Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау туралы

Кіріспе
І. Несиенің құрылымы.
1.1. Несиелік қатынас субъектілері қарыз беруші және қарыз
алушы.
ІІ. Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау және несиелік келісім
шарттар.
2.1. Кредитор мен қарыз алушы арасындағы өзара
қатынасындағы қарыз пайызы.
2.2. Алынған несиелерді өтеу ережелері.

Қорытынды.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы: Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында [Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы]
«Ел экономикасындағы өрлеудің тұрлаулы әрі серпінді сипатын ұстап тұру үшін мемлекет қазынагерлік, кредит – акция саясатының, өндірістің негізгі факторларын тиімді қайта бөлуді мемлекеттік реттеу тетіктерін пайдаланып, жоғары сапалы өнім мен қызметке деген сұранысты көтермелеп отыруға міндетті» - деп елбасы экономика саласына байланысты екінші басымдықта (тарау). Елбасының жолдауының тек осы тарауын ғана көрсетіп отырған себебім менің курстық жұмысым кредит – акция саясатының бір факторы болып табылады.
Әрі қарай елбасы акция – кредит (несие) саясатына қатысты мынадай тұжырымдама жасады: Қазақстан экономикасын алдағы уақытта одан әрі жаңарту мен әртараптандыру мақсатында нақтылы тұрғыда мынадай бағыттарға баса көңіл бөлу керек деп санаймын.
Акция – кредит саясатының негізгі мақсаты – инфляцияны тежеуді қамтамасыз ету. Бұл мақсатқа жету жолындағы жауапкершілік Ұлттық Банк пен Үкіметке жүктеледі. Олардың қолында сол үшін барлық өкілеттіктер мен құралдар бар.
Акция – кредит саясатының келесі міндеті – қаржы нарығының тұрақтылығын қамтамасыз ету, инфляция өсімінің залалды зардаптарын төмендету, сонымен бір мезгілде экономикалық өрлеуді ынталандыру үшін нақтылы айырбас бағамының икемділігін сақтап тұру.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы 01.03.2006 ж.
2. С.Б.Мақыш «Ақша, несие, банк». Алматы – 2003 ж.
3. Ғ.С.Сейітқасымов «Ақша, несие, банк». Алматы – 2001 ж.
4. «Қаржы және қаражат журналы». № 2001-2005 ж.ж.
5. С.Сатыбалдин «Экономикалық талдау»
6. Ілиясов «Қаржы» Алматы - 2000 ж.
        
        Қазақстан  Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университеті
Шымкент институты
«Қаржы және несие» ... ... ... ... ... ... ... 84-12
Қабылдаған: Сартаев А.
Нұрашова К.К.
Шымкент - 2006 ж.
Жоспар
Кіріспе
І. Несиенің құрылымы.
1.1. Несиелік ... ... ... ... және ... ... ... несиелік қабілетін бағалау және несиелік келісім
шарттар.
2.1. Кредитор мен ... ... ... ... ... ... ... несиелерді өтеу ережелері.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына
жолдауы: Қазақстан өз дамуындағы жаңа ... ... ... ... бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру
стратегиясы]
«Ел экономикасындағы өрлеудің тұрлаулы әрі серпінді ... ... үшін ... қазынагерлік, кредит – акция саясатының, өндірістің
негізгі факторларын тиімді ... ... ... ... ... ... ... өнім мен қызметке деген сұранысты көтермелеп
отыруға міндетті» - деп ... ... ... ... ... ... ... жолдауының тек осы тарауын ғана көрсетіп
отырған себебім менің курстық жұмысым кредит – акция саясатының бір ... ... ... елбасы акция – кредит (несие) ... ... ... ... Қазақстан экономикасын алдағы уақытта одан әрі ... ... ... ... ... мынадай бағыттарға баса
көңіл бөлу керек деп ...... ... ... ... – инфляцияны тежеуді
қамтамасыз ету. Бұл мақсатқа жету жолындағы жауапкершілік Ұлттық Банк ... ... ... ... сол үшін ... ... ... бар.
Акция – кредит саясатының келесі ...... ... ... ету, ... өсімінің залалды ... ... бір ... ... ... ... үшін
нақтылы айырбас бағамының икемділігін сақтап тұру.
Осы орайда ... қор ... роль ... ... Үкімет Қор
қаражатының анықтығын және ұтымды құралуы мен пайдалануын ... ... деп ... ... категория ретінде қарыз мәмлесі негізінде
көрінетін және дамитын өндірістік ... ... ... ... Қарыз
мәмлесі несиені жкономикалық категория ретінде өз бетінше сипаттамайды; ... ... ... ... болатын өндірістік байланыстар немесе жүзеге асу
формасы – қарыз мәмлесі болып табылатын өндірістік ... ... ... тауар шаруашылығының әртүрлі сатыларына тән.
Экономиканың тарихи дамуына бұл мәмлелер ... ... және ... ... ие болады.
Әр түрлі шаруашылық жүйелерінде кездесетін мәмле ... ... ... бір ...... - ... ... әр түрлі
дәуірлердің несиелік қатынастары бір атауды сақтай отырып, әртүрлі ... ... ... шаруашылық жүйелерінің ауысуына жағдай жасай ... өзі ... ... өз ... ... Кез –келген халық шаруашылығы
жүйесінің алдыңғы жүйені жеңетіні және жоққа шығаратыны сияқты несие де бір
шураушылық жүйе ... ... ... типі ... ... ... несиені жеңуші және жоқққа шығаушы болып табылады.
Несие мәмле типті ретінде, тауар ... ... ... әдісі ретінде натуралды шаруашылықтан тауар шаруашылығына
өткен уақыттан бұл дамып ... ... ... процесінің өндірістік
байланысының типі, тауарлы өндірістің экономикалық категориясы ретінде ғана
емес, тауар шаруашылығы ... ... ... ... ретінде де
қарастырылуы қажет. Тауар шаруашылығының ... ... ... ... ... ... – қолға өтуі ... ... ... ... ... объектілердің айырмашылығынан көрінеді.
Несие деп аталатын әлеуметтік байланыстар: Әртүрлі шаруашылықта
әртүрлі түрде кездесетін экономикалық қатынас, ... ... ... ... ... ... ... Несиенің құрылымы.
Несиенің мәнін ашу – бұл несиені экономикалық қатынастардың біртұтас
жүйенің элементі ретінде көрсететін, оның ... ... ... тану ... ... несиенің мәні және қажеттілігі туралы айтылғандарға қосымша
анық құрылымын, қозғалысының заңдылықтарын қарастырайық.
Несиенің ... ... бір ... ... және ... ... сатысы ретінде көрінеді. Ол несиеде тұрақты, өзгеріссіз ... ... ... ... ... ... ... ретінде,
бәрінен бұрын оның субъектілері болып табылатын элементтерден тұрады.
Несиелік мәмледе ... ... ... ... және ... алушы болады.
Кредитор мен қарыз алушының қалыптасуы тауар өндірісі мен тауар
айналысы ... ... алу – сату ... ... ... ... ... эквивалентін әр уақытта тез арада алуына мүмкіндік бермейді. Сатып
алушы тауарды белгілі бір ... ... ... ... Бұл ... иленуші
қолма- қол тауарды сатады, ал ... ... ... ... ... ... ретінде бола отырып тауарды сатып алады.
Сатушы – қарыз ... ал ... ...... болады. Кредитор
және қарыз алушы бір ... ... ... ... ... оның ... жүзеге асатын жағдайлардың барлығына қатысады.
Бастапқыда кредитор және қарыз ... ... ... ... ... ... ... артық өнімдері бар рулық
қауымдастық мүшелері кредитор ретінде көріне алатын болды.
Алғашқы өсімқорлар металл ақшадан ... ... ... Өсімқор –
саудагер, көпес тәрізді ежелгі кәсіп. Қазіргі уақыттағы банкир болудан
бұрын, ол өте ... ... ... ... ... ... қоғамдағы шаруашылық жүргізуші
субъектілерінің едәуір байлықтарын жинақтайтын ... пен ... ... ... ... ... ... болды.
1.1. Несиелік қатынас субъектілері қарыз беруші және ... ...... мәмленің қарызды ұсынушы жағы. Қарыз беру үшін
кредитордың қарамағында белгілі бір қаражаттар болу керек. Оның ... ... ... өз ... ... ... ұдайы өндіріс
процесінің басқа субъектілерінен алынған ресурстар бола ... ... ... ... – банк ... тек өз
меншігіндегі ресурстар есебінен ғана емес, оның ... ... ... ... де, сонымен қатар акция және облигацияларды
орналастыру арқылы жинақтаған қаражаттар ... де бұл ... ... ... шоғырлануы жүреді. Банкирлер
басқа барлық кредиторлардың өнімі болды. Банкирлер ұжымдық кредиторлар
ретінде бола ... ... үшін ... ... ... ... алады, сонымен қатар ... ... ... ... босаған ресурстар болып табылатын құндылықтар да ... ... ... ... ... сатуға жататын тауарлдарды
қарыз алушыға береді.
Тауардың жіберілу факты, алайда, жүк жіберушіні ... ... ... мен ... ... түсімнің арасындағы уақыт бойынша
үзіліс кредитордың пайда болуына әкелуі ... Бұл үшін ... ... төлеушінің кейінге қалдырылуына рұқсат берілуі керек.
Мына жағдайды ескерте кетейік: кредиторды сатып алу – сату, ... мен оны ... ... ... ... ... ... тудырмайды, оны
төлемнің кейінге қалдырылуын белгілейтін, төлемді тез ... емес ... ... ... ... ... қосымша келісім тудырады.
Кредитор ретінде басқа шаруашылық иесіне белгілі бір мерзімге ресурс
беруші тұлға болады. қағида бойынша кредитор ... ... ... Қарыз
алушы несиені белгіленген мерзімді қайтармаған жағдайда несиелік келісімнің
еріктілігі бұзылады. Қарыз ... мен ... ... ... ... Кредиторлардың бар болуының уақыттың шекарасы несиенің мерзімімен
анықталады.
Несиенің мерзімі өз ... ... ... процесінің барысына
байланысты.
Қарыз алушы – несиелік қатынастың, несиені алушы жәнее алған ... ... жағы ... ... Борышқор және қарыз алушы бір-біріне
жақын, бірақ шамасы ... ... ...... ... ... анағұрлым кең түсінік. Несиелік
мәмлеге сәйкес борышқор туралы емес, қарыз алушы туралы айту ... ... ... ... ... танытатын жекелеген тұлғалар
болды. Бастапқыда олар өз еңбектерімен күн ... ұсақ ... ... еді. ... ... бар болуының басқа формасы –
ақсүйектердің ... жер ... ... ... беруі. Банктердің құрылуы
мен қарыз берушілердің шоғырлануы ... ... ... ... ... ... және мемлекетттің
өзі де қарыз алушылар ретінде болады. ... ... ... ол ... мәмледе төмендегідей ерекшеліктерге ие. Біріншіден,
ол қарызға берілетін қаражаттардың меншік иесі ... ... ... иесі ... ... Өзіне тиісті емес бөтен біреудің ресурстарымен
жұмыс істейді.
Екіншіден, қарыз алушы қарызға алынған ... ... ... ... ... да пайдаланады. Кредитор өндіріске тікелей қатыспай
–ақ айырбас фазасы кезінде де қарызды ұсына ... ... ... өзінің шаруашылығында шеңбер ... ... ... ... ... ... ... кредитор мен
жеткілікті түрде есеп айырысумен қоса қайтарымды ... өтеу үшін ... ... ... түсу керек.
Төртіншіден, қарыз алушы уақытша пайдалануға алынған құнды ... ... ... ... қарыз пайызын да төлейді. Бесіншіден, қарыз
алушы өзінің кредиторы қойған талаптарын орындауға тәуелді болады. Қарыз
алушының ... ... ... болуы қарызға ... ... ... ... ... ретінде өз міндеттемелерін
орындауға мәжбүр етеді.
Кредитор және ... ... ... ... жасай отырып, ... мен ... ... ... ... ... кредитор және қарыз алушының орындары ауысуы мүмкін: ... ... ... ... ... ... мен ... алушының өзара әрекеті қарама-қарсылықтардың
бірлігі ... ... ... қатынастардың қатысушылары ретінде
кредитор және қарыз алушы оның қарама-қарсы жағында тұрады. Кредитор ... ... жақ, ... ...... қарызды алушы жақ; Бүтіннің
шеңберінде олардың ... ... ... ... ... ... өз ... болады. Кредитор анағұрлым жоғары қарыз
пайызына мүдделі болса, қарыз алушы – анағұрлым арзан несиеге мүдделі.
ІІ. ... ... ... ... ... және ... келісім –
шарттар.
Банктің клиентпен экономикалық жұмысы
- банкке клиентті тартудан бастап, оның шоты бойынша ... ... ... ... ... қызметтің барлық жақтарын
қамтиды. Осы аталған жұмыстардың ... ... ... ... басқару қызметі мен тығыз байланысты.
- Клиентпен жұмыс: есеп ... ... және ... ... ... ... және несиелік қызмет депозиттік шоттарды
ашу және ... т.б. ... ... ... ... Клиенттердің ағымдағы және есеп айырысу шоттарын ашу, олар ... ... есеп ... және есеп ...... ... ... келісім-шарт негізінде жасалады.
Есеп айырысу қызметін көрсету туралы келісім – шарттарында есеп айырысу
немесе ағымдағы шотты ашу және олар ... ... ... ... Есеп айырысу – кассалық қызмет көрсету туралы келісім ... ... тағы да ... ... ... ... ... айырысу тәртібі құжаттардың белгіленген мерзімді өтуі
кепілдемесін ... ету ... ... ... жатпайтын кезіндегі банктің
материалдық жауапкершілігі осы келісім шартта қарастырылады.
Банктік операцияларға жатпайтындарды ... ... ... ... ... ... мен ... Қазақстан
Республикасында қолма – қолсыз есеп айырысуды ... ... ... ... ... туралы ережеге сай жауапкершілікке тартылады.
Банк пен клиенттің бірлескен қызметін жүзеге ... екі ... мен ... және ... ... мен ... арасында
табысты үлестіруі қарастырылған бірлескен қызмет туралы келісім – ... ... банк пен ... ... ... несиелік
келісім – шарт негізінде жүргізіледі және де ол ... ... ... ... ... және оны ... сондай-ақ екі жақтың ... ... ... ... мен пайыздық мөлшерлемелерді
реттейді.
Кейбір банктерде несиелік келісім-шарт пен ... ... ... ... ... жылға жасалады. Оларда жеке ... ... ... және ... берудің шарттары мен
тиімділіктің жалпы және өзіне тән ... ... ашу және ... ... ... ... мерзімі, ол бойынша пайыз төлеу ... Осы ... ... алу ... ... ... ... айтылған келісім –шарттар клиентпен қарым-қатынасының сипатын
анықтап, олардың арасындағы келіссөз бір-бірінің қызметін алдын-ала, ... ... ... ... ... Банк әріптесінің қаржылық жағдайы
мен несиелік қабілеттілігін белгілеген әдістеме арқылы талдайды, көбінесе
көрсеткіштердің төрт ... ... ... айналымдылық,
қаражаттарды тарту және табыстылық.
Депозиттермен жүргізілетін ағымды экономикалық ...... ... ... банк қызметінің маңызды бағыттарының бірі. Ол
банк клиенттерінің шоттары бойынша қаражаттар қозғалысын және ... ... ... ... ... топтарына қатысты өткізгіштік
мүмкіндіктерін талдайды. Мұндай талдау банкке сенімсіз клиенттер мен төлем
тәртібін ... ... ... ... банкке осындай клиенттерге несие керек болған
жағдайда, оларға несие беру туралы шешім қабылдауға ... ... ... ... жұмыстың басқа бағыты болып –
клиенттердің банк қызметтерінің жаңа түрлеріне ... ... мен есеп ... ... ... ... ... келісуі бойынша несиелік бөлімге қарыз алушының
балансы мен ... да есеп беру ... ... тәртібі мен мерзімін,
қаржылық жағдайы мен оның несиелік қабілеттілігін талдайды.
Банк ... өз ... ... ... ... ретінде
кепіл, кепілдеме және ... ... ... формадағы
міндеттемелерді қабылдайды.
«Қазақстан Республикасы банктер және банктік қызмет туралы» заңның 36
бабына сәйкес банктің ... өз ... ... ... ... ... да төлемдерді орындамайтын клиенттеріне қатысты келесідей
шараларды ... ... ... қарызды мерзімінен бұрын қайтаруды талап ету;
• осы клиенттердің шарттарында бар кез-келген ... ... ... ... ... ... мүлікті сату;
Қазақстан Республикасына Заңдарына сай, мұндай жағдайда олар төлем
қабілеті жоқ ... ... деп ... ... өз ... берген несиелер мен пайыздар бойынша кінәлары
ескерусіз қалмайды.
Банктер өз клиенттері мен корреспонденттердің ... ... ... ... ... ... кепілдеме береді. Банктің барлық
қызметкерлері банк клиенттері мен корреспонденттерінің ... мен ... ... ... ... міндетті.
Банктің заңды тұлғаларының шоттары мен салымдары, операциялары
бойынша анықтамаларды соттарға, ... ... ... ... ... органдарына және салық салу сұрақтары бойынша салық органдарына
береді.
Жеке тұлғалардың шоты мен салымдары ... ... өз ... ... ... ... тергеуші органдарға да беріледі.
Салым салушылардың мүдделерін қорғау мақсатында банктік депозиттерді
ұжымдық сақтандыруды жүзеге асыра алады.
Салымдарды сақтандыру жүйесі банктің банкротқа ... ... ... ... ... барлық салым иелеріне белгіленген сомаға дейін
зиянның орнын толтыруын кепілдейді.
Банктер мен олардың құрылтайшылары, басқа да ... ... ... ... ... ... ... соттың
тәртібімен шешіледі.
2.2. Кредитор мен қарыз алушы арасындағы өзара қатынасындағы қарыз пайызы.
Қарыз пайызы ... ... ... бола отырып, одан оның мөлшерін
анықтайтын факторлар мен ... ... егер ... ... ... және ... ... байланысты болса, ал төленетін
қарыз пайызының шамасы - пайыздың мөлшерлеме деңгейіне және ... ... ... ... ... Қарыз пайызы өзіне тән ерекше белгілі
бір белгілерді білдіре отырып, ... ғана ... ... ... да ... ... мысалы, бағадан да өзгешеленеді.
Бағалар тауар айналысымен, айырбас пен тығыз ... ... оның ... ... ... ... қарыз пайзынан өзгешілігі, ол –
қайта бөлу категориясы болып табылады. Екінші өзгешілігі мынада, ... ... ... ... ал пайыз – мүлдем басқа, ... ... ... ... ... ... мен ... жасау мүмкін,
несиелік мәмледе саудалық себеп банк ісіндегі сауда - ... ... ... ... пайызының мәніне талдау жүргізу – несиені
пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... ретінде.
Кредитор мен қарыз алушы арасындағы өзара қатынаста қарыз пайызы,
пайыздың мөлшерлеме түрінде болады. ... ... ... сипатына және
ұзақтығына, несиелеу объектісіне, қарыз ... ... ... ... ... пен ... ... пайыздың
мөлшерлемелердің көптеген түрлері бар.
Пайыздың мөлшерлеме тұрақты және өзгермелі, номиналды және ... ... ... ... мөлшерлеме қарызды пайдаланудың барлық мерзімі
бойынша өзгеріссіз қалады.
Таб. № 1 ... ... банк ... ... ... |2003 |2004 |2005 ... ... |211 862 ... ... ... ... ... ... ... |
|Ұзақ мерзімге |97 913 ... ... ... шет ел ... ... ... ... ... | | | ... мерзімге ... ... ... |
| |285 479 |365 065 |570 637 ... № 2 ... ... ... екінші деңгейдегі банкілерден
несие алу көрсеткіштері.
(млн. теңге)
| |2003 |2004 |2005 ... ... ... - ... ... ... ... теңгемен |55 465 ... ... ... мерзімге |30 664 |48 249 |71 860 ... ... |24 800 |56 185 |99 681 ... ел ... |91 051 |91 778 ... ... ... |32 384 |32 334 |25 692 ... мерзімге |58 667 |59 444 |91 134 ... № 3 ... ... ... экономиканың салалары бойынша
несиелік қабілеті бойынша несие беруі.
(млн. ... |2003 |2004 |2005 ... ... - ... ... |1 484 010 |
|Қысқа ... ... ... |508 596 ... |81 537 ... |99 580 ... ... |35 508 |45 345 |48 220 ... |13 736 |25 362 |52 240 ... ... |7055 |8845 |12 696 ... |97 77 |1285 |96 47 ... ... ... ... |
|т.б. |27 793 |42 420 |79 422 ... ... ... ... ... ... ... ... |190 034 ... ... |41 209 |72 010 |76 984 ... |28 964 |49 817 ... |
|Көлік, ... |13 208 |22 608 |43 505 ... |3000 |6444 |110 23 ... |84 238 ... ... ... |63 525 |153 615 |356 476 ... ... ... ... ... ...... Агенство Республики Казахстан по
статистике, 2003. – 502 с. – на ... и ... ... ... коммерциялық банктер қолданатын әр түрлі критерий
бойынша депозиттерді жіктеудің тәртібі келесі 1,2,3,4 ... ... ... ... ... алыну формалары бойынша
екі топқа бөлінеді: қажет ... ... ... және ... ... ... ететін депозиттер ... ... ... және ... ... былайша бөлінеді:
кәсіпорындар және ... ... ... ... ... да заңды тұлғалардың есеп айырысу және ағымдық шоттарындағы
қаражаттар; экономикалық міндеті әр түрлі ... ... ... арнайы
шоттардағы қаражаттар; заңды тұлғалардың жекелеген шоттарындағы меншікті
қаражаттары есеп айырысудағы қаражаттар; басқа ... есеп ... ... ... ... ... шетелдік банк-
корреспондентер шоттарындағы қаражаттардың несиелік қалдығы.
1- сызба.
Алыну формалары бойынша депозиттер
2- сызба.
Салым иелерінің категориялары бойынша депозиттер
Қажет уақытында ... ... ... ... ... ақшаларды алу және салу кез келген уақытта ... ... те, ... де ... асырылады; екіншіден, ақшалар шоттан қолма-
қол формада да, чек арқылы да алынуы ... ... шот иесі ... ... үшін ... айлық мөлшерлеме түрінде немесе әрбір
жазылған Чек үшін комиссиялық алым ... ... банк ... ... етілетін депозиттер бойынша Орталық ... ... ... ең ... ... жоғары сәйкестікте сақтауға
міндетті. Қажет уақытында талап етілетін депозиттердің негізгі артықшылығы
жоғары тиімділігі, оларды ... ... ... ... ... ... ... депозит анық белгілі бір мерзімі бар, ол бойынша тұрақты
пайыз төленеді және әдетте ... ... ... ... шек қойылады.
Мерзімді депозиттер жеке тұлғалардың, компаниялардың, кәсіпорындардың және
ұйымдардың банктерде шоттарға алдын ала ... бір ... ... ... кем емес, орналастырған қаражаттарын білдіреді.
Мерзімді депозиттердің ерекшеліктері ... ... ... ... ... есеп ... ... және оларға
чектер жазылмайды; екіншіден, шоттардағы қаражаттар жай ... ... ... ... ... ... (бұл кезде пайыздық
мөлшерлеменің ең жоғары деңгейі жекелеген ... ... банк ... ... ... ... ... ресурстарға деген сұраныс пен
ұсыныс арқылы қалыптасатын акция нарығының жағдайына ... ... ... және ... ... ... ... несиелік
немесе депозиттік шарттың барлық әрекет ету мерзімі бойында банк ... ... ... ... тараптардың өзара келісімімен
анықталады. Олар үнемі қайта ... және ... ... ... ... да бір ... актив бойынша пайыздың мөлшерлеменің
өзгеруіне байланысты ауысып отырады.
Номиналды пайыздың ... екі ... ... қалыптасады.
Несиелік ресурстарға деген сұраныс пен ұсыныстың ара ... ... ... ... ... ... ... жолымен табылады. Номиналды
мөлшерлемеден инфляция қарқыны алынып тасталынады. Кредитордың ... ... ... мөлшерлеме табыстың көзі – несиелеу және
инвестициямен ... ... ... ... ... болып
табылады. Нақтылы пайыздың мөлшерлеме мынадай құрамдамдас ... ... ... ... ... ... әкімшілік пен заңды
шығындар, төлем қабілетсіз қарыз алушылардан келетін шығындар), салық,
тәуекел үшін ... ... ... несиелерді өтеу ережелері.
Қарыздар өтеу мезгілі, орны, орналастыру әдістері, қарыз валютасы,
эмитенттер, табыстылық түрлері бойынша ажыратылады. Өтеу ... ... ... (бір ... ... орта ... (1 жылдан 5 жылға дейін),
ұзақ ... (5 ... ... ... ... Орналастыру орны бойынша
қарыздар ішкі және сыртқы қарыздар болып ... Ішкі ... ... ... мен ... ... ала ... Орналастыру
әдістері бойынша: еркін айналатын, жазылу бойынша орналастырылатын және
мәжбүрлеме қарыздар болып ажыратылады.
Банктердің несиелік операциялары, ... және ... ... қарыз берудің барлық шарттары реттеліп жасалған несиелік
келісім-шарттар ... ... ... ... келісім-шарттың шарттары
коммерциялық банк пен жүргізілетін несиелік саясаттың әрбір нақты сәтіне
байланысты. Ол ... ... ... ... алушылар несиенің
қайтарымдылығын және несиелеудің басқа қағидаларын сақтауды, ал банктер
несиелердің мөлшерін ... ... ... ... мен өтеу ... ету ... Несиелік саясаттың құрамдас бөлігі ... ... ... Банк ... ... ... банктік ережелер негізінде
іріленген объектпен құрамын және ... ... ... берілу және өтелу тәртібін, кәсіпорынның меншік және ... ... ... ... ... ... алуға жетуге әрекет
ететін басқа шаралар және де несиелік келісім-шартты сақтандыру жақтары
бойынша ... мен ... өз ... ... ... Келісім-
шарттың қаншалықты сауатты және негізді құрылуі ... ... ... ... – келісім-шартта қарастырылған шарттармен коммерциялық
банктер несиенің пайдалануын бақылауға, ... және ... ... ... ... –шартты бұзушы қарыз алушыларға экономикалық
әсер етуші шараларды ... ... ... белгіленген мерзімдегі
қайтарымдылығы мен ... ... ... ие ... сөзсіз. Бұл
принциптерсіз несие өзінің мәні мен мақсатын жоғалтады.
Қорытынды.
Несие теориясы оның психикалық - ... ... ... ...... категория ретінде қарастырады. Несиені оның
формалды – заңдылық ... ... оқып - ... ... мәмлені тек
меншіктің қозғалысы әдісінің және оны иеленудің ерекше түрі ... ... ... бар. Сондықтан несие экономикалық категория ... ... ... ...... ... мен сипаттала алмайды.
Осылайша, несие - өндірістік қатынастарды білдіретін экономикалық
категория. Несие экономикалық категория ғана ... ... ... тарихи
категория екенін атап өту керек. Ол өндірістік күштердің тек белгілі бір
дамуында пайда ... ... ...... тарихи
категориялар. Несиенің және несиелік қатынастардың ... ... ... тауар шаруашылығы болып табылады.
Несиелік қатынастар мазмұны тек қана ақшалай капиталды жинақпен, ... және жеке ... ... пайдалануға берумен ғана тұрмайды.
Несиелеу процесінде ... ... ... ... үшін ... қосымша массасы құралады. Төлем айналымның аса ... ... ... мен ... және ... мен алушылар арасында
экономикалық қатынастарды қалыптастырумен ... ... ... ... отырып, несие жүйесі арқылы өтеді.
Нсеие жүйесінің елдегі ақша айналымын ... ... және ... ... ... ... барысындағы қалыптасатын экономикалық
қатынастарды да несиелік қатынастар мазмұнына жатқызуға болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Кушербаев Б.П. ... және ... ... қарым-қатынастарын реттеу.
Автореферат / Б.П. Кушербаев – Караганда, 2002 -30 ... ... С.Б. Банк ісі: оқу ... / ... А.Ә. ...... Университеті, 2004 – 240 б.
3. Ақша, несие, банктер: оқулық / ... ...... 2001 – 464 ... Саниев М.С. Ақша, несие, банктер: оқу құралы / М.С. Саниев. – Алматы –
166 б.
5. Кошенова Б. ... ... ... Валеология қатынастары: оқу құралы.
– Алматы: экономика 2000 -328 б.
6. Бахаева А. Коммерциялық банктердің несиелік ... ... ... ... – 2005 - №3 – 29 ... ... М. ... несиелік саясаты. // Экономика негіздері. -2005-
№ 2 – 30 б.
8. ... ... ... ... // заң ... – 1998 ... ... О. Ұлттық банктің ақша және несие, валеология саясаты. //
Ақиқат – 2005 - № 3- 67 -71 ... ... С. ... ... ақша – ... ... және ... жүйесін
реформалау //Ақиқат - 2004 № 7 – 31 – 36 б.
11. Ақша – ... ... // ... ... – 2005 – 30 ... – 4 ... ... нарығы // Банкы Казахстана – 2005 - № 8 – 2-7 ... ... ... ... ... Қазақстан халқына
жолдауы: Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында. //
Оңтүстік ... .- 2006 . – 4 ... (№ 33-34) – 1 – 4 ... Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университеті
Шымкент институты
«Қаржы және несие» кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Несиелік ... және ... ... ... Сартаев Ә.
Нұрашева К.
Шымкент - 2006 ж.
Жоспар
1. Кіріспе
1.1. Несиенің мәні және қажеттілігі
1.2. Несиенің ... ... ... және ... ... ... ... әдебиеттер .
1. Кіріспе.
Біз Қазақстанның жаһандық экономикалық үрдістерге ... ... ... ел болуын қалаймыз. Әлемдегі жасалған жаңа мен озық атаулыны бойына
сіңірген, дүниежүзілік шаруашылықтан шағын да ... ... ... ... әрі жаңа экономикалық жағдайларға жылдам бейімделуге қабілетті ел
болуын қалаймыз.
Біз қатаң бәсекеге әзір тұрып, оны өз мүддемізге ... ... ... көп тарапты халықаралық ... ... ... алады, қатысуға тиісті, өйткені олар біздің жаһандық экономикаға
кіргізуімізге ... әрі сол ... ... ... ... ... жағдайымызға және қолымыздағы ресурстарға сүйенеді.
Мемлекет өз тарапынан іскерлік бастамашылықтан жолындағы заңнамалық,
әкімшілік және ... ... ... ... жеке ... ... ... кемел бастамаларына тікелей қолдау көрсетуге
міндетті.
Қазақстанның экономикалық дамуындағы сапалық ... ... ... ... шарты ретінде пайымдау отырып, мен мынадай
бағыттарға баса назар ... ... деп ... ... және ... экономикалық бірлестіктер мен
ассоциациялары қатысуы жолымен халықаралық экономикаға кірігуі.
Қазақстан көп ... ... ... ... ... алады және қатысуға тиіс, мұның өзі біздің жаһандық экономикаға
кірігуімізге ... әрі ... ... ... ... ... біз едәуір аз ЭҚ ... ... ... ... және ... ... кеңістікті
қалыптастыруға одан әрі септесе беру ниетіндеміз.
Сонымен қатар Бүкілдүниежүзілік банк, ... ... Құру және ... Азия даму ... және ... құрылған Еуразия даму банкінің
жобаларына баса назар аудару керек.
Қазақстанды экономикалық жаңарту мен халықаралық ... ... ... ... ... ... БСҰ – ға ... жолындағы
келіссөз үдерісі тоқтаусыз жүргізіліп жатыр. Республиканың сыртқы сауда
режимін реттейтін ... ... ... қазірдің өзінде БСҰ нормаларына
сәйкес келтірілді немесе Парламентте талқылану үстінде.
Несие – ... ... ... ... ... дамудың
ажырамас элементін білдіреді. Оны барлық шаруашылық субъектілермен қатар,
мемлекет те, үкімет те, ... –ақ жеке ... да ... ... ... өнімдерді өндіру сферасынан емес олардың
айырбас кезінде ... ... ... ... ... – бұл ... қозғалысының кіндігін сипаттайды.ъ
Несиелік қатынастардың пайда болатын экономикалық ... ... ... ... ... несиені ақша ретінде түсінеді. Бір
жағынан қарағанда бұған ... ... де бар ... ... ... ... көбіне ақшалай түрде берілуде. Бірақ та бұл жерде аұша
мен несиенің әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... Несие ақшалай капиталдың ссудалық капиталған өтуін
қамтамасыз ете отырып, несие берушілер мен ... ... ... ... бейнелейді. Несиенің көмегімен ... және ... ... бос қаражаттары мен ... ... ... ... ... ... және ... негізде пайдалануға
берілетін ссудалық капиталға айналады.
Экономикалық категория ретінде, несие-бұл кәсіпорындар ұйымдар ... ... – ақ ... ... ... қорын құру және оларды
қайтарылу, пайыз төлеу шартында белгілі бір ... ... ... негізінде қалыптасатын өндірістік қатынастар жиынтығын білдіреді.
1.1. Несиенің мәні және қажеттілігі.
Өндіріс, ұдайы өндіріс процесінің бастапқы пункті, ... ... ... ... фазалармен тығыз байланыста. Ұдайы өндіріс процесі
материалдық игіліктердің ... ... ... ... ... оның әр ... ... біртіндеп ауысуын ұлғайтады.Әрбір саты
- өндіріс, үлестіру, айырбас және тұтыну белгілі бір мағынаға ие.
Ұдайы өндіріс ... ... мен ... әсері тауар –ақша
қатынастарының, құнның тауарлық және ақшалай ... бар ... ... өндіріс процесі фазаларының өзара әсері тауарлық шаруашылықтағы
несиенің орнын айқындауда және оның мәнін ... ... ... ие. ... ... ... ... процеске несиелік қатынастардың
тек бірінші жағы – алынған несиені өндірістік мақсатқа пайдаланушы ... ... ... ... жақ – ... өндірістік процестің сыртында
қалады. Демек несие бірегей ... ... ... ... экономикалық байланысты білдіреді. Сондықтан ... ... ... процесінің бір сатысымен ғана байланыстыруға болмайды.
Несие құнның белгіленіп үлгерген қызметіне байланысты ... ... ... тек ... ғана ... бола ... мұндай өнім әлі жасалған жоқ, ал оның ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Сондықтан несиеге
бастаманы өндіріс сатысы емес өнімнің ... ... ... ... мағынада несиелік қатынастар болып табылады.
Осылайша, өндіріс сферасының айқындаушы мағынасы оны несиелік
қатынастардың ... ... ... ... ... ... соңғысының
мағынасын толық бере алмайды. Айырбаспен өзара әрекет процеіснде өндірістің
белгілі бір ... ... өнім мен оның ... ... ... ... айырбасты бастауға болмайды. Сондықтан айырбас өндіріске
кіретін акт, өндірісте тікелей бар ... ... ... ... ... ... және айырбас біртұтас алғанда өндіріспен және
бір-бірімен анықтала алады. Мысалы, нарық ұлғайған ... яғни ... ... ... ... және оның ... тереңдей түседі.
Үлестірудің өзгерісімен өндіріс те ... ... ... қала мен ауыл ... әр ... үлестірумен т.б. Несие
үлестірумен байланысты, бірақ ол үлестіру қатынасын білдіреді. Үлестіруге
екі маңызды жағдай тән: 1 – ... ... ... онда әрбір
индивидуум өндірілген өнімге қатысады; 2 – ол ... ... ... ... ... үлестіруден айырмашылығы, біріншіден, ол индивидуумға
үлестіру кезінде алған бөлігін айырбастағысы келетіні белгілібір өнімдерге
қол ... ... ... ... ... ... ... қайта бөледі, сонымен бірге индивидуумнан шығатын кез ретінде
анықталады.
Үлестіру ... және ... ... ... ... ... қатысушылары арасындағы айырбас процесінде қалыптасатын
қатынастарды негіз деп ... ... ... ... ... ... тек өнімді үлестіру ғана жүзеге асады, өнім ... ... ... иелігіне түседі, өндіріс сияқты үлестіру
процесіне қатысты несие пассивті дегенді білдірмейді, керісінше, ол олардың
жылдамдатуына көмектеседі. ... ... ... ... ... ... өнім ... және ұдайы өндіріс субъектілерінің игілігіне ... ал ... ... ... біреуінде қозғалысы тоқтаған
уақытша босаған құн мен басқа субъектінің оны қосымша пайдалану ... ... ... ... ... мүмкін болады. Несие өндіріс
факторы бола келе, ... пен ... шыға ... ... ... ... өзінің дербестігін жоғалтпайды, ... ... ... ... болады.
Несие айырбас сатысында пайда бола отырып, қарыз мәмілесінің формасы
ретінде құн ... ... ... ... тиіс. Құн қозғалысы
несие қозғалысының үздіксіздігін қамтамасыз етуге тиіс. Айырбас процесінде
мәміленің екі түріажыратылады: қарыз ... және ... ... ... ... ... ретінде тауарлар айналысы процесіне себепші болады.
Қарыз мәмілесі ... ... ... ... және ... ... ... қойып салыстыру арқылы сипатталуы мүмкін. ... ... ... ... ... алу – сату ... тауарларды
өзара ұсыну бір мезгілде жүреді, ... ... ... ... ... қалдырылады. «Сатушы тұтыну құны ретіндегі ... ... оның ... ... құнымен және ақшаның тұтыну ... ... ... керісінше, сатып алушы айырдас құны ... ... ... ... ... ... құнын және тауардың бағасын
өткізеді. Осыған сәйкес тауар мен ақша орындарының ауысуы жүреді.
Осылайша екі ... ... ... ... ... ... өз барысында тағы да екіге жарылады.
Сатушы шын мәнінде тауарды өзінен шеттетеді, бірақ оның ... тек ... ... ғана ... Ол тауарды өз бағасы бойынша
сатты. Алайда, ол баға тек кейінірек, белгіленген ... ... ... төлем құралы функциясындағы ақшаның дамуы болып табылады. Ал
эквивалент қайтарылуының кейінге қайтарылуы құн қозғалысының сатып алу ... ... ... ... ерекше қозғалыс формасын жасайды. Сондықтан
қарыз мәмілесін сатып алу – сату ... бір түрі ... ... ... ... ашу – бұл несиені экономикалық қатынастардың біртұтас
жүйенің элементі ретінде көрсететін, оның мәнді ... ... тану ... ... ... мәні және ... ... ... ... оның ... ... ... қарастырып
көрейік.
Несиенің құрылымы белгілі бір мәнге айналған және несиелік ... ... ... ... Ол ... тұрақты, өзгеріссіз қалады.
Құрылымдық талдау тұрғысынан алғанда несие зерттеу объектісі ... ... оның ... болып табылатын элементтерден тұрады.
Несиелік мәміледе қатынас субъектілері қарыз беруші және қарыз алушы
болады. Кредитор мен қарыз алушының ... ... ... мен ... ... ... алу –сату процесінде тауарларды өткізу сатушының олардың
ақшалай ... әр ... тез ... ... мүмкіндік бермейді. Сатып
алушы тауарды белгілі бір мерзімнен кейін төлеуі мүмкін. Бір тауар иеленуші
қолма – қол ... ... ал ... ақшаның өкілі немесе болашақтағы
ақшаның өкілі ... бола ... ... ... ... Сатушы – қарыз
беруші, ал сатып алушы-борышқор болады. ... ... ... ... ... бар ... қауымдастық мүшелері кредитор ретінде
көріне алатын болды. Алғашқы өсімқорлар металл ақшадан бұрын ... ... ... ... ... кәсіп. Қазіргі уақыттағы банкир
болудан бұрын, ол өте үлкен тарихи жолдан өтті. Кредитор ... ... ... ... ... едәуір байлықтарын
жинақтайтын шаруашылық пен тұтыну мақсаттарына қызмет көрсететін ... ... ...... мәміленің қарызы ұсынушы жағы. Қарық беру үшін
кредитордың қарамағында белгілі бір қаражаттар болуы керек. Оның ... ... ... өз ... ... негізінде ұдайы өндіріс
процесінің басқа субъектілерінен алынған ресурстар бола алады.
Қазіргі уақыттағы ... ... ... тек ... ... ... ғана ... оның шоттарында сақтаулы
тартылған қаражаттар есебінен де, сонымен қатар акция және облигацияларды
орналастыру арқылы ... ... ... де бере ... ... ... шоғырлануы жүреді. Банкирлер
басқа барлық кредиторлардың өкілі болды. Банктер ... ... ... ... үшін ... ... ... ресурстарды
жинақтай алады. Кейбір жағдайларда босаған ресурстар болып ... да ... ... ... ... ... кредитор
сатылуға жататын тауарларды қарыз алушыға береді.
Тауарлардың жіберілу факті, алайда, жүк жіберушіні кредитор етпейді.
Тауарды жөнелту мен ... ... ... ... ... ... ... пайда болуына әкелуі мүмкін. Бұл үшін тауарды қоюшы
эквивалент төленуінің ... ... ... ... ... ... ескерте кетейік: кредиторды сатып алу –сату, тауарды жіберу мен
оны төлеу арасындағы уақыт бойынша үзіліс ... ... оны ... қалдырылуын белгілейтін, төлемді тез арада емес белгілі бір уақыт
өткеннен кейін ... ... ... ... ... ... шаруашылық иесіне белгілі бір мерзімге ресурс
беруші тұлға болады. Қағида бойынша кредитор ерікті ... ... ... ... ... ... ... жағдайда несиелік келісімнің
еріктілігі бұзылады, қарыз алушылармен анағұрлым қатаң қатынастарға әкеп
соғады. Кредиторлардың бар ... ... ... ... ... ... мерзімі өз кезінде ұдайы өндіріс процесінің барысына
байланысты.
Қарыз алушы – ... ... ... ... және ... ... міндетті жағы болып келеді. Борышқор және қарыз алушы – бір-
біріне жақын, бір ... ... ... ... ...... жалпы
сипаттайтын анағұрлым кең ... ... ... ... ... емес, қарыз алушы туралы айту керек. ... ... ... ... ... ... жекелеген тұлғалар болды. Бастапқыда
олар өз еңббектерімен күн көруші ұсақ шаруалар, ... ... ... ... бар ... басқа формасы ақсүйектердің көбінесе жер
иелеріне ... ... ... Банктердің құрылуымен қарыз ... ... ... ... ... ... ... және
мемлекеттің өзі де қарыз ... ... ... Қарыз алушының
кредитордан айырмашылығы ол несиелік мәміледе төмендегідей ерекшеліктерге
ие. ... ол ... ... ... меншік иесі болып
табылмайды, олардың уақытша иесі ретінде болады, өзіне тиісті емес, бөтен
біреудің ... ... ... ... ... ... қарызға алынған
қаражаттарды айналыс сферасында да пайдаланады. Кредитор өндіріске тікелей
қатыспай –ақ айырбас фазасы кезінде де қарызды ... ... ... ... ... ... шеңбер айналымын
аяқтаған қарызға алынған қаражаттарды қайтарады. Қарыз алушы ... ... есеп ... қоса ... ... өтеу үшін ұдайы
өндіріс процесін өркендете түсу керек. Төртіншіден, қарыз ... ... ... ... ғана қайтарып қоймай, ... ... ... да төлейді. Бесіншіден, қарыз алушы өзінің кредиторы қойған
талаптарын орындауға ... ... ... ... ... болуы қарызға алынған қаражаттарды ұғымды пайдалануға, қарыз алушы
ретінде өз ... ... ... етеді.
Кредитор және қарыз алушы несиелік қатынас жасай ... ... мен ... бірлігін көрсетеді. Несиелік қатынастар
шеңберінде кредитор және қарыз ... ... ... ... ... алушыға, қарыз алушы кредиторға айналады.
Кредитор мен қарыз алушының ... ... ... ... ... Несиелік қатынастың қатысушылары ретінде
кредитор және қарыз алушы оның ... ... ... ... ... беруші жақ, қарыз алушы – берілген қарызды алушы жақ: бүтіннің
шеңберінде ... ... ... ұдайы өндірістегі ерекше
жағдайларына байланысты өз ... ... ... анағұрлым жоғары
қарыз пайызына мүдделі болса, қарыз алушы-анағұрлым арзан несиеге мүдделі.
Сондай - ақ, ... ... ... элементі, яғни
кредитордан қарыз алушыдан берілетін және қарыз алушыдан ... ... ... ... қарыздық құн жатады. Ол құнның ерекше бөлігі
ретінде болады. Несиелік қатынас ішіндегі құн ерекше қосымша тұтыну ... жылы 31 ... ... ... ... қою ... несие үлесі ұлғая түсті, бұл әрине ипотекалық несиенің өсуімен
тікелей байланысты. (Кесте ... ... ... көрсеткіштері.
|Несиелер |2003 |2002 |
| ... |% ... |% ... ... |173,155 |95,5 |39,933 |95,0 ... ... |8,175 |4,5 |3,713 |5,0 ... |181,330 |100,0 |73,646 |100,0 ... ... ... ... мақсатында банк мекемесі әрдайым
жаңа технологияларды енгізуде 2003 жылдың басында ... және ... ... 8,8 %-дан 3,5% -ға ... кеміді. Резервтер деңгейі 2003
жылы 2002 жылмен салыстырғанда 6,5% - дан 6,2%-ға жақсарумен ... ... және ... ... көлемі 2003 жылдың
соңында 7 млрд теңге, несие портфелінің 3% құрайды.
(2002 жылы 3,3 млрд теңге несие портфелінің 7%)
2002-2004 жылдардың ... ... |2002 |2003 |2004 ... ... жоқ және ... шығарылған (нетто) |2,763 |3,327 |6,962 |
|несилер | | | |
| - ... жоқ ... |577 |1,213 |2,312 |
|- ... ... ... ... |2,187 |2,114 |4,680 ... ... жоқ ... есептен шығарылған |3,6 |2,2 |3,4 ... ... ... ... үлесі (%) | | | ... ... ... және ... ... категория ретінде формаларға ие. Форма ... да бір ... тән ... ... ... ... ... қатысты оның формасы бұл ... ... ... әр ... ... және ішкі ... ... негізгі қасиеттерінің көрінісі. Қарызға берілген құнға қатысты
кретдитор мен қарыз алушы ... ... ... ... де, ... оның ... ... мазмұнын білдіреді.
Экономикалық әдебиетте, әдетте, несиенің ... екі ... ... және ... ... ... көптеген
жарияланымдарда несие формаларына: тұтыну, ... ... ... және т.б. ... ... бұл ... ... алушыға ұсынған тауары
немесе көрсетілген қызметі үшін төлемді ... ... ... ... қызмет атқарады. Коммерциялық несиенің ерекшелігі мынада: ... ... ... ... ал оның ...... ... түрлі тауарларды өндіру және өткізу бірдей емес уақыт кезеңін және
көбінесе белгілі бір маусымға мәйкестендіруді ... ... ... да бір
тауар өндіруші өз тауарларын нарыққа ұсынған кезде осы тауарды қажет ... ... ... ... ... – қол ... ... болмауы керек.
Нәтижесінде тауарларды несиеге сату ... ... ... ... ...... ... міндеттеме болып табылады. Ол
оның иесіне белгілі бір ... ... ... борышқордан вексельде
көрсетілген ақшалай соманы талап етуге құқық береді. Коммерциялық несиенің
шектелген деңгейі бар. Біріншіден, ол ... ... ... ... ... ... шектелген, яғни олардың әрқайсысы
коммерциялық несиені тек ... сол ... ... үшін ... ... ... ғана бере ... Екіншіден, коммерциялық несие өзінің
бағыты бойынша шектелген: оны өндіріс құралдарын ... ... ... – жабдықтарды тұтынатын салаларға береді, бірақ керісінше ... ... ... ... иесі ... ... несиеге тоқыма
фабрикасына сата алады, ал тоқыма фабрикасына, машина құрылыс кәсіпорнына
коммерциялық несие бере алмайды. Өйткені ... ... ... ... – жабдығы бола алмайды.
Монополияға дейінгі капитализм кезеңінде коммерциялық несие ... және ... ... үздіксіздігін қамтамасыз ете ... ... ... ... ... ... өз өнімдерін өткізудің бұл формасын – төлемді
кейінге қалдыра ... ... ... ... Бұл ұсақ және ... ... ... шамалылығымен, такарлар құнының өсуімен,
банктік қарыз алуды қиындататын ... ... ... несеие Жапонияда және Францияда кең таралған. Жапындық
кәсіпорында балансының ... ... ... ... ... үлесі орта есеппен 30 % -ға жетеді. Француз фирмаларынікі
– 20 - 25% олардан кейінгі ... ... ... және ... ... ... ... қалдыруды тек қаржылық мүмкіндігі
шектеулі ұсақ фирмалар ғана пайдаланбайды, сонымен қатар ... ... ... ... бола ... ... қаражаттарды және банктік несие
алатын ірі компанияларда пайдаланада.
Коммерцифялық несиенің сақталуының ... ... бірі ... ұдайы жеткізілуін талап ететін кәсіпорындардың экономикалық
байланыстарының үнемі ұлғаюы және жетілдірілуі болып табылады.
Бсасқа да ... ... ... ... байланысты коммерциялық
несиенің ролін оның көмегінің абсолютті шамада ұлғаюына қарамастан қысқарып
кетті.
Коммерциялық несиенің ... ... ... ... – аясы ... ... ол ... алу – сату келісіміне қосақталып ... ... ... ... жеңілдетеді. Төлемді кейінге қалдыру
мерзімі жабдықтаушы мен сатып алушы арасындағы ... ... ... жеке ... ... төлеуді кейінге қалдырудың ең жоғарғы
мерзімі 90 ... ... ... ... ... ... ... басқа факторларға (мысалы, азық – түлік тауарларын төлеу ... ... ... ... ... ... Төлемді кейінге қалдыру кезеңін
ұзарту сатып алушының мүддесіне сай ... оны ... ... ... мен салыстыруға болады.
Несиенің бұл формасын таңдаудың басқа факторы бәсекелесітік кезінде
мінді рол атқаратын оның құны болып табылады. ... ... ... ақша ... мөлшерлемелеріне ілесіп отырады, бірақ, әдетте,
анағұрлым жоғары деңгейде белгіленеді. Коммерциялық несие ... ... ... ... жеке өмір сүрмейді. Несиенің негізгі ... ... ... ... ... ... ... Тауар өткізуді мақсат еткен алғашқы мәмле вексель арқылы ... ... ... ... айналады. Оның негізінде қарыз капиталының
қозғалысы жатыр. Банкте вексельдерді есептеу ... ... ... ұлғайтылады, жабдықтаушылар вексельді оның төлеу мерзімі
жеткенге дейін қиындықсыз есептете алатыны біле отырып, өз ... ... ... ... ... ұсынады, яғни вексельді есептеу
механизмі кәсіпорындардың сатып алушыларға ... ... ... ... ... ... ... несиенің екі формасының арасындағы өзара байланысы
нығайып келеді. Банк ... ... ... ... ... ... ... несие көбіне бағынышты рол атқаруда, өйткені
банктік мекемелердің ... ету ... ... ... ... ... қатар, кемшіліктері де бар.
Уақыт шектеулігі, өлшемдері, қозғалыс ... ... ... ... ... белгілі бір дәрежеде қалдыру мәжбүрлік сипатыне ие болады,
тауарларды төлеу мерзімі жиі ... ... ... алушылардың
қаржылық жағдайы туралы жақсы хабардар болмайды, ал бұл олардың шаруашылық
қызметі үшін белгілі бір ... ... ... кейінге қалдыру
банктік сфераның ықпалынан күшті әсер ... ... ... ... ... ... ... – бұл банктердің, арнайы несие, қаржылық мекемелерінің
қарыз алушыларға ақшалай қарыз ретінде ... ... ... ... ... ... жояды.
1- сызба.
Корпорациялық, фирмалардың және басмқа да коммерциялық ұйымдардың
депозиттері
Біздің банктік жүйеге ... ... ... ... ... ... - бұл жеке ... жинақ салымдары. Олардың
қаражаттары белгілі бір шектеулермен алынуы мүмкін ... ... ... ... ... экономикасы дамыған көптеген елдерде
депозиттерді жіктеу екі жағдайды ескеруге негізделген:
1) депозиттің ... 2) ... ... ... өткендей
депозиттердің мерзімі бойынша оларды потенциалда банктік ресурстар ретінде
пайдаланумен байланысты ерекшеліктері бар. Салымшылардың ... ... ... ... түрлері бөлінеді: жеке тұлғалардың,
корпорациялардың, акционерлік ... ... ... ... ... ... мекемелердің, шетелдік
салымшылардың шоттары.
Жеке тұлғалардың депозиттер
Соңғы уақытта ... ... ... арасындағы анық
шекара жойылуда, депозиттердің әр түрлі түрлерінің қасиеттерін біріктіретін
«гибридтік» шоттар пайда ... ... ... ... ... ... ... «Функция»
түсінігі ғылымда және тәжірибеде кең түрде қолданылады, «Функция» латынша
«functio», «атқару», ... ... ... ... білдіреді. Философиялық
сөздікте «функцияның» анықтамасы ... ... ... ... ... да бір ... қасеиеттерінің көрінсі, мысалы, сезім
органдарының функциялары, ақшаның функциялары, мемлекеттің функциялары т.б:
Жаратылыстану ғылымында функция деп ... ... ... ... ... ... ... ертінде анықталады.
Экономикалық теорияда деп оның мінінің ерекше көрінісін түсіну
орынды, алайда ... ... ... мәні емес, тек осы ... Біз ... ... ... көрініс оның функциясы ретінде
ерекше.
Несиенің функцияларын қарастыру үшін келесідей ... ... ... ... бұрын функция да несиенің мәні сияқты ... ... мен ... ... ... несиелік қатынасқа түсе
отырып орындайтын белгілі бір ... ... ... ... ... талдау кезінде тағы да бір жағдайды ескеру керек: несие
өзінің қозғалыс процесінің әрбір кезеңінде ... ... ... ... ... ... өз ... көрсетеді. Демек, әрбір
кезеңде несие өз қозғалысының белгіл бір ... ... ... ... көріністерінің барлық жиынтығын бірден көрсете алмайды. Мысалы, ақша
төлем құралы функциясында бір ... ... ... функциясын атқара
алмайды. Несие де сол сияқты. Үшіншіден, ... – бұл ... ... ... категория. Несиенің мәнінің өзгеруімен ... оның ... ... ... ... біртұтас процесс ретіндегі ерекше
көрінісін білдіреді.
Бұл функцияның жеке кредиторға немесе қарыз алушыға ... ... ... ... ... несиенің көрінуі, тек егер
ол тең дәрежеде несиелік мәміленің екі қатынасушысына да ... ... оның ... ... анықталуы мүмкін.
Мұнан басқа, функция несиенің барлық формалары мен түрлерінің ерекше
көріністерін сипаттауы керек. Коммерциялық несиенің, банктік несиенің ... ... ... ... ... оның ... категория
ретіндегі мәні тудырады.
Несиенің теориясында оның келесі функциялары бөлініп шығарылады.
Қайта бөлу, нақты ақшаларды ... ... ... мен қарыз алушы арасында несиелік қатынас айырбас процесінде
уақытша босаған ... ... ... ... ... ... бөлу ... болады, сонан соң бұл құн өзінің алғашқы иесіне қайта оралады. Осыған
байланысты несиенің қайта бөлу функциясын көрсету керек. ... ... ... ... ... қарыз алушыға тауарлы-материалдық
құндылықтарды бере алса, басқа жағдайда ақшалай қаражаттарды ... ... ... да беру ... ... әр ... ... оның
мазмұны біреу – құн қайта бөлінеді. Осылайша қайта бөлу ... құн ... ... бөлу ... ... ... жүретініне байланысты мынандай
түрлерге бөлінеді: ... ... ... ... және
шаруашылықаралық. Қпйта бөлудің барлық түрлеріне берілген құнға меншік иесі
өзгермейтінін ескерте кету керек. Берілген ... ... иесі ... ... қатынасқа кредитор мен қарыз алушы ... ... ... ... әр ... заңды тұлғалар түсетін болса, құнның
қайта бөлінуін аумақаралық деп айтуға болады.
Салаішілік қайта бөлу ... ... ... ... ... орын
алады. Егер құн бір саланың өкілі болып табылатын ... ... ... ... табылатын кредитордан, берілген жағдайда несиенің
көмегімен салааралық қайта бөлу орын алады.
Егер кредитор бір ... ... ... бос ... ... оны ... субъектілерге қарызға беру көзі ретінде
пайдаланылса,онда ... ... ... ... орын ... арқылы ресурстардың қайта ... әр ... ... болады. Несиелік қатынастардың субъектілері деңгейінде ... ... ... және ... ... да ... да қайта бөлінуі жүреді. Халық шаруашылығы деңгейінде құнның
жиынтық шеңбер айналымында оның қозғалысы несие арқылы жиынтық ... ... ... ... ... ... ... Несиенің қайта бөлу функциясы
құнның жалпы қайта бөлінуін емес, уақытша ... ... ... ... ... ... несие арқыл жүзеге асырылатын қайта бөлу, өткізу
процесінің ... ... да ... Коммерциялық несие кезінде тауар
өндіруші өз ... ... ... ... ... қалдыру шартымен сатады,
яғни несиелік негізде. Алайда, мұндай кейінге қалдыру үшін тауар өндірушіде
оның өнімін төлеу кезіне ... бос ... ... керек. Немесе оларды
ұдайы өндірістің басұа субъектілерінен уақытша пайдалануға алу керек. Екі
жағдайда да ... әр ... ... жасалып қойған нәрселер
қайта бөлінеді.
Несиенің ... бөлу ... ... ... ... ... ... көмегімен тек материалдық игіліктердің, өндіріс
құрал жабдықтарының және ... ... яғни бір жыл ... жалпы ұлттық өнімнің құны ғана бөлініп қйомайды, сонымен
қатар елдің экономикасының дамуының ... ... ... ... ... бөлінеді.
• Екіншіден, несиенің қайта бөлу функциясы құнның жалпы қайта бөлінуін
қозғамайды, уақытша босаған құнның қайта бөлінуін сөз ... тағы бір ... ... ... ... ... ... басуы болып табылады. Тауар шаруашылығында нақты ақшалардың
орнын несиелік операциялардың басуы үшін қажетті ... ... ... ... ...... ... қызметтер,
өзара есептеуді аяқтау, аккредитивтер, осылайша айналыс ... ... ... ... ... ... шешу үшін
Үкіметке:
• 2007 жылдан бастап бюджеттік сала ... ... ... 30 пайызға көбейтеді;
• 2006 жылдың 1 шілдесінен арнайы әлеуметтік жәрдемақы мөлшерін:
- соғысқа қатысушыларға теңестірілген адамдарға 2,4 есе (2472 ... ... ... Ұлы Отан ... кезеңінде қаза тапқан жауынгерлердің жесірлеріне 1,6
есе (2781 теңгеден 4326 теңгеге дейін);
- Қаза тапқан (қайтыс болған) әскери ... ... ... есе (2884 теңгеден 4429 теңгеге дейін);
- Қайтыс болған соғыс мүгедектерінің әйелдеріне, ерлеріне 2,7 есе (927
теңгеден 2472 теңгеге ... Ұлы Отан ... ... ... ... үшін бұрынғы КСР Одағының
ордендерімен және медалдарымен марапатталған адамдарға, ... ... алты ... аз емес ... жұмыс істеген адамдарға екі есе (1030
теңгеден 2060 ... ... ... ... Чернобыль АЭС –індегі апат зардабын жоюға
қатысушылар қатарындағы адамдарға төрт есе «515 ... 2060 ... ... ... Биылғы жылдың 1 шілдесінен ... ... ... үшін зейнетақы мөлшерінің бір жылғы сараланған өсімі
жүргізілсін.
Сонымен қатар мен Үкіметке республикамыздағы әлеуметтік ... ... тағы да ... ... іске асыруды жүктеймін.
- 2007 жылдан бастап зейнетақының және әлеуметтік төлемдерді ... ... ... ... ... көшу керек, бұл мақсатқа
шамамен 30 миллиард теңге бөлінсін,
- 2007 жылы ... ... мен ... сақтау жүйесі туралы кодекс
жобасы әзірленсін.
- Кәсіби – техникалық және жоғары білім беру ... ... ... ... ... ... ... бойынша оқыту және
кәсіби жағынан даярлау жөннідегі бағдарлама әзірленсін.
Бағдарламада кәсіби – техникалық ... беру ... ... ... және оның ... ... арқылы Қазақстанда жұмыс істейтін
ұлттық ... мен жеке ... ... іске ... ... 2006 жылы тұжырымдамасы барлық халықаралық ... ... ... мен ... сауда ұйымының талаптарына сай
келетін Еңбек Кодексін қабылдау қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Алматы – 2003 ж.
3. Ғ.С.Сейітқасымов «Ақша, несие, банк». Алматы – 2001 ж.
4. «Қаржы және қаражат журналы». № 2001-2005 ... ... ... ... ... «Қаржы» Алматы - 2000 ж.
-----------------------
Қажет уақытында талап етілетін (нақты мерзімі жоқ
міндеттемелер)
Мерзімді ... ... бір ... бар ... ұзақ ... сертификаттар
Ағымдық шоттардағы
салымдар
(толығымен
немесе
бөліктеп
алынады)
Меншікті мерзімді салымдар
Депозиттік сертификаттар
Жинақ сертификаттар
Жинақ салымдары
Жалпы ағымдық шоттардағы және жирошоттардағы салымдар
Овердрафты ағымдық шоттардағы салымдар
Заңды тұлғалар
Жеке тұлғалар
Корпорациялар, ... және т.б. ... ... және ... да ... ... емес ... депозиттер
Қажет уақытында талап етілетін депозиттер
Қаражаттардың алынатыны туралы алдын ала ескертілетін салымдар
Белгіленген мерзімге резервтелген ... ... үй ... ... ... ... шоттарда
ғы
салымдар
Мерзімсіз
салымдар
Жалпы ағымдық жирошоттарда
ғы салым
ар
Овердраф
ты ағымдық шоттарда
ғы салымдар
Контокор
рентік шоттарда
ғы салымдар
Мақсатты бағыттағы ағымдық шоттардағы салымдар
Арнайы ағымдық шоттардағы салымдар
Басқа тұлғаларға ... ... ... ... ... етілетін депозиттер
Қажет уақытында талап етілетін және мерзімді депозиттер арасындағы аралық
жағдайдағы салымдар (трансакциялы салымдар)
Мерзімді депозиттер (жинақтық ... ... ... ... ... салым
дар
Жирошоттарға салымдар
Әлемдегі жинақтық шоттарға мерзімді салымдар (жинақтық кітапшалалы шоттар)
Мерзімді жинақтық сертификаттар
Мақсатты салымдар (тұрғын үй құрылысына арналған)
Арнайы салымдар
Ағымдық шоттарға автоматты түрде ... ... ... ... алу ... айналысқа түсетін көшірмесі бар «Наy» шоттар
Аудармалы весельдерді жазып беруге болатын ... ... ... ... ... ... алу мен хабарлау мерзімі жайлы алдын ала ... ... ... алу ... ... ала ... шоттар
Қаражатты алу туралы хабарлау мерзімі заңды түрде белгіленген шоттар
Қаражатты алу туралы хабарлануы келісілген мерзімі бар шоттар

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау27 бет
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау18 бет
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау. Қарыз үшін пайыздың экономикалық мәні24 бет
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалаудың теориялық негізі69 бет
Казкоммерцбанк АҚ-дағы қарыз алушының несиелік қабілетін талдау31 бет
Қарыз алушының несиелік қабілеті73 бет
Коммерциялық банктерде қарыз алушы клиенттің несиелік қабілетін талдау тәжірбиесі («Қазақстан халық банкі» ақ-ның мәліметтеріне сүйене отырып)75 бет
Несие тәуекелділігін басқару жүйесіндегі қарыз алушының несие қабілеттілігін талдау29 бет
Қарыз алушы кәсіпорынның несиелік қабілеттіліктерін бағалау8 бет
Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалау34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь