретінде анықтауға болады.
Тар мағынада авторлық құқық – ... өнер мен ... ... ... құқықтары. Олар осы туындылардың пайда болуымен туындайды
және ... ... ... болу ... ... ... ... жайлы бірнеше көзқарастар сан ғасырлар
бойы қалыптасып келген:
1. Әдеби меншіктің болуын жоққа шығару. Авторлық құқық артықшылықтарға
негізделеді (оның жақтаушылары – ... ... ... В. ... Спасовичтің айтыунша:«Азаматтық құқық жүйесінде авторлық құқық ең
ыңғайсыз, ерекше бөлім, оның қай ... ... өзі ... ... табылады. Бұл – мүліктік құқық, бірақ оның жеке сипаты бар, ... ... ... ... құқық та болып
табылмайды».[2]
2. ... ... тобы ... ... заттық емес, мүліктік
құқықтырға жатқызу дұрыс деп санаған (неміс заңгерлері О. Вехтер, Ю.
Иолли, Р. Клостерман, орыс ... Г.Ф. ... ... ... тобы ... құқықты адамның айырылмас құқығы
ретінде қарастырған (неміс заңгерлері Блунчи, Дан. Р. ... ... Бұл ... ... құқықты меншік құқығымен де, мүліктік
құқықпен де байланыстырмады, оны ... емес ... деп ... ... ... тобы ... ... меншік құқығы ретінде
таныды (неміс заңгерлері В. ... А. ... Л. ... құқықтың құқықтық мәнінің қазіргі заманғы түсінігі жоғарыда
аталған көзқарастардың жиынтығынан тұрады деп ... ... ... қай тобы ... ... құқықта қалыптасқын авторлық құқықтың
құқықтық мәніне ... ... ... сұраққа жауап беретін болсам, менің
ойымша, бұл – авторлық құқықты «автордың мүліктік және жеке ... ... ... ... ерекше түрі» деп тұжырымдаған
заңгерлердің көзқарастары.[3]
Авторлық құқықтың негізгі ...... ... кең
қолдануына жағдай жасау және туындыларды шығару қызметін жақсарту ... ... ... ... ... Республикасының
Азаматтық кодексінің 2-бабындағы негізгі қағидалар қолданылады, олар:
- реттелетін қатынастардың қатысушыларының теңдігі;
- меншікке қол сұқпаушылық;
- шарт еркіндігі;
- жеке істерге басқа ... ... жол ... ... ... ... жүзеге асырылуы;
- азаматтық құқықтардың қалпына келуін қамтамасыз ету және олардың сотта
қорғалуы.
Авторлық құқық қағидалары, сонымен қатар, осы ... ... ... ... әлі ... ... ... төмендегілерді жатқызуға болады:
- автордың мүдделері мен қоғам мүдделерінің сәйкес келуі;
- шығармашылықтың еркіндігі;
- автордың құқықтары мен ... ... ... ... тек сол ... ... ... танылуы;[4]
- автордың туындыны шығаруда моральдік және материалдық мүдделілігі;
- шығармашылық еңбегіне ... ... мен ... ... ... ... ... басылымға беруге дайындық кезінде ұйымдастырушылық
шығармашылығы;
- шығармаға қол сұқпаушылық.[5]
Азаматтық заңнаманың нормаларынан басқа, авторлық құқық арнайы ... 1996 жылы 10 ... ... ... ... құқық
және сабақтас құқықтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды.
Бұл Қазақстандағы авторлық құқықтың дамуының жаңа ... және ... ... ... болып табылады. Бұл Заңға соңғы өзгерістер
мен толықтырулар 2007 жылы 7 шілдеде енгізілді.
Қазақстан Республикасы ... ... мен 1996 ... ... және ... ... ... Заңға сәйкес автордың айрықша
құқықтары танылады. Авторлық құқықтың айрықша құқықтары – ол ... ... ... ... ие ... өз ... ... тәсілмен
қолдануды рұқсат ету немесе тыйым салу құқығы деп ... ... мәні – ол ... алғашқы кезде сол құқыққа ие тұлғаның жүзеге
асыра алатындығында. ... ... ... ... ішкі ... ... ... болады, ал басқа мемлекет ... ... ... тек ... келісімдерге сәйкес танылады. Яғни авторлық
құқықтың ерекшелігі – оның аумақтық сипаты ... ... ... өнер және ... ... авторларының құқықтары ортақ ерекшелікке ие – олар аумақтық
сипатта болады, яғни бір ... оның ... ... пайда болып, сол
мемлекеттің аумағында ғана ... ... ... жеке ... бұл – оның ... ... ... негізгі айырмашылығы
болып табылады. Мысалы, егер тұлға бір мемлекетте оның заңдарына сәйкес
меншік иесі болып ... ол сол ... ... мемлекетте де ие болып
табылады.
Ал қарастырылып отырған құқықтардың аумақтық ... ... егер ... ... ... ... ол басқа мемлекетте де автордың
келісімінсіз және оған ешқандай ... ... ... немесе аударыла
алады. [6]
Авторлық құқықтың туындауы жайлы айтатын болсақ, ғылым, ... ... ... құқық оның пайда болу фактісіне байланысты туындайды.
Авторлық құқықтың туындауы мен жүзеге асырылуы туындыны ... ... де ... ... туындының нысандалуын талап етпейді.
Айрықша авторлық құқық иесі өздерінің құқықтарын ... ... ... ... ... қолдануға құқылы. Бұл белгі туындының әр
данасына қойылады және ол үш ... ... ... ... ... ... айрықша авторлық құқық иесінің аты (атауы), туындыны алғашқы
жарық көрген жылы.
Тең авторлықта әр тең автор туындының өзі ... ... өз ... ... Ал ... ... пайдалану құқығы жалпылай тең
авторларға тиесілі.
Жинақталған туындыны құрастырушы авторлық ... егер ... ... ... әр ... ... ... пайдаланады. Құрастырушыға материалдарды ... ... ... ... ... ... ... Баспагер оны
пайдаланғанда туындыға өз атауын көрсетуге құқылы.
Туынды шығармалардың авторлары (аудармашы, өңдеуші және т.б.) ... ... ... ... ... ... ... өзі жасаған
туындыға авторлық құқықты пайдаланады.
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... не жарияланбағанына қарамастан, объективті ... ... ... ... ... ... Яғни осы туындыларға қатысты шетелдіктерге ұлттық ... ... ... ... ... ... Республикасының
құқығымен анықталады, біздің заңнамамен қарастырылған құқықтар беріледі.
Шетелдіктерге, алғаш шетелде жарық көрген туындыларға ... ... ... ... ... ... ... немесе
келісімдерге сәйкес танылады. Шетелдіктерге келісім бойынша Қазақстан
Республикасының азаматтарына қарағанда ... ... ... ... бірақ біздің авторларға қолданатын біздің заңнамада көрсетілген
құқықтардан басқа және үлкен көлемде берілмейді.
Кез-келген ... ... ... республиканың азаматтарының
құқықтары конвенцияға қатысушы барлық елдерде қорғалады, ал осы елдердің
азаматтарының олардың туындыларына ... ... ... елдің аумағында
қорғалатындығын білдіреді.
Сонымен, авторлық құқық идеялардың өзін емес, ... ... ... ... яғни идеялар туындыға айналған сәттен бастап
сөздердің, ноталардың ... ... ... ... ... ... ... болады. Олай болса, авторлық
құқық көркем туындылар ... ... осы ... ... яғни ... ... дүниесі болатын нысанды
пайдаланушылардын қорғайды.
2. ... ... ... ... ... құқық шығармашылық қызметтің қорытындылары болып табылатын
және белгілі бір объективті нысанда болатын ... ... және ... ... құқықты зерттеушілердің бірі М.В. Гордон: «Егер белгілі
автордың ... ... ... ... шығарма шықпаса,
авторлық құқық туындамайды» – деп көрсеткен.[7]
Қазіргі кезде авторлық құқық объектісі ретінде шығарма ... ... ... ... жоқ.
Осы тұрғыда, яғни авторлық құқық объектілері аясындағы халықаралық
конвенцияларға назар аударатын болсақ, 1886 ... Берн ... ... және ... ... термині қандай әдіспен және қандай
нысанда көрініс табатындығына қарамастан, әдебиет, ... және ... ... туындыларды қамтиды. Осындай норма санаткерлік ... ... ... ... 1994 ... ... Келісімі
мен 1996 жылғы Дүниежүзілік ... ... ... да қарастырылған.
1952 жылғы Женева конвенциясының мазмұнына сәйкес, авторлық құқық
объектілері ретінде әдебиет, ... және өнер ... ... ішінде:
жазбаша, музыкалық драмалық және киномотографиялық, көркемсурет, ... ... ... ... ... ... тоқталған кезде «туындылар» деген ұғым
негізгі ... ... Кез ... ... ... ... үшін оның ... тән белгілерін анықтап алу қажет, олар жайлы
толығырақ айтып кетейін.
Ең алдымен, туындының ... ... ... мен ... ... ... табылатын әдебиет және өнер саласына қатысты болуы тиіс; дәл осы
қасиетімен ол басқа ... ... ... ... ... ... қолөнер туындыларынан ерекшеленеді.
Авторлық құқық объектісінің келесі белгісі – ... ... ... нысанда болуы тиіс. Бұл талаптың қойылу ...... ... ... ноталық жазба, сурет, магнитті пленка және т.с.с.
материалдық объект түрінде болмағанша, олар ой ... қала ... ... қоғамдық пайдалануға арналмаған айырбастық
құндылыққа ие болу ... сол ... ... ... ... ... сот шешімдері авторлық құқық объектісі болмайды.
Туынды өнертабыс нәтижесі болуы тиіс, және де ... ... ... ... ... ... ... мәселесіне арналған заң әдебиеттерінде туынды
түсінігінің әр түрлі ... бар. ... ... деп, ... қызметі нәтижесінде пайда болған көзқарастар, ой жиынтығын
атаған.[9]
ТМД-ның бірқатар мемлекеттерінде жүзеге асырылатын ... ... заң ... сай, ... – ең ... ... қызмет
нәтижесі ретінде авторлық құқықтың объектісі болып табылады.[10]
Сонымен, туынды деп – ... бір ... ... болатындай,
қолайлы нысанда болатын интеллектуалдық (әдеби, көркем және ... ... ... ... болады.
Өнертабыс деп – тұлғаның өзінің жеке дара тұлға ... ... ... ... ... нәтиже туындататындай рухани,
интеллектуалдық қызметің нәтижесін түсінуге болады.[11]
Жоғарыда бірнеше рет ... Берн ... ... бері
бірнеше рет қайта қараулар мен өзгертілер ... ... ... ... ... ... ... жүйесін күшейту мен қоғам дамуымен пайда
болатын жаңа объетілерге сәйкестендіріп заңнамаларды жаңарту табылады.
Берн конвенциясы үш негізгі қағидаға негізделеді:
біріншіден, ұлттық ... ... ол ... ... ... ... болған өнер туындысына ... ... ... өз ... ... ... асырылуы тиіс;
екіншіден, автоматты түрде қорғау қағидасы, ол бойынша қорғау туындыға
қатысты тіркеу немесе дипонирлеу ... ... ... ... ... ... ... ол бойынша, авторлық
құқықтың қорғалуы туындылардың шығу елдерінде олардың қорғалу-қорғалмауына
байланыссыз жүзеге асырылады.
Қазақстан территориясында 1996 ... 10 ... бері ... ... жатқан «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Заңы ... ... ... ... ... жинап отыр.
Қазақстандағы авторлық құқық пен сабақтас құқықтың қорғау объектісі
болып ... ... асу ... мен нысандарына байланыссыз барлық
әдебиет, ғылым және өнер туындылары танылады.
«Авторлық құқық және сабақтас құқық ... ... ... «Авторлық құқық объектісі. Жалпы ережелер» атты 6-бабының ... ... ... ... құқық туындының мақсаты мен
маңыздылығына, сондай-ақ берілу әдісі мен нысанына қарамастан, ... ... ... ... ... және өнер туындыларына қолданылады».
Туынды оның құндылығы мен қасиеттеріне де, ... ... ... түрде қорғалуы тиіс, себебі туындыларды жүзеге асыру
мақсаттарының оларды ... еш ... ... авторлық құқықпен қорғалу үшін, ол оригиналды болуы тиіс. Яғни,
туындының идеясы, мазмұны түпкілікті жаңа болуы міндетті емес, ең ... ... ... ... ... болуы тиіс. Әр адамның ... ... жеке ... ... болатындықтан, туындыны қорғау
оның көркемдік сипатына да байланысты емес.
Туындының қорғалуға ... ... ... бар элементтерінің қатарына
оның бейнесі мен тілін жатқызуға болады. Заң ғылымында туындының мазмұнын
сипаттайтын бейнелік құрылымын – ішкі ... деп, ал оның ...... деп ... ... ... ... бейнесін басқа жаңа туынды
жасауға пайдалануға болады деп есептелінеді, бірақ ол үшін туындының сыртқы
нысанын ауыстырып, және де оған ... ... алу ... ... ... да ... ... міндетті түрде қорғалады және олар
автормен жасалатын келісімшарт арқылы рәсімделеді.
Авторлық құқық объектісі ретіндегі туындылар Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексінің ... ... және 1996 ... ... ... ... құқықтар туралы» Заңның 6-бабының ... ... болу ... ... ауызша, дыбыс-бейнежазба, бейнелеу, көлемді-
кеңістікті. Сол себептен объективтіі нысан мен шығармашылық қасиет авторлық
құқық объектісінің белгілері болып табылады.
Өзге ... ... ... ... ... ... ... заттық нысан емес, шығармашылық ... ... ... ... ... ... туындылар түрлері реттеледі, яғни
авторлық құқық объектілері нелер деген ... ... ... ... ... ... Заңның 7-бабы авторлық құқық ... ... ... ... ... ... ... және музыкалық драмалық туындылар;
- сценарий туындылары;
- хореография және понтамима туындылары;
- мәтіні бар немесе мәтіні жоқ музыкалық ... ... ... ... және ... ... ... бейне және телетуындылар);
- мүсіндеме, кескіндеме, графика және бейнелеу ... ... ... ... қала құрылысы және бау-саябақ туындылары;
- суретке түсіру туындылары және суретке ... ... ... туындылар;
- карталар, жоспарлар, нобайлар, ... және ... мен ... ... қатысты үш өлшемді туындылар;
- ЭЕМ-ге арналған бағдарламалар;
- өзге де ... ... ... ... ... ... (соның ішінде операциялық жүйелердің) бастапқы мәтіні мен
объектілік кодты қоса ... ... ... және ... ... ... ... түріне қолданылады.
Авторлық құқық объектілеріне сондай-ақ мыналар да жатады:
1) ... ... ... ... дүниелер,
аннотациялар, рефераттар, ... ... ... ... және ... да ... пен өнер шығармаларын өңдеулер);
2) жинақтар (энциклопедиялар, антологиялар, деректер базалары)
және материалдарының іріктелуі және ... ... ... ... нәтижесі болып табылатын
басқа да құрама туындылар.
Туынды және құрама шығармалар, ... ... ... ... ... туындылардың авторлық құқық объектілері болу-болмауына
қарамастан, авторлық құқықпен қорғалады.
Туынды немесе құрама туындыларды ... ... ... ... ... жеке дара ... келген туындының авторлары оларды тек өз
қалауы бойынша қолданатын ... ... ... құрастыру және
пайдалану үшін олар негізделген туындылар авторларының ... ... ... ... авторымен оның еңбектерінің нәтижесін пайдалана
отырып, жаңа ... ... ... ... ... жасасуды талап етеді,
немесе кем дегенде, негізгі туынды авторы ... ... ... ... ... ... сомасы төленуі қамтамасыз етілуі қажет.
Яғни, авторға өз ... ... ... ... нысанда және
кез-келген тәсілмен қолдануына құқықтары тиесілі.[13]
Сонымен, авторлық құқықпен ... ... ... 2 ... ... ... не алғашқы туындылар – басқа туындының элементтерінсіз пайда
болған туындылар.
2. «Тәуелді» не туынды туындылар – бұрын боған ... ... ... туындылар (жинақтар, аудармалар, өңдеулер т.б.).[14] Бұл
жағдайда түпнұсқа туындылардың авторларының ... ... ... ... ... ... ... құқықтың объектілері
болмайтын туындылар қарастырылған, оларға:
1) ресми құжаттар мен ... ... ... мемлекеттік рәміздер мен белгілер. Оларды ... ... ... ... ... құқықтары болып табылады;
3) халық шығармашылығының туындылары. Өйткені олар ұлттық мәдениеттің
маңызды элементі ретінде қорғалады, сондай-ақ ... ... ... этникалық қоғамдастық иелігінде;
4) ақпараттық сипаттағы оқиғалар мен фактілер туралы хабарлар. Өйткені
олар тек оқиға мен ... ... ... қатар, Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің
971-бабының 4-тармағы ... ... ... концепциялар, қағидалар,
тәсілдер, жүйелер, процестер, ашулар және фактілерге таралмайды ... ... ... ... ... объектілері болмайтын туындылар
туралы 1952 жылғы Женева конвенциясында да, 1994 ... ... ... 1996 жылғы ДИМҰ келісімшартында да, 1886 жылғы Берн конвенциясы 2-
бабының 8-тармағында да: «көрсетілетін қорғау күн ... ... ... ... ие ... ... оқиғалар туралы хабарламаларға
таралмайды» делінген. Сондай-ақ, осы Берн конвенциясының 2bis-бабының 1-
тармағында саяси ... мен сот ... ... ... ... Кеңес
мүше-мемлекеттерінің заңнамасының негізінде және олардың қалауы ... ... ... ... ... алып тастауға рұқсат беріледі
делінген.
Шығармашылық қызметтің көпшілік туындылары материалдық нысанда ... ... ... ... ... ... ... кейбір түрлері, мысалға музыка немесе сахналық әрекеттер, ... ... ... түрінде қағаз бетіне түспесе де, түскенге дейін де ... ... ... авторлық құқық идеялардың өзін емес, олардың жүзеге асу
нысандарын қорғайды.
Идеялар туындыға айналған сәттен бастап, сөздердің, ноталардың немесе
белгілердің ... ... ... ... ... ... Олай ... авторлық құқық көркем туындылар авторларының
құқықтарын осы туындыларды көшіріп ... ... ... ... болатын нысанды пайдаланушылардан қоғайды.[15]
Авторлық құқық объектілерінің нысандарына байланысты 1886 жылғы ... ... ... ... ... ... бір ... нысанда бекітілмеген ... және ... ... олардың жекелеген категорияларының ... ... ... бар» делінген.
1952 жылғы Женева конвенцияның 4bis-бабының 1-тармағында авторлық
құқық ... ... ... да, ... ... ... да нысандарда да қорғала береді делінген.
1994 жылғы ТРИПС Келісімі 9-бабының 2-тармағы және 1996 жылғы ... ... ... «Авторлық құқық нормаларымен қорғау идеялар,
процедуралар, тәсілдер немесе математикалық концепцияларға емес, олардың
жүзеге асу нысандарына ... деп ... ... ... ... ... кодексінің 971-бабы
мен «Авторлық және сабақтас құқықтар туралы» Заңның 6-бабы бойынша авторлық
құқық мынандай ... бір ... ... ... ... 1) ... ... басылған, нотаға жазылған және сол сияқты); 2) ауызша
(көпшілік ... ... ... ... ... және сол
сияқты); 3) үнжазба немесе ... ... ... ... және сол ... 4) ... (сурет, нобай, көркемсурет, жоспар,
сызба, кино, телебейне- немесе фотокадрлар және сол ... 5) ... ... ... макет, ғимарат және сол сияқты) жарияланған
туындыларға да, ... ... да ... ... ... ... көрмеген туындылар да, яғни
жарияланбаған туындылар да қорғалуға жатады. Осы тұрғыда ... ... деп – ... ... ... көпшілік алдында орындау,
қандай да болмасын өзге бір ... ... беру ... ... ... ... рет ... іс-әрекетті жүзеге асыруды атайды.[16]
«Жарыққа шығарылған туындылар» ретінде 1886 жылғы Берн конвенциясы ... және 1994 ... ... ... мен 1996 жылғы ДИМҰ келісім ... ... ... ... ... ... ... келісімімен
шығарылған туындылар танылады, бірақ, бұл даналар туындының ... ... ... ... ... көлемде
айналымға түсуі тиіс деп атап өтеді. Сонымен қатар, ... ... ... музыкалық-драмалық немесе киномотографиялық туындыларды ұсыну,
музыкалық ... ... ... ... халық алдында оқу,
әдебиет немесе көркемөнер туындыларын хабарлау немесе эфирге беру, өнер
туындысын жария ету мен ... ... ... құру ... ... шығару» ретінде 1952 жылғы Женева конвенцияның 2, 4-
баптарында оқуға немесе ... ... ... болатын туынды даналарын
материалдық нысанда шығару және халық ... ... ... «Авторлық және сабақтас құқықтар туралы» Заңның 5-бабына сәйкес,
авторлық құқық: 1) ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында жарияланған не
жарияланбаған, бірақ қандай болсын объективтік нысандағы туындыларға; 2)
жарияланған не ... ... ... ... ... ... да ... объективті нысандағы туындыларға қолданылады
және Қазақстан Республикасының азаматтары авторлар және ... ... деп ... 3) ... не ... ... Қазақстан
Республикасынан тыс жерлердегі ... да ... ... ... қолданылады және Қазақстан Республикасының халықаралық
шарттарына ... ... ... ... ... ... құқық
мұрагерлері) деп танылады. Егер туынды Қазақстан Республикасынан тыс
жерлерде ... ... ... ... отыз күн ... Қазақстан
Республикасының аумағында жарияланса, ол ... ... деп ... ... авторлық құқық объектілерінің келесідей ерекше
белгілерін атап өтейін:
- қорғаудың шектелген мерзімі;
- аумақтық әрекет ету ... ... ... ... қызмет нәтижелігі;
- айрықша авторлық құқықтың бөлінбестігі.[17]
Шығармашылық қызметке үнемі стимул беріп отыру – прогрестің бірден-бір
итермелеуші күші ... ... Осы ... ... ... ролі
Берн конвенциясына жасалатын түсініктемелерде көрініс табады.
Авторлық құқық даму процесінде ... ... ие ... ... ... ... мұрағаттың байлығы әдеби және ... ... ... ... ... ... Бұл дәреже
неғұрлым жоғары болған ... ... үшін ... да ... ... туындылар неғұрлым көп болған сайын, соғұрлым ол елдің
беделі жоғары болады; неғұрлым ... және ... ... саны ... ... ... шығару, үн-жазба және басқа да өндірістерді дамыта түсу
мүмкіншілігі жоғарлайды. Қорыта айтқанда, интеллектуалдық шығармашылықты
дамыта түсу ... ... және ... ... ... екендігі сөзсіз болып табылады.
3. Авторлық құқықтың субъектілері мен олардың құқықтары
Заңнамада авторлық құқықтың субъектілері жайында ... ... ... ... айтатын болсақ, авторлық құқық субъектілері – шығармашылық
қызмет нәтижесі ретіндегі туындыларға жеке ... емес және ... ... бір ... ие ... жеке және заңды тұлғалар, сонымен
қатар осы құқықтарды пайдалынуға алушы – тұтынушылар болып табылады.
Авторлық құқықтың ... болу ... ... ... екі топқа
бөлуге болады:
1) Алғашқы субъектілер – туындының шығу ... ... ... құқықтарға ие болатын автор. Сонымен қатар осы ... шығу ... ... осы туындыға заңмен ... ... ... ... ... жазу туындыларын
дайындаушылар, жинақтар, энциклопедиялар, газет-журналдарды және
т.б. басылымдарды жарыққа шығаратын баспагерлер жатады.
2) ... ...... ... ... субъектісінен әр
түрлі негіздерге байланысты өткен және сол авторлық құқықты иеленген
тұлғалар. Мысалы, шарт ... ... ... ... ... ... сұрауы бойынша мүліктік емес құқықтарды қорғалуды
жүзеге асыратын тұлға немесе ұйым.[18]
Авторлық құқықты ... ... тек ... ... ... яғни ... ... иеленеді. Ал авторлық құқықтың туынды
субъектілері белгілі көлемде ... ... ... иелене алады.
Заңи тұлғалар туындыны пайдалануға мүліктік құқыққа ие болады. Оларға
баспа ұйымы, ... ... ... және ... хабар тарату
ұйымын жатқызуға болады. Сонымен қатар, ... ... ... ұйым ... ұғым бар. Бұл ұйым ... ... қолданушылармен
құқық иеленушілер атынан лицензиялық шарт ... ... ... ... ... иеленушілер арасында бөледі. Авторлық сыйақының
белгілі бір бөлігін шығындарды өтеу үшін ... ...... ... ... ... жеке ... құқықты иеленушіге Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің
жалпы бөлімінің ережелері оның әрекет және құқық ... ... 14 ... 18 ... дейінгі авторлар өздері шығарған
интеллектуалдық меншік объектісімен өз бетінше бұйрық ету ... бар. ... ... ... ... ... авторлардың орнына бұл құқықты
олардың ата-аналары, асырап алушылары мен қамқоршылары жүзеге асырады.
Автордың ... ... да ... құқықтың танылу мәселесі
де реттеледі. Қазақстан Республикасының Азаматтарының жарияланған немесе
жарияланбаған, ... да ... ... нысандағы туындыларға Қазақстан
Республикасынан тыс жерлерде де танылады. Шетел авторларының құқықтары
олардың ... не ... ... ... да болсын объективті
нысандағы туындыларға Қазақстан ... ... ... ... ... республикадан тыс жердегі туындыларға авторлық
құқығы халықаралық келісімшарттарға сәйкес қорғалады.
1996 жылғы «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Заңының ... ... ... ... не ... ... Қазақстан
Республикасынан тыс жерлерде қандай да ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... авторлар деп танылады.
Тең авторлармен шығарылған туынды Қазақстан Республикасында қорғалады,
егер тең авторлардың ... ... ... ... ... не одан да көп тұлғалардың бірігіп, шығармашылық ету арқылы
туындының шығуы кезінде оның ... ... ... ... ... ... ... тең авторлық деп танылады және ... ... ... және ... ... ... ... 10-
бабымен реттеледі. Авторлық құқықтар туындының біртұтас ... ... өз ... жеке ... ие ... ... қарамастан, тең
авторларға тиесілі болады.
Бірлескен шығармашылық қатысушылық әр автордың ... ... ... ... ... ... қатысу арқылы үлес қоспаған,
бірақ техникалық көмек көрсеткен тұлғалар тең авторлар деп ... тең ... деп ... ... ... ... жұмыстардың
қай сатысында қатысқандығына да байланысты емес.
Туындыны бірігіп шығару кезіндегі қатынастар арнайы ... ... ... ... ... авторлар арасындағы ... ... ... ... деп есептейді.[20]
Мысалы, тең авторлыққа туындыған авторлық құқықтар ортақ, сондықтан
бірде-біреуі ... тең ... ... ... ... ... асыра алмайды.
Қазақстан Республикасының заңнамасы тең авторлықтың 2 түрін көрсетеді:
1) Дербес тең авторлық – жеке ... ие және ... ... тәуелсіз қолданыла алатын бөлімдерге тең авторлық.
2) Біртұтас тең авторлық – ... ... ... ... тең ... ... ... бөлінбейтін бөлімдерге
тең авторлық.
Шартты түрде авторлық құқықтар жиынтығын негізгі екі ... ... ... ... жеке ... емес құқықтары (батыстық
әдебиеттердегі терминология бойынша – «моральдық құқықтар» ... ... ... ... жеке мүліктік емес және мүліктік құқықтарына ... ... ... ... және 1996 ... құқық пен сабақтас құқықтары туралы» Қазақстан Республикасының
Заңының ... ... ... емес ... оның ... ... қарамастан,
авторға тиесілі болады және оның ... ... ... ... ... ... ауысқан жағдайда өзінде сақталып
қалады. Кейбір мемлекеттердің ... жеке ... емес ... ... деп ... ... ... қатысушы мемлекеттер авторларға мынандай құқықтарды
табыс етуді міндеттенетіндігі туралы айтылады:
1. туындыға авторлық құқығы;
2. туындының құрылысы мен құрамын автордың намысы мен репутациясына
нұқсан ... ... ... ... қарсылық білдіре
алу құқығы.
Бұл құқықтар автордың негізгі мүліктік құқықтарымен байланысты болмауы
тиіс және де автор өз құқықтарын ... ... ... жағдайда да
сақталады.[23]
Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша туынды ... жеке ... емес ... ... ... авторы ретінде танылу және тануды талап ету құқығы (авторлықтың
құқығы);
- туындыны өз атымен, бүркеншек атпен немесе ... ... ... ... атқа құқық);
- өз туындысына өзгерістер мен толықтырулар енгізуге және басқа
тұлғалардың оның ... ... мен ... ... ... ... (туындыға қол сұқпаушылық құқығы);
- халыққа жария ету құқығы;
- туындыны халыққа ... ... ... бас ... ... ... алу ... құқықтың пайда болғанын тану үшін ешқандай тіркеудің қажеті
жоқ. Тұлғаны автор деп тану үшін туындының нысаны да, ... мен ... ... ... ... ... өз құқықтары туралы жариялау үшін ескертпелік
маркировканы, яғни әрбір туынды данасында орналасатын және ... ... ... ... ... қорғау белгісін пайдалануға құқылы:
- қоршауға алынған латынша «С» әрпі – ©;
- айрықша ... ... ... ... ... ... ... жарияланған жылы.
Қоршауға алынған латынша «С» әрпі – © – бұл ... ... ... «copyright» терминінің алғашқы әрпі. Авторлық құқықтарды
қорғау белгісі ... ... ... үшін ғана ... болу ... ... «copyright» белгісін қою басқа дәлелдемелер
жоқ кезде ғана әсер ете алады.[24]
Сонымен қатар, жеке ... емес ... ... ... оның ... ... де айта кету керек. Яғни қандай да бір
мерзімге байланысты шектеулер тек мүліктік ... ... ... ... ... оның иесінің өз қалауы бойынша кез-келген
әдіспен пайдалану мүліктік құқығы шығармашылық ... ... ... ... ... ... нәтижесіне құқық заттық емес, айрықша сипатта
болады. В.А. Дозорцев «Интеллектуалдық қызмет ... ... ... ... ... ... былай дейді:«Айрықша құқық
дегеніміз – материалды емес ... ... ... ... ... емес объектілерге меншік ... ... ... ... ... Сондықтан азаматтық құқықта осы объектілер
түріне ... ... екі ... ... бар ... ... ... – айрықша құқықтар мен меншік құқығы. Айрықша ... өз ... түрі ... ... ... кезінде үшінші тұлғаларға келесідей мүліктік
құқықтарды жүзеге асыруына рұқсат бере немесе тиым сала алады:
- туындыны қайта шығару (туындыны қайта ... ... ... ... немесе даналарын кез-келген әдіспен тарату:
сату, ... ... ... ... ... беру және ... ... туындыны көпшілікке көрсету (жария көрсету құқығы);
- туындыны көпшілік алдында орындау ... ... ... туындыны көпшілікке хабарлау, соның ішінде эфирде немесе кабель арқылы
хабарлау (жария хабарлау ... ... ... және ... ... ... ... жариялау құқығы);
- туындыны аудару (аудару құқығы);
- туындыны қайта жасау, музыкалық әуендеу немесе басқаша ... ... ... ... ... ... ... даналарын, соның ішінде ... ... ... импорттау (импортау құқығы).[26]
Авторға тиесілі мүліктік құқықтарды тапсыру мүліктік құқықтарды
тапсыру туралы авторлық шарт ... ... ... ... шарт
бойынша құқықтар, егер шарттың өзінде өзгеше көзделмесе, айрықша емес болып
саналады.
Өз құқықтарын ... үшін ... ... ... оның ... ... ... сотқа, арбитраждық немесе төрелік сотқа
жүгінуге ... ... ... ішкі ... ... ... ... Республикасының Азаматтық кодексінің 1120-бабымен реттеледі. Оған
сәйкес интеллектуалдық ... ... осы ... қорғау сұралатын
елдің құқығы қолданылады және интеллектуалдық меншікке ... өз ... ... ... ... ... ... сәйкес
анықталатын құқықпен реттеледі.
Бірқатар елдерде бұл сұраққа қатысты коллизиялық нормалар бар. Мысалы,
1987 ... ... жеке ... ... Швейцарлық заң бойынша
интеллектуалдық құқықтар негізінде «құқықты ... ... ел ... ... ... Материалдық емес құқықтар туралы шарттарға
қатысты заң міндеттемелік құқық ережелеріне сілтейді (110-бап, 3-абзац), ал
осындай құқықтардың бұзылатын ... ... ... ... ... ... ... саласында құқықты қолдану жалпы
концепциясына сәйкес Швейцарлық заң дау ... ... ... ... ... пайда болғаннан кейін сот заңын қолдану туралы келісу
(lex fori) мүмкіндігіне береді.[28]
Сонымен, тұлғаны ... деп тану үшін ... ... немесе басқа бір
жағдайларына қатысты шектеулер қойылмайды. Шығармашылық қызметтің ... ... ... сол ... ... ... ... факт болып
табылады.
2 Қазақстан Республикасындағы авторлық құқықты
қорғаудың реттеу жолдары
1. ... ... ... ... құқықтық табиғаты
Қазақстанда авторлық құқықтың жалпы сипаттамасы және осы салада шетел
азаматтарының жағдайы ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету қажеттігінен туындады. Бұл өз
сипатын, авторға заңмен берілетін жеке мүліктік құқықтар ... ... ... ... ... ... ... анықтаудан
табады.
Мұндай қорғау ... ... ... ... ... ... заңнамасымен анықталады. Айтып кететін нәрсе,
біздің Республика Әдебиет және сурет туындыларын қорғау ... ... ... болып табылады, сонымен қатар авторлық құқық және
сабақтас құқық туралы заңы бар. Бүгінгі таңда авторлық құқықтық ... ... 1 ... ... ететін Қазақстан Республикасының Азаматтық
кодексінің (Ерекше бөлімі) «Интеллектуалдық ... ... V ... ... жеке ... (62-тарау 7-параграф) VII бөлімімен реттеледі.
Сонымен қатар, Республика аумағына авторлық ... ... ... өз ... ... ... ... бола отырып, Қазақстан Республикасы басқа
мемлекеттермен барлық салаларда, соның ішінде авторлық құқық саласында
қатынастарды ... ... ... ... ...... ... авторлық құқықтары, біздің азаматтардың және
шет елдегі заңды тұлғаларымыздың ... ... ... реттелетіні
жөніндегі сұрақ. Қазақстан Республикасында шетелдіктерге ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
азаматтарына да, шетелдіктерге де теңдей ... ... ... ... ... ... құқық шығармашылық
қызмет нәтижесі болып табылатын ғылым, әдебиет және өнер ... ... ... мен ... ... ... білдіру әдісі мен
нысанына қарамастан қолданылады. Бірақ ... ... ... ... ... ... құжаттар (заңдар, сот шешімдері, заң шығару, әкімшілік, сот және
дипломатиялық ... өзге де ... ... ... ... мемлекеттік рәміздер мен белгілер (жалаулар, елтаңбалар, ордендер, ақша
белгілері және өзге де ... ... мен ... халық шығармашылығының туындылары;
- ақпараттық сипаттағы оқиғалар мен фактілер туралы ... ... ... ... авторға жеке және мүліктік
құқықтар комплексі беріледі, оның негізгісі авторлыққа ... ол ... ... ... өзін ... деп санауға құқығы бар. Авторда оның
есіміне құқығы бар, 1996 жылы Қазақстан ... ... ... ... ... ... Заңының 15-бабының 1(3)-тармағына сәйкес
автордың туынды пайдаланылған кез-келген ... оның ... ... ... орнына лақап есімін (бүркеншік есімін) көрсету және соны талап
ету немесе ... ... бас ... құқығы, яғни жасырын есім атау
құқығы бар. Қандай жағдайларда болмасын, бір автормен ... ... ... ... ... болмайды және осы туындыға қол сұғуға жол
бермеу қамтамасыз етіледі, яғни оның мазмұны өзгерілмейді. Авторға, ... ... ... өз ... ... қайта шығаруға және
таратуға құқығы берілген. Әр басылып шыққан туынды автордың ... ... ... алады, бірақ туындының мағынасы мен бүтіндігі сақталуы
жөнінде авторды ескерту ... ... ... ... құқық
саласындағы заңнаманың ерекшеліктерін қысқаша сипаттағаннан кейін, енді осы
салада ... ... ... ... ... ... ... құқықтық қорғалуын, оны шығарушысының
азаматтығына байланысты қамтамасыз ету 1996 жылы Қазақстан Республикасының
«Авторлық құқық және сабақтас құқықтар ... ... ... мен ... ... ... 980-бабына сәйкес реттеледі.
Құқықтық қорғалу көлеміне қарай туындыны екі ... ... ... ... ... ... ... немесе олардың құқық мұрагерлерінің азаматтығына
қарамастан, ... ... ... ... ... бірақ қандай болсын объективті нысандағы туындыларға;
2) жарияланған не жарияланбаған, бірақ Қазақстан Республикасынан тыс
жерлердегі қандай да ... ... ... ... және ... ... ... авторлар және
олардың құқық мұрагерлері деп танылады.[30] Содан кейін «шетел
элементі» бар ... ... ... құқықтарды қорғау
мәселесін бастауы біздің заң бойынша аумақтық қағида ... ... ... ... ... ... ... құқықтық қорғаудың уақытша және шартты сипаты
көрсетілген. Егер мұндай ... ... рет ... тыс ... ... ... онда біздің елмен қорғалуы жойылуы мүмкін, ал
жариялану фактісі халықаралық шарттардың ережелерімен анықталады. Жариялау
(жарыққа шығару) ...... ... ... ... да ... ... шығару, көпшілік үшін орындау, радио, теледидар және ... ... ... ... – бұл ... ... да, ... қойылымы
да, теледидар арқылы тарату да, көрмеге шығару ... жылы ... ... ... және сабақтас құқықтар
туралы» Заңда :«Егер туынды Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде ... ... ... отыз күн ішінде ... ... ... ол ... ... жарияланды деп саналады»
деген ереже қарастырылған.
Қазақстан Республикасында авторлық қорғалуға алыну үшін ... ... ... ... немесе аударылған тілде жариялануы
қажет емес. Заң туындының ... ... ... ... ... ... ретінде қоймайды. Туынды бір тілде жазылуы мүмкін (мысалы, шет ... ана ... ... ... ... ... ... рет
жарыққа қазақ тілінде шығады және оған Қазақстан Республикасының авторлық
құқығы таралады. Егер шетел авторының ... ... ... ... ... тілде алғаш рет жарыққа шықса, онда ол кейін
шетелде басып ... ... ... ... ... шығарылған
туындының кейін шет елде шығуы, Қазақстан Республикасында шетел авторына
берілген қорғауды тоқтатуға әкелмейді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... да объективті нысанда (мысалы, жазба, кино, үнтаспасы) ... ... ... аумағында шетел авторының туындысы
объективті нысанда ... ... ... ... ... туындыға қорғау
беріледі.
Қазақстан Республикасында алғаш жарияланған шетел авторының туындысы,
сол уақытта басқа мемлекетте қорғалуы да мүмкін. Мұндай ... ... ... ... ... мен ... ... сол не өзге елдің ішкі
заңнамасы ... ... ... ... ... ... ... байланысушы мемлекеттің азаматының ... ... ... ... ... 1996 жылғы «Авторлық
құқық және сабақтас құқықтар туыралы» Заңының 5-бабының ... ... ... ... ... жарияланбаған ретінде Берн
конвенциясына мүше-мемлекеттердің бәрінде қорғалады. Бұл Берн ... ... ... ... ... ... басылып шығуы жарияланған
болып есептелетіндігімен байланысты.
Қарастырылған ережелер толығымен азаматтығы жоқ ... ... ... ... ... 1996 ... Қазақстан
Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар ... ... ... ... ... азаматына авторлық құқықтарды тану емес,
авторға оның «азаматтығына байланысты емес» авторлық құқықтарды тану туралы
айтылған. Яғни тек ... ... ... ... сонымен қатар
шетелдіктер және азаматтығы жоқ тұлғалар автор бола алады.
Қазақстан Республикасында жарыққа ... ... ... ... ... ... ... режимі. 1996
жылғы «Авторлық құқық және сабақтас ... ... ... 5-бабы бойынша
Қазақстан Республикасындағы шетелдіктер жарияланған не жарияланбаған, бірақ
қандай да болсын объективті нысандағы туындыларға ... ... ... ... ... себептен осы туындыларға қатысты шетелдіктерге ұлттық режим
ұсынылады. Бұл шетелдік ... ... ... ... ... ... білдіреді. Сондықтан шетелдік ... ... ... табылатын елдің заңына сәйкес тиесілі құқық көлемі маңызды
емес. Шетелдікке біздің заңнамамен қарастырылған құқықтар беріледі. ... ... ... ... бір ... ... автордың
келісімінсіз және авторлық сыйақы төлемей пайдалану рұқсат етілсе, бірақ
міндетті ... ... ... ... ... онда мұндай ережелер
шетелдіктердің туындыларына да таралады.[32]
Шетел авторларының ... ... ... ... ... және
орындалмаған болса, ұлттық режим ... ... ... ... да ... қолданылады.[33]
Мұндай туындыларды қорғау мерзіміне қатысты авторлық ... ... ... ... ... ... ережелері қолданылады. Яғни
кейбір еледердегідей мерзім ... ... ... ... ... ... ... болғаннан кейінгі келесі жылының бірінші қаңтарынан бастап
есептеледі. ... ... ... ... ... ... жайында
айтатын болсақ, онда авторлық құқықтар мұрагерлерге олардың ... ... ... мұрагерлері осындай жағдайларға қолданылатын
коллизиялық нормаларға сәйкес заңнама негізінде ... ... ... ... құқығы бойынша
анықталады (мысалы, автордың ... ... ... ... ... және азаматтығы жоқ авторлардың мұрагерлері Қазақстан
Республикасында біздің азаматтардың ... ... ... ... ... ... қоғамдық игілікке өтуі туралы айтып кету
керек. Туындыға авторлық құқықтың әрекет ету ... өтуі ... ... ... ... ... Республикасы аумағында ешқашан
қорғауға алынбаған туындыларды қоғамдық игілікке өтті деп саналады. Мұндай
туындылар кез-келген тұлғамен авторлық ... ... ... ... ... ... есімі, аталу құқығы және автордың ... ... ... ... ... Республикасы аумағында
шетелдіктердің және азаматтығы жоқ ... ... ... ... ... ... ... сотта қорғалу құқығы
да қамтамасыз етіледі.
Шетелде жарыққа шыққан шетел авторларының ... және ... ... ... ... режимі. Авторлық құқық
шетедіктерге алғаш ... ... ... туындыларға Қазақстан
Республикасы қатысатын халықаралық шарттар немесе халықаралық келісімдерге
сәйкес танылады.[34] Дегенмен ... ... ... ... ... ... ... нормалары шеңберінде ғана ... яғни ... ... ... ... ... ... шағын көлемде берілуі мүмкін, бірақ біздің авторларға
қолданылатын біздің заңнамада көрсетілген құқықтардан басқа және ... ... күші ... ... пайдалану үшін авторлық сыйақы
біздің Республикада қолданылатын қағидалардан ... ... ... ... туындыларына қатысты гонорар ставкасы бойынша
емес, сатылған даналарды санына байланысты).
Жоғарыда айтылғандай Қазақстан ... ... ... ... ... болып табылады. Кез-келген конвенцияға ...... ... азаматтарының құқықтары барлық басқа
конвенцияға қатысушы елдерде қорғалады, ал осы ... ... ... қатысты құқықтары біздің ... ... ... ... күші ... шетел авторларының туындылары
«қорғалатын туындылар» деп аталады. Шетел авторларының туындысының қорғалуы
– біздің Республикада алғаш жарияланған ... ... ... ... және ... міндеттерге ие автордың туындысының қорғалуы дегенді
білдіреді (мысалы, туындыны пайдаланғаны үшін сыйақыны талап ету, ... ... ... ... бұзылғаны үшін тоқтату шараларын талап ету).
Мұндай туындылардың режимі келесідей жағдайлармен сипатталады:
1) авторлық құқыққа иеленушінің келісімінсіз ... ... ... ... ... ... осы құқықты иеленушінің келісімінсіз қысқартулар немесе басқа да
өзгерістер ... ... ... әр ... Қазақстан Республикасында жарияланбаған
драмалық туындыны орындау, туындының аудармасын теледидар мен ... ... ... ... ... ғана ... тек жалпы жағдайлары, себебі қорғалатын туындылардың режимі
халықаралық келісімдер және Қазақстанның ішкі заң ... ... ... ... ... яғни ... ... авторлық құқыққа қатысты келісім жасалған ... ... ... емес, осы келісім ережелері қолданылады.
Мұндай авторлық құқық саласында нормалардың ... ... ... ... ... шарт ... қолдану туралы азаматтық заңнаманың
жалпы қағидасына сәйкес, яғни егер Қазақстан ... ... ... ... ... ... Қазақстандық азаматтық
заңнамадағы ережелерден басқа ережелер бекітілсе, онда ... ... ... ... ... қатысатын
халықаралық келісімдерде көзделген қорғау тарамайтын мемлекет авторларының
туындылары Қазақстан Республикасында құқықтық қорғалуды пайдаланбайды және
мұндай ... ... ... ... туындылар категориясына
жатқызылуы керек.
Туындылардың қорғанылмайтындығы – кез-келген тұлғаның автор ... ... ... ... авторлық сыйақыны төлемей туындыны
басып шығаруға немесе басқаша түрде қолдануға құқығын білдіреді.
Музыкалық туындыларға қатысты негізгі ... ... ... ... тыс ... алғаш жарияланған, басылып
шығарылған ... ... ... ... туындыларына қорғау
таралмайды. Алайда, бұл ... ... ... құқықтарының
сақталмайтындығын білдірмейді. Тәжірибе жүзінде авторлық есіміне құқық,
туындыға қол ... ... ... ... ... айтып кететін нәрсе – шетел авторы
Қазақстан Республикасы аумағында ... ... ... туындысына, егер ол
бұрын шетелде басылып шықса, сыйақы талап етуге ... жоқ. ... ... ... ... осы ... ... пайдаланады, бұған дәлел
ретінде кітаптар және өзге туындылардың үлкен саны. Құқықтық реттеуден тыс
осындай ... ... ... ... Әрине ол кез-келген
өркениетті мемлекеттің келбетіне нұқсан келтіреді.
Құқықты таңдау мәселесі ішкі ... ... ... ... ... 1120-бабына сәйкес зияткерлік меншікке
құқықтарға осы құқықтарды қорғау сұралатын елдің ... ... ... меншікке қатысты құқық өз нысанасы болатын шарттық
міндеттемелер туралы ... ... ... ... реттеледі.
Бірқатар мемлекеттің ... ... ... ... нормалар бар. Мысалы, 1987 жылғы «Халықаралық жеке ... ... заң ... ... ... ... ... сұралатын елдің құқығы қолданылады» (lex fori).[35]
Әрине кез-келген құқық саласы сияқты авторлық ... ... ... мен халықаралық шарттар арасында қайшылықтар, яғни
заңдардың коллизиялары туындауы ... Осы ... да ... ... ... ... шығарылған шетелдіктердің туындыларына халықаралық
шарттарда бекітілген ережелер қолданылуы тиіс.
Қазақстан авторларының шетелде авторлық ... ... ... өнер ... ... ... және ... осы туындыларды
қорғау тек Қазақстан мен туындыны ... ... ... ... сәйкес халықаралық конвенцияға немесе екі мемлекеттің авторлық
құқықтарды қорғау туралы екіжақты шартқа қатысқанда ғана ... ... ... ... ... ... ... ережелері
мен шетел мемлекетінің ішкі заңнамасының нормалары ... ... ... ... ... ... ... сол уақытта Қазақстан
азаматтарының туындыларына қатысты ұлттық режим ... ... ... 1996 жылғы «Авторлық құқық және сабақтас
құқықтар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабы, ... ... ... не ... бірақ Қазақстан
Республикасынан тыс жерлердегі қандай да болсын ... ... ... ... қолданылады және Қазақстан ... ... және ... ... ... деп танылады» делінген.
Қазақстан азаматтарының авторлық құқықтарын ... ... ... ... байланысты емес, қазақстандық заңнаманың нормалары
негізінде қорғалады. Егер ... ... ... ... ... ... ол сол ... алғаш жарияланса, онда мұндай туындыға авторлық құқық
Қазақстандық заңмен қорғалады. Дәл ... ... және оның ... орындалған музыкалық туындыларға, шетелде шығарылған сурет ... ... ... ... ... ... ... мен
кәсіпорындар жиі шығармашылық қызмет ... ... ... ... ... ... ... мен тіркеу кезінде олардың
құқықтарының Қазақстанда қорғалғандығына қарамастан, даулар кездеседі.
Егер автор шетелде болса және оған тек ... ғана ... ол ... де ... қажет болса не істеу керек? Әр түрлі мемлекеттерде
осындай дауларды шешумен айналысатын фирмалар бар. ... ... ... Associates» фирмасы заңсыз туындыны қайта шығару, тарату, сату және
өзге де ... ... ... ... ... қайшы пайдаланудың
алдын алу мақсатында авторлық құқықтарды қорғау ... ... ... ... ... ... ... таратуға, сатуға,
көпшілікке көрсетуге, көпшілік үшін орындауға, қайта ... ... ... ... ... таралады. Егер Қазақстан азаматтарына
туындылардың кез-келгенін АҚШ-та жариялау ... ... онда «White ... ... тіркейді және жарияланатын мәліметтердің американдық
заңнаманың талаптарына толық сәйкестігін қамтамасыз етеді. Сонымен ... ... ... ... ... құзыретті мемлекеттік органының
(Copyright Office of the Library of Congress) ... ... ... ... ... және АҚШ-та туындының даналарын заңсыз импорттаудан
сақтау үшін авторлық құқық объектісін тіркейді. Осындай фирмалар тек ... ... ... ... көптеген дамыған мемлекеттерде де бар. Бұл шетел
азаматтарына халықаралық шарттар мен ... ... ... ... ... ... көмектеседі.
2. Бұзылған авторлық құқықтарды қорғаудың тәсілдері
Авторлық құқық ... ... ... ... оны ... асыру барысында
пайда болатын барлық қиыншылықтарды жою қажет, басқаша айтатын ... ... ... ... орын алуы ... ... субъективтік авторлық құқық бір түрі болып табылатын
субъективтік ... ... ... ... және де ... Азаматтық кодексінің 9-бабында азаматтық құқықтарды ... ... ... сот ... ... былай көрініс табады:
құқықтарды тану, құқық бұзылғанға ... ... ... келтіру;
құқықтарды бұзатын немесе бұзу қаупін тудыратын әрекеттерді ... ... ... ... ... ... ... орнын толтыру; мәмілені жарамсыз деп ... ... ... құқықтық қатынастарды тоқтату немесе өзгерту; мемлекеттік
басқару немесе жергілікті басқару ... ... ... ... ... келмейтін актісін жарамсыз немесе қолдануға жарамсыз деп
тану; азаматқа немесе заңды ... ... ... ... ... ... кедергі келтіретін мемлекеттік органнан немесе лауазымды тұлғадан
айыппұл өтеп алу және де ... ... ... да ... ... ... заңнама авторлық және сабақтас
құқықтарды қорғаудың әралуан түрлерін, нысандарын, әдістері мен тәсілдерін
қарастырса да, заң ... ... ... көпшілігі
тәжірибе жүзінде әлі де болса жүзеге аз асуда. Бұндай жүзеге аспаудың ... бірі – ... ... мұрагерлерінің және басқа да құқық
иегелердің өз құқықтары мен оларды қорғау ... ... аз ... аяда ... ... ұйымдармен өзара байланыстар орнатылуда
деген сауал ... ... ... ... ... ... авторлық және сабақтас құқықтарға байланысты даулы және әлі де болса
шешімін ... ... бір ... ... ғана шешу мүмкін емес
десек қателеспеспіз. Осы тұрғыда Қазақстан ... ... ... ... ... меншік құқықтарын қорғау
Коалициясына (CIPR), Ресей және Қазақстан ... ... ... АҚШ ... ... офисінде өткен әртүрлі семинарларға ... ... ... ... ... ... санаткерлік меншік
объектілерінің тиісті дәрежеде қорғалуына кең мүмкіншіліктер ... ... ... ... ... бар шет ... ... басқаратын ұйымдардың саны өте көп және олардың көпшілігі
нақтылы анықталған ... ... ие. ... ... орындаушылар мен баспаханашылар ... (SDRM), ... және ... ... ... (SACEM), Фонограмма
шығарушылар бойынша ... ... (SAKD), ... мен ... ... ... Қоғам (ADAMIC), Артист-музыканттар мен
орындаушылардың сыйақыларын жинау мен бөлуге ... ... ... ... ... құқық мемлекеттік органдар тарапынан ҚР ... ... ... ... ... бойынша
Комитетпен (Комитетпен) қорғалады. Бұл комитеттің құрылуына дейін ... ... ... 1998 ... 9 ... №310 ... ... Республикасы Энергия, индустрия және ... ... ... ... ... қызмет еткен еді.
Кейіннен, бұл Агенттік Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 ... ... №846 ... ... ... Әділет министрлігінің
қарауына беріліп, Авторлық құқықтар бойынша комитет деп ... Одан ... ... ... ... ... 2001 ... 29 мамырдағы №411
Қаулысының негізінде ... ... ... ... ... Интеллектуалдық меншік құқықтары бойынша ... ... ... ... ... авторлық және сабақтас
құқықтар аясында келесі функцияларды жүзеге асырады:
- авторлық және ... ... ... бойынша туындыны
пайдаланушылармен осы ... ... ... ... қатынастарды мемлекеттік реттеу;
- ұжымдық негізде мүлік басқарушы ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... авторлық және сабақтас құқықтар аясында заңнаманың ... ... ... және ... ... ... нормативтік-
құқықтық актілердің дайындалуына қатысу;
- ұжымдық негізде ... ... ... мен ... ... ... тәсілдеріне байланысты
лицензиялық келісімшарттарды тіркеу және ... ... ... ... ... және ... ... аясында өзара қорғау туралы
халықаралық келісімдір мен ... ... ... ... және ... құқықтар мәселелері бойынша азаматтар
мен ұйымдарға кеңес беру;
- ғылым, әдебиет және өнер туындылары қолжазбаларын ... ... жеке ... емес құқықтарын заңнамамен белгіленген
реттерде, ол қайтыс болғаннан кейін қорғауды жүзеге асыру;
- авторлық және ... ... ... ... ... ... ... туындыларды пайдалану
құқығына импорт пен экспортты ұйымдастыруға ... ... және ... ... ... мақсатында кез-келген елде
сәйкес ұйымдар құрылады. Сол сияқты, ... да 1997 жылы ... өз ... ... ... ... ұйым - Қазақстандық
авторлар қоғамын (ҚазАҚ), ал 2002 жылы Қазақстандық орындаушылар – сабақтас
құқықтардың ... өз ... ... орындаушылар одағы»
Қоғамдық бірлестігін құрды. Бұл ұйымдардың қызметі жайлы келесі ... ... ... ... ... ... туралы дау болмас үшін
автордың өз құқықтарын сақтандырып алғаны дұрыс ... еді. ... ... ... ... ... да, тіптен сенімді болу үшін
АҚШ ... ... ... құқықтарды қорғау бойынша
Басқармада да тіркеуіне болады. Бұл ұйымдар тіркеуді растайтын ... Осы ... ... ... ... күшіне нотариалдық
растаудың заңды күші ... ... ... ... ... ... министрлігінің
Санаткерлік меншікке құқықтар бойынша Комитетінде Қазақстан Республикасы
Әділет Министрлігінің 2002 жылғы 27 ... №146 ... ... және ... ... ... туындыларға құқықтарды
мемлекеттік тіркеу туралы» ... ... Осы ... ... ... ... және ... құқықтар туралы» Қазақстан
Республикасының Заңымен көзделген барлық объектілер тіркеуге жатады.[40]
Объектілердің тіркелгендігі жайлы ... ... ... ... ... ... ... мерзімге, автормен немесе құқық иегерімен
өтініш берілгеннен бастап 20 күн ішінде беріледі және оның күші сот ... ... ... ... ... ... тұлға екендігі дәлелденгенше
жүзеге асады. Тіркеуді ... ... үшін ... ... құжаттарды
өткізу қажет:
- автордың (авторлардың) аты, тегі, ... ... ... ... ... ... нысаны мен жанры;
- түпнұсқалық дәрежесін (оригиналды немесе туынды) көрсете отырып ... ... ... ... ... ... толық сипаттамасы;
- тұлғаны куәландыратын құжат көшірмесі ... ... үшін – ... ... заңды тұлға үшін – мемлекеттік тіркеу туралы куәлік
көшірмесі);
- заңнамамен белгіленген тәртіпте бекітілген және автор қол қойған сенімхат
(өкілді тұлғалар ... ... ... ... ... нөмірленген болуы және ... ... ... ... ... болып жария етуге немесе басқалай
жарыққа шығаруға баспахана немесе дыбыс жазу ... ... ... болса, авторлықтың ең дұрыс дәлелдемесі ретінде туындымен ол жарық
көргенше ... ... ... ... Осы ... оның ... ... өзінің шығармашылық еңбегімен туындыны дүниеге әкелген және
басқа авторлардың құқықтарын бұзбаған автор болатындығы ... ... ... ... ... ... бір ... тұтынушымен келісім
жасалмаған жағдайдың өзінде, автордың өзінде қалған келісімшарттың басқа
тарап қолы мен мөрі бар бір ... дау ... ... дәлелдеме бола
алады.[41]
«Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Қазақстан Республикасы
Заңының 48-бабы былай дейді: «Осы заңда ... ... және ... бұзғаны үшін Қазақстан Республикасы заңдарына сәйкес ... және ... ... ... ... осы ... орындамайтын жеке немесе заңды тұлға авторлық және сабақтас
құқықтардың ... ... ... ... ... ... сабақтас құқықтардың иегері өз
құқықтарын қорғау үшін кез-келген емес, ... бір ... ... Қорғау тәсілі ретінде құқықбұзушыға қолданылуы мүмкін заңнамамен
анықталған және ... ... ... айта ... ... қатар,
ескере кететін жайт, құқықбұзушының жауапкершілігі құқық иегердің бұзылған
құқықтарын қалпына келтіру туралы сұрағанынан кейін ғана ... ... ... жүзеге асыруға байланысты да пайдалануы мүмкін.
Жалпы ... ... ... ... және ... қорғалатын құқық
иегерлердің мүдделерін қорғау сот арқылы жүзеге асады. Авторлық ... ... ... ... ... және жалпы компетенциялы
соттармен қаралады. Бұндай жағдайларда авторлар мемлекеттік баж ... ... тең ... ... авторлық құқықтар ортақ, сондықтан
бірде-біреуі қалған тең авторлардың ... ... ... ... ... ... Бірақ көптеген авторлар сол туындыға тең
автордың ... ... ... ұмытып, оның келісімінсіз туындыны басқару
құқығын ... ... ... кезде құқығы бұзылған тең ... ... ... ... ... ... өтінішті /№2 қосымшаны
қараңыз/ толтыру ... ... ... ... қарым-қатынастың тараптары болып заңды тұлғалар табылатын болса,
олардың арасындағы дау арбитраждық сотта да шешілуі, өзара келісімі бойынша
аралық сотта да қарастырылуы ... ... ... авторлық келісімшарттар шеңберінде де,
одан тыс та ... ... ... Егер ... құқықтарды беру туралы
келісімшарттың шарттары бұзылса, ... ... ... Келісімшарттан тыс құқық бұзушылықтар ... ... ... санкциялар көрсетілмеген жағдайларда құқығы бұзылған
тұлға заңнамамен көзделген ... ... ... ... ... ... қорғау тәсілдері заңның арнайы нормаларымен
анықталады немесе жасалған құқық бұзушылық сипатынан туындайды. Мысалға,
туындыны ... ... ... аты ... ... болса, ол тек
сәйкес өзгерістерді енгізу туралы ғана сұрай алады.
Көбінесе құқығы бұзылған тұлға өз ... ... ... өзі
таңдайды. Нақтырақ айтатын болсақ, авторлық немесе сабақтас құқықтар бұзылу
нәтижесінде жәбірленушіге шығын ... ол өз ... ... ... ... ... немесе құқықбұзушының алған заңсыз пайдасын өтеп
алуға, немесе заңмен белгіленген шекте ... ... ... құқықты қорғаудың неғұрлым кең тараған және тиімді
тәсілдерінің бірі ... ... ... сот ... ... ... ... табылады. Қазақстан Республикасының «Авторлық және
сабақтас ... ... ... ... «авторлық және сабақтас
құқықтардың қорғалуы сот арқылы жүзеге асырылады» деп, тек қана сот ... жолы ... ... ... ... ... мемлекеттік
органға жүгіну сияқты соттан тыс та (әкімшілік) қорғау тәсілдерінің рөлін
ескерген жөн. Әкімшілік ... ... ... ... ... ... құқықтарды бұзатын заңнамаға сәйкес емес, қайшы акт
шығарған жағдайда орын ... ... ... ... сот ... ... ... болып қала береді.
Авторлық құқықты қорғаудың енді бір тәсілі ретінде контрафактілік және
фальсификациялық ... ... ... заңнаманы қамтамасыз ету
бойынша ... ... ... ... деп – ... ... дайындалған немесе таратылған жағдайда авторлық және сабақтас
құқықтардың бұзылуына әкеп соғатын даналары, сондай-ақ сол ... ... ... ... ... ... тоқтатылған мемлекеттерден
Қазақстан Республикасына авторлық және ... ... ... ... ... мен фонограммалардың заңнамамен
қорғалатын даналары танылады.
Сол себепті ... бір ... ... сот ... судья жекедара
арбитраждық сот істі қарағанға дейін туындылар мен ... деп ... ... ... дайындауына,
көшірмелеуіне, сатуына, пайдалануына тиым салу туралы және алып қою ... ... ... құқылы.
Сот туындының немесе фонограмманың контрафактілік даналарын, сондай-ақ
оларды көшірмелеуге пайдаланылатын материалдар мен жабдықтарды тәркілеу
туралы ... ... ... ... ... ... ... оның талап етуі бойынша авторлық немесе сабақтас құқықтардың
иесіне берілуі ... не ... ... ... ... не ... берілуге тиіс. [44]
Ал енді авторлық құқықты әкімшілік-құқықтық қорғауға келетін болсақ,
2001 жылғы 30 қаңтардағы Қазақстан Республикасының №155-2 ... ... ... ... 129-бабына сәйкес: «Авторлық құқық пен сабақтас
құқықтар объектілерін сату, прокатқа беру немесе заңсыз өзгеше пайдалану,
егер бұл ... ... жаза ... ... ... мен ... даналарын тәркілей отырып, жеке тұлғаларға
айлық есептік ... 5-тен 10-ға ... ... ... – 10-нан 20-ға дейінгі мөлшерінде, заңды тұлғаларға ... ... ... ... айыппұл салуға әкеп соғады».
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде авторлық және сабақтас
құқықтарды бұзғаны, яғни компьютерлік бағдарламаларды заңсыз ... ... ... басқаша авторлақ құқықтарды қасақана бұзғаны үшін қылмыстық
жауапкершілік 184-баппен көзделген және айлық есептік көрсеткіштің 500-ден
700-ге ... ... ... ... сотталған тұлғаның 5-тен 10-айға
дейінгі аралықтағы жалақысы ... ... ... ... ... 180-нен
240 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстарға тарту немесе 3-тен 6 айға ... ... ... ... аталған баптарына өзгерістер енгізіліп, қарастырылған
жазалар мөлшері ұлғайды. Дегенмен өзгертілген де жаза мөлшерлері авторлық
құқық объектілерін ... ... ... ... ... ... аталмыш құқықтар болашақта да бұзыла береді, ... ... ... одан ... ұлғайтқан немесе қатандырған жөн.
Бұзылған авторлық және сабақтас құқықтарды қорғау белгілі бір жағдай
туындаған ... орын алуы ... ... ... ... ... осы құқықтың бұзылуы; азаматтық құқықтарды олардың
негізгі мақсатында жүзеге асыру; талап-арыздың ескіру ... ... ... ... ... ... де ... қарастырылуда.
Мысалы, 1963 жылғы Қазақ КСР Азаматтық кодексінің «Авторлық ... ... ... қорғауға байланысты екі (498 және 499-баптар)
норма орын ... ... ... емес ... ... қорғау»
атты 498-бапта: «Автормен немесе оның құқық қабылдаушы келісімшартын
жасаспай, ... ... ... ... реттерде, шығарманы
автордың ризалығынсыз пайдалану шарттарын ... ... ... қол ... ... ... мүліктік емес өзіндік басқа
құқықтары бұзылған ретте, ал ол қайтыс ... ... оның ... ... ... ... келтіруді (тиісті түзетулер енгізуді,
болған бұзушылық туралы баспасөзде немесе басқа тәсілмен ... ... ... ... ... ... немесе оны таратуға тыйым
салуды талап етуге құқылы» ... Ал осы ... ... құқық
бұзылған реттерде автордың мүліктік құқықтарын қорғау» атты ... ... ... ... ... авторға немесе оның құқық
қабылдаушыларына залал келтірілген болса, онда қабылдаушылары залалдарды
өтеуді талап ... ... деп атап ... ... ... оның ... мирасқоры құқық бұзушыдан келесі
әрекеттердің жүзеге асырылуын талап етуге құқылы болады:
- бұзылған ... ... ... келтіруді (тиісті түзетулер енгізуді,
болған бұзушылық туралы баспасөзде немесе ... ... ... ... жарыққа шығаруға, таратуға тыйым салуды талап етуге;
- залалдарды өтеуді.
Осы аталған құқықтар Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... және сабақтас құқықтарды
қорғау» атты V ... ... ... және ... ... және 49-бабында «Авторлық және сабақтас құқықтарды қорғау» кеңірек
ашылған және де оған сәйкес айрықша және ... ... ... өз ... қалпына келтіретін немесе олардың бұзылуының
орнын толтыратын келесі әрекеттерді жүзеге асыруды талап ете алады:
1) құқықтарды ... ... ... ... ... қалпына келтіру;
3) құқықты бұзатын немесе оның бұзылуына қауіп төндіретін әрекеттерді
тыю;
4) айырылып қалған пайданы қоса алғанда, ... ... ... құқық бұзушы авторлық және сабақтас құқықтарды бұзу салдарынан
тапқан табысты өндіріп алу;
6) Қазақстан ... ... ... ... елу ... ... ең ... мөлшері, ал ЭЕМ-ге арналған
бағдарламаның немесе деректер базасы авторларының ... ... ... бес ... елу ... ... ең төменгі мөлшері сомасында ... ... ... асырылады. Зиянның орнын ... ... ... ... ... ... ... сот белгілейді;
7) олардың құқықтарын қорғауға байланысты заң актілерінде көзделген
өзге де шаралар қолдану арқылы жүзеге асырады.
Осы баптың 4), 5), 6) ... ... ... ... және
сабақтас құқықтар иелерінің таңдауына қарай қолданылады.
3. Авторлық ... ... ... – XIX ғасырлардағы туындылардың авторларында, егер айрықша
құқықтарды әрқайсысы өз алдына қорғай алмайтын ... онда оны ... ... ... яғни өз ... ... басқару негізінде қорғау
деген ой пайда болды. Осындай ұжымдық басқару ... ... ... ... ... ... ... пайдаланушылармен
келіссөздерді жүргізуді, олардың туындыларының пайдалануына лицензия немесе
рұқсат беруді, пайдаланушылардан сыйақыны жинау және оны құқықиеленушілер
арасында ... ... ... ... жүйе өз ... ... ... етуі құқық иеленушілерге өздерінің айрықша құқықтарын сақтауға
және туындыны пайдаланғаны үшін ... ... ... мүмкіндік береді.
Осы аяда қандай халықаралық ұйымдармен өзара ... ... ... ... туындайды, себебі интеллектуалдық меншікке, соның
ішінде авторлық және сабақтас құқықтарға байланысты даулы және әлі де ... ... ... бір мемлекет шеңберінде ғана шешу мүмкін емес
десек қателеспеспіз. Осы ... ... ... ... ... ... Санаткерлік меншік ... ... (CIPR), ... және ... ... ... аймақтық
бөліміне, АҚШ сауда өкілдігі офисында ... ... ... жиі
қатысуда, себебі мұндай өзара тәжірибе алмасу интеллектуалдық меншік
объектілерінің ... ... ... кең ... ... ... қорғаудың дамыған жүйесі бар шет елдерде мүліктік
құқықтарды басқаратын ұйымдардың саны өте көп және ... ... ... бағыттарға, мамандықтарға ие. Мысалы, Францияда
Авторлар, орындаушылар мен ... ... (SDRM), ... және ... ... ... (SACEM), Фонограмма
шығарушылар бойынша ... ... (SAKD), ... мен музыкант-
орындаушылардыңістерін басқарушы Қоғам (ADAMIC), Артист-музыканттар мен
орындаушылардың сыйақыларын ... мен ... ... Қоғам (SPEDIDAM)
қызмет етеді.[48]
Қазақстанның Бүкіләлемдік интеллектуалдық меншік ұйымына ... ... ... ... ... әдебиет және сурет
туындыларын қорғау туралы Берн ... ... ... ... ... ... ... Республикадан шетел авторларын
қорғау бойынша шараларды талап етті. Осы ... шеше ... ... ... ... «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар
туралы» Қазақстан Республикасының ... ... осы ... ... авторлардың айрықша құқықтарын ұжымдық басқаруды
ұйымдастыруға мүмкіндік беретін нормаларды қарастырды.
Жоғарыда ... ... өз ... «Мүліктік құқықтарды ұжымдық
басқару» деп аталатын 1996 жылғы ... ... және ... ... ... Республикасының Заңының 4-тарауында тапты. Онда ғылым,
әдебиет және өнер ... ... ... ... ... өзге де ... және сабақтас құқықтарды иеленушілер
өздерінің мүліктік құқықтарын ... ... ... ... ... ... ... басқаратын ұйымдарды құруға құқылы делінген.
Мүлікті ұжымдық негізде басқаруға байланысты институт ... ... үшін де, ... да постсоветтік мемлекеттер үшін де жаңа
болғандықтан, ... ... ... ... беру ... ... ... әлі де болса зерттелмеген болып табылады.
Ресей авторлық қоғамының маманы ... ... ... ... ... ... агент – Авторлық қоғам, ал
құқықтарды бeруші автор – принципал болып табылады.[49]
Профессор В.А.Дозорцевтің пікірі ... ... ... беруге
байланысты келісімшарттар мүлікті сенімді ... ... бұл ... ... Федерациясы Азаматтық кодексінің 1013-
бабына ... онда ... ... ... ... ... ... таныла алады, ал оларға Ресей Федерациясы Азаматтық
кодексінің ... ... ... және ... ... ... ... және сабақтас құқық туралы»
Заңының 45-бабы мүліктік құқықтарды ұжымдық ... ... ұйым ... ... ... ... және ... құқықтар иелерінің атынан, әрі
олардан алынған өкілеттік негізде мынадай қызметтері болады:
- мұндай ұйым басқарып ... ... ... ... ... ... басқа да жағдайларды пайдаланушылармен
келісуге;
- лицензиялық шартта ... ... ... авторлық және сабақтас
құқықтар иелеріне бөлуге және төлеуге;
- осындай ұйым ... ... ... қажетті кез-келген заңды
әрекеттерді жасауға тиіс.
Заңнама үш түрлі ұйымдардың құрылуына жол береді, олар:
1) әртүрлі құқықтар мен ... ... ... ... ... ... ... бір құқық иегерлер категориясының мүддесінде
басқаратын ұйымдар;
3) бір ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар.[51]
Аталған құқықты жүзеге асыру барысында Қазақстан авторлары мүліктік
құқықтарды ... ... ... екі ұйым ... ... қоғамы» және «Қазақстандық орындаушылар одағы».
Қазақстандық авторлар қоғамының Жарғысы Қазақстан Республикасы Әділет
министрлігінде 1997 жылы 10 ... ... ... тіркелді және
осы Жарғымен қоғамның басты реттеу пәні ... ... ... ... және ... ... құқықтарын Қазақстан
территориясында да, шет елдерде де қамтамасыз ету бекітіледі.
Қоғамның басты мақсаттары ретінде:
- ... ... ... ... авторлар мен олардың ... ... ... ... ... ... ... немесе олардың құқықтық мирасқорларының туындыға құқықтарын
жеке негізде беруіне жәрдемдесу;
- авторлардың немесе олардың құқықтық ... ... ... ... мен ... ... ... қорғау танылады
(Жарғының 2.2-бабы).
Қоғамның пайда болуы мен ... ... ... және сабақтас
құқықтар иегерлерінің берген құзыреттері жатады (Заңның ... ... ... ... 45-бабы) және де бұндай мүлікті ... ... ... ... ... авторлық және сабақтас
құқықтар ... ... ... ... негізінде жүзеге
асырылады.
Қазақстандық ... ... ... ... 500-ден астам
Қазақстандық авторлар мен 2000-ға жуық құқық мирасқорларын ... ... ... ... ... ... бойынша ТМД және Балтика
елдерінің барлығы дерлік авторлық ... ... ... қиыр ... мемлекеттермен де осындай екіжақты келісімдері бар. Ресейлік ... мен ... ... ... 45 ... 63 ... жасасқан авторлар құқықтарын басқару құқығы берілген.[52]
Қазіргі күні Қазақстандық авторлыр қоғамы – Қазақстандағы авторлық
құқық аясын қорғау мақсатында ... ... ... жалғыз ұйым
болып табылады. Бүгінгі таңда Қазақстандық ... ... 976 ... ... ... ... және ... 75 мемлекеті
авторларын біріктіретін 36 шет елдік авторлық ұйымдар ... ... ... ... ... ... 2001 жылдың өзінде Қазақстандық
авторлар қоғамы пайдаланушыларымен 145 лицензиялық келісімшарт жасасты. Осы
кездегі авторлық сыйақы ... ... ... ... ... ... ... тікелей келісімшарттар жасалған шет елдік авторлық ... ... ... ... 13 956 248 тенгесін төлеген. Жыл
сайын авторларға төленетін сыйақылардың көлемі да өсіп ... Егер ... ... ... ... 8 миллион сыйақы жиналған болса, 2004
жылы бұл сома 85 миллион ... ... Бұл ... Қазақстандық
авторлар қоғамымен белсенді жасалып жатқан шаралардың көрінісі.
2002 жылы қазақстандық орындаушылар – сабақтас құқықтардың иегерлері
өз кезегінде «Қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... қатысушылары болып атақты композиторлар,
артистер, әншілер және басқа да ... ... Бұл ... сабақтас
құқық объектілерін (қойылымдар, орындаулар, фонограммалар, эфирлік және
кабельдік хабар тарату ұйымдарының хабарлары) ... ... ... ... ... 2002 жылы құрылған, қазіргі ... ... ... ... ... ... жылы ... құқық және сабақтас құқықтар туралы» ... Заңы ... бері ... ... ... ұжымдық негізде басқаратын қоғамдар құрылған еді, бірақ олардың
көбісі аз уақыт қана өмір сүріп, ... ... өз ... ... ... ... ... қаржының жетіспеушілігі – комиссиялық ... ... ... және ... ... ... өтемеді;
2) құрылған ұйымдардың басқа мемлекеттердегі ұқсас ұйымдармен келісімдері
болған жоқ, ... ... ... ... ... қорғау
жүзеге асырылмады;
3) сыйақыны жинау, өсім, бөлу мен төлеу тәртібі болған жоқ.
Мүліктік құқықтарды ұжымдық басқару жүйесінің келешекте дамуы ... ... ... 1996 жылы ... ... және ... құқықтар
туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 43-бабы 3 ... ... ... құқықтар мен құқық иелерінің түрлі санаттары бойынша жекелеген
ұйымдар, не құқық иелерінің бір ... ... сай ... ... ... не ... ... бір санатының мүдделеріне сай түрлу
құқықтардың бір түрін басқаратын ұйымдар құруға жол ... ... ... ... және ... ... ... құрады және олар өз
өкілеттігі шегінде жарғы негізінде әрекет етеді.
Жоғарыда айтылған ... ... ... ... және ... ... бір ... тек бір ғана ұйым құрылу мүмкін, ол ... ... бір ... басқарады. Айтылған жайт антимонополиялық заңнамаға
қайшы емес, себебі «Бәсекелестік және монополиялық қызметті шектеу туралы»
Қазақстан Республикасы Заңының 2-бабының 2 ... ... ... ... ... объектілерінің пайдалану жөніндегі келісімдер, бәсекелестікті
шектеуге бағытталған жағдайдан басқа кездерде, айрықша құқық объектілермен
байланысты ... ... ... ... ... мемлекеттерде
қарастырылған. Мысалы, Ресейлік заңнама бойынша осындай ұйымның қызметіне
қатысты ... ... ... ... ... осындай ұйымдардың бірнешесі құрылса, ... ұйым ... бір ... ... ... ... ... құқықтарды
қорғаудың әлсіреуіне әкеледі. Бірдей талаптар бойынша ... ... ... авторларды ұсыну бір ұйымға әлдеқайда жеңілірек болар еді.
Ресей тәжірибесі көрсетіп отырғандай, Ресей авторлық ... ... ... олар да ... ... ... құрылған
ұйымдар сияқты өз қызметін тоқтатуға мәжбүр болды. Сол себептен Қазақстанда
мүліктік құқықтарды басқаратын тек екі ұйым ғана ... ... ... ... арасында осыған ұқсас ұйым құру бұл салаға жақсы әсер етер
еді, себебі аталған ұйымдар ... та, ... те ... ... ұйым ... ... ... пайдаланғаны үшін
сыйақыны заңды түрде алуға мүмкіндік береді.
Осыған ұқсас ұйымдар эфирге берілетін бағдарламаларды ... ... ... ... ... репрографиялық репродукциялау
құқығына, үйде қайта жазба жасау құқығына байланысты және т.б. салаларда
ұжымдық ... құра ... ... ... ... ... құқық иесі ең алдымен өз
құқықтарының жеке дара қорғалуына құқығы бар, ал кейіннен өз ... ... ... үшін басқа құқық иелерімен бірігуге еркіндігі бар.
Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымның қызметінің тағы
бір ... ... ... тарапынан бақылау болады. Ол осы салада
әсерлі ұжымдық басқару үшін ... ... ... және ... ... ... ұйымдар ғана жүзеге асыратындығы жөнінде
кепілдік береді.
1996 жылы «Авторлық ... және ... ... ... Қазақстан
Республикасының Заңы мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдар
қызметіне уәкілдік берілген орган тарапынан бақылауды қарастырған.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... бұл ... ... органға, авторлардың құқықтарын ұжымдық
басқаратын ұйымдардың зиян келтіруін жою үшін уақытында шараларды қолдануға
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... кететін жайт, жүйенің тек құқық иелеріне емес, сондай-ақ оны
пайдаланушыларға ... ... олар ... пайдалануды қарапайым
әдіспен алады. Өз кезегінде құқық иесі ... ... ... өз ... ... бақылау қажеттілігінен
және сыйақыны жинаудан босатылады.
3 ... ... ... ... шарттық түрде реттеу
3.1 Авторлық құқықтың халықаралық ... ... ... ... ... ... қатысты мәселелерді
қарамас бұрын бұл ұғымның әр түрлі мемлекеттерде қалыптасуы, ... ... және ... ... ие болу ... ... шолу жасап
өтейік.
Авторлық құқық – азаматтық құқық санаттарының бірі бола отырып, ғылым,
әдебиет және өнер салаларындағы тұлғаның ... ... ... ... ... пайдалануды реттеуге және қорғауға бағытталған
нормалар ... ... ... ... ... ... оның
түсінігі, ұғымдары түрлі өзіндік ерекшеліктерге ие, және де оның мазмұны
авторлық құқық ... және ... ... ... ... ... ... авторлық құқық ... идея ... ... та, ... те) ... ... басу ісімен және
техниканың дамуымен тікелей байланысты XV ғасырда пайда болды. Бұрын ... жоқ ... ... ... өте қиын болатын да, автор мүлкіне қол
сұғу сирек кездесетін. Кейіннен, XVI ... ... ... ... ... тауып, кітап басатын станок дүниеге келісімен кітап ... ... ... ... ... ... бастады. Шығармашылық еңбек саудаға
айналды. Бұл авторлардың осындай туындарды ... ... ... ... да, осы ... ... реттеуге байланысты ... ... ... ... ... ...... кітап сатушылардың мүдделерін қозғалуымен пайда бола бастады. ... ... ... ... ... ... ... жөнсіз
пайдаланып кетуі, кітап басу арқылы ... ... ... ... ... ... ... өнімдерінің экономикалық пайдасымен қоса, саяси және әлеуметтік
күш-қуатын тани білген билік иегерлері XV ... аяқ ... ... жеке
баспагерлерге ғана ерекше ... ... ... ... ... жарлығы арқылы тежеп реттеп, басқарып отырды, яғни Англия мен
Францияда корольдерімен, германдық князьдықтарда – ... ... ... ... ... құқық жүйесі елдерінде авторлық қарым-қатынастарды
реттеуде сот прецедентімен қатар маңызды рөлге заңнама ие ... ... ... Европадағы осы аядағы алғашқы Заң XVII ғасырда Англияда
дүниеге келді. Ағылшын баспагерлері мен ... ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес әзірленген заң жобасы
1709 жылы талқыланып, ол 1710 ... ... ... ... ... атпен күшіне енді. Бұл заң басында тек баспагерлердің ғана ... ... ... буржуазиялық мемлекеттермен қабылданып, туындыға
айрықша құқықтарды қорғаудың фундаменталды қағидаларын ... ... ... 1956 ... заңның орнына келген 1988 жылғы «Авторлық құқық
туралы» Заң жүзеге асуда және бұл ... күші ... ... ... ... ... Ал «Суретшілердің авторлық құқығы туралы»
Заң ... 1735 ... ... ... еді.[55]
Әдеби меншік туралы ұғым Францияда бұрын пайда болғанымен, ол 1777
жылы XVI Людовиктің күш ... бір ... ... ... ... басып шығаруына және сатуына деген құқық заңдастырылды. Ал 1791
және 1793 ... ... ... өз ... қалай пайдаланып, қанша
рет басып шығарамын десе де, еркі бары ... ... ... ... автордың құқығын мойындайтын
құжаттар 1686 жылдан бастап қабылданғанымен, Бүкілгермандық ... ... жылы ... ... ... мен Норвегияда 1741 жылы қабылданып, 1814 жылға дейін күшін
сақтаған Декретте автор мен оның мұрагерінің құқығы өмір бойы ... жылы ... ... ... ... ... қабылданған Заң кітап
шығаруға тек автордың айрықша ... ... ... ... ... өз ... ... Америкада
«Авторлық құқық туралы» Заң тұңғыш рет 1790 жылы қабылданған болатын.
Авторлық ... ... ... ... ... ... қай ... болса
да өз ықпалын тигізіп отырғаны ақиқат. Өйткені жыл сайын ... ... ... ... ... ... интеллектуалдық меншікке иелік жасап,
азаматтардың шығармашылық қызметінің табыстарын қорғау арқылы ел байлығын
еселей түсуге болатындығы әркімге ... ... бұл ... осы аяны
дамытуға күш-жігерді де, қаражатты аямайтындығы сөзсіз.[56]
Ресейге келетін болсақ, әдеби туындыларды қайта ... және ... ... ... ... баспашылар мен кітап сатушылар
құқықтарын да, ... ... ... үшін пайда болған жоқ. Ресей
авторлық құқығының негізгі ерекшелігі оның цензуралық заңнамамен байланысы
болып ... 1771 ... ... кітап шығарушылық ... ... ... ... ... ... 1771 жылы Петербургте
шет тілдерінде кітап басып шығаруға байланысты құзыреттер енгізіліп, сол
кезде шет ... ... ... енгізілген еді. Орыс тіліндегі
кітаптарды басуға мүмкіншілігі бар жеке ... ... ... ... ... тек 1783 ... 15 қаңтардағы Жарлықпен ғана беріліп,
ол ... өте ... ... акт ... ... жойған еді.
Мемлекеттің кітап шығару аясындағы үстем рөлі Ресейде XIX ғасырдың ортасына
дейін сақталып ... Ең ... ... өз ... туындыларына
құқықтарын бекітетін заң тек 1828 жылы ... ... ... ... ретінде пайда болды және оның бастау көзінде орыстың ұлы ... А.Н., ... А.К., ... И.С., ... Н.С. ... алыптар
тұрды. 1875 жылы оған Римский-Корсаков Н.А. бастаған композиторлар келіп
қосылды.
Қазіргі кезде ... ... асып ... ... ... туралы
негізгі заң 1957 жылы 11 наурызда қабылданған «Әдебиет және көркем ... ... Заң ... ... 1985 жылы жасалған), ал ГФР-дегі
авторлық құқық туралы ... заң ... 1965 жылы 9 ... ... және сабақтас құқықтар туралы» Заң (соңғы басты өзгерістер 1972-
1974 ... ... және осы ... ... ... ... ... негіздеген «Авторлық құқықтарға билік ету туралы» Заң
танылады.[57]
Авторлық келісімшарттар германдық Азаматтық ережелерде көрініс тапқан
келісімшарттық құқықтық ... 1922 жылы 7 ... ... «Әдебиет және көркемөнер туындыларына авторлық құқық туралы»
Федералдық Заңымен (соңғы өзгерістер 1955 жылы енгізілген) реттеледі. ... 1976 жылы ... ... ... жаңа заң қабылданып (титул 17 «Авторлық
құқық» Құрама Штаттардың ... ... ол 1978 жылы 1 ... ... 1988 жылы АҚШ-тың Берн конвенциясына қосылуымен байланысты оған
өзгерістер енгізілген еді. ... ... АҚШ ... ... ... ... емес, федералдық заңнамамен
реттеледі, сол себепті, 1976 жылғы заң да, оған ... ... ... ... ... ... елдерінде де, Ресейде де авторлық құқық алғашында
әдеби ... ... ... ... көрініс тапқан еді. Кейіннен,
авторлық құқықпен қорғалатын объектілер ... ... өз ... ... және ... туындылар және басқа да ... қоса ... ... ... ... ... асуы – ... азаматтығы
немесе қай елге бағыныштылығына байланысты анықталып келген еді. Бұдан
қазір де орын алып ... ... ... ... қағидасын көруге
болады. Уақыт өтісімен, бір мемлекет ... өз ... ... ... ... мемлекеттер аумағында да қорғалуы
аса қажет етіле бастады. Осының нәтижесінде, авторлық құқықтарды өзара
қамтамасыз ... ... ... ... ... пайда бола
бастады. Бірақ, бұл мәселе терең түрдегі ізденіс пен ... ... ... ... ... дамуы санаткерлік меншік иесін анықтап, оны
тудырушы ел мен ... ... ... ... ... ... бір жүйеге келтіретін ... ... ... тудырды.
3.2 Авторлық құқықтың халықаралық және аумақтық
қайнар көздеріне шолу
Бүгінгі таңда Қазақстан авторлық құқықтар жөніндегі мынандай халықаралық
және аймақтық ... мен ... ... орындауға
міндеттенуде:
1. Бір ғасырдан астам тарихы бар Әдеби және көркем туындыларды қорғау
жөніндегі тұңғыш ... 1886 жылы 9 ... ... ... ... ... рет толықтырулар, ... оның ... ... ... ... және ол ... елдерге ортақ болып саналады. Республика Президенті «Қазақстан
Республикасының Әдеби және ... ... ... ... Берн
Конвенциясына қосылу туралы» Заңына 1998 жылдың қарашысында қол қойды. Осы
арқылы Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... берік ұстай отырып, әлемдік
қауымдастыққа лайықты орын ... ... ... ... ... ... барлық елдер авторларының құқықтарының
қорғалуы – осы құжаттың басты шарты. Яғни әр тарап өз заңдарына ... ... ... ... табылатын авторлардың, сондай-ақ, басқа ... да ... тең ... ... ... асыруға
міндеттенеді. Шығармашылық еркіндікке осылай жол ашу Конвенцияға қосылған
барлық елдерге тән сипат.
Берн конвенциясы авторлық ... ... ... ... ... ... ... жетістіктерді қамтамасыз етеді. Оған
қосылу Қазақстанның Дүниежүзілік ... ... ... (ДИМҰ)
өткізетін авторлық құқық жөніндегі барлық халықаралық форумдарға қатысуға,
авторлық құқықтар туралы мәселеге өз пікірін ... және ... ... ... түсуге мүмкіндік береді. Сол сияқты Қазақстан
мен Европалық одақтың арасындағы ... пен ... ... одан әрі ... АҚШ-пен Қазақстан арасындағы Сауда Келісімін
Конвенцияға сәйкес жүргізуге мүмкіндік туғызады.
Сонымен, Берн ... ... ... біз үшін:
• Осы конвенцияға мүше болу арқылы Қазақстанның Дүниежүзілік Сауда ... кіру ... ... Ең ... Берн ... республиканың өзінде де, басқа елдерде де
авторлық құқықты тиімді қорғауға сенімді алғышарт орнайды.
2. Берн конвенциясындағы авторлар құқықтарын қорғаудағы қатаң ... ... орын ... ... ... ... ... заңнамаларға сілтемелердің көптігін негізге ала ... ... ... ... ... 1952 жылы 6 ... ... авторлық құқық жөніндегі конвенциясының
қабылданғандығын атап өтуге болады. Осы Конвенцияның ... ... ... ... ... ... ... әдебиет, ғылым және өнердің дамуына ықпал жасау ... ... ... игі әсерін тигізетіндігі нық басып
айтылған. КСРО аталмыш конвенцияға тек 1973 жылы ғана ... ... ... ... қол ... ... құқықтық мирасқорларының бірі ретінде аталған Конвенцияның
мүшесі болып қалды.
Осы екі ... да ... ... 1971 жылы Парижде
қабылданды.[59]
3. Сондай-ақ, Қазақстан Республикасы 1996 жылы 20 желтоқсанда Женевада
қабылданған ... ... ... ... ... ... авторлық құқық туралы ДИМҰ келісімшартына 2004
жылы 16 сәуірдегі Заңымен қосылды. Бұл келісімшарт авторлық және
сабақтас ... ... ... мен ... ... ... ... көзі десек, қателеспейміз.
4. Авторлық құқық идеясы мен жаңадан пайда болған ... ... ... ... ... ... ... хабар таратушы ұйымдар бағдарламалары) қатысты
алғашқы құқықтар ... ... ... ... ... ... құқықтарға жататындығына көрініс
тапты. Сол ... 1936 ... ... ... мен 1941 жылы ... мен дыбыс жазушыларға сабақтас құқықтарды ұсынды.
Орындаушылар, фонограмма жасаушылар және хабар таратушылар құқықтары
өзара және ... ... ... ... ... және
олардың арасында тепе-теңдік орнату үшін, осыларды өзара ортақ бір
институтқа біріктіру туралы идея орын ... ... бұл идея ... 26 ... Римде қол қойылған Орындаушы-артисттер, фонограмма
жасаушылар және хабар ... ... ... ... ... ... (Рим ... көрініс тапты.[60] Жаңа
құқықтар категориясын авторлық құқықтармен байланысын ескере отырып,
оларды «жақын», «байланысты», «көршілес» немесе ... ... ... Жыл ... ... ... ... қайта өңдеу мен көшіріп көбейту
кең етек алып, ол ... ... ... ... ... үлкен залал келтіруде. Дыбыс
жазу техникасы мен жабдықтардың жедел жетілуі іс жүзінде бұл саланы,
әсіресе дыбыс, дыбыс-бейне өрісін ... ... ... отыр. Сол себептен де бірқатар мемлекеттер халықаралық
ұйымдардың көмегімен 1971 жылы ... ... ... ... ... ... қайта шығарудан қорғау
туралы Конвенцияға қосылуды мақсат ... 2000 ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының
Фонограмма жасаушылардың мүдделерін олардың фонограммаларын заңсыз
көшіріп көбейтуден қорғау ... ... ... ... ... қол ... ... қатар, сабақтас құқықтарға тікелей
қатынасы бар конвенциялар қатарында 1974 жылы 21 ... ... ... ... сигналдар программаларын тарату туралы
Брюссель конвенциясын атауға болады.[61]
6. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... Берн ... дамытудың жалғасы
болып табылатын 1957 жылы Женевада ... ... ... ... туралы Конвенцияға 2000 жылдың 7
маусымындағы ... ... Бұл ... ... фонограмма өндірушілердің және хабар тарату
ұйымдарының мүдделерін қамтиды және ... ... ... ... ... ... ДИМҰ аталмыш Келісімге
Қазақстанның қосылуы фонограмма өндірушілер мүдделлері бойынша
мемлекеттер арасында бай ... ... ... пайдалануға және
оларды тиімді түрде қорғауға мүмкіндіктер береді деп есептейді.[62]
7. Сабақтас құқықтар субъектілерінің мүдделерін қорғау аясындағы ... ... ... ... ... ... 2004
жылғы16 сәуірдегі №547-ІІ Заңымен қосылған 1996 жылы 20 ... ... ... мен ... бойынша ДИМҰ
Келісімшартын жатқыза аламыз.
8. Қазақстан ТМД деңгейіндегі көпжақты және екіжақты келісімдерге де
белсенді қатысуда. Солардың ішінде ... 9 ... ... ... 24 ... ... қол қойған «Авторлық құқық және
сабақтас құқықтарды қорғау ... ... ... және де 1998 жылы 6 ... ... ... қабылданып,
Қазақстанмен 2001 жылы 11 мамырдағы №201-ІІ Заңмен ратификацияланып,
2001 жылы 11 ... ... ... енген «Интеллектуалдық меншік
аясындағы құқық бұзушылықтарға жол бермеу аясындағы ... ... ... ... Енді бірі – ТМД Үкімет басшылары
кеңесінің шешімімен 2000 жылы 20 маусымда бекітілген және ... ... қол ... «Интеллектуалдық
меншік саласындағы ... ... ... кесу ... ... келісімге қатысушы мемлекеттердің бірлескен
жұмыс комиссиясы туралы» Ереже. ... ... осы сала ... ... ... ... ... елдер Үкіметтері арасындағы
Келісімдердің де алатын орны ерекше.
Сонымен, жоғарыда аталған көптеген ел ... 20-30 жыл ... ... ... туралы заңнамасын едәуір жаңартып отыр. Бұл өзгерістер
көбінесе қорғалатын туындылар шеңберін кеңейту, авторлар мен ... да ... ... ... ... ... жекелеген авторлық құзыреттерді
және де туындыларды пайдалану мен көшіріп, көбейтудің ... ... ... ... ... ... телебағдарламаларды
спутниктер арқылы беру, көшірмелер жасау, т.б.) ... болу ... ... ... түсумен тікелей байланысты.
Авторлық құқықтар жөніндегі ресми құжаттар ... ... рет ... аяғы мен ХХ ... ... ... ... де көрініс
берді, ал одан соң қолданылып ... ... заң ... оның ... ... Заң ... ... түскені мәлім. Дегенмен, бұл заңдар
жүйесі 1917 жылы 29 желтоқсанда қабылданған ... ... ... бастау алады. Қазіргі мемлекеттік кешенді заң жүйесіндегідей
емес, ол кездегі заң ... ... ... ... көкейтесті
мәселелерді шешуге, авторлық құқық саласының көптеген проблемаларын
реттеуге дәрменсіз еді.[63]
Қазақстандағы ... ... ... ... ... 1973 ... ... құқық жөніндегі Агенттіктің (ВААП) Қазақстандағы
бөлімшесі жұмыс ... ... ... басталады.
Авторлық құқықты қорғаудың жаңа кезеңі Қазақстанның тәуелсіздік
алғанымен ... ... 1992 жылы ... ... ... негізінде Қазақстанның Авторлық құқық және сабақтас құқықтар
жөніндегі мемлекеттік агенттіктер құрылды.[64]
Қазіргі кезде жүзеге асып ... 1996 жылы 10 ... ... ... және ... ... туралы» Қазақстан Республикасының
Заңы «Авторлық ... ... ... мен ... ... берілу
әдісі мен нысанына қарамастан, шығармашылық еңбектің нәтижесі ... ... ... және өнер ... ... деп ... ... заң авторлық құқықтың объектісі болатын туындылар
қатарын ашып көрсетпейді, бірақ туындыны ... ... ... ... 1-тармағына сәйкес авторлық құқық шығармашылық
еңбектің нәтижесі болып ... ... ... және өнер туындыларына
қолданылады) және де туындының жүзеге аса алатын белгілі бір объективтік
нысаны ... ... мен ... ... ... болып
табылатын да (7-бап), табылмайтын да ... ... ... ... ... ... және шарттарға қол қою біздің
мемлекетке бірқатар жауапкершілік жүктейді, осы келісімдер мен ... ... ... ... Бүгінгі таңда халықаралық
ұйымдар, экономикасы дамыған өркениетті елдер Қазақстандағы интеллектуалдық
меншік құқықтарын қорғау мәселелеріне түпкілікті ... ... ... Олай
дейтініміз, мысалға, Қазақстан ... мен АҚШ ... ... ... 1992 ... 19 маусымында екі елдің Президенттері қол
қойған Келісімдегі ... ... бірі – ... ... қорғау» жөніндегі VII бабы болып табылады. Онда ... ... әр ... өз ... ... сәйкес
интеллектуалдық меншік құқығын қорғайды, соның ... ... ... ... туындылармен қоса, ЭЕМ-ға арналған мәліметтер жиынтығы да бар.
Кез-келген елдегі заңның тәжірибелік құндылығы оның неғұрлым тиімді
түрде жүзеге асуымен ... ... ... кей ... өз ... жүзеге асыру қиын болған кезде авторлардың ... ... ... жүзеге асырушы арнайы ұйымдар құру тиімді тәсіл болатындығы
сөзсіз.
Осы негізді ... ала ... ... ... және ... ... ... үшін 1996 жылдың маусымында
қабылданған ... Заң ... ... ... ... ... және ... туралы» Заң негізінде 1997 жылы «Қазақстан Авторлар Қоғамы»
(ҚазАҚ) құрылды. Оның ... ... ... және өнер ... мүліктік құқығын қорғауды Қазақстан аумағында және ... ... ... ... ала қояйын деп тудырмайды, өзің толғандырған,
жаныңа ерекше әсер еткен жағдайларды жазып, туындыға айналдырады. Жазғаннан
соң оны ... ... ... ... ... туындылар не баспа, не
телерадио ... ... бір ... ... ... көпшілікке
таратылады. Бұл жағдайларды жүзеге асырғаннан кейін, тиесілі қаламақыларын
төлеп алулары керек. Бірақ, ... ... бұл ... ... ... ... келе ... Өйткені, қазір авторлар кітап шығаратын болса,
оған қаламақы алудың орнына, кітаптарын шығарғаны үшін баспаға ... ... ... ... ... ақша ... ... кітаптарын өздері сатып,
өтуіне қарай нәпақа ... Ал ... ... бір әнге клип ... оны ... ... болса, ол жерден сыйақы алудың орнына өздері ақша
төлейді екен. ... ғана сол ... ... ... ... рет ... ... біздің өнеріміз аяғынан тік тұрғанның орнына, керісінше ... ... ... ... ... тұрған адамдай табиғи жағдайдан тыс күн
кешуде. Мұндай жағдайға жетуіміздің басты себепшілері ... ... ... ... ... ... әлі ... дейін өздері нің
құқықтарын қорғай білмейді. Сонымен қатар, авторлардың құқықтарына нұқсан
келтірілген және өздері қорғана ... ... ... ... ... Алайда, авторлардың құқығын қорғайтын өкілетті қоғам ... ... ... жүгіріп жүргеннен гөрі, алдымен Қазақстандық
авторлар қоғамына сенімхат бергендері жөн. ... ... ... ... ... – шарт ... жинақталған. Сондықтан авторлардың
атынан біздің қоғам жүгінеді, сонымен қатар авторлардың ... ... ... Берн және ... ... ... құқықты
халықаралық-құқықтық қорғаудағы рөлі
Авторлық құқықты халықаралық-құқықтық реттеу белгілі бір эволюцияға
кешті. Авторлық құқықтың ... ... 1886 ... ... және ... қорғау туралы Берн конвенциясынан бастау алады. Қазіргі таңда
Берн конвенциясына қатысушы елдер саны 150 астам.[66]
Бұл конвенция осы саладағы ... ... ... және ... ... ... ... анықтайды. Берн конвенциясы әрбір
нақты қатысушы елдегі сол елдің азаматтарымен бірдей шетелдік ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Берілген конвенция авторлық құқықты қорғаудың ... ... ... ... рет қайта қаралған. Бірінші өзгерту 1908 жылы
Берлинде енгізілген. Содан кейін конвенция Римде 1928 жылы, Брюссельде ... ... 1967 жылы және ... 1971 жылы ... ... Конвенциясының преамбулада көрсетілген мақсаты – мүмкіндігінше
тиімді және біртұтас авторлардың олардың әдеби және ... ... ... ... ... Конвенцияның 1 бабында қатысушы елдер
авторларының әдеби және көркем туындыларына ... ... үшін ... ... айтылады.
Берн конвенциясының негізгі қағидалары:
• Ұлттық режим қағидасына сәйкес конвенцияға ... ... ... шығармаға осы елдердің өз шығармаларына берілетін қорғау
дәрежесі қамтамасыз етілуі тиіс;
• Автоматты түрде қорғау қағидасына сәйкес ... ... ... қандай да бір нысандылыққа тәуелді болмайды, яғни қорғау
нысандылыққа тәуелсіз;
... ... ... ... авторлық құқықты қорғау
шығарма жасалған елде сәйкес құқықты қорғау бар ма, жоқ па ... ... ... ... ... ... шығармаларға берілудің тәсілі
мен түріне тәуелсіз әдеби, ғылым, көркем шығармашылық саласындағы түпнұсқа
туындылар жатады. Әдеби және көркем шығармалар, егер ... да ... ... ... ... сәйкес жарияланған және жарияланбаған ... ... ... Оған бірнеше талап қойылады: туынды авторы қатысушы
елдің ... ... ... олардың бірінде тұрақты мекен-жайы болу керек.
Егер ондай болмаса, қорғауды ... ету ... елде және ... бір ... ... ... ... шыққан сәтінен бастап ... ... ... ... ... құқық беріледі:
- аударма құқығы;
- кез-келген түрде және кез-келген тәсілмен көшірме жасау құқығы;
- драмалық және музыкалық шығармаларды көпшілік алдында орындау құқығы;
- өз ... ... ... кабельді қондырғылар арқылы немесе кез-
келген кеңінен тарату түрлері арқылы жариялауға рұқсат беру құқығы;
- көпшілікке декламациялау құқығы;
- өз ... ... ... ... ... кинемотография құқығы.
Қорғаудың ұзақтығына қатысты конвенция минималды стандартты бекітеді.
Қорғау ... ... ... әрекетінің мерзімі) автордың өмірінің
ұзақтығынан кем болмауы және ол қайтыс ... ... аз ... 50 ... керек.
Бірақ кейбір шығарма ... үшін ... ... шығармаларға фильмнің алғашқы көрсетілуінен кейін ... ... ... ... ... және ... өнер үшін шығарманы
жасағаннан кейін 25 жыл ... ... ... ... елдерде
заңнамамен шығарманы қорғауды автордың өмір бойы және қайтыс болғаннан
кейін 50 ... ... ету ... Қорғаудың бұл мерзімі
шығармашылық ... ... және ... ... мен ... ... ... қамтамасыз етеді. Туындыны ерікті ... ... ... Берн ... ... ... ... мүддесіне жауап бермейді. Осы елдердің бастамашылығымен 1967 жылы
Стокгольм конференциясында дамушы елдер үшін арнайы ... қол ... бұл ... үшін бірнеше жеңілдетілген ережелер қарастырылды. Бірақ ірі
баспа монополиялары, дыбыс жазбасын шығаратын фирмалар мен өзге де авторлық
құқық ... ... ... ... ... саясатының
нәтижесінде хаттама күшіне енбеді. Компромис нәтижесінде 1971 жылы Париж
конференциясында Берн ... ... ... ... оқу мен ... ... әдебиеттерді таратуды жеңілдеткен кейбір ережелер
енгізілді. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ... ... туралы Дүниежүзілік конвенцияны жасау жұмыстары ... ... үш ... созылды. Конвенция жобасы 1951 жылы дайын болып,
1952 ... ... ... ... 50 ел ... ... ... қабылданды. 1955 жылдың ... ... ... бұл ... КСРО-ның халықаралық
міндеттемелері мен шарттарына құқықмирасқорлық тәртібімен әрекет етеді. Бұл
тіралы декларация 1992 жылы 6 ... ... бас ... алынды.
Сондықтан КСРО-ның құқықмирасқоры ретінде Қазақстан Республикасына бұрынғы
КСРО-ның бұл конвенцияға ... ... ... мен ... ... ескере отырып, шетелде алғаш жарық көрген ... ... 2 ... ... ... ... ... яғни КСРО-ға Конвенция күшіне енген кезден (1973
жылы 27 мамыр) кейін қатысушы ... ... ... ... ... ... туындылар, яғни 1973 жылғы 27 мамырға дейін жарық көрген,
Дүниежүзілік конвенция ережелері таралмайтын туындылар.[68]
КСРО бірқатар шет ... ... ... өзара қорғау туралы
екіжақты келісімдер ... Олар ... ... ... кері күш берген
еді, яғни ... ... ... ... көрген мерзіміне
қарамастан, оған қатысты авторлық ... ... ... ... ... бұл сұрақ өзгеше ... ... ... құқықтың
қорғалуы сәйкес шет мемлекетте туынды конвенция КСРО үшін күшіне ... ... ... ... ... ғана ... етілді.[69]
Берн конвенциясындағыдай Дүниежүзілік конвенцияда негізгі қағида болып
ұлттық режим қағидасы ... яғни әр ... ... және
шетел азаматтарының әдеби, ғылыми және көркем туындыларына авторлық
құқықтың қорғалуына ... ... ... ... ... бірі болып авторлық
құқықтың өзге де қайнар көздері табылады. Сондықтан оған Конвенцияның басқа
келісімдермен арақатынасына арналған нормалар ... ... ... Берн
және Женева конвенцияларының әрекет ету тәртібін ... XVII ... ... ... ... ... мәселеге байланысты нормалар Берн
конвенциясындағы дәл осы ... ... ... ... азырақ:
- Авторлық құқық автордың аударуға, аудармаларды жарыққа шығаруға, өз
туындыларын ... үшін ... ... айрықша құқықтарды қамтитыны
туралы ереже;
- Бұл конвенцияның әрекеті тарайтын туындыларды қорғау ... ... бойы мен оның ... ... 25 жыл кезеңнен келе болмауы керек;
- «Жарыққа шығару» түсінігі кез-келген ... ... ... ... бір ... ... оқу мен танысу үшін туындының даналарын
таратуды білдіреді.
Конвенцияның ... ... ... ... ... мен
қолдану себебі бойынша мемлекеттер арасындағы ... ... ... ... ... ... өзінің негізгі ережесі ретінде ... ... ... ... ... авторлық құқықты қорғаудың
қажетті минимумын қамтамасыз ететін бірқатар ... ... ... ... ... ... ... қорғау шарттары
көрсетілген мемлекеттерден олардан бас тартуды талап ... ... ... ... ... ... ... заңнамамен ұсынылмайды,
олар кез-келген шығармаға қатысты орындалады, бірақ осы ... ... ... ... ... рұқсатымен шығарылған барлық данасында
копирайт белгісі, құқық иесінің аты-жөні және алғашқы ... ... ... ... ... ... ... да, конвенцияға
қосылатын елдер оның ережелерін толығымен қабылдауға тиіс.
Осылайша әдебиет, өнер және ғылым ... ... ... мен ... құқықтардан айырмашылығы болып қатаң аумақтық сипатта
болуы табылады. Егер, мысалы, қазақстандық қйым ... ... да ... шығаратын болса, ондай мүліктің шекарада өтуі ... ... ... ... орай, шетелдік заңдар негізінде туындаған
мүліктік және басқа құқықтар ... ... ... ... құқықта осыған қарама-қарсы құбылыс байқалады. Егер әдеби
туындыға құқық ол туынды жасалған ел ... ... ... оның ... берілген мемлекет аумағында шектеледі. Басқа мемлекетте бұл
құқық ... ... ... ... да, ... бір елде
жарияланған әдеби шығарма басқа мемлекетте автордың келісімінсіз және оған
қаламақы төлеусіз басқа елде аударылуы және ... ... ... немесе
кітапты бірінші болып шығарған баспа мұндай әрекетке қарсы шыға алмайды.
Әдеби шығармаға бір ... заңы ... ... құқық екінші елде
әрекет етуі үшін осы екі мемлекет арасында осындай құқықты ... ... ... ... Егер ... ... ... ғылым
тіындыларына құқығы жергілікті заңдармен реттеледі. ... ... ... ... ... ... ие ... және
осындай құқық субъектісінің ұлттық заңы ешқандай мәнге ие болмайды. Сол
себепті авторлық ... ... ... ... ... ... ... жеке құқық бөлімінде аумақтық және ... ... ... байланысты коллизиялық мәселелер емес,
шетелдіктердің ... ... ... ... ... ... ... өзара рухани баюы,
бейбітшілік пен ... ... ... ... ... ... мемлекетімізде шетел авторларының туындылары басылып шығарылады,
шетел драматургтарының пьесалары ... ... ... ... ... ... теледидар мен радио салаларында әріптестік дамып келеді.
Халықаралық мәдени әріптестіктің дамуы үшін бұндай әріптестік әр
мемлекеттің ... ... мен ... ... ... мен дәстүрлерін құрметтеуге негізделу керек.
Халықаралық әріптестікті жүзеге ... ... ... ... ... мәселесі маңызды рөлге ие.
Авторлық құқықты халықаралық жеке құқықта ... ... ... ... ... ... құқық сияқты бір мемлекет шегінен шығатын ... тән ... ... мүмкін емес. Біз кітап оқимыз, музыка
тыңдаймыз, бейнетаспалар көреміз, ойындар ойнаймыз, ... ... ... да біз ... ... және т.б. ... ... құқықтарын бұзуымыз мүмкін.
Авторлық құқықтың қорғалуының халықаралық жүйесі өзі ... ішкі ... ... ... ... және ... ... міндетті минимумына кепілдік бере отырып, ұлттық
реттеу ұстанымы бойынша құрылған.
1996 жылы 10 маусымда «Авторлық құқық және ... ... ... ... Заңы ... Бұл ... қабылдау әдеби және
көркем шығармаларды қорғау туралы Берн конвенциясының талаптарына ... ... ... ... ... ... ету ... Бұл Заңға соңғы өзгерістер мен толықтырулар 2007 жылы 7 шілдеде
енгізілді.
Авторлық құқық туралы заңнама кешенді сипатта болады. Осы ... ... ... ... ... түрлі бағыттылығы оларды
құқықтың реттеуде қазақстандық құқықтың түрлі ... ... ... ... ... етеді.
Шығармашылық жетістіктерді және басқа да интеллектуалдық қызметтің
нәтижелердің таратудың жаңа құралдардың пайда ... ... және ... ... қалыпты әрекет етуін қамтамасыз етудегі ... ... ... меншік саласындағы заңнамалық қызметті
қалпына келтіру мен мемлекеттік органдар жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... келесідей
тұжырымдарға келуге болады:
1. Авторлық ... ... ... құқық салашаларына қарағанда ерекше
құқық түрі болып табылады. Бұл негізінен оның аумақтық сипатына ... бір ... оның ... ... ... ... туындыға авторлық
құқық сол мемлекеттің аумағында ғана әрекет етеді. ... жеке ... бұл – оның ... ... ... ... ... табылады. Мысалы, егер бір мемлекетте әдеби туынды жарияланса, ол
басқа ... де ... ... және оған ... қаламақы
төленбей жариялана немесе ... ... ... ... құқықтың
негізгі мәселелерінің бірі – шығармашылық қызметтің ... ... ... ... және т.б. ... жасау, автордың туындыларын тану мен
оған қатысты құқықтың қорғалуына нақты мүмкіндіктермен ... ету ... ... ... бүл туындылар халықтың кең тобымен қолданылуы үшін
құқықтық, материалдық және т.б. ... ... ... Заң ... ... ... ... және тәсілмен қолдануға
тыйым салатын немесе рұқсат беретін құқық бере отырып, авторларды мүліктік
құқықпен ... ... Ал ... ... көп ... қойған жоқ. Жедел
шешетін мәселелердің бірі – автордың мүліктік ... ... ... ... ... бар ... ... пайдаланушылар ғана емес,
кейбір авторлар да білмейді. Осындай жағдайдан шығу үшін авторлық сыйақының
минималды ... ... ... ... бұл ... ... құқық және сабақтас құқықтар туралы» ... ... ... ... ... ... Заң бойынша тек автор ғана өзінің
шығармасын пайдаланғаны үшін келісім ... ... ... ... ... ... ... болмағанда, жағдай күрделене түседі.
3. Аталған ұсынысты жүзеге асыру үшін келісім келесі түрде жасалу
керек: әрбір автор ... ... ... ұйымның мүшесі болады және
осы ұйымға өз мүліктік құқықтарын береді. Бұл ұйым басқа ұйымдармен немесе
құзыретті ... ... ... басшылыққа ала отырып,
өзара байланысты өкілеттік құқығы туралы келісімдер ... ... ... ... ... ... басқа мемлекеттегі
мөлшерлемемен сәйкес келмеуі мүмкін, бірақ дамыған елдерде ... ... ... және ... ... жеке ... үйлестіру
тенденциялары бар.
4. Техниканың ... ... ... ... ... ... ... саласында заң бұзушылықтардың ... және ... заң ... ... бар ... өзгерту
қажеттілігімен, мемлекеттік және халықаралық заңның дамуы, ... ... ... ... ... ... ... авторлық
құқықты пайдалану саласында мемлекеттің рөлін күшейтуге әкеп соқты. Ол ... ... ... мен ... ... ғана ... Екі ... – ішкі заңнама нормаларын ... мен ... ... ... ... қорғауға жаңа қызметтер түрі қосылды.
Олардың бірі ... ... ... ... ... ... ... үйлестіру қызметі болып табылады. Біздің
мемлекетімізде мұндай ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар көптеген елдерде бірнеше болып құрылады.
Олардың негізгі міндеті ... ... ... ... бөлу және төлеу,
пайдаланышыларға лицензия беру және осы ... ... ... тек бір ... ... ... жеткіліксіз. Бұл салада шетел
азаматтарының авторлық құқығын ... ұйым құру ... деп ... қатар мемлекет мұндай ұйымдарға қатысты белгілі бір үйлестіру
қызметін жүргізуі ... ... ... объектілеріне айрықша құқықтарды беру арқылы немесе
шектеулі уақыт аралығында белгілі бір елде бір ... ... ... асыру үшін сату арқылы бұл объектілер экономикалық айналымға түседі.
Ал бұл ... ... ... оның ... ... ... ... келісім негізінде пайдаланылып отырған туындыларды жүзеге
асыру шектерін нақтылы заңнамалық норма түрінде белгіленбегендіктен, бұл
мәселе тез ... ... ... ... Халықаралық ынтымақтастық жүйесі авторлық құқықтың тиісті дәрежед
қорғалуының ... ... ... ... ... ... халықаралық стандарттарға сай авторлық ... ... ... халықаралық нормаларды одан әрі тиісті ... ... ... ... ... ... болар еді.
Қорытындылай келе айтатыным, өркениетті елдердің басты ... бірі – ... ... құқықты жолға қою, себебі авторлық
құқық деген адам ... ... бір ... ... ... ... нормалары арқылы қамтамасыз ете отырып қорғау ... ... ... ... ... ... ... болса, ол жаңадан
құрылып, жанданып келе жатқан біздің елде енді-енді ғана заңдарымызға еніп,
қарала бастауда. ... ... ... ... ... туындаған
кез-келген сауалдарға жауап бере алу мемлекетіміз азаматтарының ... ... ... ... ... авторлық құқық рөлі сөзсіз. Ал
ұлтта мәдениеттен басқа несі бар? Мәдениет болмаса, ұлт та жоқ. ... ... да бір ... ... сондықтан авторлық құқықта өзгеріп
тұрады. Бірақ ең бастысы – бұл туындыларды қорғау ... ... ... актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы (2007 жылғы 21 ... ... ... енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) – Алматы: «Юрист»
баспасы, 2007. – 40 ... ... ... ... ... (Жалпы және Ерекше
бөлімдері) – Алматы: ... 2006. – 296 ... ... ... ... ... (2007 ... 15 мамырдағы
№253-ІІІ Заңымен енгізілген ... және ...... 2007. – 144 ... ... ... ... құқық бұзушылық туралы кодексі (2006
жылғы 2 наурыздағы №123-ІІІ Заңымен ... ... ...... ... 2006. – 280 ... 1996 ... 10 маусымдағы Қазақстан Республикасының «Авторлық құқық ... ... ... Заңы (2007 жылы 7 ... ... ... ... //Источник: Справочная правовая система ЮРИСТ
6. 1998 жылғы 10 қарашадағы ... ... ... Әдеби және көркем шығармаларды қорғау туралы Берн
конвенциясына қосылуы туралы» Заңы ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 29 ... ... ... ... ... ... ... құқықтары
бойынша Комитеті мәселелері» Қаулысы (Қазақстан Республикасы ... ... 28 ... №1120 ... ... ... және
толықтырулармен) //Әділет министрлігінің құжаттары, 2004, 20 желтоқсан,
№1120
8. Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігінің 2002 ... 27 ... ... және сабақтас құқықтармен қорғалатын туындыларға құқықтарды
мемлекеттік тіркеу туралы Нұсқаулықты бекіту туралы» ... ... ... 2003, 9 ... №146. – 35-97 ... құқықтық актілер:
9. Бернская конвенция об охране литературных и художественных произведений
1886 года ... акт от 24 июля 1971 ... ... 28 ... 1979
года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
10. Всемирная конвенция об авторском праве (Женева, 6 сентября 1952 ... акт от 24 июля 1971 ... ... ИС ... ... о сотрудничестве в областе охраны авторских и смежных прав
(Москва, 24 сентября 1993 года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
12. 1996 жылы 20 ... ... ... ... меншiк
ұйымының авторлық құқық жөнiндегi шарты ... ... ... ЮРИСТ
Ғылыми әдебиеттер:
13. Абдреев Н. Юридическое лицо, как субъект ... ... ... №7. – 35-36 ... ... М.Г. ... с нарушителями на потребительском рынке. //ИС:
Авторское право и смежные права. – Алматы, 2000, №1. – 39 ... ... Р.Ж. ... ... в ... ... /Автореферат
диссертации на соискание ученой степени к.ю.н. – Алматы, 2002. – 29 ... ... Б. ... ... //А.: Юридическая газета, 2005, 25
ноября. – 2 бет
17. Амангельды А. Эволюция ... ... ... понятия
«авторское право» //Фемида, 2008, №8 (152). – 16-17 ... ... Б.С., ... Е.А. ... право. – М.: Наука, 1957. – ... ... М.М. ... ... ... в ... ... М.: Наука, 1973. – 305 бет
20. Богуславский М.М. Международное частное право: Учебник. – М.: Юристъ,
1999. – 408 ... ... М.М. ... и ... ... ... ... ВОИС по
исполнениям и фонограммам (ДВИФ) и ... по ... ... ... связанным с торговлей (соглашения ТРИПС);
развитие и ... ... ... смежных прав, признаваемых
Римской ковенцией //Бюллетень по авторскому праву, 2000, том XXXIV, №3. ... ... ... Э.П. ... ... ... – М.: ... литература,
1985. – 466 бет
23. Гражданское и торговое право капиталистических государств: Учебник ... Е.А. ... – М.: ... ... 1993. – 571 бет
24. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть). Комментарий.
М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – А.: Жеті ... 2000. – 726 ... ... М.В. Советское авторское право. –М.: Наука, 1955. – 576 бет
26. Дозорцев В.А. ... ... ... ... – Свердловск:
Свердловский юридический институт, 1980. – 378 бет
27. Дозорцев В.А. Исключительные права и их ... ... на ... ... Сборник нормативных актов. – М.: ДЕ-ЮРЕ,
1994. – 619 бет
28. Дюма Р. ... и ... ... ... право
Франции: перевод с французского языка. – М.: Международные отношения, 1989.
– 233 бет
29. Жан Муанэ. Частное копирование в ... ... ... ... на ... по ... праву. – М.: Международные отношения, 1996.
– 187 бет
30. Зенин И.А. Интеллектуальная собственность и ... ... ... – М.: ... 2001. – 223 ... ... В.П. Международное частное право. Курс лекций. – М.: ... ... 2000. – 686 ... ... В.Я. Произведения творчества в гражданском праве. – М.: Юристъ,
1997. – 667 бет
33. Ихсанов Е.У. ... ... как ... ... ... по
законодательству Республики Казахстан: Диссертация на соискание ... ... ... рук. ... М.К.] – А.: ... ... ... Министерства образования и науки РК, 2001. – 160 ... ... В. ... но ... ... управление – лучшая
форма защиты прав авторов. //Справочная ... ... ... РК: ... интеллектуальной собственности. – 2 бет
35. Лунц Л.А. Курс международного частного права. Особенная часть. ... ... 1975. – 384 ... Лунц Л.А., ... Н.И., ... О.Н. ... частное право:
Учебник. – М.: Юридическая литература, 1984. – 336 бет
37. Моргунова Е. Управление ... ... на ... ... ... 1997, №5-6. – 40 бет
38. Никитина М.И. Право на произведение науки, литературы и искусства. –
Казань, 1972. – 307 ... ... С.Ш. ... на права. – А.: Жеті жарғы, 2004. – 196 ... ... А.А. ... закон об авторском праве. – СПб.: 1997. – 489 беттер
41. Савельева С.В. ... ... ... в ... ... – М.: Юридическая литература, 1986. – 356 бет
42. Сарсембаев М.А. ... ... ... ... пособие. – Алматы:
Ғылым, 1998. – 339 бет
43. Серебровский В.И. Проблемы советского авторского права. – М., ... ... А. ... ... фонограмм и видеопрограмм организаций
телевидения и ... ... и ... ... в ... ... Российской Федерации: сборник докладов и дискуссий по материалам
международных семинаров по ... ... ... ... ... ... и искусства (май-ноябрь 1996г.), выпуск 1. – М., 1997. – ... ... М.К. ... договорных-хозяйственных связей. – Алматы,
1980. – 261 бет
46. ... И.Г. ... ... и ... – СПб., 1978. – 897 ... Театральная энциклопедия. 4-том /Гл. ред. Марков П.А. – ... ... ... 1965. – 1143 бет
48. Тлеужанова А.И. Авторлық құқықты жүзеге асыру аясын ... ... ... ... ... диссертация [Ғылыми жетекші
Сабикенов С.Н.] – Алматы: Абай атындағы Қаз ҰПУ, 2006. – 152 ... ... Г.Ю. ... ... право. Учебник – М.: Эксмо, 2007 –
432 бет
50. Халфина Р.О. ... ... ... ... Учебное пособие по
торговому и гражданскому праву ... ... – М.: ... ... 1993. – 330 ... ... aspects of the ... of electronic publications. –
Amsterdam: Institute for Information Law, University of Amsterdam, 1998. –
243 ... ... for the ... Cases and ... /Alan Latman және ... ... Michic Co., 1989. – XXII, 857 бет
53. ... law – Oxford: Oxford ... Press, 2001. – XVII, ... ... property rights and economic ... /Braga, Carlos и
др. – Washington: The World Bank, 2002. – 433 бет
55. Stewart S.M. International copyright and ... rights. 2 ... 1989. ... по ... праву, 1992. Том XXV. №1. –
30-37 беттер
№1 қосымша
Интеллектуалды меншік объектісін
мемлекеттік тіркеу туралы
КУӘЛІК
№__________
“_____”______________ 200__ж.
Осы ... ... ... Әділет министрлігінің
интеллектуалды меншік ... ... ... ... аты-
жөні)
өтініші бойынша авторы _______________________________________________
(автордың аты-жөні)
болып табылатын ____________________________________________________
(интеллектуалды меншік
объектісінің атауы)
________________________________________________________ деген атаумен
интеллектуалды меншік ... ... ... ... ... арызы бойынша интеллектуалды меншіктің
айрықша (мүліктік) құқықтары мен ____________________________
(күні, айы, жылы)
жасалған объект ______________________________________________________
(аты-жөні немесе заңды ... ... және ... ... ... жоғарыда аталған объектіні жасау
кезінде басқа тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... жазбасы реестрде бар.
Төраға
№2 қосымша
________________ облысының (қаласының)
______________ аудандық (қалалық) сотына
Талапкер: _____________________________
(аты-жөні, мекенжайы)
Жауапкер: _____________________________
(мекеменің атауы, аты-жөні, ... (тең ... тану ... жылы ... ... авторы
______________________________________________________ деп көрсетілген
(аты-жөні)
__________________________________________деген кітапты басып шығарды.
(атауы)
Аталған туынды авторы дұрыс көрсетілмеген деп санаймын.
Бұл туынды менімен ... жеке дара ... ... ... көрсету керек)
____________________________________________________________ жасалған.
Менің авторлығым (тең авторлығым) төмендегілермен дәлелденеді:
____________________________________________________________________
(авторлықты немесе тең ... ... ... ... ... ішінді қолжазбалар, сызбалар, жоспарлар, бірлескен ... ... ... ... ... және ... ... туралы» Қазақстан Республикасы
Заңының 9-10-баптарына сәйкес:
- мені __________________________________ авторы (тең ... деп ... ... ... ___________ тенге көлемінде авторлық гонорар өндіріп алуды;
- сот ... ... ... ... ... ... ... сот отырысына куәгерлер ___________________________________ шақыруды;
(аты-
жөні, мекенжайы)
- сот отырысына дайындық ... ... ... СҰРАЙМЫН.
Қосымшалар:
1. Қолжазбаның көшірмесі (егер болса);
2. Бірлескен жұмыс ... ... ... ... ... ... Талап-арыздың көшірмелері (жауапкерлердің саны бойынша).
Қолы
Күні
-----------------------
[1] Абдуразаков М.Г. Борьба с нарушителями на потребительском рынке //ИС:
Авторское право и смежные ... – А., 2000, №1. – 38 ... ... В. ... ... и ... – СПб., 1865. – 106 бет
[3] Амангельды А. ... ... ... сущности понятия
«авторское право» //Фемида, 2008, №8 (152). – 16-17 беттер
[4] ... С.В. ... ... ... в ... творчества. – М.: Юридическая литература, 1986. – 45-46
беттер
[5] Свердлык Г.А. Проблемы авторского права в современном мире. ... 1986. – 13-25 ... Лунц Л.А., ... Н.И., Садиков О.Н. Международное частное право:
Учебник. – М.: Юридическая литература, 1984. – 222-223 ... ... М.В. ... ... право. –М.: Наука, 1955. – 317 бет
[8] Табашников И.Г. Литературная, музыкальная и художественная
собственность. – СПб., 1978. – 115 ... ... В.И. ... ... ... ... – М.: Наука,
1956. – 32 бет
[10] Антимонов Б.С., Флейшиц Е.А. Авторское право. – М.: Наука, 1957. – 80
бет
[11] Ионас В.Я. ... ... в ... ... – М.: ... – 173 ... Федосеева Г.Ю. Международное частное право. Учебник – М.: Эксмо, 2007.
– 285 ... ... property rights and economic ... /Braga, Carlos ...... The World Bank, 2002. – 7 ... Савельева С.В. Правовое регулирование отношений в области
художественного творчества. – М.: Юридическая литература, 1986. – 43 бет
[15] Театральная энциклопедия. 4-том /Гл. ред. ... П.А. – ... ... энциклопедия», 1965. – 112 бет
[16] Строуэл А. Права производителей фонограмм и видеопрограмм организаций
телевидения и радиовещания //Авторское и смежное право в ... ... ... ... сборник докладов и дискуссий по материалам
международных семинаров по вопросам охраны интеллектуальной собственности в
сфере культуры и ... ... ... выпуск 1. – М., 1997. – 83
бет
[17] Федосеева Г.Ю. Международное частное право. Учебник. – М.: Эксмо,
2007. – 287 бет
[18] ГК РК ... ... ... ... ... – А.:
Жеті жарғы, 2000. – 643 бет
[19] Абдреев Н. Юридическое лицо как субъект авторского ... ... №7. – 35-36 ... ... М.И. ... на произведение науки, литературы и искусства. –
Казань, 1972. – 29 ... ... В.Я. ... ... в ... праве. – М.: Юристъ,
1997. – 103 бет
[22] Халфина Р.О. Современный рынок: правила игры: Учебное пособие ... и ... ... зарубежных стран. – М.: Ассоциация
«Гуманитарное знание», 1993. – 130 бет
[23] Зенин И.А. Интеллектуальная ... и ... ... ... – М.: ... 2001. – 139 ... Intellectual law – Oxford: Oxford University Press, 2001. – XVII, 269
бет
[25] Права на результаты ... ... ... ... ... статья В.А. Дозорцева. – М.: ДЕ-ЮРЕ, 1994. – 42 бет
[26] «Авторлық және сабақтас құқықтар туралы» Қазақстан ... ... 10 ... №6-1 Заңы ( ... ... өзгерістер мен
толықтурулармен) Источник: Справочная правовая система ЮРИСТ
[27] Звеков В.П. Международное частное право. Курс ... – М.: ... ... 2000. – 380-381 ... ... М.М. ... частное право: Учебник. – М.: Юристъ,
1998. – 256-257 беттер
[29] Дюма Р. Литературная и художественная собственность. Авторское право
Франции: перевод с ... ... – М.: ... ... 1989.
– 233 бет
[30] Ихсанов Е.У. Авторское право как субъективное гражданское право по
законодательству Республики Казахстан: Диссертация на ... ... ... ... рук. ... М.К.] – А.: ... государства и
права Министерства образования и науки РК, 2001. – 22 бет
[31] ... ... ... кодексі (Жалпы және Ерекше
бөлімдері), 971-бап. – Алматы: ЮРИСТ, 2006.
[32] Қазақстан ... ... ... (Жалпы және Ерекше
бөлімдері), 980-бап. – Алматы: ЮРИСТ, 2006.
[33] Лунц Л.А., Марышева Н.И., Садиков О.Н. Международное ... ... – М.: ... литература, 1984. – 223-224 беттер
[34] Богуславский М.М. Проблемы авторского права в международных
отношениях. – М.: Наука, 1973. – 25 ... Лунц Л.А. Курс ... ... права. Особенная часть. М.:
Юридическая литература, 1975. – 384 бет
[36] Stewart S.M. ... ... and ... rights. 2 ed.
Butterworths, 1989. //Бюллетень по авторскому праву, 1992. Том XXV. №1. –
37 бет
[37] Copyright for the ... Cases and ... /Alan Latman және ... ... Michic Co., 1989. – 43 бет.
[38] Жан Муанэ. Частное копирование в сравнительном праве ... ... на ... по смежному праву. – М., 1996. – 26 бет
[39] ҚР ... ... №411 «ҚР ... ... ... ... бойынша Комитеті мәселелері» Қаулысы (ҚР Үкіметінің
28.10.2004-жылы №1120 ... ... ... ... ... ... N 1120
[40] ҚР Әділет Министрлігінің 27.09.2002 жылғы №146 ... және ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу туралы
Нұсқаулықты бекіту туралы» Бұйрығы //Әділет Министрлігінің ... №146. – 35-97 ... ... А. Права производителей фонограмм и видеопрограмм организаций
телевидения и радиовещания ... и ... ... в ... ... ... ... сборник докладов и дискуссий по материалам
международных семинаров по вопросам охраны интеллектуальной собственности в
сфере культуры и искусства (май-ноябрь 1996г.), выпуск 1. – М., 1997. – ... ... А.А. ... ... об ... ... – СПб.: 1997. – 178-179
беттер
[43] Гражданское и торговое право капиталистических государств: Учебник
/Под ред. Е.А. Васильева. – М.:Международные ... 1993. – 37 ... ... И.Г. ... ... и ... – СПб., 1978. – 186 бет
[45] Сман Б.Ө. Авторлық құқық субъектілерінің салықтық ... ету ... //А.: ... Серия юридическая. №1 (41), 2007. –
91 бет
[46] Stewart S.M. International copyright and neighboring rights. 2 ed.
Butterworths, 1989. //Бюллетень по авторскому ... 1992. Том XXV. №1. ... ... ... for the ... Cases and ... /Alan Latman және ... Charlottesville: Michic Co., 1989. – 43 бет.
[48] Жан Муанэ. Частное копирование в сравнительном ... ... ... на ... по смежному праву. – М.: Международные отношения, 1996.
– 26 ... ... Е. ... ... ... на коллективной основе
//Интеллектуальная собственность, 1997, №5-6. – 40 бет
[50] Дозорцев В.А. ... ... ... ...... ... ... 1980. – 132 бет
[51] Жан Муанэ. Частное копирование в сравнительном ... ... ... на ... по ... праву. – М.: Международные отношения, 1996.
– 124 бет
[52] Калюжный В. Доверяй, но ... ... ...... ... прав авторов. //Справочная правовая система ЮРИСТ:
Законодательство РК: Принципы интеллектуальной собственности – 2 бет
[53] Айдарбеков Б. ... ... //А.: ... ... 2005, 25
ноября. – 2 бет
[54] Гаврилов Э.П. ... ... ... – М.: ... ... – 156-157 беттер
[55] Антимонов Б.С., Флейшиц Е.А. Авторское право. – М.: Наука, 1957. – 13-
15 беттер
[56] ... М.В. ... ... ... – М.: ... 1955. – 17 бет
[57] Гаврилов Э.П. Советское авторское право. – М.: Юридическая литература,
1985. – 366 бет
[58] Гражданское и ... ... ... ... ... ред. Е.А. ... – М.: ... отношения, 1993. – 471 бет
[59] Вальтер М.М. Связь и сопоставление Римской конвенции, договора ВОИС ... и ... ... и ... по аспектам прав
интеллектуальной собственности, связанным с торговлей (соглашения ТРИПС);
развитие и возможное совершенствование охраны смежных прав, ... ... ... по ... ... 2000, том XXXIV, №3. –
28 бет
[60] Copyright aspects of the ... of ... ... ... ... for ... Law, University of Amsterdam, 1998. –
37 бет
[61] Антимонов Б.С., Флейшиц Е.А. Авторское право. – М.: Наука, 1957. – ... ... С.Ш. ... на права. – А.: Жеті жарғы, 2004. – 89 ... ... С.Ш. ... на ... – А.: Жеті ... 2004. – 26 ... Абдуразаков М.Г. Борьба с нарушителями на потребительском рынке. //ИС:
аторское право и смежные права. – А., 2000, №1. – 39 ... ... С.Ш. ... на ... – А.: Жеті жарғы, 2004. – 77 бет
[66] Международное частное право. Сбоник документов /Сост. К.А.Бекяшев.
–М.: БЕК
[67] Богуславский М.М. ... ... ... ... – М.: ... – 264 ... М.А.Сарсембаев. Международное частное право. Учебное пособие. – А.:
Ғылым, 1998. – 249 ... ... В.П. ... ... ... Курс лекций. – М.: 2000. –
381 бет
[70] Федосеева Г.Ю. Международное частное право. Учебник – М.: ... 2005. – 293 бет

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 78 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Авторлық және сабақтас құқық8 бет
Авторлық меншік және оның құқықтық белгілері67 бет
Авторлық сана – мәтіннің базалық ұғымы56 бет
Авторлық стиль және мұхтар әуезовтың көркем аудармалары41 бет
Авторлық шартты рәсімдеу96 бет
Авторлық құқық12 бет
Авторлық құқық жайлы25 бет
Авторлық құқық субъектілері, түрлері46 бет
Авторлық құқық туралы8 бет
Авторлық құқық түсінігі және мәні28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь