“Банктік тәуекел және оларды бағалау әдістері”

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I. Ипотекалық несиелеудің экономикалық теорияның негіздері

1.1 Ипотекалық несиелеу түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Ипотеканың шығу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.3 Қазақстан Республикасында шетелдік тәжірибесі бойынша ипотекалық несиелеу жүйесінің мүмкін болатын моделін дамыту ... ... ... ... ... ... ... ..19

ІІ. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеудің талдауы

2.1 Қазақстан Республикасындағы тұрғын үйді несиелеу (ҚИК) ... ... ... ... ...32
2.2 Акционерлі Қоғам “Центр Кредит” банктің ипотекалық қызметіне
талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48

ІІІ. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеудің сапасын арттыру, жетілдіру

3.1 Қазақстан Республикасындағы ипотекалық нарық
мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...62
3.2 Қазақстан Республикасында тұрғын үй саясатын дамыту
бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 72

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..74

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .76.85
90 жылдардан басталған реформалардың алға басуы, қоғамдық және экономикалық өмірге жаңа инструменттер мен түсініктерді енгізді. Олардың қатарында ипотека түсінігі. Елімізде экономика дамуының қазіргі таңдағы жағдайлары нарықтық экономиканың қажетті инструменттерінің бірі – ипотеканы қайта өмірге әкелуге көмектеседі.
Ипотеканы ынталандыру бойынша шешілетін мәселелердің кешендігі, тұрғындар үшін тұрғын үй құрылысын ынталандыру барысында әлеуметтік рөлді орындаудан бастап және коммерциялық жобаларды қаржыландыру проблемаларын аяқтаумен оған үлкен салмақ береді. Ипотекалық қаржыландыру механизмдерінің жалпы экономикалық қарқынның ынталандыруымен байланысы маңызды. Олардың дамуынан ипотеканы ынталандыру қазір де құлдыраудың әр түріне төтеп берудің танымал әдістерінің бірі.
Бүтіндей нақты сектордың және жекелей құрылыстың стагнациясы нәтижесінде қалыптасқан жағдайлар, құлдыраудан шығуға көмектесетін құрал ретінде де, еліміздің көптеген азаматтары үшін тұрғын үй проблемасын шешетін құрал ретінде де, тұрғын үйді ұзақ мерзімді ипотекалық несиелеудің қажеттігін арттырады. Ипотекалық несиелеу тұрғындардың тұрғын үйге төлем қабілеттілік сұранысын кеңейте отырып, тұрғын үй аясына, тұрғын үй құрылысына және құрылыс материалдар өндірісіне бюджеттен тыс қаражаттарды тартуға көмектеседі. Бұл диплом жұмысы тақырыбының өзектілігі, Қазақстан Республикасының халық шаруашылық кешенінің дамуына, яғни жеке айтқанда тұрғын үй құрылысына ипотекалық несиелеудің әсер ету мүмкіндіктерімен анықталады. Бұл тұрғындардың жинақтауын ынталандыра отырып, қаржылық тұрақтылыққа әсер етеді, тұрғындардың, әсіресе зейнеткерлердің өмірлік деңгейін көтереді. Отандық компаниялар (зейнетақы қорлары) үшін өздерінің бос қаржылық ресурстарын отандық экономикаға жарналауға мүмкіндік туады.
Елімізде тұрғын үй нарығы тұрғындардың төлем қабілеттілік сұранысын қолдайтын сәйкес несие-қаржы механизмдерімен қамтамасыз етілмеген.Егер бұрынырақ тұрғын үй жағдайларын жақсарту мүмкіндігі мемлекеттік тұрғын үй алу ғана болса, бүгінгі күні бұл мәселе тұрғындардың өз меншік қаражаттар жинақтары есебінен тұрғын үйді алу немесе оның құрылысымен шешіледі. Бюджеттік ресурстардың шектеулілігі, мемлекеттің көңілін, тұрғындардың жеке топтарының тұрғын үй мәселесін шешуіне аударды.Тұрғындардың негізгі бөлігі қажет жинақтарының және оларды жинау мүмкіндігінің болмауынан өздерінің тұрғын үй жағдайларын жақсарта алмады.
Тұрғындар үшін ипотекалық несиелеу тұрғын үйді сатып алу үшін қаражаттарды жинаудың ұзақ мерзімді альтернативасы болып табылады.
Ол пәтер алуды маңызды деңгейде қысқартуға көмектеседі, бұдан басқа, тұрғын үй бөлшектеп төлеумен алынады. Банктер үшін бұл ұзақ мерзімді инвестициялаудың перспективті аясы. Мемлекет немесе қалалық билікті алсақ, олар тұрғын үй құрылысының сұрақтарын шеше отырып, қоғамда әлеуметтік басымдылықты шешеді. Ипотека Қазақстан Республикасының экономикасын көтеру үшін фундамент бола алады және болуы тиіс. Көптеген дамыған елдердің мысалы көрсеткендей, тұрғын үй мәселесін шешумен қатар ипотека, мемлекетте сапалы жаңа қаржы-несие қатынастарының, кепілзат және бағалы қағаздардың жоғары дамыған нарығы есебінен қаржылық және экономикалық тұрақтылықтың туындауына көмектеседі.
. Нормативтік-құқықтық актілер тізімі
1. “ “Жаңа тұрғын үй саясаты мемлекеттік бағдарламалары және оның іске асырылу механизмдері туралы” ҚР Президентінің Жарлығы, 1993ж.
2. “Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы” ҚР Президентінің заң күші бар Жарлығы, 1995 ж., 23 желтоқсан, 1-бап.
3. “Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылысын дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы”, //Егемен Қазақстан газеті//, 2004 жыл, 2 шілде, 3-5 беттер.

. Оқулықтар
1. Мақыш С.Б. “Ақша айналысы және несие”. Алматы, 2004 жыл.
2. Мақыш С.Б “Коммерциялық банктер операциялары”. Алматы, 2004 жыл.
3. Сейтқасымов Г.С. Банковское дело. Алматы, 1998 жыл.

. Мерзімді басылымдар
1. Аникеева Л.В.,“Жилищная ипотека на новом этапе реформ: теоритические аспекты”, //Вестник// №2(36), 2003г., с.90-95
2. Бораш Қ., “Ипотекалық несиенің тиімділігі неде?”, //Егемен Қазақстан газеті// №46-47, 27 ақпан, 2004ж., 3 бет.
3. Бисенова М., “Состояние и перспективы развития ипотечного кредитования населения в Республике Казахстан”, //Аль Пари// №1, 2004г., с.50-54.
4. Донцов С.С.“Современные перспективы развития жилищного кредитования в Казахстане”, //Банки Казахстана// №6, 2004г., с.31-44.
5. Досымов Б.С. “Современные проблемы ипотеки”, //Банки Казахстана// №8, 2001г., с.19-22.
6. Жумабаева З.С. “Ипотечные ценные бумаги”, //Вестник// №2(36), 2003г., с.33-35.
7. Иванов М.М. “Ипотечные банки в Казахстане”, //Рынок ценных бумаг Казахстана// №5, 2001г., с.20-22.
8. Иванов М.М. “Ипотечные банки в Казахстане”, //Рынок ценных бумаг Казахстана// №6, 2001г., с.2-6.
9. Лисак Б.И.“Ипотечные операции банков, как путь дальнейшей диверсификации их деятельности”, //Банки Казахстана// №5, 2001г., с.20-23.
10. Махамбетова М.Ж.“Механизм жилищного кредитования в Казахстане”, //Вестник// №3(37), 2003г.,с.54-57.
11. Мыргыясова М.М.“Политика жилищного строительства в Астане”, //Аль Пари// №5, 2000г., с.73-75.
12. Наурызбаева Н. “Тұрғын үй проблемасын шешудің оңтайлы жолы”, //Егемен Қазақстан газеті// №77-78, 2 сәуір, 2004ж., 2 бет.
13. “Нестабильность мешает развитию ипотечного кредитования”(“Комкон-2 Евразия) //“Навигатор” Интернет газетасы
14. Салихова А.Р.“Система жилищного кредитования: современное состояние и перспективы развития”, //Банки Казахстана// №8, 2004г., с.25-31.
15. СагиндыковаМ.О.“Реализация программы внедрения системы ипотечного кредитования в Казахстане: механизм реализации, условия, этапы”, //Банки Казахстана// №6, 2001г., с.46-49.
16. Сағындықова М.О. “Ипотека игіліктері”, //Егемен Қазақстан газеті// №14-15, 23 қаңтар, 2004ж., 4 бет.
17. Шыныбеков Н.С. //Хабаршы// №5(45), 2004ж. 40-43 беттер
18. “Новости ипотечного рынка”, //Рынок ценных бумаг Казахстана// №7, 2004г., с.5.
19. www.kmk. kz
        
        Білім және Ғылым Министрлігі Қазақстан Республикасы
Еуразия Нарық Институты
«Қаржы-банктік ... ... ... Серікқызы
Диплом жұмысы
Тақырыбы: “Банктік тәуекел және оларды бағалау әдістері”
Ғылыми кеңесші:
э.ғ.к.,
доценті:
Мақыш ... аға ... А.Қ. ... ... Ж.М. ... ... ... э.ғ.к, доцент:
Жоламанова М.Т. _______
«___»__________2006ж.
Алматы 2006ж.
Жоспар:
Кіріспе....................................................................
..................................................3
Ипотекалық несиелеудің экономикалық теорияның негіздері
1.1 ... ... ... ... Қазақстан Республикасында шетелдік тәжірибесі бойынша ипотекалық
несиелеу ... ... ... ... ... ... ... несиелеудің талдауы
2.1 Қазақстан ... ... үйді ... Акционерлі Қоғам “Центр Кредит” банктің ипотекалық қызметіне
талдау ... ... ... ... ... сапасын арттыру,
жетілдіру
3.1 Қазақстан Республикасындағы ипотекалық нарық
мәселелері.................................................................
......................................62
3.2 Қазақстан Республикасында тұрғын үй саясатын ... ... ... басталған реформалардың алға басуы, ... ... ... жаңа ... мен түсініктерді енгізді. Олардың
қатарында ипотека түсінігі. Елімізде экономика дамуының ... ... ... ... қажетті инструменттерінің бірі – ипотеканы
қайта өмірге әкелуге көмектеседі.
Ипотеканы ынталандыру бойынша шешілетін мәселелердің ... үшін ... үй ... ... ... әлеуметтік рөлді
орындаудан бастап және коммерциялық жобаларды қаржыландыру проблемаларын
аяқтаумен оған үлкен салмақ береді. ... ... ... ... ... ынталандыруымен байланысы маңызды. Олардың
дамуынан ипотеканы ынталандыру қазір де құлдыраудың әр түріне төтеп берудің
танымал әдістерінің ... ... ... және жекелей құрылыстың ... ... ... ... шығуға көмектесетін құрал
ретінде де, еліміздің көптеген азаматтары үшін тұрғын үй ... ... ... де, ... үйді ұзақ ... ипотекалық несиелеудің
қажеттігін арттырады. Ипотекалық несиелеу ... ... үйге ... ... ... отырып, тұрғын үй аясына, тұрғын үй
құрылысына және құрылыс материалдар өндірісіне бюджеттен тыс ... ... Бұл ... жұмысы тақырыбының өзектілігі, Қазақстан
Республикасының халық ... ... ... яғни жеке ... үй ... ... ... әсер ету мүмкіндіктерімен
анықталады. Бұл тұрғындардың жинақтауын ынталандыра отырып, ... әсер ... ... әсіресе зейнеткерлердің өмірлік
деңгейін көтереді. ... ... ... ... үшін ... ... ... отандық экономикаға жарналауға мүмкіндік туады.
Елімізде тұрғын үй нарығы тұрғындардың ... ... ... ... ... механизмдерімен қамтамасыз етілмеген.Егер
бұрынырақ тұрғын үй жағдайларын жақсарту мүмкіндігі мемлекеттік тұрғын үй
алу ғана болса, ... күні бұл ... ... өз ... қаражаттар
жинақтары есебінен тұрғын үйді алу немесе оның ... ... ... шектеулілігі, мемлекеттің көңілін, тұрғындардың жеке
топтарының тұрғын үй мәселесін шешуіне аударды.Тұрғындардың негізгі ... ... және ... ... мүмкіндігінің болмауынан өздерінің
тұрғын үй жағдайларын жақсарта алмады.
Тұрғындар үшін ... ... ... үйді сатып алу үшін
қаражаттарды жинаудың ұзақ ... ... ... табылады.
Ол пәтер алуды маңызды деңгейде қысқартуға көмектеседі, бұдан басқа,
тұрғын үй бөлшектеп ... ... ... үшін бұл ұзақ ... перспективті аясы. Мемлекет немесе қалалық билікті алсақ,
олар тұрғын үй құрылысының сұрақтарын шеше ... ... ... ... ... ... ... экономикасын көтеру
үшін фундамент бола алады және болуы тиіс. Көптеген дамыған елдердің ... ... үй ... ... ... ... мемлекетте сапалы
жаңа қаржы-несие қатынастарының, кепілзат және бағалы ... ... ... ... қаржылық және экономикалық тұрақтылықтың туындауына
көмектеседі.
Ипотекалық несиелеу әлеуметтік және экономикалық мәселелерді шешуге
көмектеседі. Ипотекалық нарық қазіргі таңда ... ... ... бөлігі
ретінде дамуда. Сондықтан осы тақырып бойынша диплом жұмысын таңдадым.
Диплом жұмысының мақсаты – экономиканың ... ... ... ... несиелеу жүйесін құру және жүзеге асыруды теориялық және
әдіснамалық түсіндіру болып табылады. Қойылған ... ... ... ... және келесі міндеттерді қалыптастыруға көмектеседі:
- ипотекалық несиелеу түсінігін ... ... шығу ... ... ... ... нарық экономикасына өту кезеңіндегі рөлі
- ипотекалық несиелеудің шетелдік үлгілерін анықтау;
- Қазақстандағы тұрғын үйді несиелеудің тәртібін ... ... ... ... “Центр Кредит” банктің ипотекалық қызметіне
талдау жасау;
- Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... Қазақстан Республикасында тұрғын үй саясатын дамыту бағдарламасының
түсінігін ашу.
Зерттеу объектісі ретінде Қазақстандық ... ... ... ... ... болып табылады.
Зерттеу пәні ретінде ипотекалық нарық қатысушылардың өзара қарым-
қатынасы болып табылады.
Методологиялық негіздері ... ... ... ... ... ... Л.В., Бисенова М., Бораш Қ., Досымов Б.С., Донцов
С.С., ... З.С., ... М.М., ... ... М.Ж., ... ... М., Салихова А.Р., Сағындықова М.О., Сейтқасымов ... ... ... ... ... үш ... және ... тұрады.
Бірінші бөлімде – ипотекалық несиелеу түсінігін ашып, ипотеканың ... ... ... ... ... өту ... ... ипотекалық несиелеудің шетелдік үлгілерін қарастырдым.
Екінші бөлімде – Қазақстандағы тұрғын үйді несиелеудің ... ... ... ... ... банктің ипотекалық қызметін
бағаладым.
Үшінші бөлімде – ... ... ... нарық
мәселелерін анықтап, тұрғын үй саясатын дамыту бағдарламасын ... ... ... мағынасы – бұл жерде Қазақстан
Республикасындағы ... ... ... ... уақыттан осы күнге
дейінгі құрылу және даму процесі қарастырылған.
Жасалған жұмыстың практикаклық ... – осы ... ... ... маңызы зор және осы ... ... ... ... болашақ кәсіпкерлік қызметте пайдасы мол болады.
I. Ипотекалық несиелеудің экономикалық теорияның негіздері
1.1 Ипотекалық ... ... ... ... ... экономикалық және заңды
қатынастардың кең ауқымын қамтиды. Бұл әр ... ... ... және ... ... негізінде, нарықтық экономикалық
механизмін обьективті ... және ... ... ... ... ... римдік жеке құқықтың бар екенімен
байланысты. Екі мың ... аса ... ... ... ... ... ... Сондықтан ипотека туралы экономикалың заңды
ғылымында, қозғалмайтын мүлікті кепілге алу ... ... ... ... ... табылатын сияқты. Әлемдік тәжірибеде бұл түсінік жалпы
қабылданған, бірақ әлі ... ... ... ... ... және ... критериелері табылмағанға ұқсайды.
Ипотека – басқа категориялардан ажыратуға көмектесетін түр ... ... ... және ... ... әр ... қоғамдық-
экономикалық формацияларды әрекет ететін жалпы экономикалық категория болып
табылады.
Ипотекалық ... ... үй ... жеке ... тартудың
әлемдік тәжірибеде тексерілген сенімді әдістердің бірі болып саналады.
Ипотека ... үй ... ... ... ... және пайдалы
жұмыс аясында – ... ... және ... да ... ... – құрылыс ұйымдарының, сонымен бірге жалпы экономикалық
өсімде – ... ... ... ... үйлестіруге
көмектеседі.
Ипотеканың басты міндеті – қарыз қаражаттарының қайтарымдылығына кепіл
ретінде роль атқаратын ... ... ... ... ... ету механизмін құру. Сондықтан ипотека
экономикалық және ... ... шығу ... бірі болуы
мүмкін. Ипотека құлдырауға ... ... ... ... әсер ... ... дамуы өнеркәсіп ... ... ... әсер етуі мүмкін, сонымен қатар экономиканың нақты
секторының дамуына оң әсер етуі ... ... ... ... ... ... жеткіліксіздігі нәтижесінде өндірістің тоқтап қалу
жағдайы сәйкес. Бұл ресурстарды, өндірістің ... ... ... ... ... ... мен бәсеке қабілеттілікті болуына
әкелетін қозғалмайтын ... ... қою ... ... болады. Мұның
нәтижесінде бүтіндей мемлекеттің эконоикалық әлеуеті көтеріледі.
Екіншіден, ипотекалық несиелеудің дамуы әлеуметтік ... ... оң ... етеді. Ипотекалық несиелеудің ... ... ... ... ... және ұзақ мерзімді ипотекалық несиелер
есебімен тұрғын үй нарығында, тұрғын үй ... ... ... ... ... бар ... тұрғын үймен қамсыздандырудың
тиімді жұмыс жүйесін құру. Бұл жүйені құру тұрғындардың ... ... ... тыс ... ... ... үй ... қажетті қаржы
құралдарын тартуға және ... үй ... ... көмектеседі.
Ипотекалық несиелер арқылы ғана, ... үйді тек ... ... ғана ... ... бірге қарапайым табысы бар азаматтардың ... үй ... ... бар. Өз ... ... ... ... қамтамасыз ету ұлттардың денсаулығын жақсартуға, өмірлік
циклді ұзартуға ... ... ... бәрі ... ... ... ... дамуы жұмыссыздық салдарын ... ... ... территориялық байлануы нәтижесінде қосымша
жергілікті ... ... ... ... сондай-ақ, еңбек ресурстарын
ынталандырады. Ипотекалық несиелеу дамымаған ... ... ... еркі жоқ. ... ипотека жұмыссыздық мәселесін шешуге көмектеседі.
Төртіншіден, ипотека мемлекеттің қызметіне, тұрақтылықтың көтерілуіне
және бактік жүйенің тиімділігіне ... ... ... ... ... қамтамасыз етілмеген банктердің активтері өте қысқа мерзімде
бағасын жоғалтады. Мұны 1998 жылдың екінші жартысында ... ... ... ... ... ... растайды.
Сондықтан нарықтық туындаулар жүргізілетін елдерде ипотека механизміарқылы
қызғалмайтын мүлік құнын енгізу қажет.
Қозғалмайтын мүлік кез-келген мемлекеттің ... ... ... ал ипотекалық капитал нарығы экономиканың барлық аяларына
маңызды әсер етуі ... ... ... ... қозғалмайтын мүлік
артықшылығы, орынның тұрақтылығымен, ... ... оның ... ... және ... ... түсіндіріледі. Қозғалмайтын
мүліктің физикалық сипаттамалары, обьектіні кепіл берушінің иелігінде және
пайдалануында қалдыруға көмектеседі. Ипотекалық ... ... ... мүліктің сақталуын қамтамасыз етеді, банк-кредиторға ... ұзақ ... ... үшін ... ... құруға
көмектеседі.
Қазіргі таңда қаржы нарықтық интеграциясының және ... ... ... нарығының қажеттілігін түсіну, қаржыгерлер, банкирлер,
заңнамалық және орындаушылық билік өкілдері, сондай-ақ ипотеканың дамуын
қадағалайтын, оған ... ... ... ... ... ... орын
алады.
Сонда да постсоциалистік ... бар ... ... даму процесі мемлекет тарапынан реттеу механизмдердің жоқтығын
және практикалық міндеттерді шешуде ... ... ... ... ... трансформациялық процестердің талдауы, жүйелік
құлдырауға және ... ... ... ... ... күрделі шығындарға қарамастан, Қазақстан Республикасындағы
нарықтық жүйе тұрақтылықты ... ... ... ... ... ... ... олардың бірі ипотека институты
болып табылатыны сөзсіз.
Ипотеканы зерттеу процесінде оның қызметімен ... ... ... ... ... ... ... категориясының түсінігі;
• қоғамдық экономикалық формацияларда ипотеканың әрекет етуі ... ... ... және ... ... ... ... сипаттайтын жалпы және
ерекшеленетін белгілерінің қамтылуы;
• “ипотека” категориясының сандық және сапалық бағасы;
Ипотека дәстүрлі ... ... ... және ... ... ... ... сондықтан теориялық көзқарас бойынша оны жаңа
келісім-шарт ... ... ... ... ... ... кезде ипотека дәстүрлі ... ... бар ... де, ... ... бар ... ... де
қолданылады. Дамушы елдердегі ипотеканың қалыптасуына және қызметіне
экономикалық, саяси, ... және ... ... әсер ... ... ... ... факторлар: саяси және экономикалық
тұрақсыздық; инфляциялық процестер; мемлекеттік бюджет дефициты; шаруашылық
процестердің ... ... ... ... ... базаның жоқтығы; ипотекалық несиелеу сұрақтары бойынша
тұрғындардың жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... формалардың,
құрылдырдың және әдістердің әр түрлілігін есептей отырып, барлық заңнамалық
жүйеде негізгі орынды меншік құқығы және оның кепілінің әдістері ... ... ... ... ... ... қолданылады. Сондықтан көптеген
зерттеушілер ипотеканы, заңды қатынастарды, әсіресе, ипотекалық несиені алу
мақсатымен ақша ... ... ... ететін кепіл түрлілігін
сипаттайтын категория ретінде қарастырады.
Этимологиялық термин “ипотека” қозғалмайтын мүлік кепілін білдіреді
және 3 құқықтық ... ... үшін әр ... елдер заңнамаларында
қолданылады:
1. Арнайы несие – ипотека және ипотекалық қарыз алу ... ... ... ... таза ... ... ... қамсыздандырылған міндеттеме бойынша
кепіл ұстаушының құқығын растайтын қарыз куәлігінің басқа да
аттары бар).
3. Ипотекалық несие (қарыз ... ... ... кепілге
қоя отырып, несиелік мекемелермен қарыз алушыларға ... ... ... ...... өнім
алу мақсатында қоғамның құн қозғалысының механизмдерін ... ... ... ... жақсы қызмет етуі, әлеуметтік-экономикалық
мақсатқажету үшін ... ... ... ... ... тартумен байланысты. Ипотека механизмі, қоғам көзқарасына сай
қозғалмайтын мүлікті тиімді қайта бөлуге көмектеседі.
Ипотекалық несие сенімді негізде ... ... ... үй ... ... ... қанағаттандыратын қаржыландырудың
мемлекеттік көздерін алмастыруда үлкен роль ... Оның ... ... ... ... ... ... жағдайында және
инфляцияның жоғары қарқыныда ... ... ... ... ... қатынасының зерттеуі негізіне екі органикалық байланысты, бірақ
өзінше қатысты жақтар жатқызылуы ... ... ... және ... ... ... әр ... теріс нәтижелерге әкеліп соғуы
мүмкін.
Ипотека институтын белсенді қолдану нарықтық қатынастарға ... ... ... ... ... ол ... өндірісінің өсіміне,
отандық тауарларды шығаруды көбейтуге және теңге мен бағаның тұрақтылығына
ықпал ... ... ... кең ... үшін ... факторларды
қарастыру қажет:
1. Өндірістік қатынастар жүйесі – жалпы негіз, оның ... ... ... ... ... және ... ... тауар-
ақша қатынастары болып табылады.
2. Ипотека кез-келген экономикалық дамыған елдің ... ... ... ... ол ... ... нарықтық принциптерін
ұстанады.
3. Өндірістік ... ... ... нақты, яғни өндірістік
капиталдың атқарылуы.
4. Шаруашылық субьектілердің ... ... ... ... ... ... ... революциясының дайындау
кезеңімен, өндірістік күштердің дамуында сапалы жаңа ... ... ... қызметті кеңейту және күрделендірумен байланысты несиелік
ресурстардың қосымша ... ... ... байланысты. Ұзақ кезең
уақыты бойына нақты капитал, ... ... ... Ақша қарызын ала
отырып, қарыз алушы кредиторға оның қайтарымдылығын қамсыздандыру ретінде
өзінің ... ... оған ... ... ... ... ... берген
қарызы үшін пайыз немесе дивиденд ... ... ... алу ... ие
болады. Ипотека тауар-ақша қатынасына негізделгендіктен, оның атқарылуының
негізгі принципі ретінде эквиваленттікті айтуға болады.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... бәсеке қабілеттілігі және табыс өсімінің негізгі
принципі болып ... ... ... ... жақсарту
қамтамасыз ету кепілі және атқарылуын қолдау мен нарықтық ... ... ... ... нарықтық барлық шаруашылық субьектілері
арасында алмастыруды ... Бұл ... ... ... ... мазмұнын талдауға көмектеседі. Қайтарымдылық
принципінің әрекет етуі, пайыздарды төлеумен қайтарымдылық шартында ... үшін ... ... ... ... ... ... барысында
кредитор мен қарыз алушы арасындағы пайда болатын қатынастарда көрініс
табады.
Ипотекалық несиелеу – ... ... алу ... ... ... ... негізгі категориясы – кепіл. ... ... ... ... ... ... міндеттемелердің
орындалмауы жағдайында бірінші кезекте ... ... ... өткізу
есебінен қанағаттану құқығын алады. Әдетте, кепіл ... ... ... ... ... ...... алу үшін мақсат, ал
кепіл ...... ... ... қамсыздандыратын
қозғалмайтын мүлік.
Экономикалық жүйенің элементі ретінде ипотеканы қарастыру барысында 3
жақты сипатты қарауға ... ... ... ... ... ... үшін қажетті қаржылық
ресурстарды тарту инструментінің ролін атқарады.
2. Ипотека обьектілерге мүліктік құқықты өткізуді қамтамасыз ете алады.
3. Ипотека көмегімен ... ... ... ... ... ... қатынаста ипотека – қозғалмайтын мүлік обьектілеріне
мүліктік құқық ... ... ... экономикалық мәні келесі функцияларды өткізуденқұралады:
- материалдық өндірісті қолдау және дамыту үшін ... ... құру және ... механизмі;
- мүлікті қайта бөлу және ... ... ... ... ... және ... ... қағаздар, сонымен қатар ипотекалық
несиелеудің екінші нарықтық институттары негізінде көп ... ... ... құру.
Ипотекалық несиенің ерекшеліктері:
1. Кепілмен міндетті түрде қамтамасыз ету. Кепіл ретінде сатып алынатын
қозғалмайтын ... ... ... Қарыз алушы және оның ... ... ... ... барлығы ипотекаға берілетін тұрғын үй
ғимаратын босатуға нотариалдық келісім береді. Ипотекаға ... үй ... ... ... ... және ... ... салынбау керек.
2. Несие беру мерзімінің ұзақтығы. Ұзақ мерзімді ипотекалық тұрғын үй
несиесі 5 жылдан ... ... ... 20-25 жыл) ... Ұзақ
мерзімде өтелуіне байланысты қарыз алушының ай сайынғы төлем мөлшері
азаяды.
3. Ипотекалық несиелеудің мақсатты сипаты.
4. Ипотекалық несие төмен тәуекелді ... ... деп ... ... ... ... етіледі:
- несие сомасы, әдетте, сатылып алынатын тұрғын үйді нарықтық құнынан
60-70%-дан астам болмайды;
- несие бойынша ай сайынғы төлем ... ... ... жиынтық
табысынан 30%-дан аспауы керек;
- кредитор несие өтей алу бағасының ... ... ... ... ... ... ... бекітілген ақпаратпен
жетекшілік етеді.
Берілген стандарттар мен талаптар кредитор мен ... ... ... ... ... ... ... және қызмет көрсету
процедураларына нақты стандарттар мен ... ... ... ... ... сенімді атқаруға және осы секторға жеке
инвесторлардың қаражаттарын, оның ... ... ... ... ... облигациялар арқылы тартуға мүмкіндік береді.
Отандық және шет ел заңнамасының заңды нормаларын талдау ... ... ... ... ... ... – бұл мүліктің кепілмен шектелуі туралы жеңіл
қолжетімді талап. Бұл ... ... ... сәйкес тіркеу
жолымен қамтамасыз етіледі.
2. Меншік құқығының шектелуі шартында мүлікті қарыз алушының ... ... ... ... ... мөлшерін анықтау.
4. Кепілге қойылған мүлік арқылы қосымша ипотекалық қарыздарды алу.
5. Сақтандыру есебімен қарыз ұсыну.
6. Қозғалмайтын мүлікті жоғалту немесе мерзімінде ... ... ... ... ... ... мағынада ипотека – жермен, сәйкес жер учаскесімен немесе
оны пайдалану ... ... ... құрылыс, ғимараттар кепілі.
Экономикалық мағынада ипотека – банкте немесе басқа қаржылық ұйымда ... ... ... ... ... әр түрлілігі. Кез-келген
азаматтың мүлікке өзінің меншік құқығын, сонымен қатар, қозғалмайтын ... ... ... нақты нарықтық баға түрінде мүлікті иелену және
пайдалану құқығын қарастыру мүмкіндігі бар.
“Ипотека” категориясының келесі авторлық анықтамалары ... – бұл, ... ... мониторинг аясына енгізілетін,
ұзақ мерзімді қарызды алу және ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық субьектілер арасында пайда болатын
экономикалық-құқықтық ... ... ... ... сипаттамада басқа зерттеушілермен көзделмеген сәттер белгіленген:
- ипотека қоғамдық ұдайы өндірістің құрамдас бөлігі ... ... ... ретінде, экономиканы құлдыраудан шығаратын
механизмдердің бірі ретінде қарастырылады;
- мемлекет ролі есептелген .
Заңды категориялар ұқсас экономикалық категорияларға негізделуі керек.
Ипотеканың экономикалық ... ... ... ... ... шығу ... ... жүйесіне қатысу, несиелеу мөлшерлемесінің ақырындап
төмендеуі және оның ... ... үшін ... ... ... үй ... ... механизімін классикалық ипотекалық жүйеге
жақындата түсуде.Ипотека дамыған капитализм ... ... ... сөз ... Ол ... IV ... ежелгі Грецияда пайда болып,
дамыған. Сол кезде бірінші қарызға беруші өзінің қарызын ... ... ... ... жер ... алған. Қарыз алушының жер учаскесінің
шекарасында баған орнатылған. Ол бағанда жер учаскесі белгілі бір мерзімге,
белгілі бір сомаға ... ... ... жазылған. Бұл баған «ипотека»
деген ... ... ... ол ... мүлік деген ұғымды білдіреді.
Жер – жеңіл айналыс тауары, ол меншік қарыздардан ... ... ... ... бар ... білдіреді. Ипотека мүліктің басқа
иеге өтуіне кедергі болған. Уақыт өте келе «ипотека» сөзі, ... ... ... ... Римде ипотекалық құқық екі қажетті ... ... ... және ... ... да ... ... кепіл бермеген. Римдіктер ипотеканың заңды алаңын кеңейтті.
Оны қарыз алушының барлық ... ... ... Бір ... ... ... ... шегерді, екінші жағынан кейбір тұлғаларға
римдік заң ... ... ... ... ... Бұл заңдық
ипотека құпиялы немесе жариясыз болды.
Ақырындап ипотека орта ғасырлық еуропалық заңнамаға кіруде. Германияда
ол XIV ... ... ... ... ... үшін жеке жауапкершілік принципі
болған). Францияда XVI ғ. аяғынан бастап жариясыз ... ... ... XVIII ғ. алғашқы рет Германияда пайда болған. Бірінші
ипотекалық банк Силезияда 1770 жылы қаланған. Бұл ірі шаруа ... ... ... ... банк ... XIX ғ. басынан бастап
ипотекалық банк ... ұсақ ... ... одан ... крестьяндық
шаруашылықтарға таратылған.
Америка Құрама Штаттарында (АҚШ) 1916 жылы 12 ... ... ... ... ала ... ұзақ мерзімді қарыздарды беру үшін
федералдық жер банктері құрылды. Францияда ірі жер ... ... ... де
Франс») және оның филиалы – Кәсіпкерлер бөлімі («Котуар дез ... ... және ... ... ... үй және ... қарыздар ұсынады. Ипотекалық операциялар орта және ұзақ мерзімді
ипотекалық ... ... ...... ірі ... мен жер иелеріне тұрғын үй және ... ... 3 ... 20 ... ... ... ... несиелік институттардың дәстүрлі түрі болып
табылады. Негізінен олар қозғалмайтын мүлікпен ... ... ... ... және ... ұзақ ... бағалы
қағаздарына инвестициялаумен айналысады.
Пруссияда аяқталған ипотекалық жүйе 1783 және 1871 ... ... ал ... – 1843 жылғы жарғымен және 1863 жылғы кодекспен
енгізілген. Еуропалық елдер заңнамасында ипотека екі ... ... тек қана ... ... ғана ... ... кепілге
алынған мүліктің сатылуы кредитордың өзімен ... ... ... ... үшін ... өзінің иелігіне қарызгердің мүлкін
қабылдамай және кредиторлардың бәсекелестігінен қорықпай «қарыз ... ... ең ... ... болып табылады.
Орта ғасырлық кодекстер «енгізілген ипотека өзінің табиғаты бойынша
бөлінбейді, ол қанағаттану алу ... ... ... ... ... қозғалмайтын мүлікке иелерінің ауысуына қарамастан кеңінен
таралды. Римдік құқық бойынша ипотека талаптарға және оның ... ... ... және ... алу ... ... ... отырып кеңінен таралды. Бірқатар елдердің
ипотекалық заңнамалары бойынша XVIII-XIX ғасырларды талаптың ... ... ... оның мөлшерімен, сомаға өскен пайыздармен анықталды.
Қазіргі кезде ипотека АҚШ-та, Канадада, Англияда, Францияда, Швецияда
жоғары деңгейде дамыған. ... ... ... айналыс жүздеген
миллиард доллармен есептеледі.
Нарықтық қатынастары дамыған елдерде ... әр ... ... ... ... ... ипотекалық қарыздың кепілін қамтамасыз ету
әдісіне, ипотекалық облигациялар нарықтық сипатына, несиелеу субъектісіне
байланысты әр ... ... ... ... ... объектілері: жер
учаскелерін иелену, жер учаскелерін игеру, тұрғын үй ... ... ... ... несиелер және басқа да несиелер.
Ипотекалық облигация нарығы: бірінші ... ... ... ... ... ... мердігердің несиеленуі. Несиелеудің
объектісіне байланысты ипотекалық несиелерді қарыздарға бөлуге болады: жер
учаскелерін алу ... ... үй ... жер ... ... ұзақ ... қарамастан Еуропада ипотекалық несиелеу
жүйесі тарихының есебі оның қазіргі түрін бүгінгі күнге дейін әрекет ... ... ... ... ... ... рұқсат беретін 1852
жылдан бастап принц Луи Наполеонның жарғысымен (Decret sur les societes ... foncier) ... ... Бұл жарғының мақсаты, Париж бен
провинциялар арасындағы қаржыландырудағы сәйкессіздікті жою, ... ... ... несиені дамыту. Ұзақ мерзімді ипотекалық несиелеу жүйесінің
бастаушысы деп ... ... ... ... ... ... ... құру ынталандырылды. Credit Foncier de
France деп аталатын Француздық жүйе ... ... ... ... Еуропаның көп елдерінде принциптік өзгертулерсіз қабылданды.
Берілген үлгіге қатысты, 1852 ... ... ... ... ... ... банк ... ұшырамаған.
Берілген үлгіге сәйкес ипотекалық банк бірінші кезекте, төмен құн
бойынша қозғалмайтын ... ... ... ... алушылардың
сұраныстарын және өтімді, жоғары өтімді бағалы қағаздарға ... ... ... делдал рөлін атқарады. Ол үшін ... ... ... ... кепілге ала отырып, нақты
стандартқа сәйкес қарыз ұсыну. ... – жеке ... ... ... ... ... тұтыну қарыздары және заңды
тұлғаларға қозғалмайтын мүлікпен байланысты ... да ... ... ... ... жүзеге асыру үшін
муниципалдық органдарға берілетін коммерциялық ... одан ... ... ... ... ... ... пұлдарына бірігеді. Ең соңғы адым, кепілзат пұлымен және
оларды ... ... ... ... ... эмиссиясы болып табылады. Қосымша, эмиссия кепілзат
пұлынан басқа толығымен ипотекалық банктің – эмитент ... ... ... бос қаражаттарын орналастыру үшін
сенімді инструмент алады, ипотекалық банк ... ... ... ... ... ... бойынша икемді шарттармен
пайдаланады. Берілген несиелер бойынша ... ... ... ұзақ ... міндеттемелердің сатылуына қарамастан
ипотекалық банкте қалады.
Берілген жүйенің тұрақты атқарылуы үшін көп шектеулер бар, олар ... ... ... ... ... капиталдың ең реттелген
қосымша аяларының бірі болып табылады.
Сонымен қаттар ипотекалық банктерге тәуекелдің ... ... ... ... ... көп ... тыйым салынады,
бірақ оларға ғана ... ... ... ... ... ... кепілдемелері бойынша олардың сақтандыру қорғанысының және
сақтандыру ұйымының қамсыздандыру деңгейіне байланысты жіктеледі. АҚШ-та
кепілзат ... ... ... ... тұрғын үй
әкімшілігімен, Соғыс ардагерлерінің ісі бойынша ... ... ... ... ... ... ... бірінші және екінші
нарықтың ипотекалық беттері болып бөлінеді.
Несиелеу ... ... ... үй ... ... ... болашақ иесіне ұсынылатын несиелерге және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген
ипотекалық облигациялар шығарылады және бос қаражаттары барлардың барлығына
сатылады, ал бұл зейнетақы ... ... ... және ... ... ... ... нарығының көлемі американдық
корпорациялардың ... ... ... ... 1930 ... ... американдықтарды өздерінің меншік үйлерін сатып алу үшін қарыз алуға
ынталандыратын заңнама дамыды. Англиядағы өзара ... ... ... ... ... салымдарын жинау және тұрғын үй алуға
несиелер ... үшін ... ... ... ... ... ... қарыз
алушыларға кепілзат бойынша пайыздар сомасына салық салынатын табысты
қысқарту ұсынылды және ... ... ... Бұл ... ... төмендеуіне көмектесті.
АҚШ-та ипотеканы Үкімет тапсырысы бойынша қарайтын ұйымдар бар:
1. «Джинни Мэй» - ... ... ... ... ... Мак» - ... үйді ... несиелеудің федералды
корпорациясы;
3. «Фенни Мэй» - федералды ұлттық ... ... ... кредиторларға кепілдер береді, бұл ипотекалық несие және %-
дар аз қаражаттары бар қарыз алушылар есебінен ... ... Мэй» ... ... ... ... мысалы, өзінің несие төлеу
қабілеттілігі бойынша АҚШ қазыналық қағаздарының деңгейіне дейін ... ... ... барысында корпорация акциялары биржада түседі, ... ...... ... ... ... ... АҚШ
Үкіметі олар бойынша тұрақты табысты кепілдейді және 20-30 ... ... өз ... ... ... ... ... қалыптасуы бойынша қаржылық
механизмдер пайда болады. Сондай механизмдердің бірі ... ... оның ... кейінгі кездері бірқатар макроэкономикалық
себептермен байланысты:
- нарықтық туындылардың тереңдеуі және ... ... ... ... ... дамуы және қалыптасуы;
- қаржылық ұйымдардың, әсіресе, банктердің ... ... ... ... ... тұрғындардың ақша қаражаттарын ... және ... ... ... қозғалмайтын мүлік, әсіресе, тұрғын үй өтімділігінің жоғары деңгейі;
- көптеген отбасы үшін тұрғын үй ... ... ... белгілі бір бөлігінің табыс деңгейінің көтерілуі және
т.б..
Кеңес дәуіріндегі тұрғын үйді қаржыландыру жүйесі ... үй ... ... келді және мемлекеттік тұрғын үйлер құрылысын қаржыландыру
үшін бюджет ... ... бөлу орын ... Нәтижесінде өзінің
тұрғын үй жағдайын жақсартуды қалайтын, не тұрғын үй алу ... ... үй ... ... ... ... ... құлдырауы және
тұрғын үй саласында нарықтық қатынастардың ... алуы ... ... ... алып ... Бұл ... ... қадамдары 1993 ж.
“Жаңа тұрғын үй саясаты мемлекеттік ... және оның іске ... ... ҚР Президентінің Жарлығымен жүзеге асты. ... ... үй ... саласында мынадай стратегиялық қадамдарын
қарастырды: тұрғын үй саласына қатысты ... ... ... мен ... ... ... үй құрылысын және тұрғын үй-
коммуналдық ... ... ... ... тұрғын үй құрылысы құнын төмендету және оны халыққа
арнап арзандату шараларын жасау; ... үй ... ... және бұл ... көптеген азаматтар мен заңды тұлғалардың
қатысуын мақсатында жеңілдік ... ... және ... ... ... ... ... кеңейту шараларын жүзеге асыру; ... ... ... ... үй құрылысына арналағн ... бөлу және ... ... ... ... инженерлік
және көлік инфрақұрылымының тұрғын үй құрылыстарын ... ... үй ... жүзеге асыруы үшін тиімді ұйымдық құрылымдар құру;
тұрғын үй және ... ... ... ... дамыту.
Бұл құжат мемлекеттің тұрғын үй мәселесін шешуде ... ... осы ... ... ... ... көрсетілген шаралардың
маңызды бөлігі орындалмаған десе ... ... ... ... күні ... секторын және оны қаржыландыру жүйесін әрі қарай реформалау барысында
нақты мүмкіндіктерді талдау үшін өте маңызды.
Тұрғын үй ... ... ... ... құлдырауы
көптеген мердігерлік ұйымдардың экономикалық жағдайына теріс ықпал ... ... үй ... ... ... саны ... Шын
мәнісінде мұндай жағдайда тұрғын үй құрылысына бюджеттен тыс ... ... ... жаңа ... ... ... ... Ондай механизм ретінде тұрғын үй ипотекалық несиелеу ... ... және оның ... ... саласындағы дағдарысты
тоқтатып, жұмыс бастылық көрсеткішін жақсартуға және бірқатар ... үй ... ... ... ... үйді ... несиелеу жүйесі бұл тұрғын үй құрылысының дамуын
қамтамасыз ететін тұрғын үйді несиелеу прцессін ... ... ... ... үйді ... ... жүйесі 3 басты қызмет атқарады:
1. Тұрғын үй несиелерін ... ... ... ... ... үй несиелерін беру және оларға қызмет көрсету.Инвестордың
қызметін атқару.
3. Тұрғын үйді ... ... ... өзге ... сияқты, өзіне тән ішкі құрылымдық элементтері болады.
Тұрғын үйді ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үйді ипотекалық несиелеу түрлері; тұрғын
үйді ипотекалық несиелеу ... ... үйді ... ... ... үйді ипотекалық несиелеу принциптері; тұрғын үйді
ипотекалық несиелеу ... ... үйді ... ... ... ... несиелеу технологиясы.
Тұрғын үй ипотекалық несиелеу жүйесінің негізгі элементіне ... ... ... ... ... болады:
қарыз алушылар;
несие берушілер; риелторлық және сақтандыру компаниялары;
инвесторлар; үкімет.
Бұл аталған субъектілер тұрғын үйді ипотекалық несиелеу нарығының
қатысушылары ... ... ... үйді ... ... ... ... мен
қызметтері *
|Субъектілер ... және ... ... алушылар ... ... ... үй ... алу, |
| ... ... несие бойынша ай сайынғы |
| ... ... әзір ... |
|Несие ... ... ... ... төлем қабілетсіздігіне |
|деңгейдегі банктер және өзге де|байланысты ... ... ... ... институттары) |пайданы арттыру. ... ... ... тұлғалар) |Үйді тиімді бағада сату. ... ... ... бір ... ... ... оның|
| ... үйді ... ... сатып, одан |
| ... ... ... ... алу. |
|Жылжымайтын мүлік жөніндегі |Қазақстан Республикасы аумағында жылжымайтын|
|орталық ... ... ... құқығы туралы ақпарат |
| ... ... және ... ... ... ... ... сақтандыру, пайда табу. ... ... ... ... ... заты ... |
| ... тұрғын үйді бағалау және оның |
| ... ... ... ... ... ... несие беру, ипотекалық |
|АҚ ... ... және ... |
|Инвесторлар ... ... ... ... пайда |
| |алу. ... ... ... |Кәмелетке толмаған азаматтардың құқықтары |
| |мен ... ... ... ... ... ... ... және |
| ... ... ... ... ету; банк |
| ... ... қорғау мақсатында |
| ... ... ... ... |
| ... ... және қадағалау жүргізу; |
| ... ... ... тұрғын үй сатып |
| ... ... ... ... Н.С. ... ... үйді ... ... //Хабаршы//
№5(45), 2004ж., 40-43 беттер.
Кестеден көріп отырғанымыздай ... үйді ... ... ... қатысушылар қызмет етеді. Мұндай ... ... үйді ... ... өзіндік ерекшеліктерін сипаттайды.
Отандық тәжірибеде тұрғын үй ипотекалық несиесін ... ... ... ... ... ... ... жатады. Мұндағы
маманданған банкке – ... үй ... ... ал ипотекалық компанияларға
ірі коммерциялық банктеріміздің құрылтайшылығымен ашылып жұмыс жасап ... ... ... ... үйді ипотекалық несиелеу жүйесінің келесі бір элементіне оның
объектілері жатады. Тұрғын үйді ... ... ... ... ... үй құрылысына арналған жер телімшесі; тұрғын үй құрылысы
және қайта құру; тұрғын үйді ... ... үйді ... ... ... тұрғын үй несиесін 3 түрге
бөлуге болады:
Тұрғын үй құрылысына арналған жерді сатып алуға берілетін несиелер.
Тұрғын үй ... және ... ... ... ... үйді сатып алуға берілетін несиелер.
Отандық банктік тәжірибедегі ипотекалық несиелеу ерекшеліктерін сәйкес
аталған соңғы екі ... ... ... ... ... ... болады:
тұрғын үй құрылысына берілген несиеде кепілге басқа өтімді мүліктің болуын
талап етеді және ол қысқа ... ... ... ... ал халықтың
тұрғын үй сатып алуға берілетін несие бойынша ... заты ... сол ... ... өзі ... және мұндай несиенің берілу мерзімі ұзақ мерзімді
құрайды, мысалы 10-15 жыл және одан жоғары.
Сонымен қатар, айта кететін бір ... егер де ... ... ... ... ішінде жеке үйлер несиені қамтамасыз ету заты ... ... ... үйді ... ... ... жатқызуға
болмайды.
Тұрғын үйді ипотекалық несиелеу жүйесінің келесі элементіне ипотекалық
несиенің ... және ... ... ... қатынастарды
ұйымдастыру облысындағы объективті экономикалық заңдардың талаптарын
бейнелейтін ... үй ... ... ... ... Олар: несиенің
мақсаттылығы; несиенің дифференциалдығы; несиенің мерзімділігі; несиенің
қайтарымдылығы; несиенің ақылылығы; несиенің ... ... ең ... ... ... ... өз ... несиенің
қайтарылуына кепілдік болып табылады. Мұндай несиенің қамтамасыз ету көзіне
мыналар жатады:
алғашқы көзі: қарыз алушының тұрақты табысы; қаншалықты ... ... алу, не ... ... ... ... ... көздің болуын қалайды;
екінші реттегі көзі: сатып алынатын тұрғын үй.
Тұрғын үйді ... ... ... ету заты – ... ... заты болғанымен, ол несие берушінің ... ... ... ... ... қалады. Бұл оның басты ерекшелігіне
жатады.
Дамыған елдердің тәжірибесінде “ипотека” ... ... 3 ... ... ... алу үшін жылжымайтын мүлікті кепілге беру (таза
құқықтық қызметі);
Салынған мүлік актісі (борыштық күәліктің басқа да аты ... ... ... ...... ... кепілге алып
берілетін несие.
Мұндағы, тұрғын үй несиесі – ипотекалық несиенің бір түрі. Ипотекалық
несие әрқашан ... ... ... ал ... үй
ипотекалық несиесі тек қана тұрғын үй жылжымайтын мүлігімен қамтамасыз
етіледі. ... ... ... бір ғана ... ету ... ... ... тұрғын үй жатады. Мұндай жағдайда банк пен ... ... ... ... және соның негізінде қарыз алушы –
кепілдік беруші, ал ... ... ... ... несиені және пайызды
қайтаруға байланысты міндеттемесін толық орындағанға ... ... ... ... ... ... (қарыз алушы) өз міндеттемесін
орындамаған жағдайда, ... ... ... ... кепілге қойыған
мүліктің құны есебінен өзінің талабын қанағаттандыруға құқы ... ... ... ... ҚР ... заң күші бар
жарлығына сәйкес жылжымайтын ... ... ...... ... ... бір ... иелігінде, не пайалануында болатын жылжымайтын
мүлік түрі.
Мұндай қамтамасыз ету түрінің өзіндік кемшіліктері бар. Атап айтсақ
қарыз ... ... ... заты ... оны ... ... ... жағдайда тұрғын үйді босату қажеттігі (бұл жерде қарыз ... ... ... соң ... ... ... ... алынбай қалуы); ал
банк үшін: несиені беруден бұрын кепілге алатын ... ... ... ... ... ... қажеттігі; жылжымайтын мүліктің
өтімділігінің төмен болуы; ұзақ мерзімді несиелеу ... ... ... құнының төмендеу қаупінің болуы.
Жалпы тұрғын үй ипотекалық несиесін қамтамасыз етуде, ... ... ... өзге де ... кепіл-хат, кепілдеме және сақтандыру
міндеттемелері де пайдаланылуы мүмкін.
3. Ипотекалық несиелеудің шетелдік үлгілері
Ипотекалық несиелеудің Американдық үлгісі
Ипотекалық ... ... ... мен ұйымдастырылуына әр
елдегі жағдайлар мен ... ... ... ... ... ... несиелеудің дамуына әсер ететін саяси факторлар: қоғамдық
жүйенің жалпы ... ... ... бар немесе жоқ болуы,
басқа мемлекеттің әскери немесе экономикалық экспансиясы, экспроприоциондық
шаралардың мүмкіндігі.
Осының барысындағы саяси жағдайдың тұрақсыздығы ... ... әсер ... ... ипотеканың жетісті дамуына, мемлекеттік
саясатқа мүмкін болатын протекционизм шараларының бүтіндей жүйесін ... ... ... ... ... ... протекционизм шараларын
ұсыну:
• мақсатты несиелік ресурстар;
• екінші нарық үшін бағалы ... ... іске ... ... мен ... ... мемлекеттік
кепілдемелер;
• тұрғын үй құрылысына немесе бизнестің дамуына ипотекалық несие
алатын нақты азаматтардың мекен-жайлық ... көп ... ... ... ... ... ... жағдайымен
анықталады. Осының барысында ипотеканың ... ... ... ... ... ... мүлік объектілерін қорғау қабілеті әсер
етеді.
Осы факторлардың тобына қозғалмайтын мүлік тіркеуінің, сонымен бірге
кепіл тіркеуінің нақты жүйесінің, бар ... жоқ ... ... ... ... ... ... ипотекалық операциялардың олардың
қатысушыларымен іске асырылуының ... мен ... ... ... ... ... ... бөлу барысында ғана мүмкін.
Ипотекалық несиелеудің дамуына әсер ететін экономикалық факторларға
мыналар жатады: елдегі қаржы-несие ... мен ... ... ... дамуы, валюта қатаңдығы және инфляция деңгейі, қозғалмайтын мүлік
нарығының жалпы масштабын және ... ... ... ... осы ... ... маңызға ие, бұл – ипотекамен
байланысты барлық ... ... ... ... ... ... Осы ... ипотеканың қалыпты дамуы үшін ... ... ... қарыз алушылардың өмірін және берілетін
несиелерді, ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың өтімділігі мен табыстылығын сақтандыру қажет.
Тарихи жағдайлар мен ... ... ... ... ... белгілі бір мөлшерде әсер ете алады. Осы бойынша негізгі рөлді
қаражаттарды жинау дәстүрі, ... ... ... ... ... атқарады. Ипотека дамуының нақты формасына экономикалық ойдың
дамуы мен ... ... ... ... ... Жоғарыда қарастырылған
барлық факторлардың көп түрлілігі ... ... ... ұйымының
ондаған түрлерін және варианттарын құру үшін негіз болды.
Осының барысында ипотекалық несиелеу ұйымының әр түрлі сызбалары мен
варианттары бір ... ... Тағы да, ... ... жиі ... ... ... бар болып есептелмейді. Сан ... ... ... ... ... ... ұйымы жүйеінің әр
түрлі үлгілерінің тууына алып келеді.
Ипотекалық несиелеудің қарапайым ... ... ... деп атауға болады. Бұл үлгі негізінен кепілзаттың бірінші нарығы
шеңберінде жүзеге асады. Осы үлгі ... ... ... ... ... қарыздар бойынша, оларды сырттан тартылатын қаржылық
ресурстар бөлігін қамтамасыз ету ретінде әрі қарай кепілзатты ... Осы үлгі ... ... ... - ... әрекет
ететін тұлғалардың минималды саны бойынша өткізіледі. Қарапайым үлгі арнайы
ипотекалық банктерде, сонымен ... ... ... бөлімдерін қамтитын
әмбебап банктерде қолданылады.
Бұл үлгінің бастапқы принциптік сипатына ... ... ... ... клиенттердің жалпы өтініші банктің меншікті және
сырттан тартылған қаражаттары; ... ... ... ... ... және т.с.с. есебінен қамтамасыз етіледі.
Қарапайым ашық үлгінің екінші бір ... ... ... ... ... ... ... елдегі несие-қаржы нарығындағы
жалпы жағдайға тікелей тәуелді болып табылады. Бұл тәуелділік банктердің
ипотекалық несиелеуге байланысты олардың ... және ... ... етеді.
Бұл үлгі негізінде ипотекалық несиелеуді ұйымдастыру, әсірісе қаржы
нарығы мен ... ... ... ... ... ... ... іс жүзінде кеңінен таралған.
Қарастырылған үлгіден белгілі бір айырмашылығы бар «кеңейтілген-ашық»
үлгі деп аталатын үлгіні қарастырайық. Кеңейтілген-ашық ... ... ... ... және оның екінші нарықта айналыста ... ... ... бөлшектеп бақылау барысында ипотекалық нарықтың
кеңейтілген инфрақұрылымын құру жағдайында ғана ... ... үлгі ... ... ... ... ... ететін
бағалы қағаздардың көбісі алдын-ала хабарланған табыс пен өтеу мерзімін
қамтитын болғандықтан тұрақты болып табылады. ... бұл ... ... шегі бар. Осы ... ... ... ... нарығының жалпы
жағдайының әсер ету қаупі де бар. Сол үшін осындай үлгілерді кең қолдану,
экономикасы өте тұрақты ... ғана іске ... ... ... бұл үлгінің
дамуы АҚШ-та байқалады. Осы себеп бойынша кеңейтілен-ашық үлгіні ... ... ... деп те ... Бұл үлгі 1 – ... 1. ... несиелеудің Американдық үлгісі*
P1
Несие үшін төленетін
p 3
3 ... (7-9 % ... ... ... ... ... %)
0 15-30 ... ... ... үйді ... алу бағасы
p1 ―несиені есепке алғандағы тұрғын үйдің нақты құндылығ
Абцисса осінде― баға, ордината осінде ―жылдар.
* Мақыш С.Б. “Ипотекалық несиелеудің үлгілері” ... ... және ... Алматы: ИздатМаркет, 2004 ж., 84-90 беттер.
Американдық үлгінің принципі, жылдық табысының нақты деңгейі бар ... ... ... ... үй ... Ол адам ... үй ... белгілі бір
бөлігін қолма-қол ақшамен төлеп, қалған соманы – ипотекалық ... ... ... ... олар ... ... ... немесе
клиенттің иелігіндегі қозғалмайтын мүлікті кепілге ала отырып беріледі. Бұл
несиенің қайтарымдылығы қарыз ... ... ... және таңдалған
ипотека типіне байланысты әдетте 15-30 жыл барысында жүзеге асырылады.
Ипотекалық банктер, компаниялар ... таза ... ... ... ... ... және жедел қарыз есебінен
қаржыландырылады. Олар несиелерді береді және қызмет ... Одан ... ... ... ... кепілзат портфелін, қозғалмайтын
мүлікке кепілзатпен қамсыздандырылған жоғары өтімді бағалы ... және ... ірі ... ... қайта сатады.
Бұл корпорациялар екінші нарықта ірі салымшыларға, мысалы, әр ... ... ... ... және ұсақ ... ... ... портфелінің сатылуынан түскен қаражаттарды ипотекалық банктер
жаңа қарыздар бере отырып, қайта ... ... ... ... және ... ... және ... қызмет көрсетуден түскен
алымдардан қалыптасады. Ипотекалық ... ... ... ... олардың артынан несиелерге қызмет көрсету жауапкершілігі сақталады.
Тұрғын үйді қаржыландыру ұйымы үлгісінің ... ... ... ... ... нарығының болуын түсіндіреді. Ипотекалық
эмиссиондық компаниялардың американдық үлгісі, ұзақ ... ... ... ... ... ... ... банктерді
тартады.
Осы сияқты үлгі бағалы ипотекалық қағаздардың екінші нарығын реттейтін
және бағыттайтын, әрі ... ... ... ... ... әрі банктер шығаратын бағалы ипотекалық қағаздар бойынша ... ... ... ... ... Мэй», «Фредди Мак» ... ... ... қаржылық институттар АҚШ-та жоғары дамыған деңгейге
ие.
Таза Үкіметтік ұйым ретінде 1936 жылы құрылған ... Мэй» 1968 ... және ... ... ... ... ... Мэй» корпорациясына өтті. Жекешелендіруге және сәйкес ... ... ... ... ... оның ... АҚШ ... ал оның жетекшілігі АҚШ Үкіметімен белгіленеді. Осы сияқты
үлгінің дамуы ... үшін ... банк ... кез ... әдістері кедергі емес. Бұл нарықты ұйымдастыру үлгісі инвесторлардың,
басқа да ... ... ... ... және ... ... ... қорғаудың қосымша шараларын енгізеді.
Несиелерді сатып алу немесе ипотекалық банктерден бағалы қағаздар
бойынша кепілдемелерді ... ... ... және тек қана ... ... ... ғана емес, сонымен бірге қаржылық институттар
жағынан қатаң бақылаудың қажеттігін анықтайтын ... ... ... мен ... стандарттауды талап етеді.
Сонымен ипотекалық несиелеу процесінде мемлекеттің қатысуы есебінен
екі мақсат іске асады: ... ... үй ... ... ... ... екіншіден, несиелік тәуекелдер төмендетіледі, ... ... ... тұрақтылығына қол жетімділік.
Кесте 2-Шетел банктерінің ипотекалық несиелеудің негізгі экономикалық
көрсеткіштері*
|Банктер ... ... ... ... ... |
| | | ... |
|АҚШ-тың ипотекалық |80-90% |15-20 жыл |3-4% ... | | | ... |50-70% |15-20 жыл |8% ... ... | | | ... |Берілгендер жоқ |3-20 жыл ... ... ... | | | ... ... жоқ |15 ... ... ... жоқ|
|ипотекалық банктері | | | ... М.О. ... ... ... ... ипотечного
кредитования в Казахстане: механизм реализации, условия, этапы” ... №6, 2001г., ... және ... ... ... көптүрлілігі, әр
түрлі қаржылық жағдайы бар жеке ... ... ... ... ... Бұл ... қарыз алушылардың жеке
категориялары үшін (жастар, зейнеткерлер, төмен және орта деңгейлі ... ... ... ... қолайлы жағдайларын қамтамасыз етеді.
Қарапайым-ашық және кеңейтілген-ашық үлгілердің ерекшелігі, ипотеканың
таза нарықтық сызбаларын ... ... ... ... және ... ... мен ... негізінен екі кілттік және өзара
байланысты көрсеткіштермен реттеледі: қарыздар бойынша ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың табыстылығымен
анықталатыннесиелік ресурстардың бағасымен, сонымен қатар ... қоса ... ... ... ... ... көрсетілген қызметтерді төлеуге ... ... ... ететін үшінші үлгі – «балансталған автономды».
Бұл үлгінің ерекшеленетін ... оның ... ... ... принципі
болып табылады. Осы принцип бойынша несиелік ресурстардың жиынтық портфелі
капиталдың ашық ... ... ... ол ... ... ... бойынша болашақта қарыз алушылардың жинақтарын тарту есебінен
мақсатты-бағыт қалыптасады. Осы үлгі шеңберінде қарыз алушының ... ... егер ол ... ... ... бос ақша ... жүйеге
бағыттаса ғана пайда болады, жинақ ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда берілген шектеу нақты
қарыз алушы үшін қозғалмайтын мүлікті алу ... ... ... ... ... табылады. Бірақ балансталған автономды үлгіде,
қаржы-несие нарығының жалпы ... ... ... ... да бар. Балансталған ... ... ... ... банк үшін қайда және қандай бағада несиелік ресурстарды табуға
болатыны туралы сұрақ тумайды, тек қана ... ... ... ... ... ... ... Құрылыс жинақ салымдары бойынша табыс
мөлшерлемелері және ... ... үшін ... ... деңгейде орнатылуы мүмкін. Банк мақсатты жинақтарға табысты
төлемеуі мүмкін және мысалға 3% маржаны ... ... ... ... пайызды жариялайды. Жинақтарға табыс 10%-ға ... ... ... ... ... 13%-ға тең ... ... үлгі, қарыз ақшаның нарықтық ауыспалығына ғана емес, осы
бағаның жалпы деңгейіне де ... ... ... автономды
үлгінің бұл сапасы тұрақсыз экономикасы бар елдерде ипотекалық несиелеудің
дамуы үшін ... ... ие. ... үлгінің жағымды жағы – ... ... ... ... ... ... бар.
Қарастырылып жатқан үлгінің практикалық атқарылуының көздері әр елде XIXғ.
Құрыла бастады. Олар революцияға дейінгі кезеңде, ... ... ... ... ... мен ... қызметтері нәтижесінде шықты.
Ипотекалық несиелеудің Немістік үлгісі
Қазіргі кезде берілген үлгіні практикада қолдану ... ... ... ... елді ... «құрылыс жинақ жүйесі» құрылған, ол жинақ
механизмдерін нақты азаматтарды ... ... ... ... ... мен ... үй жағдайын ... ... ... ... ... ... қолдау бойынша
мемлекеттің протекционизм механизмдерімен сәйкестендіреді.
Тұрғын үй алғысы келетін азамат, тұрғын үйді алу ... ... ... жыл ... ... қаржы-несиелік жүйемен өзара әрекет жасасады. Жиі
кездесетін бұл – ... ... ... немесе ата-анасымен тұрытын жас
жұбайлар. Өздерінің мүмкіндіктерінен шыға отырып, арнайы банктерге немесе
жинақ кассаларына (Bausparkasse, ... Hall және т.б. ... ... ... үй ... 45% ... жинақталуына дейін
ақша салады. Одан кейін мемлекеттік дотация ... үй ... ... және ... үй ... жетпеген бөлігі үшін жеңілдік несиесін алуға
құқық ... Бұл ... өтеу ... 10-15 ... ... ... 2 – ... көрсетілген.
Сурет 2. Ипотекалық несиелеудің Немістік үлгісі*
P1
Несие үшін
төленетін пайыз
P 4
(5-9 % 4 жылдық)
Ипотекалық несие
3
(45-50% үйдің
бағасынан)
2
Мемлекеттік дотация
Мақсатты салым ... ... ... 2-10 жыл ... үй ... ... ... ―нарықтан тұрғын үйді сатып алу бағасы
p1 ―несиені есепке алғандағы ... ... ... ... ... баға, ордината осінде ―жылдар.
* Мақыш С.Б. “Ипотекалық несиелеудің үлгілері” //Ақша айналысы және ... ... ... 2004 ж., 84-90 ... ... жинақ жүйесінің негізгі артықшылығы, оның шегінде
пайдаланылатын, несие жүйесі шеңберінде берілетін, банк ... ... ... және ... пайыздық мөлшерлемелердің деңгейі,
автономды ... ... және ... ... ... жағдайына
байланысты емес. Берілген сызбаның басты сипаты оның шектеулігін көрсетеді,
яғни несиенің берілу көзі ретінде құрылыс ... ... ... ... ... ... қаражаттарды қолданылуынан
байқауға болады. Бұл жүйені пайдаланатын банктер мақсатты салымдар ... ... ... ... беру ... ... сектордағы белсенді қызметті жеке құрылысты қаржыландырумен
айналысатын жеке ... ... ... мен ... ... Оларда
әлеуетті қарыз алушылар ипотекалық банкте несие алу үшін ... ... ... іске ... ... ... бұл жүйенің салымшы-
қатысушылары жалпы кассаға жарна қосуға міндетті, одан оларға ... ... ... белгіленген соманы төлейді. Жалпы жинақ сомасына салымшының
жинақ сомасы (жалпы сомадан 40-50%) және қарыз ... ... ... ... алу үшінқажет жалпы сома мен салымшының жинақ сомасы ... ... ... ... ... ... ... болады, ал
қарызды төлегеннен кейін құрылыс жинақ кассасы жағынан ол оның ... ... ... ... ... қарыз беруге құқық
алады. Осы қарыз ... ... ... ... ... ... мерзімі
бойына тұрақты және бәсекелестіктен тыс төмен – 4,5%-дан 8,5%-ға дейін.
Тарифке байланысты қарыздың мерзімі мен ... етуі 6,5 ... 18 ... өзгермелі және оларға капитал нарығындағы жағдай әсер етеді. Құрылыс
жинақ жүйесі ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемелер
қолданылмайды. Салымшыға басында-ақ калькуляцияның нақты негізі ұсынылады.
Жинақ кезеңі 2-10 ... ... ол ... жағдайлармен және
клиенттің мүмкіндіктерімен түсіндіріледі. Жинақ кезеңінде ... ... ... ... және ... беру ... келісім шарттарына
байланысты 2,5%-4,5%-ды құрайтын пайыздық мөлшерлеме есептеледі.
Қарыз келесі жағдайлар бойынша беріледі: салымшыға ... 18 ... ... минималды мерзіміне қол жеткізу, сәйкес жинақтың жалпы
сомасынан 40%-дан 50%-ға ... ... ... ... ... қол
жеткізу және банк иелігіндегі барлық қаражаттарға ... болу ... ... негізделген бөлудің бұл әдісінің шегінде жинақ
қаражаттарының ... ... ... яғни меншік жинақтарынан және
қарыздан тұратын сома. Бөлуден кейін қарыз белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру капитал нарығына байланысты емес;
- қарыз бойынша пайыздық мөлшерлеме басында белгіленеді және ... ... ... ... үшін ... ... жоқ;
- қарыз берушінің төлем мөлшері нақты басында белгіленеді;
- қарыз бойынша төмен пайыздық мөлшерлеме, немістік құрылыс жинақ
жүйесінің ... ... ... және жоғары пайыздар кезеңі
салымшыға қалатынына қатысады;
- жинақ кассалары іске ... ... ... үй секторының
үздіксіз дамуына алып келеді.
Несиелік ресурстардың негізгі көзі ретінде азаматтардың мақсатты
жарналарына немістік құрылыс жинақ жүйесін ... екі ... ... ... ... қарыз алушының ай сайынғы төлемінің көлемін
қысқартатын және құрылыс, ... ... ... алу ... келтіруде қаржыландыру көлемін көбейтетін меншік капиталы;
- пайыздық мөлшерлеменің ауыспалығы нәтижесінде қарыз алушының ... шегі ... ... ... капиталы буфер
ретінде қызмет көрсетеді. Егер ... ... ... ... онда тек ... мүліктің бір бөлігі ғана алынған қарыз
үшін сенімділік кепілдемесі ретінде қызмет ... ... ... жүйесіне мемлекет тарапынан қолдау бар.
Мемлекет тұрғын үй ... сый ... ... ... ... ... ... ынталандыру түрін өзінше таңдау мүмкіндігі бар.
Егер ол сый ұсыну жолымен ынталандыруды ... онда ... үшін ... 300DM ... ... үшін) немесе 1600DM (тұрмыс құрғандар
үшін) ол мемлекеттен қосымша 10% алады. Бұл ... ... ... ... ... ғана ұсынылады.
Бұл сыйақылар табыстың нақты шектері көтерілмеген жағдайда ... ... ... үшін – ... және ... құрғандар үшін –
54мың DM). Бұл жағдайда ... ... ... шығындары
ретінде табыстан өзінің жинағының бөлігін санауға мүмкіндігі бар.
Мемлекет үшін құрылыс жинақ жүйесінің пайдасы:
- мемлекет елдегі тұрғын үй ... шешу ... ... аударуы мүмкін және сндықтан өздерінің көзқарасын
қолдайды;
- мемлекет үшін тұрғын үйге ... ... ... ... ... ... ... шығындарға қатысты жоғары тиімділікті
байқауға болады.
- мемлекет халық шаруашылығының тұрақтылығына жарна қосады;
- ... ... ... ... ... ... ... төлемдерін қосу көмегімен, бір уақытта олардың
салық салуын есептей ... ... және ... үлгілерді қосатын жалпы сипат, олар
екеуі де таза банктік ... ... Олар ... инвестициялау
процесімен тікелей ұйымдық байланыста ... ... ... ... ... үйді сату барысында, құрылыстың аяққы
сатысында ғана ипотека шегінде қалыптасқан азаматтардың ... ... ... сатыларда қарапайым банктердің коммерциялық несиелерді
пайдаланады.
Ипотеканың американдық ... мен ... ... жинақ жүйесінің
жалпы немесе өте ұқсастығы, қозғалмайтын мүлікті ... қоя ... ... процедуралары және осы несиелерді өтеу мен ... ... ... ... Малазиялық үлгісі
Қазіргі уақытта ипотекалық несиелеу жүйесі Европа және ... ... Азия ... ... ... жақсы дамыған.
Малазияның ипотекалық жүйесі “Кагамас” атты ... ... ... ... дами бастады. Оның құрамына Малазия
банкісі (20%), қаржы компаниялары (19,5%), ... ... ... Корпорацияның қаржылық капиталы қазіргі уақытта 40 млн. АҚШ ... Бұл ... ... рөлі – ... ... төменгі
құнымен, ипотекалық несиенің ұзақ мерзімімен және тұрғын үй ... ... ... ... ету болып табылады.
Малазиядағы ипотекалық несиенің процесі екі этапқа бөлінеді: а) тұрғын
үйдің ... ... б) үй ... ... ... процесі. Тұрғын үй
құрылысы үшін тұрғын үй салушыға мерзімі 2-3 жылдар аралығы болатын несие
ұсынады және де ... үй ... ашық ... қоғамға үй салатынын
жариялайды. Құрылыс кезінде аяқталмаған тұрғын үйді ... ала ... ... ... ... толық қаржыландыруды жүзеге асырады. Құрылыс
аяқталғаннан кейін ипотекалық несиенің ... ... ... ... шартына 70% - 80%-ға дейін қаржыландыру маржасы
және 20-25 жыл аралығындағы несиелендірудің орташа ... ... ... ... ... ... ... алушының табысынан ай сайын 1/3 көлемінде
төлену керек және міндетті түрде жылжымайтын мүлікті сақтандыру ... ... ... ... мөлшері 9% құрайды.
Секьюритизацияның процесі несие иесімен қарыз алушыларға ипотекалық
несиелерді беруден басталады. Кейіннен ... ... ... капиталдың өсуінен және ... ... ... ... ... ... шығындарын жабу үшін ұзақ мерзімді бағалы ... ... ... ... ... сатады. Қалыптасқан экономикалық
жағдайда,мемлекеттік ұйымдар құру және үлкен ... ... ... ... ... жүзеге асыратын жоғары капиталды
мемлекеттік емес ұйымдардың ... қиын ... ... Қазақстан
жағдайында ең тиімді болып Малазия ипотекалық ... ... ... ... Осыдан компанияның ЖАҚ формасында құрылып, банктердің
банктердің ипотекалық пұлымен қамтамасыз етілген ... ... ... тұрғын нарығын дамытады. Ал бұл өз кезегінде Американдық және
Европалық ... ... ... ... ... ... ... қаражатынан тұрғын үй
құрылысын қаржыландыруға мүмкіндік береді, бұдан басқа, қаржыландырудың
қосымша көзі ... ... ... ... ... ... бар
болуын түсіндіреді. Осы аумақтағы бай әлемдік тәжірибе, ипотекалық несиелеу
кезінде ... бар, ... олар ... бөлінуі және төмендетілуі
мүмкін екенін көрсетеді. Осымен байланысты кепілзат, тұрғын үй құрылысын
оны ... қоя ... ұзақ ... ... ... әр түрлі
сызбаларын пайдалану идеясын өткізетін инструмент ретінде рөл ... ... ... ... ... үшін ... затын, әр
клиенттің өмірі мен ... ... ... ... ... сақтандыруын жүргізу қажет.
Тұрғын үйді ипотекалық несиелеу ... ... ... ... құрудың мақсаттары:
- орта және одан да төмен табысы бар тұрғындар үшін ... ... ... қол ... көтеру;
- несиелік ұйымдардың тәуекелін төмендету;
- ипотекалық несие нарығының жалпы көлемін ... ... ... және талаптарды енгізгені есебінен несиелік
тәуекелдерді төмендету, оларды ... және ... ... тәуекелдерді сақтандырудың негізгі шарттары:
- сақтандырушымен келісілген, несиелік ұйымның несиелерін ұсыну және
қызмет көрсету;
- несиелік мерзім аяқталғанға дейін сақтандыру ... бұзу ... ... ... ... ... қойылған мүліктің меншік құқығы
сақтандырушыға өтуі;
Сақтандыру құнына әсер ететін негізгі факторлар:
- сақтандыру төлемдердің жиілігі – жыл ... ... ... ... деңгейі – жыл бойына сақтандырылған несиелер бойынша
кеткен шығындардың орташа пайызы, олар ... ... ... ... құны – ... ... сақтандыру барысында
резервтерге талаптармен анықталады;
- андеррайтинг жүргізуге ... ...... ... ... ... ... байланысты
процедуралар.
Кез келген кәсіпкерлік қызмет кез келген аяда өмір мен мүлік
шығындарының тәекелдерімен байланысты, олардың ... мен ... ... емес. Экономикалық қатынастар жүйесі тәуекелдерді тиімді басқаруға
көмектесетін институттар ... ... Шет ... ... ... сақтандыру – тек қана ... ... ... ғана емес, сонымен бірге әлеуметтік қамсыздандыру
аясында кепіл рөлін ... ... ел үшін ... ... ... ... таңдағы тұрғын
үймен қамсыздандыру мәселесі әлі ... ... ... ... ... ... болып табылады. Көп елдерде ... ... ... жинақ жүйесін және ипотекалық ... ... ... ... ... ... жүйесін дамыту үшін келесі ұсыныстар
мен нұсқауларды іске асыру дұрыс болып ... ... ... ... ... ... ... ал немістік
үлгіні –орта және төмен табысы бар тұрғындар үшін ... ... ... жүйесі, мемлекеттің жоғары емес пайызбен және ұзақ
мерзімге ... ... ... үй ... ... ... қажет. Мемлекет тұрғын үйді ... ... ... кепілі болуы қажет.
3. Ипотекалық несиелерді сақтандыру, олар бойынша банк қаражаттарының
қайтарымсыздық тәуекелін төмендету үшін олардың ... ... ... төмендету керек. Ипотекалық несиелерді сақтандыру үшін
мемлекеттік ... ... құру ... ... қарастыру.
4. Қарыз алушы өзінің несиелік міндеттемелерін орындамау жағдайында,
кредитордың мүлікті еріксіз алып ... ... ... ... ... ... мен Қазақстандың ипотекалық компания кепілге
алынған мүлік құнының бағалауын жүргізу.
6. Қор нарығынан ипотекалық несие нарығына капитал бөлігін ... ... ... ... ... бойынша жағдайлар құру. Банктің
несиелік портфелінде ипотекалық несиелердің үлесі жоғары болса, банкке
мемлекеттік бағалы қағаздарды алу ... ... ... рұқсат беру керек. ... ... ... ... осы ... жеткілікті өтімділігі мен
табыстылығын қамтамасыз етуге және де инфляциялық емес ... ... ... көмектеседі.
7. Ипотекалық несиенің белгілі бөлігін өтеу үшін орта және төмен табысты
тұрғындарға субсидиялар қарастыру, ... алу ... ... ... ... ... шаралар жасау және қолдану.Мысалы, ... ... үй ... ... несие ұсынады. Тұрғын үйді бірінші
рет ... 20% ... ... ... ... тұрғын үй жобалары қалалық муниципалитеттермен
іске асырылады. Мұнда муниципалдық тұрғын үйді оның нарықтық ... ... алу ... тууда. Ерекше әдіс Нигерияда әрекет
етеді. Нақты деңгейден төмен емес табысы бар оның ... ... үй ... 2% ... ... ... бұл ... тұрғын үй
несиелері беріледі.
8. Компаниялардың ... үй ... ... ... ... ... салық салудан босату жолымен ... ... ... ... Кез келген ... ... ... көмек көрсету мемлекетке қалады. Ипотекалық ... ... ... көрсететін жеке компаниялармен беріледі.
Ямайкада мемлекеттік бюджеттің 5% бағытталатын ... ... үй ... ... ... тәжірибесі бойынша, қарыз алушылардың несие қабілеттілігін
бағалаудың критерияларын қолдана отырып, Қазақстандағы өмір ... және ... ... даму ерекшеліктерін жан-жақты ескеру
қажет. Израиль мысал бола алады, онда төмен несие қабілеттілігі бар, ... үшін ... ... бар, ... ... қарыз алушыларға
жақын туыстары кепіл ұсына алады. ... жас ... ... бір ... ... ... бір ... өтеу үшін Үкіметтік субсидия
беріледі. Қазақстанда ... ... ... ... ... ұқсас қолдау болатын болса, онда ол ... ... ... ... ... жақсартудың күшті ... ... ... (USAID) ... ... ... ... қатарында ипотекалық несиелеу көлемі жиынтық ішкі ... ... ... ... ал ... қазіргі кезде ол 0,1%-ды ... ... ... ҚР үшін де ... ... ... ішкі ... % түрінде ипотекалық несиелеу*
|Елдер | | ... |65 | ... |57 | ... |53 | ... |27 | ... |26 | ... |25,24,21 |2015 жылы Қазақстан үшін мақсатты топ|
|Италия |8 |2008 жылы ... үшін ... ... |7 | ... |5 | ... |2 |2005 жылы ... үшін ... |
*Бисенова М. “Состояние и перспективы развития ипотечного кредитования
населения в Республике Казахстан” //Аль ... №1, 2001г., ... ішкі ... % ... ипотекалық несиелеу Голландияның
үлесіне 65%,Ұлыбританияға 57%, Германияға 53%, және т.с.с. Қазақстанның
үлесіне 2% ... ... ... ... 2015 жылы ... ... 12 ... долларға дейін болатыны болжамданады, яғни республиканың
болжамды жиынтық ішкі өнімінің ... ... ... ... жиынтық ішкі
өнімнен 25%-ды алады және республикада ипотекалық несие берудің көлемі 2005
жылы 600 млн. ... ... ... ... ... ... несиелеудің талдауы
2.1 Қазақстандағы тұрғын үйді несиелеу (ҚИК)
Ипотекалық кредит беру – тұрғын үй саласына инвестициялар тартудың ... ... ... Дәл осы ... ...... үй ... банктердің – тиімді және пайдалы жұмыс істеу, құрылыс кешенінің -
өндірісті ырғақты жұмыспен жүктеу және халыққа ипотекалық ... ... ... ... экономикалық өсуге ынталы мемлекеттің мүдделерін
үйлестіруге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... 1998
жылдан бастап жүзеге асыруда. Ипотекалық несиелер ... ... ... ... 20%, ... ... мөлшері 40-50%-ға жуықты
құрады, несие 5-10 жылдан аспайтын мерзімге беріледі.
Елдегі ипотекалық несие берудің ... ... ... ... ... азаю ... ... өзгерістерге ұшырады. Мәселен, 2003
жылдан бастап екінші деңгейдегі банктердегі сыйақы мөлшерлемелері ... ... ... ... ... ... ... 15-20%-ға дейін
төмендеді, несие беру мерзімі орта есеппен 10-15 жылды құрады.
Алайда, ипотекалық несие беру жүйесінің ... ... ... ... ... бұл түрі ҚР ... аз ... ғана қолжетімді
болды. Негізгі себептердің бірі халықта сыйақы төлеу мен бастапқы жарна
үшін ... ... ... ... ... ... байланысты
Казақстан Республикасы ипотекалық несие жүйесінің малазиялық моделін
таңдады. Оның негізінде нарықтың екі ... ... - ... ... жатыр. Осының арқасында банктер ипотекаға арналған ... ... ... ... ... ... ете алады. Сонымен қатар
"ұзақ" және ... ... емес % - бен) ... үй ... ... ... Бұл ... I-деңгей - несиелердің өздері, ал ІІ деңгей -
арнайы ипотекалық бағалы қағаздар (облигациялар, салынған ... ... ... ... ... ... ... етілуі жасалады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісімен 2000 ... ... ... "Қазақстан Ипотекалық Компаниясы” (ҚИК) ЖАҚ ... ... ... ... ипотекалык компанияның аналогиясы бойынша).
Ол ... ... ... ... қағаз нарығының құрылуы ... ... ... ... ... 2,5 млрд. теңгені құрайды.
Екінші деңгейдегі банктердің ... ... беру ... ... үшін
ипотекалық несиелер бойынша талап ету құқықтарын сатып алу жолымен екінші
деңгейдегі банктерді қайта қаржыландыру ҚИК ... ... ... Осыған байланысты ипотекалық компания І – деңгейдегі ... ... ... ... ал ІІ – ... ... ... орындайды, яғни ІІ – деңгейдегі банктерден
стандарттық ... ... және осы ... ... ... ... ... иемденіп, олардың қайта
қаржыландыруын жүзеге ... ... ... ... ... екі ... функционалдық механизмі 3 – суреттегі тәртіппен жүзеге асырылады.
11 12 13 1 ... ... ...... ... — тұрғын үй үшін ақша құралдарын тапсыру;
2 — ... үйге ... ... ...... ... ... — мүлік кепілдігі(ипотека);
9 — қарыз алушының өмірін және ... ... ...... жағдайы басталған кезде сақтандыру өлшемін төлеу;
11 — ... ... ... бағасы;
12 — ипотеканы тіркеу және ... ... ... іс ... — қарыз алушы өзінің міндеттерін орындамаған жағдайда кепілге берілген
мүлікке
ІІ – деңгейлі нарық
5 — ипотекалық несие бойынша ... ...... ... үшін ақша құралдары;
7 — ипотекалық облигацияларды орналастыру;
8 —ипотекалық облигациялар үшін ақша құралдары.
Сурет 3. Ипотекалық ... екі ... ... ... ... ... ҚИК ... резервтері мен эмиссияға жұмсалатын шығыстардың деңгейіне
байланысты болатын котталған мөлшерлеме бойынша ... ету ... ... ... ... ... ҚИК-тің котталған мөлшерлемесі азаю
жағына қарай өзгеріске ... ... 2002 жылы баға ... 14%-ды ... ... ... ол 9,6%-ды құрайды. Баға белгілеу
мөлшерлемесі туралы 1-қосымшада көрсетілген.
ҚИК-тің қатысуымен ипотекалық несие беру ... 14 банк ... ... ... түрлерін жүзеге асыратын 3 ұйым жұмыс
істейді. ҚИК-ның бағдарламасы бойынша ипотекалық несиелер беру ... ... ... ... АҚ ... ... банкі, АҚ «Альянс» банкі, АҚ
«Каспий» банкі, АҚ «ТЕХАКАВАNК», АҚ ... АҚ ... ... АҚ ... ... ... АҚ «Казкоммерцбанк», АҚ «Туран
Алем» банкі, АҚ «Данабанк», АҚ «Қазақстан ... » ... ... банкісі, АҚ «АТФ» банкісі, сияқты екінші деңгейдегі банктер
мен АҚ «БТА ... АҚ ... ЖШС ... Ипотека» қаржы
ұйымдары ҚИК-ның серіктестері болып табылады. Бұдан ... ... ... бірқатары тұрғын үй құрылысына ипотекалық ... ... ... ... ... 1 наурыздағы жағдай бойынша ҚИК екінші деңгейдегі банктерден 10
млрд. теңгеден астам ... ... ... ... ... ету
қүқықтарын сатып алды.
Ипотекалық несиелерге кепілдік беру (сақтандыру) жүйесі ... ... мен ... ... сақтандырушы ұйымдар
арасындағы несие бойынша несиелік тәуекелдерді бөлу ... ... ... ... үшін ... жағдайлар жасауға бағытталған
Ипотекалық несиелеу бағдарламасы Алматы жэне Астана қалаларында
ойдағыдай іске ... ... ... ... барысында ҚИК жалпы сомасы 300
млн. теңгеге ипотекалық тұрғын үй несиесі бойынша 230-дан аса ... ... ... ... Несиенің орташа мөлшері 1 млн. теңгені құрайды, осы
бойынша қарыз алушылардың 85% ... ай ... 200-300 ... ... бар. ... ... ... беріледі. Бастапқы жарна сомасы тұрғын
үйдің 15%-ын құрайды. ... ... - 3 ... 10 ... ... Сыйақының
баға кесу мөлшерлемесі жылдық 14%. Бағдарламаның әрбір банк-әріптесі өзінше
өзінің маржа мөлшерін белгілеуге құқығы бар, бірақ ол ... ... ... ... үшін ... тұрақтылықты қамтамасыз ету мақсатында ҚИК-ның
несие бойынша сыйақы ... жыл ... 4,5% - дан асып ... тиісті
емес.
Ипотекалық несие жүйесін ұйымдастыру бойынша 2002 жылы ҚИК- мен екі
банктік емес ұйымдар және II -деңгейлі төрт ... ... ... ... (генеральные) келісімдер жасалған болатын. 2002 жылдың 1 ... ... ... ... 320 млн. ... ... Бұл ... 280 ипотекалық тұрғын үй несиелерін бергендігін білдіреді. 1-
мамырда Қазақстан банктерінің жеке тұлғаларға ... үйді ... ... ... 5,3 ... ... дейін жетті. Халықаралық ... ... ... үй ... ... ... өте ... қолданды.
ҚИК – сы "Центр Кредит" ... ... ... ... аумағында - Алматы және Алматы ... ... ... ... ... ... ... Орал, Өскемен, Шымкент ... ... ... ... Ипотекалық несие жүйесі тұтыну
несиесі нарығында динамикалық және перспективалы сегменті бола бастады.
Бірақ, біздің қоғамымыздағы көп адамдар тұрғын үй ... ... ... ... дайын болды ма? - деген сұрақ туады. 2002 жылдың тамыз
айында Алматы қаласында "КОМКОН - 2 ... ... ... ... халықтан сұрау өткізілген болатын. Ол бойынша халықтың жартысынан
да азын ... ... , 43 % -ы ғана ... ... не екеніне? – жауап
бере алды. Қалған ... тек ... ... ... ... ... Бірінші интервьюден кейін тек 696 адам ішіндегі 300 ... ... ... ... ... ... 5%-і ипотекалық несиені қолданғаны
туралы айтты. Бұлардың ... ... ... ... білдірмеді.
Ал қалған 95%-ы ипотека жайында не білетіні туралы айтты.
Сұрау бойынша, 40%-ға жуық ... ... ... ... ... қарайды (оның ішінде 30-39 жастар
аралығындағылар өте көп). ... ... ... үй ... ... (кесте-4). Сонымен қатар 32%-ға жуық халық ипотеканы
қолдануға дайын екенін білдірді. Бірақ, несие алмаудың ... ... ... табысының тұрақсыздығы жэне халық жұмыстың келешекте болмай қалуының
салдарынан да қорқынышы болды.
Кесте 4. Ипотекалық несиені алмау жөніндегі шешімге әсер ... ... %) ... ақша ... жоқтар |28,3 ... ... ... ... |21,7 ... әрқашанда болатынына сенімі жоқтар |9,6 ... ... алу үшін ... ... толтыру |10,9 ... ... | ... ... ... ... ... |4,4 ... |2,2 ... ... ... ... |13,0 ... мешает развитию ипотечного кредитования". Авторы: "Комкон-
2 ... - ... ... "Навигатор", 14 тамыз
Қорытындылай келсек, сол кездегі сұрау бойынша халық ипотекалық несие
алуға дайын емес болғанын байқаймыз. Оның себебі - ... ... ... аз ... және халықтың көбісінің әлеуметтік жағдайы бірқалыпты
болмады. 2003 жылы ипотекалық несие дамуында дамуында ... ... ... Егер де 2002 ... ... бағалауы бойынша Алматы
қаласында 1 ай ... 205-300 ... ... ... және ... ... алу келісімдерінің жалпы саны 10% - 13% аралығында берілген
болса, онда 2003 жылы ... ... ... тез ... ... байқауға болады. Қазіргі кезде 600-700 келісім ай ... ... ... ... болады (25-30%). 2001 ... ... ... ... 24%-ға ... ... мерзімі 5 жыл
ғана болады, 2002 жылы ... ... ... 16% - 19%-ға ... ал мерзімі 10 жылға дейін ұзартылды, 2003 жылы 12,5% жылдық
мөлшерімен және мерзімі 20 ... ... ... ... ... ... Айта
кететін бір жай, несиенің белгіленген мерзімі мен оны ұзартқаннан кейінгі
мерзімнен өте көп айырмашылығы жоқ. ... 12% ... 20 ... ... ... ... онда ай ... төлем 110 у.е құрайды. Сол ... ... 25 ... ... ... ай ... ... 105 у.е құрайды, 5 у.е
ғана төмен және де мерзімі 5 жылға созылады. 2003 жылы ... ... ... ... ... ... тек ... Астана және
Атырау қалаларында жақсы дамығанын байқауға ... ... бұл ... ... ... баға ... жағымды болуы әсер етеді және
оңай болжам жасауға болады. 2003 жылға ... ... ... бойынша
жағдай күрт өзгеріп, Ақтау, Шымкент, Ақтөбе, ... ... ... ... ... ... ... беру қарқынды жүреді. Ипотекалық
несиелеудің Қазақстанда тез арада дамуы ... ... ... ... үшін үлгі ... 2003 жылдың тамыз айының соңына қарай ... ... ... ... Украина делегациясы келді.
Бұл делегацияда ипотекалық ... ... ... және ... ... ... жылы Қазақтандағы ипотекалық несие нарығы өздігінен ... ... ... үй ... ... ... 14 ... Қазақстан Республикасының бюджетті жоспарлау және
экономика министрі ... ... ... ... ... және қаржы
ұйымдарымен берілетін несиелердің мерзімі 15-20 ... ... ... ... ... 15%-дан 30%-ға дейін, және пайыздық мөлшерлеме 12-13%
болуы керек, ал Тұрғын үй бағдарламасындағы ... ... ... ... ... ... ... салым тұрғын үй құнынан 10% деңгейде
болу керек екенін қарастырды. Сонымен қатар несиелеу мерзімі 20 ... ... ... несиелеудің шарттары жылдан жылға өзгеріп отыратындығын
айтқан болатын.
Кейінгі ... ... ... ... нәтижелер, ипотекалық
несиелеу жүйесіне инвестиция көзі – ... ... ... ... ... ... ... шығару және орналастыру
процесімен ҚИК-тің ипотекалық дамуының бүтіндей динамикасы байланысты, ал
тұрғындар үшін ... ... ... ... орналастыру
құнына байланысты. Ипотекалық облигацияның басқа қаржылық инструменттерден
ерекшелігі, ҚИК-ға жататын ипотекалық несие бойынша ... ету ... ... тікелей қамтамасыз етуі болып табылады, ол облигацияларға
инвестициялау объектісі ретінде жоғары ... ... ... қозғалатын мүлік кепілін тіркеу туралы заңға сәйкес ... ... ... сәйкес, кепіл сапасының сәйкестігін ғана емес,
сонымен бірге облигация бойынша ... құны ... ... ... ... ... ... өкілдер және
тәуелсіз аудитор ... ... рет тек ... ғана ... ТМД-да да ипотекалық
облигацияларды компания 2002 жылы, ... ... ... ... ... ... ... үшін жаңа
альтернативті инструмент пайда болды. Ипотекалық облигация нарығының дамуы
ҚР ҰБ-імен бүтіндей қор нарығының дамуының ... ... және ... ... бірі ... ... ... тәжірибе
көрсеткендей, әсіресе институционалдық инвесторлар (зейнетақы және
инвестициялық қорлар) ... ... ... ... ... ҰБ және ... ипотекалық облигациялардың инвестициялық сипатын
көтеру үшін ҚР-ның заңнамасына өзгертулер енгізу бойынша ... ... ... ... ... ... ... ұшыраған
жағдайда кредиторларға салынған ақшаны қайтару мәселесі туады. Осымен
байланысты, «Банкроттық туралы» Заңға ... ... оған ... ... ... ... ету, ипотекалық облигация
эмитентінің оның банкроты жағдайында ... ... ... және инвесторлар салынған ақшаның ... ... ... ... – осындай артықшылықтарды қамтитын тек бір ғана
қаржылық ... ... ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктер үшін пруденциалдық
номативтер ... ... ... ... ... ... дәрежесі бойынша өлшеу, сонымен қатар оларды мемлекеттік бағалы
қағаздар қатарында өтімділігі жоғары активтер тізіміне қосу.
Отандық ... ... ... ... ... ... ... үшін шаралар құрылды. Олар үшін, ипотекалық
облигацияларға зейнетақы активтерін ... жеке ... ... ... ... 15%-ға ... қарастырылған. Бұдан басқа,
компанияның облигацияларына зейнетақы жинақтарын инвестициялау бойынша
шектеулер ... ... ... - ... және ... ... негізделетін
сыйақы мөлшерлемесінің құрылымы. Сонымен бірге, Қазақстанның қор нарығында
бірінші рет қолданылған сыйақы мөлшерлемесі ... ... ... ... Компания айналыс мерзімі 10 жыл ... ... Бұл ... ... өз ... ... облигациялар үшін «бенчмаркқа» ауыстыруға көмектесті. ҚИК-тің
жүргізген іс-шаралары Қазақстанда ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... облигация
нарығының дамуы жайлы 5- кестеден көруге болады. ... күні ... ... қор нарығында өтімді корпоративтік облигациялар
болып табылады. ... ... ... ... іске ... ... оның ішінде ҰБ-пен біріккен осы аядағы құқық қатынастарын
реттейтін ҚР-ның заңнамасын іске асыру бойынша қызмет те ... ... ... ... бірі – оның ... Корпоративтік
қағаз үшін әр елде жоғары ... – бұл, ... ... ... ... ... ... ипотекалық облигацияларының
өтімділігін тереңдету үшін, оларды ҰБ-пен қайта қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ... ... кепіліне
алынған РЕПО облигацияларына тартымды мөлшерлемелер мен жоғары шектеулер
мүмкіндігі ... ... ... ... 2005 жылдың
1 наурызындағы жағдай бойынша Компания ... ... ... ... олардың алтауы толығымен таратылған. Сондай-ақ 20
млрд. теңге сомасына ... ... ... тіркелген. Бүгінгі
таңда Компания жетінші және сегізінші шығарылымдардың, ... ... ... ... және екінші шығарылымдардың
ипотекалық облигацияларын таратуды атқаруда.
2005 жылдың 1 наурызындағы жағдай ... ... ... он шығарылымын тіркеген, олардың ... ... ... 20 ... теңге сомасына арналған облигациялық
бағдарлама тіркелген 1 қосымшаны ... 5. ... ... ... ... ... ... |2002 |2003 |2004 |2005 ... |- |156 000,0 |156 000,0 |156 000,0 ... | | | | ... ... |1 500 000,0 |9 500 000,0 |34 500 000,0 |54 500 000,0 ... ... |- |- |4 000 000,0 |4 000 000,0 ... | | | | ... |- |1 000 000,0 |1 000 000,0 |1 000 000,0 ... | | | ... | | | | ... ... |- |- |1 800 000,0 |1 800 000,0 ... ... |- |- |1 400 000,0 |1 400 000,0 ... |1 500 000,0 |10 656 000,0 |42 856 000,0 |62 856 000,0 ... % |0,04 |0,23 |0,77 |0,95 ... ЖІӨ,млн.тг |3 776 000,0 |4 612 000,0 |5 542 500,0 |5 560 000,0 ... ... ... ... (2004ж, №12, 2-3 беттер)
және ИАФР “Ирбис” мәліметтері бойынша жасалды
Сурет 4. ... ... ... ... нарығының
дамуы
Тұрғын үйді сатып алу және жөндеу үшін ипотекалық түрғын үй қарызын
алу жөніндегі басшылықты Қазақстан ... ... ... ... ... және ... ... ипотекалық
несиелендірудің мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асырып жатқан ... ... АҚ ... ... дайындады. Бағдарламаның мақсаты:
жеке тұрғын үй жағдайларын ... ... ... оған ... ... жоқ ... ... тартымды жағдайлар жасау болып табылады.
Бұл басшылық «Қазақстан ... ... АҚ ... ... ... ипотекалық несиелендіру бағдарламасына қатысудың артықшылықтарын
әлуетті қарызгерлерге түсіндіру үшін көмекші құрал ретінде жасалған. ... ... ... ғана ... ... ... шегі бар және ... үшін қолайлы деңгейде
белгіленетін тұрғын үй ипотекалық қарыздары бойынша төмен
сыйақы мөлшерлемелері;
2) несиелендірудің ұзақ мерзімі;
3) тұрғын үй ... ... ... алу ... қарызгерді айырбастау бағамының жағымсыз ауытқуынан
қорғайды;
4) ... ... ... бюджетіне ауыртпалық
түсірмейтіндей етіп есептелген;
5) уақыт мараторийінсіз және қарызгерге елеулі шығындар
тигізбей мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... несие – алынатын қозғалмайтын мүлік кепілі бойынша тұрғын
үй алуға жеке ... ... ... ... үй, көп ... ... ... бірнеше отбасыға арналған коттедждегі жеке үй немесе пәтер.
Тұрғын үйге талаптар:
- қол байлаулардан бос болу, ... ... ... ... ... сот ... ... құқықты тоқтатуда тұрмау;
- тұрғындардың денсаулығын және қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша
минималды талаптарға және санитарлы-гигиеналық ... ... сай ... ... ... немесе пәтерлерден бөлек ас үй, яғни коммуналдық
пәтерлер кепілге қабылданбайды;
- сәйкес органдар рұқсатымен үйлерді ... ... салу ... ... ... үй ипотекалық қарызы арқылы өз тұрғын үй жағдайын
жақсартқысы келетін адамды әдетте қандай сұрақтар қызықтырады.
 
«Қазақстан ... ... ... бойынша тұрғын үй
ипотекалық қарызын алу тәртібі мынадай кезеңдерден ... ... ... ... ... Бұл кезеңде Сіз
несиелендіру ... ... ... ... және
міндеттемелеріңіз жөнінде барлық қажетті ақпараттарды ала аласыз
және ... ... ... үй ... қарызын алу бойынша өз
мүмкіншілігіңізді бағалай аласыз. ... ала ... ... ... ... (Алматыда) немесе Компанияның
кез-келген филиалында немесе серіктес банктің есеп ... ... ... ... үйді ... (оны ... алуға қарыз алған жағдайда). Сіз
алғыңыз келетін үйді өзіңіз таңдап алуыңыз ... Бұл ... ... банктің бұл тұрғын үйді тұрғын ипотекалық ... ... ... ... келісуі болып табылады.
3. Сіз таңдаған тұрғын үйді ... Сіз ... ... ... лицензиясы бар тәуелсіз бағалаушы бағалайды. ... жер ... бар ... ... ... ... ... РМК бағалайды.
4. Андеррайтинг. Бұл кезеңде Сіз таңдаған банк Сіздің ... ... ... және Сіз ... ... нақтылығын
тексереді. Бұл жерде қарыз алудың бір шарты Сіздің өміріңіз бен
еңбек ... ... ... ... ... ... Сіз бен Банк арасындағы банк қарызы туралы шарт;
б) Сіз бен сатушы арасындағы тұрғын үй сату және ... алу ... ... үй ... есеп ... Сатып алынған тұрғын үйді бірінші жылға сақтандыру.
8. ... ... ... және оны ... ... ... ... тіркеуден өткізу.
 
Қарызды қандай мерзімге алған дұрыс:
Қазақстан Ипотекалық ... өз ... 3 ... 20 ... ... ... мүмкіншілік береді. Өтеу процессі Сізге ыңғайлы болу үшін
Сіз өзіңіз несиелендірудің қолайлы мерзімін таңдай ... ... ... ... ұзақ ... сыйақыны көбірек төлейсіз
дегенді білдіреді, бірақ негізгі қарыз бойынша төлемдеріңіз азаяды.
Осылайшы, ұзағырақ мерзім негізгі қарызды өтеу уақытын ұзартуға ... ... ай ... ... ... едәуір азаяды, яғни Сіздің жеке
өзіңізге немесе жанұялық бюджетіңізге деген төлем жүктемесі азаяды.
 
Қарызгердің немесе ... ... ... үйді сәтсіз оқиғалардан
сақтау:
Ежелгі даналар «Мәңгі жасайтын ештеңе жоқ” деп ... ... ... ... және ... жағдайда адам оқиғаның себепшісі болмайды.
Қазақстан Ипотекалық Компаниясының бағдарламасы бойынша ... ... ... ... бір ... – Сіздің өміріңіз бен еңбек
қабілеттігіңізді және Сіздің сатып алған тұрғын үйді ... ... бір ... ... ... қарызыңызды сақтандыру компаниясы өтейді.
 
Ауытқымалы сыйақы мөлшерлемесі бойынша теңгемен берілетін ... және ... ... мөлшерлемесі бар шетел валютасында берілетін
қарыздардан айырмашылығы:
Сыйақының ауытқымалы мөлшерлемесі дегеніміз – қарыз мерзімінің ішінде
қайта қарастыру мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... банк қарызы шартында белгіленеді.
Қазақстан Ипотекалық Компаниясының ауытқымалы мөлшерлемесі инфляция
индексіне ... және ... ... ... қарастыру жүзеге
асырылады. ... ... ... ... индекстің өсуі мен
төмендеуіне байланысты. Есте ... ... ... ... ... және
АҚШ долларына қатысты теңге бағамы дегеніміз бірдей ұғым емес.
Мысалы, 2002 жылы инфляция индексі 2001 ... ... ... ( 6,4 %-дан ... ... дейін). Бұл егер Сіздің осындай
қарызыңыз ... ... ... ... ... жылдық 0,2 %-ға
көтерілген болар еді дегенді ... ... егер ... мөлшерлеме
жылдық 18 пайызды құраса, онда ол жылдық 18,2 % көтерілуші еді.
АҚШ ... ... осы ... 3,3 ... өсті, яғни бұрын
қарыздарын АҚШ долларымен немесе бағам бойынша индекстелген түрде ... ... ... % -ға көбірек төлейтін болды.
Мысалы. Екі қарызгер (А және В) 2002 жылы 5 ... ( яғни 60 ... 18 ... мөлшерлемесімен 600 мың теңге ипотекалық қарыз алды.
Бірақ, А қарызгері қарызды ... ... ... ал В ... ... бағамымен индекстелген түрде алды.
Ай сайын олар 15 236 теңгеден төлеп тұрулары қажет.
2003 жылы А қарызгеріне сыйақы ... ... ... ... ... 18,2 %-ды ... Енді ол 15 301 теңге төлейді.
В қарызгерінің мөлшерлемесі көтерілмеді, бірақ осы мерзім ішінде АҚШ
доллары бағамы 3,3 %-ға өсті және оның ... 2003 жылы 15739 ... ... ... ... бекітілген қарыз мөлшерлемесі
тұрақтылық туралы ой ... ... ... ... ойлайды. Тек
калькуляторды қолға алып, есептеп көрсеңіз - тұрақтылық пен пайда туралы
қателескеніңізді түсінесіз.
 
Ипотекалық несиені қай ... ... ... ... қаржы нарығында ипотекалық несиелер теңгемен және шетел
валютасында беріледі. Екінші жағдайда, яғни несиені шетел ... ... ... ... ... ... салдарынан құралатын
айырмашылықты төлеулері қажет. Мысалы, 2002 жылы ... АҚШ ... ... ... төмендеді. Осының нәтжесінде, егер ипотекалық
несие жылдық 18% мөлшерлеме ... ... ... ол жылдық [18 +3,3 =
21,3] %-ды құрайды.
Көптеген банктер мен банктік емес ұйымдар ... ... ... бірақ АҚШ долларына байланыстырып қояды (валюталық баламалығын
белгілейді немесе бағам ... ... ... Бағамға
байланыстылық дегеніміз – кредитор банк шетел ... ... ... ... ... ... отырады дегенді білдіреді. Мұндай
несиелердің шетел валютасындағы несиелерден еш айырмашылығы жоқ.
Сіз ипотекалық несиені теңгемен ... ... ... ... қам
жемейсіз. Қандай да жағдай болмасын ол Сіздің ... ... ... Сіз өз ... ... ... және ... қарыз сомасы
өзгермейді. Осылайша ... ... өтеу ... ... ... ... несие де инфляция индексіне негізделген ауытқымалы
сыйақы мөлшерлемесін белгілеу арқылы индекстендіріле алады. Бұл ... ... оны ... ... түрде тұрақтандырады. Екіншіден,
соңғы жылдарды оның төмендеуі байқалады .
 
Егер ... ... ... ... ... индексіне
байланысты болса, онда ол келешек төлемдер мөлшерін белгілеуі: 
 Қазақстан Ипотекалық Компаниясы халықаралық ... ... ... мөлшерлемесінің бақылаусыз өсуінен қорғайтын механизм
жасады, атап ... жаңа ...... ... ... ... мөлшерлемесінің жоғарғы шегі – ... ... ... ... ... ... ... максимальді мәні.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бекіткен Әдістемеге сәйкес
күнтізбек жылының ... ... ... 4,5 ... ... ... Бірақ, бұл тек инфляция индексінің айтарлықтай өскен ... ... ... ... 4,5 %-дан аса өскенде ғана (мысалы 5%-ға),
ал сыйақы мөлшерлемесі тек 4,5%-ға өсуі мүмкін.
Қазақстан Ипотекалық ... ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемесінің жылдық 4,5 %-ға өсуі екі талай,
себебі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ... ... ... сәйкес 2003-2005 жылдарда инфляцияның ары қарай
төмендеуі жоспарлануда.
 
Қазақстан Ипотекалық Компаниясының және кейбір банктердің ... ... ... өтеу ... ай ... төлемдер, аннуитеттік деп
аталатын төлемдер арқылы жүзеге асырылады. Сонымен ... ... ... ... ай ... төлем сомасы азайтылып отырады. Бұл ... ... ... ... Бұл ... жүйенің
пайдасы аз дегенді білдіре ме?
Шынында да, кейбір банктер өз қарызгерлеріне ай сайын төлем ... ... ... ... ... ... Төлем сомасынан
есептеу келесі түрде ... ... ... ... ... ... санына бөлінеді;
2) Сыйақы ... ... ... мен негізгі қарыз қалдығына
байланысты ай ... ... ... өтейтін сома, негізгі қарыздың ... тиіс ... ... қосу ... есептеледі.
Мысал.
Қарызгер 600 мың теңге мөлшерінде 5 жылға (яғни 60 айға) жылдық 13
пайыз мөлшерлемесімен ипотекалық ... ... ... ... мына ... ... ... өтеуі керек:
600 000 / 60 = 10 000 теңге.
Бірінші ... ... ... 000 * 13,0 / 100 / 12 = 6 500 теңге.
Осылайша, қарызгер бірінші айда:
10 000 + 6 500 = 16 500 ... ... ... ... сома мөлшері негізгі қарыздың қалдығы 590 мың
теңгеге ... 590 000 * 13,0 / 100 / 12 = 6 391,67 ... ... ... ... белгіленеді.
Осылайша екінші айда қарызгер :
10 000 + 6 391,67 = 16 391,67 теңге төлейді.
Нәтижесінде, соңғы айда ... ... ... 10 мың ... ... ... 000 + (10 000 * 13,0 / 100 / 12) = 10 000 + 108,33 = 10 ... ... ... ... бұл төлем сұлбасы бойынша
аннуитеттік жүйемен салыстығанда ешқандай қаржылық ... ... ... солайша 13 пайыздық жылдық мөлшерлеме бойынша несиесін өтейді.
Қарызгер несиені аннуитенттік жүйе бойынша өтесе де ... ... Тек ай ... ... ... мен ... әр ... болады.
Мысалға, дәл сондай 600 мың теңгені құрайтын жылдық пайызы 13 және 5
жылдық мерзімге ... ... ... ай ... ... төлем
13 651,84 теңгені құрайды – ай сайын өзгеріссіз.
Осылайша, осы екі ... ... ... ... өтеу ... ... яғни несиенің мерзімінің бірінші жартысында жеке ... ... ... ... ... ... ... аннуитеттік
жүйе бойынша, қарызгер біден белгілі бір сомаға бағдар алады.
Нақтырақ айтсақ, біз қарастырған мысалда бірінші 27 ай бойы ... ... өтеу ... ... ... ... тиеді.
 
Алынған ипотекалық несиені мерзімінен бұрын өтелуі:
Банктердің ипотекалық бағдарламаларының көпшілік бөлігі ... ... ... өтеу ... ... ... бұрын өтеудің түрлі шарттары бар. Мысалы, ... ... ... яғни бұл кезеңде өтеу жүзеге асырылмайды. Сонымен қатар,
мерзімінен бұрын өтеуге ... ... олар ... банкке
байланысты әр түрлі болады.
Қазақстан Ипотекалық Компаниясы өз қарызгерлеріне алған несиесін
мерзімінен бұрын өтеу ... ... олар ... жарым-жартылай
немесе толығымен өтей алады. Мораторий – 6 ай.
Комиссиялық ... ... ... 2 ... құрайды.
 
Бастапқы салым, оның мөлшері және бастапқы салымды төлеуге ... ... ... не ... керек?
Бастапқы салым – қарызгердің өзі төлейтін тұрғын үй ... ... ... ... ... ... салым мен несие қаражатына сатылып
алынатын тұрғын үй құнының айырмашылығын құрайды.
Қазақстан Ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық несие алғанда бастапқы ... ... ... 15 ... ... және 15 пайызды енгізгенде Г.П.О. сақтандырылуы
қажет, несиенің жалпы сомасы тұрғын үй құнының 85 пайызын ... Егер ... не одан да ... ... төлесеңіз, онда сақтандырудың қажеті жоқ.
Егер Сіз өз ... ... үйді ... ипотекалық несие
алғыңыз келсе, несие сомасы жөнделетін үй құнының 50 ... ... ... ... ... өз ... тұрғын үйді қажетті бастапқы салымға
қосымша қамсыздандыру ретінде ... ... бар. Бұл ... ... сатып алынатын тұрғын үй құнының 100 пайызын құрайды. Соның ішінде
меншігіңіздегі тұрғын үйдің (қосымша қамсыздандырудың) құны осы ... ... ... тұрғын үйдің жиынтық құнының 30 пайызын құруы ... ... ... ... ... ... банк ... уақыттан
кейін кепілді алу процесін бастау керек.
Өз кірістері мен шығындарын жоспарлау ... өте ... ... ... оны дер кезінде шеше алмайды. Сондықтан ... ... өз ... мерзімі өтіп кеткен берешегін өтеуге 60 күн
уақыт ... Осы ... ... ... өз ... қиындықтарыңызды
шешуге мүмкіндігіңіз болады..
Мысал 1.
Соңғы жылдардағы теңге девальвациясы: 2000 жылы – 5,2%, 2001 жылы –
3,8%, 2002 жылы – ... ... ... инфляция индексі: 2000 жылы – 9,8%, 2001 жылы – 6,4%,
2002 жылы – 6,6%.
 
Мысал 3.
Сіз құны 1 000 000 ... ... ... үй ... ... ... 30 ... яғни 300 000 теңге төлеуге жинағыңыз жоқ. Онда Сіз 15
пайызын, яғни 150 000 ... ... де ... 15 пайызды сақтандырасыз.
Бұл жағдайда қарыз ... 85 ... несе 850 000 ... ... 3 ... қарыз аласыз делік, онда Сізге 8 айға 150 000 теңгені
сақтандыру ... 5 ... ... ... ... алсақ, Сіз
сақтандыруға:
150 000 * 5 / 100 / 12 * 8 = 5 000 ... ... ... құны 750 000 ... ... ... үй бар. Сіз жаңа үй алғыңыз
келеді және ескі үйіңізді сатқыңыз келмейді, ... ... ... ... жоқ. Сіз ... үйді ... ... енгізіп, жаңадан алатын тұрғын үй құнының барлық сомасына қарыз
алуға дайынсыз.
Егер меншіктегі үйдің құны қамсыздандыру ретіндегі ... үй ... ... ... ... 30 ... ... пайызын құрамайтынын есепке
алсақ, онда меншіктегі үй мен жаңа үйдің жиынтық ... 000 / 30 * 100 = 2 500 000 ... ... Сіз жаңа үйді мына сомаға ала аласыз:
2 500 000 – 750 000 = 1 750 000 ... 5. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... беру және ... басқару + ... ... ... ... – бұл ... кез келген азаматы
үшін сатып алынатын пәтерді кепілге ... ... үйді ... ... несие
алудың бірден-бір мүмкіндігі. Басқа сөзбен айтқанда – сіз жаңа пәтеріңізге
қоныстанып, бірте-бірте тұрғын ... үшін ... өтеп ... ... өздерінің ипотеалық несиелерін ұсынып ... ... алу ... үшін қол ... арман болып қалды. Өйткені,
банктер өздерінің несиелік тәуекелдерін ... үшін ... ... (12-14%) ... ... ... ... тұрғын үй құнының 15-
50%-ын құрады, ал несиелер бойынша қысқа мерзімдер – бар болғаны 5-10 ... үшін ... ... ... ... бірден жоққа шығарды.
Ипотекалық несиелерді берудің мұндай шарттары орташа деңгейдегі кірісі бар
нақты заем ... ... үйді ... ... ... алу ... банктердің тарапынан мұндай қатаң талаптарды да ... – бұл ... ... ... ... ... ... 6. Қазақстандағы ипотекалық несиелеу нарығындағы қатысушы банктердің
орны*
|Мекемелер ... ... ... |
| |млн. АҚШ ... ... |7 308 620 ... ... |6 500 000 ... |5 639 404 ... ... ... ... Банкі |5 080 000 ... |5 080 000 ... |5 080 000 ... |6307 264 ... М.М. “Ипотечные банки в ... ... ... ... №5, 2001г., с.20-22.
Ең үлкен үлесін ЦентрКредитБанкі алып отыр.Оның үлесіне ... ... 22%, ... ... 18% тиесілі
(Қосымша 2 қараңыз).
Енді біз ипотекалық несиелеу жүйесінің келесі ... ... ... 2003 жылы ... ... ... беру қоры (бұдан әрі – ... ... ... ... беру ... құру ... ... несиелер
рыногын оңтайландыруға және кеңейтуге ... ... ... ... беру ... ... бүкіл кредиттің мерзімі
ішінде несиелік тәуекелдердің 50%-ын ҚИКБҚ-тың жабуын көздейді. Қазіргі
кезде қордың ... ... 500 млн. ... ... таңда біздің азаматтарымызда өздерінің тұрғын үй мәселелерін
Қазақстанның ипотекалық кредиттерге ... беру ... ... ... болды, әрі ол банктердің несиелік тәуекелдерін бөлу арқылы берілетін
ипотекалық несиелер бойынша ... ... ... ... ... беру қоры – ... және оны ... Үкіметі мен Ұлттық Банк ... ... қол ... алуы үшін ... ... үй ... дамытудың
мемлекеттік бағдарламасын іске ... ... ... ... ... ... ... Әсіресе, жас отбасылары мен
мемлекеттік мекемелердің қызметкерлеріне – дәрігерлерге, ... ... яғни ... ... мен аз ... да ... ... Жаңа тұрғын үй бағдарламасы бойынша заем алушы бұрынғыға қарағанда,
жаңа тиімді талаптармен ипотекалық несиелерді ала ... ... ... ... ... мерзімі – 20 жылға дейін және сыйақы ставкасы бар болғаны ... Қор ... болу ... ... ... ипотекалық компаниясының
осы бағдарламасы бүгінгі таңда қолданылуда.
Қордың кепілдігімен несие алу үшін заем алушыға ипотекалық несиеге
кепілдік беру ... ... ... ... ... ... қол ... болады. Одан кейін пәтерді немесе үйді сатып алғаннан кейін
сатушымен бірге бастапқы ... өз ... ... жөніндегі өтініш
жасалады. Ең соңында ипотекалық несиеге кепілдік бергені үшін Қорға сыйақы
төленеді.
Қор ... ұйым емес ... ... ... да ... сияқты заем алушыға қойылатын бірқатар жалпы талаптарымыз
бар: несиені алушының төлей алу қабілетін ... ... ... ... ... ... мүлікке қойылатын талап. Кейбір банктер –
Қор әріптестері ипотекалық несиелерді өздерінің жеке бағдарламаларына сай
береді, әрі олар ... заем ... ... алу ... ... талап
етпейді, мұндай жағдайда заем алушының Қордың кепілдігін ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық қызметіне талдау
1988 жылы қыркүйекте “Алматы Орталық Кооперативтік банк” ... ... ... ең ... банк ... 1991ж. тамыз айында
банк – “Қазақ Акционерлі Центр ... ... ... 1993ж. ... ... ... Қор ... мүшесі болды. Қазақстандағы екінші деңгейдегі
банктер арасында ЕБРР бойынша админстрациялық несиелеу ... ... ... ... ... Chase ... Bank пен ... 100% акция пакетін иемденді. 1998 жылы тамыз айында АҚ “Банк
Центр Кредит” ЖАҚ ... пен ... ... АҚ ... Центр
Кредит” қайта құрылуы аяқталып, Әділет министрлігінде тіркелді. Банк заңды
тұлға болып табылады. Мүлікке меншік құқығы бар және ... ... ... ... ... ... Мүліктік және өзінің мүліктік емес құқықтары мен
міндеттерін өзінің атынан иемденеді және жүзеге асыра алады, сонымен ... ... және ... бола ... ... міндеттемелері
бойынша банк жауапты емес.
Банктің официальдық статусы Қазақстан Республикасының Әділет
Министрлігінде банк ... ... ... және Қазақстан
Республикасының Халықаралық Банк лицензиясы бойынша банктік операцияларды
жүргізумен анықталады.
Ел экономикасының ... үлес қосу және Банк ... ... ... қамтамасыз ету – банк қызметінің мақсаты болып табылады.
Банк өзінің еншілес ... ... ... ... және одан тыс ... ... саясаты банктің стратегиясындағы өзгертулерге сәйкес, ҚР
Ұлттық Банктің талаптары есебімен, елдегі және әлем ... ... және ... ... ... үздіксіз даму үстінде.
АҚ “Центр Кредит” банк несиелік саясат бойынша мынадай қызметтерді
жүзеге асырады:
... ... ... ұйымдастыруға бақылау жасауға негіз
ретінде болу;
• Несиелеуді жүзеге асыратын ... ... үшін ... және ... ... болу;
• Несиелік бөлімдердің жетекшілері үшін ... ... ... ... жасау құралы;
• Несиелік талдау және аудит бөлімі жұмыскерлерінің тексеруді жүзеге
асыруына негіз болатын талаптарды анықтау.
Банктің несиелеу ... ... ... қамтиды:
• Несиеге деген өтінішті қарау;
• Несиелік қабілетін талдау;
• Несиелік келісім шарт жасасу;
• Несие беру;
• Несиелік мәміленің орындалуына бақылау ... ... ... ... Клиентке несие беру туралы сұрақты қарастыру үшін Регламентке сәйкес
банкке құжаттар тізімін ... ... ... ... ... ... клиентпен келісе
отырып, несие бойынша ай сайынғы төлемнің мүмкін мөлшерін есептейді,
одан кейін ... ... ... ... және ... ... несиенің максималды сомасының есептелуі;
3. Алдын-ала біліктілік және клиент ұсынатын құжаттардың ... ... ... ... ... ... тарифтерге сәйкес
несие тапсырысын қарағаны үшін комиссияға төлем жүргізілуі;
4. Бөлшектеп ... ... ... ... тапсырысы алдын-ала біліктілік
нәтижелері есебімен несие және төлем қабілеттілік талдауы негізінде
заңды қорытындысыз ... ... ... ... ... бойынша Несиелік офицер клиентпен
мүмкін және келісілген ай ... ... ... есебімен несиенің
максималды сомасының анықталуы;
6. Қарыздың максималды сомасы ... ... ... ... 85% - ... ... қосымша сақтандыру есебімен тұрғын үйдің нарықтық
құнынан 15%-дан кем болмауы;
7. Егер ... ... ... ... ... бойынша, олардың
талап еткен несие шарттары банк талаптарын қанағаттандырмаса, онда
Несиелік офицер ... беру ... ... несиелеудің басқа шарттарын
қолдану мүмкіндігін қарастыру қажет. Жекелей айтқанда:
а) ай сайынғы төлем мөлшерін өзгерту;
б) ... ... ... ... ... азайту;
г) кепілдің қатысу мүмкіндігін және қосымша қамтамасыз етуді ұсынуды ... Егер ... ... ... ... ... ... клиентті
хабардар етеді.
9. Несие тапсырысын қарау нәтижесі бойынша Несиелік ... ... ... ... ... ... ... Бөлшектеп несиелеу комитеті қарауына
шығарылады.
11. Комитет хаттамашысы ... ... және ... ... Кіші ... ... ... үшін өткізеді.
12. Бөлшектеп несиелеу комитетінің шешімі екі ай мерзім бойына ... Осы ... ... кейін несие тапсырысын клиент ... ... ... ... ... ... ... қажет.
13. Клиент несиеге алғысы келетін тұрғын үйді тапқаннан кейін Несиелік
офицер үйді қарау үшін бағалаушының әрекет етуі ... ... ... ... ... барысында Несиелік офицерге тұрғын үйдің нақты
нарықтық құнынан 30% ... ... ... ... бірдей
коэффициентін белгілеу ұсынылады.
15. Егер тұрғын үйдің анықталған кепіл құны несиенің ... ... онда ... ... ... ... ... немесе
несие бойынша қосымша қамтамасыз етуді ұсынуы қажет.
16. Клиенттің және ... ... ... ... ... ... ... офицер несиені рәсімдеу және беру үшін клиент пен
сатушының банкке қай күні және қай ... ... ... ... ... ... болғаннан кейін Кіші Несиелік офицер қажетті ... ... ... ... қозғалмайтын мүлік кепілінің типтік келісімі, онда қарыз келісімінің
номерін және қол қойылған күнін, ... ... ... ... үйді сату-сатып алу келісімін тіркеудің номерін және ... ... орын ... Келісілген уақытта банкке нотариус шақырылады.
19. Несиені рәсімдеу және беру, Кіші Несиелік офицер және ... ... ... Кіші ... ... тұрғын үйді, қарыз алушының өмірін және еңбек
қабілеттілігін сақтандыру бойынша сақтандыру полистерін рәсімдейді.
21. Қарыз алушы шығысты ... ... ... ... ... ... Клиент ыңғайлылығы үшін кассадан ақшаны ... ... беру ... қайтару және оған сыйақы төлеуіне бақылау жасау несиелік
операцияның маңызды кезеңі. ... ... ... ... ... банк
қаражаттарының пайдалану ұзақтығына және олардың төлем ... ... ... ... ... ... ... бірегей жасалған үлгісі
жоқ.
Іс жүзінде несиені қайтарудың ... ... ... ... ... эпизодтық қайтару;
2.меншікті қаражаттардың жинақталуының және несиеге деген есеп ... ... азаю ... ... ... ала белгіленген сома негізінде жүйелі ... ... ... ... ... ... ... есептеу;
6.несиенің қайтарылу мерзімін созу;
7.мерзімі өткен қарызды «Мерзімі өткен несиелер» шотына аудару;
8.банк резерві есебінен ... ... ... ... ... арнайы құжат арқылы жасауға да, ... ... ... ... ... құжаттарға: клиенттің жазбаша
үкімі, банктің өзінің үкімі, соттың бұйрықтары жатады. ... ... ... ... ... ... берген үкімі жазбаша да және
ауызша да болады. Несиенің қайтарылуы қағазсыз, яғни ... ... да ... ... қайтарылуына бақылау жасау үшін банкте несиелер бойынша
мерзімді ... ... ... Банк ... ... ... ... несиелерді қарай отырып, қарыз
алушының есеп айырысу шотынан қаражаттарды шегеруге ... ... ... ... ... ... жеткен кезде мерзімді
міндеттеменің келесі ... ... ... ... Егер де қарыз
алушының ағымдық шоты басқа банкте ашылған ... ... ... ... сыйақыны қайтару қарыз ... ... ... ... ... жағдайларда, қарыз алушының уақытша қаржылық
қиындықтарға кезігуіне байланысты банк қайтару мерзімін ... ... етуі ... ... бұл ... жоғарғы сыйақымен құжатталады.
Сыйақы мөлшері оны төлеу мерзімі және ... ... ... ... ... ... анықталады. Сыйақы ай сайын,
тоқсан сайын және т.б. есептелуі және қайтару кестесіне сәйкес іздестірілуі
мүмкін.
Пайызды ... ... ... ... ... ... саны — 30, ... 360 күнмен алынады.
Банк несиелік келісімшарттың орындалуына, қарыз алушының алған несиені
пайдалануына және оны ... ... ... жасайды. Осы мақсатта қарыз
алушының шаруашылық қызметіне, оның қаржылық ... ... ... қажет
болған жағдайларда, орнында ақшалай және есеп ... ... ... есептік материалдарды тексереді. Осы жерде қарыз
алушыдан алған барлық ... ... ... мен ... да ақпараттар,
сондай-ақ басқа да көздер пайдаланылады. Әрбір ... ... ... ісін ... ... болады.
Несиелік келісімшартқа байланысты өз міндеттемелерін орындамаған қарыз
алушыларға қатысты банк қарыз алушыға әрі қарай ... ... ... ... несиелік шартында қарастырылғандай беруді тоқтатуға құқы
бар. Қарыз алушы несиелік келісімнің ... ... ... орындамаған
жағдайда банк несиені мерзімінен бұрын қайтаруды талап етуге ... ... ... ... ... банк ... алушының
несиелік қабілетін тексеріп болғаннан кейін, несиелік шарт ... ... ... қатынасқа түседі. Несиелеуге ... ... банк пен ... ... ... негізінде шешеді.
АҚ “Центр Кредит” банктің ипотекалық келісім-шартының негіздері:
1. Келісім-шарт заты.
2. Кепіл заты.
- Кепілдемелер.
- Жақтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... Жақтардың заңды мекен-жайлары және реквизиттері.
(. Кепіл ұстаушының кепіл алушы алдында банктік ... ... ... ... өтеу ... ... өз ... және
толық орындауды қамтамасыз ету. Қарызды өтеу ай сайынғы тең төлемдермен,
аннуитеттік төлемдердің келесі формуласы бойынша есептеліп, ... ... ... ... = ... * ... R-несиелік келісім-шарттарына сәйкес жылдық сыйақы мөлшерлемесі; n-
айлар саны.
Қарыз бойынша сыйақы мөлшерлемесі келесі формула бойынша есептеледі:
Сыйақы мөлшерлемесі = инфляция + банк ... ... ... ... әр ... ... ... басында
қарыз алушыға қарыз бойынша сыйақы мөлшерлемесінің жоғарғы және төменгі
шектері белгіленеді, олар өткен ... ... ... 4,5%-дан
жоғарылауы, не төмендеуі жағдайында қолданылады.
Сыйақы мөлшерлемесінің ... ... ... ... ... = өткен тіркелген кезеңдегі сыйақы мөлшерлемесі
+/- 4,5%
Кепіл ... ... ... ... ... ... келісімі
бойынша кепілзатымен қамтамасыз етіледі:
- негізгі қарыз сомасы және қарыз бойынша есептелген сыйақы;
- ипотекалық келісім бойынша уақытында ... ... ... ... ... ... бойынша шығындардың орнын толтыру;
- кепіл туралы келісімді тіркеу бойынша, оның ішінде, кепілдің ... ... және ... байланысты шығындардың орнын
толтыру.
((. Ипотекалық келісім бойынша кепіл беруші ... ... ... ету ... ... ... кепілге өзінің меншік құқығы
бар объектіні ұсынады.
Кепілзатына кепіл берушінің меншік құқықтары келесі ... ... ... ... ... ... ... алу-сату келісімі;
- пәтер паспорты.
Кепіл мүлігінің белгіленген, келісілген бағасы кепіл берушінің және
кепіл ... ... ... ... ... ... ұстаушыға ипотекалық келісім бойынша өзіне
жүктелген міндеттерді орындамаған жағдайда кепілзатын мерзімінен ... және ... ... ... құнынан қанағат алу құқығын ұсынады.
Жақтар төмендегілерге байланысты келісімге келеді:
1.Кепілзаты кепіл берушінің иелігінде және қолданылуында ... ... ... ... сыну ... ... сынуы жағдайында немесе әрекет ететін заңға сәйкес
себептер бойынша оған деген меншік ... ... ... ... ... тез ... қалыптастыруға немесе ауыстыруға, оны басқа тең
бағалы мүлікпен ... ... ... ... ... ... тұлғаға кепілзатына меншік құқығының өтуі
жағдайында құқық иеленуші кепіл берушінің барлық міндеттеріне жауапты.
4.Кепілзатының ... ... ... ... ... ... ғана рұқсат етіледі.
- 4.1.Кепіл ұстаушының құқықтары:
- кез-келген ... ... ... ... және ... ... бар болуын іске асыру;
- кепіл берушіден кепілзатын сақтау үшін ... және ... ... ... ету;
- кепіл берушіден нақты шартта әрекет ... ... ... ... ... құжаттарды ұсынуды және сақтауға өткізуді
талап ету;
- ... ... ... ... туған жағдайда, кепілмен
қамтамсыз етілген міндеттемелердің тез арада орындалуын ... ... ... ... ... ... ... орындауды немесе
кепілзатының сынуы жағдайында кешіктірмей қалыптастыруды талап ету.
- кепіл беруші нақты келісімнің немесе банктік ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген
міндеттемелердің мерзімінен бұрын орындалуын талап ету;
- ... ... ... ... ... ... қайта
бағалануын іске асыру;
- кепілзатының кепіл құны төмендеген жағдайда кепіл берушіден банктік
қарыз шарты бойынша оның ... ... жаңа ... ... ... ету;
- ипотекалық келісім бойынша кепіл ... ... ... ... ... садада, аукционда немесе
басқа да әдістермен кепілзатын ... ... ... ... ... ... ... үшінші тұлғадан кепілмен қамсыздандырылған
міндеттемелерді орындауды қабылдау, мұндай жағдайда орындалған міндеттеме
көлемінде ... ... кері ... ... ... ... иелену және қолданылуының өтуін талап ету.
4.2.Кепіл берушінің құқықтары:
- кепілзатын оның белгіленуіне сәйкес иелену және пайдалану;
- кепілге ... ... ... ... саудаға қатысу;
4.3.Кепіл ұстаушының міндеттері:
- кепіл беруші кепілзатының құжаттарын қандай түрде өткізді, өзінің
барлық міндеттемелерін толық орындағанға дейін, сол ... ... ... ... ... барлық міндеттемлерді орындаған
жағдайда, нақты шарт бойынша кепіл берушінің міндеттемелерінің
тоқтатылуын ... ... ... ... ... ... ... шарт әрекет ететін мерзім бойына кепілзатының сақталуы үшін
қажетті шаралар қолдану;
- кепіл ұстаушыға ... шарт ... ... мерзім бойына кепілзатына
меншік құқығын растайтын құжаттарды сақтауға өткізу;
- кепіл ұстаушыға нақты келісімнің шараларының орындалуын бақылауға
кедергі ... ... ... кез-келген нысанда оның шараларын өткізу барысында
қарсы әрекет етпеу;
- физикалық тозу салдарынан кепілзатының ... ... ... ... ... ... ... жағдайында,
заңнамалық нормаларға сәйкес тез ... ... ... ... ... жазбаша келісімімен оны басқа тең бағалы
мүлікпен ... ... ... оған ... ... ... ... сәйкес
тіркейтін органда ипотеканың тоқтатылуы жөнінде ... ... ... ... ... ... ... арқылы, кез-келген күні
кепілзатының бар болуы, оның жағдайын тексеруге жіберу;
- кепіл ұстаушыға тез арада кепілзатының ... кету ... ... ... жазбаша хабарлау;
- кепілзатының аукционға өтуіне дейін бір ай бұрын кепілзатына иелік
етуін және пайдалануын өткізу;
- кепіл ұстаушының алдын-ала жазбаша келісімінсіз ... ... және ... ... өткізбеу.
V. Егер Қазақстан Республикасының заңнамасымен нақты шартты
бекіткеннен ... ... ... ... ... ... онда ... келісім шарттары оның әрекет етуінің барлық мерзімі
бойына сақталады ... ... ... ... ... бір жақты тәртіпте
өзгертіледі.
Нақты келісім шарттары ... ... ... ... ғана ... Нақты келісімнің өзгертілуі, толықтырылуы немесе ... ... ... нақты шартқа қосымша келісімдер арқылы рәсімделеді.
Нақты келісімнің шарттарын орындау процесінде пайда болатын ... ... ... шығару мақсатында сөз алмасу жолымен алдын-ала
тәртіпте жақтармен ... ... ... ... ... ... ... даулар
Қазақстан Республикасының органдарының қарауына өтеді.
VI. Нақты шарт, оған қол қою уақытынан ... ... ... және
ипотекалық келісім бойынша кепіл ... өз ... ... ... ... етеді.
- нақты шартты рәсімдеу және тіркейтін органдарда кепілді тіркеу,
өзгерту және тоқтату ... ... ... ... есебінен
өтеледі.
- жақтар өздерінің реквизиттерінің өзгеруі туралы тез арада ... ... ... ... нақты шартта ... ... ... Қазақстан
Республикасында әрекет ететін заңнама нормасымен жетекшілік етеді.
- нақты шарт орыс тілінде және заңды күші бар бірдей 3 ... әр ... бір ... және бір ... ... ... беріледі.
Сурет 6. Несие өтінішінің өту кезеңдері
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік “Коммерциялық қозғалмайтын ... ... ... ... Заң ... ҚР ... сонымен қатар №6 Бухгалтерлік есеп ... ... ... және ... Халықаралық Стандарттарына сәйкес ... ... ... және оған ... ... бар.
Экономиканың көптеген ресурстарын бағалаудың негізгі нарықтық құн түсінігі
болып табылады. Нарықтық құн нақты баға ретінде анықталады.
Құнды бағалау үшін 3 ... әдіс ... ... ... ... ... сатылудың салыстырмалы талдау әдісі (салыстырмалы әдіс) және
табыстарды капитализациялау әдісі (табыс бойынша әдіс).
Шығын бойынша әдіс мүмкіндікке негізделеді, мұнда ақылды ... ... үшін ... сома ... егер ... ... ... белгілеу
және сапасы бойынша ұқсас объектіні жөндеуге кеткен сома одан ... ... әдіс ... ... ... процедураларының этаптары мыналар: 1)
Бастапқы құнды есептеу. 2) Физикалық ... ... ... сыртқы
әсер тозуының көлемін анықтау. 3) Мүліктің нақты құнын алу үшін – ... ... ... ... ... ... бұл ... егер
берілген нарықта сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... және ... ... ... нақты бағалау мүмкін
болатын болса, онда бұл әдіс ... ... алып ... ... ... салыстырмалы талдау әдісі тапсырысқа негізделеді,
мұнда нарықтағы субъектілер сатып алу-сату шарттарын ұқсастық ... ... және ... ... алушы сатылуға шығарылған үлкен сомаға объектіні
сатып алғанша, ... және ... ... ... ... алуы ... әдіс ... бағалаудың негізгі процедураларының этаптары мыналар: 1)
Келісімдер, баға кесулері, меншік объектілерін сату туралы ұсыныстар туралы
ақпарат жинау ... ... ... ... ... ... 2)
Ақпараттың анықтылығын жоғарлату мақсатымен оны талдау. 3) Сәйкес өлшем
бірліктерін таңдау және ... ... ... ... ... ... өткізу. 4) Керекті жағдайлар ... ... ... ... жеке ... ... ... сатылған және
сатылып жатқан бағаланатын ... және ... ... ... 5) ... ... ... арқылы
бағаланатын объектінің құнын орнату. Бағалаудың бұл ... егер ... ... ... жеткілікті санын тапқан жағдайда, объективті
нәтижелерге алып келуі мүмкін.
Табыстарды капитализациялау әдісі, қарапайым сатып ... ... ... ... ... ... алатынын сипаттайды, осымен байланысты
ол объект үшін үлкен сома төлемейді. Осы әдіс ... ... ... ... мыналар: 1) Кәсіпорынның жалпы әулетті ... 2) ... емес ... ... ... және бағаланатын жылжымайтын
мүлік динамикасының мінездемесін қолдану – нарық анализі бойынша жасалады.
Осындай ... ... ... жалпы табыстан шегеріледі, ал барлық
көрсеткіш жалпы нақты ... ... ... 3) ... мүлікті бағалау
бойынша шығынды есептеу – дәл осы нарықтағы ұқсас(типичные) шығындардың
және фактілік шығындардың ... сай ... 4) ... ... ... шегеріледі. Шығын мақаласында тек меншік эксплуатациясына қатысты
шығындар болады. Ал ипотекалық төлемдер(салынған мүлік төлемдері), пайыздар
және амортизациялық ... ... ... ... ... әдіс
бойынша алынған таза табыс кейін бірнеше әдістер арқылы объектінің ағымдағы
құнына қайта ... ... ... ... ... берілетін ақпараттың
сапасына байланысты болады. Барлық ... ... ... құны ... ... әдісі немесе тікелей капитализация әдісі ... ... бұл ... егер ... ... табысын нақты
анықтаған және нарықта экономикалық жағдайды түзу қолданған жағдайда ғана
объективті нәтижелерге алып келуі ... ... ... ... ... әр ... баға
сипаттамаларын алуға әкеледі. Салыстырмалы талдау қолданылатын әдістердің
әрқайсысының ... мен ... ... және сенімді
болып есептелген әдістің немесе әдістердің негізінде меншік ... ... ... көмектеседі.
Шығын бойынша әдіс. Шығын бойынша әдіспен құнды ... ... ... яғни ... функционалдық және сыртқы әсер, жер
учаскесі құнын қамти отырып, мүліктің құрушы құны анықтамасына сәйкес.
Физикалық тозу. ... ... ... ... объектінің жыл
мөлшері және оның физикалық жағдайы есептеледі. Бағаланатын объект 5 ... ... ... ... ... пәтер жағдайы жақсы. Тексеру
берілгендеріне сәйкес, физикалық тозу ... ... ... ... қалдық құны келесідей есептеледі.
51,9*1,2*$820 = 51070$.
Мұндағы:
51,9 – бағаланатын объектінің жалпы алаңы;
1,2 – коэфициент районирования;
820 – зерттелінген ... 1 ... метр үшін 2006 ... ақпан
айына нарықтағы сатылатын маркетингтік анализ бойынша түзету құны, АҚШ$.
$820*(1-0,085) және 1 шаршы метр үшін $750,3 ... ... ... ... ... құны ... ... $46729 құрайды
немесе 6185518 тг. құрайды.
Сатылудың салыстырмалы талдау ... Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... меншік объектілеріне
берілгендер жиналады. Одан кейін, түсіндірілетін ... ... және ... ... ... ... ... мерзімін
және физикалық сипаттамаларының айырмашылықтарының орнын толтыру үшін құн
компоненттері бойынша түзетулер қолданылады.
Алматы ... ... үйді алу ... ... ... ... ... пен ұсыныстың кең спектрі туралы
шешім қабылдауға көмектесті. Алынған берілгендер жүйелендіріледі, бағалау
объектісіне ... ... ... және 1 ... метр ... құны
есептеледі. Ұқсас объектілер берілгендерін салыстыруды:
Кесте 7. Ипотекалық несиелеудің бағаланатын объектісін талдау*
| ... ... ... ... |
| ... ... 1 ... 2 ... 3 ... ... |Рыскулова/ |Рыскулова/ |Сейфуллина/ |
| |үй,46 ... ... ... ... ... |3(5) |3(5) |5(5) |3(4) ... | | | | ... ... ... ... ... ... | | | | ... ... ... ... |Жақсы ... |51,9 |46 |60 |45 ... | |$50000 |$52000 |$51500 |
|1 ... | |$1087 |$867 |$1144 ... құны | | | | ... ... ... жылдық есебі
Кесте 8. Түзету кестесі*
|Сипаттама ... 1 ... 2 ... 3 ... ... түзету |5% |5% |5% ... | | | ... ... ... |0% |0% |-10% ... | | | ... ... көлемі|0% |5% |0% |
|1 ... метр ... |$1033 |$824 |$1087 ... | | | ... ... ... жылдық есебі
Бағаланатын объектінің 1 шаршы метр құны $959 тең. ... ... ... ... құны ... ... ... немесе
6588320 тг. құрайды.
Табыс бойынша әдіс. ... ... ... ... алудың уақытын анықтауды
бағалау объектісінің құнына тікелей сараптама жүргізуге ... ... ... ... ... ... ... алумен байланысты
тәуекел бағасын ... ... ... әдіс ... ... пайданың ағымды құнын анықтаудан құралады. Есептемеде
бағалаудың ... ... ... ... жатқан жағдайда сатылудың салыстырмалы әдісінен ... ... ... бар, ... ... ... ... тиімді болғандықтан бағалау мақсаттарына ... ... ... ... ... ... құны $49772 ... Кепіл
құнын есептеу үшін несие берудің банктік жағдайлары және маржа есебі ... ... ... ... алып ... ... нарық
жағдайлары туралы ақпараттар қолданылады( нарық жағдайларындағы соңғы құн
көрсеткіші $48250). Жүргізілген ... ... 30% ... ... ... объектінің кепіл құны:
$48250*(1-0,30)=$33775 немесе 4470797 тг. құрайды.
Қорыта келе, ... ... ... ... ... оның ... артықшылықтары мен кемшіліктерін анықтау және
сонымен бір бағалау ... ... Шын ... ... ... де ... немесе өте жаман емес, тек нақты фактілер мен жағдайлар ... ... ... ... көрсетеді.
Объектінің нарықтық құнын анықтауда 3 әдіс қолданылады: табыс бойынша,
шығын бойынша және сатылудың салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... бойынша әдіс $ ... ... әдіс $ ... ... ... ... ... көшесі, 65 үй, 46 пәтер мекен
жайында орналасқан пәтердің нарықтық құны екі әдіс ... ... ... жергілікті нарық жағдайлары туралы ақпарат бойынша
бағаланатын объектінің нарықтық құны 6386852 тг. ... $48250. ... құны ... ... 4470797 тг. ... $33775 ... ... Республикасындағы ипотекалық несиелеудің сапасын арттыру,
жетілдіру
3.1 Қазақстан Республикасындағы ипотекалық ... күні ... ... ... түріне бағалар өсуде.
Барлығынан бұрын пәтерді жалға алу жоғары қарқында дамуда. Сонымен қатар,
ғимараттарды жалға алу құны ... ... ... ... сұранысы
көп қалыптасқан Астана, Алматы қалалары және кен ... және ... ... қалалар. Мысалы, Павлодар ... ... ... ... ... ... үй ... бағасы қымбат ... ... үй ... ... ... ... формасын дамыту
болашағы байқалуда.
Тұрғын үйді алуда сұраныстың ерекше шарты облыстағы өнеркәсіп және
индустрияның дамуы ... ... ... ... ... ... қазіргі
кезде қайта негізін қалауда, ол еңбек ресурстарындағы тұтыну ... ... ... ... ... ... ... химиялық
зауыттың құрылуы және дамуы мамандардың санын көбейтуді талап ... ... ... ... ... де, меншік секторындағы үйлерге де ... ... ... әлеуметтік мәселе болып табылатын тұрғындардың тұрғын
үймен жеткілікті қамтамасыз етілмегені туралы нақты мәселе тұр.
Көптеген банктер жоғары ... ... ... ... ... бас буады, ол келесілермен байланысты:
• тұрғындардың тұрақты жалақысы болмаған жағдайда;
• несиені өтеудің барлық ... ... ... ... ... ... ... және табыс бөлігінің төмендеуімен
байланысты қатаң кепілдеменің болмауы жағдайында;
• клиенттің ... ... әсер ... ... ... ... ... несиелеудің ұзақ мерзімділігімен, тұрғындардың табыстылығымен
байланысты теңге – валютасында іске ... 3 ... кем емес ... ... ... Өз ... банктер, егер АҚШ доллары
бағамының өсімі және ... ... ... ... ... алуда бағамдық айырмашылық пайда болған жағдайы валюталық
тәуекелдерге ие.
Сондықтан Қазақстанда қарыз ... ұзақ ... ... ... беру мүмкіндігін туғызатын Қазақстандық ипотекалық компания
құрылды. Құрылған компания қазақстандық азаматтар үшін ... ... ... ... ... ... мөлшерлемелері (16,6%). Сонымен бірге
бірінші рет сыйақы мөлшерлемелерінің жоғары ... ... ... одан ... ... ... ... теңгеде, олардың валюталық ... ... ұзақ ... (15 ... ... несиені аннуитеттік төлемдермен өтеу;
• тұрғын үй, қарыз алушымен оның мүмкіндіктеріне және талаптарына сәйкес
таңдалады.
Ипотекалық несиелеу жүйесінің ... ... ... ... ... ... көмектеседі:
1. Тұрғындарыдың көбісінің тұрғын үй мәселелерін шешу.
2. Тұрғын үй жағдайларын жақсарту.
3. Құрылыс материалдар құнының арзандауы есебінен тұрғын үйге ... ... ... жаңа кәсіпорындарын құру және ашу, ... ... ... ... және ... ... ... дамытуға алып келеді.
5. Банктер және банктік емес ұйымдар клиенттерге көрсетілетін қызметтер
тізімін дамыту қажеттілігін түсіну.
6. Жаңа ...... ... ... жолымен қор
нарығын жаңғырту.
Бір жағынан, құрылған ... ... ... ... ... шешуге көмектеседі. Бірақ екінші жағынан алсақ, ол тұрғындардың
экономикалық белсенді ... ... ... себебі қарыз алушыға
ипотекалық несие алу үшін ... үй ... ... бөлігін құрайтын алдын-
ала төлем қажет және негізгі қарыз бен сыйақы сомасын өз ... ... ... ... ... болуы.
Мұнда бастапқы жарна үшін тұрғындарының ... ... ... ... ... ... ... алушылардың өздерінің
табыстарының ресми бекітілімінің қажеттілігі мәселесі бар. Несие сомасын өз
уақытында өтемеген жағдайда бастапқы жарна ... ... алу ... ... ... оның ішінде, несие, сыйақы, айыппұл және
өсімақы бойынша негізгі қарызды өтеуге қолданылуы мүмкін. ... ... ... мөлшерлемелерді қолданумен байланысты қарыз алушы ... ... ... бар, олар ... ... ... және инфляция индексінің өзгеруіне байланысты қайта қаралуы
мүмкін. Қарыз алушы өзі үшін ... ... ... және негізгі қарыз
индексациясын түсіну қажет, несиелік келісім-шарт, оның ... ... өтеу үшін ... ... ... ... танысу керек.
Мемлекеттік тұрғын үй саясаты тұрғын үй мәселелерін шешуде орташа
табысы және меншік қаражаттары бар азаматтар үшін ... ... ... ... ақша ресурстарын мемлекет тарапынан субсидия түрінде
ақша ресурстарын құю, ақырында, ... ... ... ... ... Тиімдірек несиелік жеңілдіктер мен ... ... ... еді. ... ... ипотекалық тұрғын үй несиесін
ұсыну және ... ... ... ... жедел рәсімдеу
тәртібін белгілеу қажет.
Бүтіндей алғанда ... ... үйді ... ... ... ... ... нарықтан ерекшеленеді. Көп елдерде тұрғын үйді несиелеу
қызметі, банктер, несиелік одақтар, сақтандыру ... ... және ... ... сияқты үлкен және әр түрлі кредиторлар
мен инвесторлар тобымен жүргізіледі. Бұл қатынаста тұрғын үйді несиелеу
нарығы ... ... ... елімізде ипотекалық несиелеуді дамыту қажеттілігі, несиелеудің
сәйкес механизмдерінің болуы барысында өседі, ол оны арзан және ... ... ... ғана ... бағалауға және артықшылықтарын
көруге болады.
Жалпыға белгілі, АҚШ XX ... ... ... ... дамыған
нарығы елді қаржылық тоқыраудан шығарады, сол үшін АҚШ экономикасының осы
саласына ірі қаржылық ресурстарды ... ... ... ... Еске салып өтсек, тұрғын үй иелерінің корпорациясы қаланған,
оған 20000 доллардан аспайтын ... үй ... алу және ... несие
үшін 18 жыл мерзімге 2 млрд. доллар салынған. Осының есебінен ... үй ... ... тұлғаларға несиелердің мерзімін ұзартуға мүмкіндік
алды. Осыдан кейін ипотекалық несиелерді ... үшін ... ... әкімшілігі, кейіннен – Ипотекалық несиелеудің Федералдық қауымдастығы –
Фенни Мэй (Federal National Mortgage ... ... ... ... ... ... нарығын құрды. Осымен ипотекалық несие беруді
ынталандырды, ол қозғалмайтын мүлік нарығында сұранысты арттырды.
Басқа елдер қатары да, олардың ... үшін ... ... қалыптастырды. Германияда 100 жылдан аса уақыт бойы тұрғын үй
құрылысын кешенді қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ипотекалық жүйе қызмет етеді. Аргентина
Бүкіләлемдік банк ... ... үй және ... ... іске ... банктерді қайта қаржыландыру үшін мемлекеттік
кепілдік қорын құрды. Ресей Федерациясында бүгінгі кезде ипотекалық жүйенің
дамуының заңнамалық ... ... ... өңделуде. ҚР-ның
нарықтық қатынасқа өтуі ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу процесі жүруде.
ҚР-нда қозғалмайтын мүлік кепілі арқылы банктік ... әр ... ... Тек ... кезде екінші деңгейдегі банктер
ипотекалық ... ... ... ... ... бере ... ... алу тәртібі қиын емес. Ипотекалық несиені әлеуетті ... ... ... алу үшін ... құжаттарды заңдық рәсімдеу
бойынша қызметтер ... ... ... ... және ... мүлік бойынша орталығында тіркелуі жүргізіледі. Қарыз ... ... ... ... үшін ... компаниясымен
келісім-шартқа отыруы керек, сонымен бірге қарыз алушының өмірін және
жұмысқа қабілеттілігін ... ... Бұл ... ... ... ... ... қарыз алушының орташа айлық ... ... ... ... ... оның ... жұмыс тәжірибесі,
отбасы құрамы, бар бизнесі және т.б.. ... ... ... ... ... ... ... мүлік үшін бастапқы ақшалай салымын
төлейді, ол мүлік құнынан 30%-дан төмен болмауы ... ... ... ... ... және ... ... жүргізіледі. Ипотекалық несие сомасы
қозғалмайтын мүлік құнынан ... көп ... ... ... ... ... төлеу ай сайын жүргізіліп отырады, %-дар ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын өтеу мүмкіндігі бар, ол
егер қарыз алушыда ... ... ... ... алу ... ... ... ипотекалық несиені алу бойынша ... және ... ... компаниялардың көрсеткен қызметтер практикасы үлкен
жетістікте. ... ... ... ... банк пен ... алушы
арасындағы делдал ретінде жұмыс істейді, ол банкке де, қарыз алушыға да
тәуекелді төмендетеді.
Ипотекалық ... және ... ... мүлікті сатып
алынуының дамуы ҚР-нда әзірше баяу. Ипотекалық ... ... ... тұрақты табысы жоқтығынан төлем қабілеттілік сұранысы төмен
болуы кедергі жасайды. Екінші деңгейдегі ... ұзақ ... ... ... ... ... де ипотекалық несие көлемін
көбейту үшін жағымсыз фактор болып ... Бұл ... ... ... ... ... арқылы ипотекалық жүйеге тартылған ұзақ ... ... ... деңгейдегі банктерді қайта ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысын дамыту мақсатымен институционалдық
туындаулар ел ... ... ... ... ... ... жыл ... 5% мөлшерлемемен берілетін ипотекалық несие ... ... үй ... ... ... ... ... несиелендіру
бюджеттік ассигнация есебінен іске ... ... ... ... ... ипотекалық несие құнының арзандауына, тұрғын үй
сатып алуға бюджеттік субсидияларды бөлу тек Астана қаласында ғана ... ол ... ... үй ... ... шегінде. Бүгінгі күні
тұрғын үй және коммерциялық қозғалмайтын ... ... ... ипотекалық
несиесі барлық ірі екінші деңгейдегі банктермен, сонымен бірге банк
операцияларының жеке ... ... ... іске ... ... ... несиелеудің бірінші нарығы қалыптасты
деуімізге болады.
Ипотекалық жүйеге капиталды тарту көлемін ... ... ... 2000 ... 21 тамызында №1290 “Тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімді
қаржыландыру және ипотекалық несие ... даму ... ... №1774 ... үй ... ұзақ мерзімді қаржыландыру және ипотекалық
несие жүйесінің даму бағдарламасы туралы” қаулы қабылданды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық жүйесінің қалыптасуына жол салды. Ипотекалық жүйе ұйымына
әсер ететін ... ... ... ... қолдануды жөн көрді. Осы
үлгіге сәйкес ҚР Ұлттық банк пен ЖАҚ ... ... ... оның ... ... ... қағаздар эмиссиясы және
ипотекалық несиені алушыға ақшалай талап ету ... алу ... ... ... ... ... болып табылады. Ипотекалық жүйенің
американдық үлгісін қолдану ... бар, ол тек ... үй ... ... ... ... ... үй сатып алуға ипотекалық несие беруді ғана
емес, шағын және орта бизнес ... ... ... ... ... жеке ... ... қызмет етуімен түсіндіріледі.
Экономикасы дамыған елдердің ... ... жүйе ... ... ... ... ал бұл әлеуметтік базаның өзі
ипотекалық жүйенің ... ... және ... ... ... ... базаның ипотекалық жүйенің айналысын үлкен ... ... бар, ... ... ... ... қозғалмайтын мүлік
иесі болатын көп заңды және жеке тұлғалар қатысады. Мұны ... ... ... ... ... үй құрылысын және
коммерциялық қозғалмайтын мүлікті ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ипотекалық компанияның заңды және
жеке тұлғаларының қозғалмайтын мүлігін сенімді ... ... ... ... ... ... ... мүлік
иелерінің өздерінің салымдарына инвестициялық табысты алу ... ... ішкі ... ... алу құны ... күні ... 11-14%-
ға дейін өзгеріп тұр. Екінші деңгейдегі банктер ұсынатын ипотекалық несие
құны жылдық 20-24%-ды құрайды. ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, ал комиссиондық сыйақыны алу ипотекалық несие
бойынша ай сайын жүргізіледі.
Сенімді басқарма объектісі ауылшаруашылық белгілеудегі жер ... ... олар да ... аграрлық секторына ірі ... ... ... жүйе ... ... инструменттерде инвесторлардың
сұранысын қанағаттандыру, банктік сектордың жандануына, экономиканың нақты
секторына ірі қаржылық ресурстарды ... ... ... ал ... ... ... мүлік және жер учаскелері иелеріне қосымша
табыс алуға ... ... жүйе ... ... ... ... ... бойынша, ипотекалық жүйе елдің стратегиялық
мүмкіндігі болып табылады.
3.2 Қазақстан Республикасында тұрғын үй ... ... ... ... үй ... дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасы ҚР Президентінің 2004 жылғы 11 ... ... ... ... әзірлеушілер: Индустрия және сауда,
Экономика және бюджеттік жоспарлау, Қаржы министрліктері.
Бағдарламаны іске асыруға 3 жыл ішінде ... ... ... млрд. теңгені, соның ішінде: 2005 жылы- 60,5 млрд. теңгені, 2006 жылы
– 63,7 ... ... 2007 жылы – 25,8 ... теңгені құрайды. Бұдан басқа,
2005 жылы кредитке берілетін 42 ... ... 2007 жылы ... ... ... болады. 2005-2007 жылдары Бағдарламаны іске ... ... және ... ... ... пайдаланылатын
болады.
Бағдарламаны іске асыру нәтижесінде: тұрғын үйлерді пайдалануға беруді
жыл сайын өсіру қарқыны кезінде 3 жыл ішінде ... ... 12 млн. ... ... ... үй ... болады; 45 мыңнан астам адам үшін жаңа
жұмыс орындары ... ... үй ... ... жақсарады; қалалар мен
басқа да елді мекендердің сәулеттік бейнесі жақсарады; тұрғын үйдің алғашқы
рыногы және инвестициялық процесс одан әрі даму ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі мен
қазақстандық жаңа сметалық нормативтер жүйесі арқылы қаржы-қаражаттарын
жұмсауды оңтайландыру ... ... ... ... түсетін
салықтарды, соның ішінде жылжымайтын мүлікке салынатын ... ... ... түсетін табыс салығын жинау ұлғаяды; ... ... ... ... және химиялық
өнеркәсіп өнімдерін, сондай-ақ жаңа тұрғын үйді жайластыру ... ... ... ... ... ... ... экономикасын көтеру, сондай-ақ халықтың басым бөлігінің өз
тұрғын үй жағдайларын жақсартуға ұмтылысы ... ... ... ... ... ... Тұрғын үй құрылысы Қазақстанның
2030 жылға дейінгі даму стратегиясының ... ... бірі ... және ол ... ... ... неғұрлым маңызды міндеттердің бірі
болып табылады.
Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттігін арттыру орта ... ... үй ... жаңа саясатты талап етеді.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасында ... үй ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасының негізгі
бағыттары тұрғын үйдің құнын арзандату арқылы халықтың қалың жігі ... ... үй ... ... өсу ... қамтамасыз ету,
тұрғын үйге кредит беру мерзімдерін ұзарту, кредит берудің бастапқы жарнасы
мен ... ... ... ... үй ... өзге оны пайдалануға жаңа көзқарастар қажет.
Кондоминимумның объектілерін басқарудың нысандарын, соның ... ... ... ... ... әрі ... үй қоры мен ... қызмет көрсету жүйесінде жүргізіліп жатқан
қайта құруларды одан әрі тереңдету, ... ... үй ... үшін тұрғын үй-коммуналдық ... ... ... ... ... ... халықтың қалың жігіне тұрғын үйдің
қолжетімділігін қамтамасыз ететін тұрғын үй ... ... ... шешу ... ... қол ... үшін мынадай міндеттерді шешу көзделеді:
• ұсыныс тарапынан да, сұраныс тарапынан да ... ... үй ... ... ... үй ... жекеше инвестицияларды тарту және жеке тұрғын үй
құрылысын дамытуды ... ... ... ... рыногын қалыптастыру;
• халықтың қалың жігі үшін ипотекалық кредит беру мен тұрғын үй құрылыс
жинақтары жүйесінің ... ... іске ... мынадай бағыттар бойынша жүзеге асырылады:
1. Тұрғын үй салу ... ... ... жүйелік шаралар
- тұрғын үй құрылысының бір шаршы метрінің құнын ... жеке ... үй ... ... ... ... ... тарту есебінен тұрғын үй салу;
- тиімді, экологиялық таза құрылыс материалдарын өндіруді одан ... және жаңа ... ... топ пен ... әлеуеттік қорғалған жігі үшін тұрғын үй салуды
ынталандыруға бағытталған ... ... ... үй ... ... қаражат есебінен қолжетімді тұрғын үй салу;
2. Төлем қабілетті сұранысты ынталандыру:
- ипотекалық кредит беру ... ... ... жинақтарының жүйесін дамыту.
Тұрғын үйдің бір шаршы метрі ... ... ... ... ... ... арналып салынған тұрғын үйлерге қол
жетімділікті қамтамасыз ету үшін тұрғын үй ... ... ... шаралар көзделеді.
Республикада қазіргі заманғы тиімді және ... ... ... ... өту ... ... ... үнемді тұрғын үйлерді салу
үшін неғұрлым оңтайлы қабаттылықты, өзге де ұтымды ... және ... ... ... ... ... ... тұрғын үй орамдарының орналасу орнын айқындау қажет.
Тиімді құрылыс материалдары өндірісін ... және жаңа ... ... ... ... ... түр-түрін ұлғайтуға, сондай-ақ
импорттың көлемін төмендетуге және құрылыс өнімдерінің материалдарды,
энергияны, ... көп ... ... азайтуға әкеп соқтырады.
Жеке тұрғын үй құрылысын дамыту.
Жеке тұрғын үй құрылысын одан әрі дамыту үшін мынадай шараларды ... ... ... үй ... ... әр ... ... элиталық тұрғын үйге
де, табысы жоғары емес азаматтарға арналған ... ... де ... ... ... мен ... бойынша жауап
беретін үдемелі технологияларды, сәулет-құрылыс және қала құрылысы
шешімдерін, экологиялық таза, дизайны ... ... ... ... ... түрлерін пайдалану;
• үй салуға жер учаскелерін бөлуді, магистралдық инженерлік желілер
маңынан, сондай-ақ ... және ... ... ... капитал инвестицияларын тарту есебінен тұрғын үй салу.
Мемлекеттік меншіктегі жер учаскелерін құрылыс салуға ... ... ... ... үшін ... ... қосымша
түсімдерді қамтамасыз етуге тиіс ... ... ғана ... ... Бұл ... жер ... ... бір бөлігі ерекше: кейін мұндай
учаскелерде халыққа сатылатын қолжетімді тұрғын үй салу ... ... ... тұрғын үй салу.
Мемлекет олардың алдында белгілі бір міндеттемелер ... ... ... ... үй проблемасын шешу жергілікті атқарушы
органдардың айрықша құзыреті болып табылады. Бағдарлама ... ... әр ... ... және ... ... ... әлеуметтік
қорғалатын азаматтарға жекешелендіру құқығынсыз беру үшін 100 пәтерлік
тұрғын үй салу болжанады.
Мемлекеттік ... ... ... тұрғын үй салу.
Бағдарламаны іске асыру мақсатында мемлекет орта топ үшін құны 1 ... үшін 350 АҚШ ... ... ... және ... тұрғын үйлерді
салу арқылы азаматтарды тұрғын үйлермен қамтамасыз ету үшін жағдайлар
жасайтын ... ... үй ... және Сауда министрлігімен келісілген
жобалар бойынша салынады және ... бір ... және ... болады, соның ішінде:
• 3 бөлмелі пәтердің орташа ... – 80 ... ... 1 ... ... құны – ... бойынша орта есеппен 350 АҚШ
долларынан аспайды.
Төлемге ... ... ... ... жігі үшін ... үйдің қолжетімділігін арттыру халық
үшін ипотекалық кредит беру мен ... үй ... ... ... ... ... де қамтамасыз етіледі.
Ипотекалық кредит беру жүйесін жетілдіру.
Ипотекалық кредит беру жүйесін ... 2 ... ... ... және
төлемге қабілетті сұраныстың уақытынан бұрын жоғарылауын, ... ... ... баға мен уақыт арасындағы ауытқушылықтарды болдырмау
мақсатында тұрғын үй құнын ... ... ... ... ... ... ... қолжетімділігін ұлғайту мақсатында мемлекет
ипотекалық кредит беру параметрлерін өзгерту жөнінде ... ... іске ... ... ... кредит берудің мынадай
мақсатты ... қол ... ... ... ... ... – 9-10%;
• бастапқы жарна көлемі – 10%;
• ипотекалық кредит мерзімі – 20 жыл.
Бірінші кезең (2005 жыл):
1. Ипотекалық кредиттер бойынша ... ... ... ... деңгейін одан әрі төмендету жөнінде шаралар
қолдану.
2. ... ... ... ету ... ... 6,4 ... мөлшерінде капиталдандыру.
3. Қолжетімді тұрғын үйге сұранысты қаржыландыру үшін 20 жылға
дейінгі мерзімге 34,9 млрд. теңге көлемінде ... ... ... Бастапқы жарнаны тұрғын үй құнының 10%-ына дейін ... ... 1,5 ... теңге көлемінде капиталдандыру.
2. ҚИК-тің ипотекалық облигациялары эмиссияларының алдында “бенч-
марканы” ұстап тұру үшін Қаржы Министрлігінің ұзақ ... ... ... ... ... ... шығаруы.
3. ҚР-ның қолданыстағы заңнамасына ипотекалық кредитті бірінші 3 ... ... ... жабу ... оларды беру
мүмкіндіктерін бекіту бөлігіне өзгерістер енгізу.
Екінші кезеңде (2006-2007 жылдары):
1. Ипотекалық кредит беру ... ... өсуі ... ... ... ету мақсатында 20,4 млрд. теңге мөлшерінде ҚИК-ті
капиталдандыру.
2. 2006-2007 жылдары ... ... ... үй ге ... үшін 20 ... ... ... 111,2 млрд. теңге көлемінде
ипотекалық облигациялар эмиссиясы.
3. Тұрғын үй құнының бастапқы жарнасын 10%-ға ... ... ... млрд. теңге мөлшерінде ҚИККҚ-ті капиталдандыру.
Бағдарламаны іске асыру кезеңінде қолжетімді жаңа тұрғын үйге ... ... ... беру ... ... ... ... қабілеті
бар сұранымымен жабылатын болады. Жүргізілген зерттеулер бойынша ипотекалық
кредит беру жүйесін шамамен 49 мың отбасы, соның ішінде 2005 жылы – ... ... 2006 жылы – 16,5 мың ... 2007 жылы – 208 мың ... алады.
Тұрғын үй құрылысы жинақтарының жүйесін дамыту.
Тұрғын үй құрылысы жинақтары жүйесін одан әрі дамытудың негізгі ... ... ... ... ... олардың есебінен жүйенің ең аз
салым көлемін ... ... ... ... болады.
Тұрғын үй құрылысы жинақтары жүйесін дамытуға мынадай іс-шаралар
өткізу есебінен ... ... ... үй құрылысы жинақтары жүйесінің ұзақ уақытылы ... ... 12,26 ... ... мөлшерінде капиталдандыру;
- 1,9 млрд. теңге мөлшерінде ТҚЖБ-ға ұзақ мерзімді бюджет кредиттерін
беру. Банк үшін қарыз алу ... ... ... бұл ТҚЖБ-ның
кредиттік мерзімдері мен қарыз қоржындары арасындағы алшақтықты
қысқартуды қамтамасыз етеді;
- ТҚЖБ-ның ұзақ ... ... ... ... ... ... үшін жағдайлар жасау, ТҚЖБ-ның
өкілдік торабын кеңейту;
- қажетті соманың 25%-ы қорланған кезде ТҚЖБ жүйесі бойынша берілетін
барынша рұқсат ... ... ... 5 млн. ... ... Бұл тұрғын үйді кейін тұру үшін сатып алуға емес, ал
капиталды тиімді ... ... ... ... ресурстарын
және салымдар бойынша сыйақы алу ... ... ... ... ... ... жүйені неғұрлым мақсатты
етеді;
- ТҚЖБ-ға салымдар бойынша сыйлықтар төлеуге 2,34 ... ... ... ... бөлу;
Бағдарламаны іске асыру нәтижесінде болжам бойынша ... ... ... ең аз ... 100 мың ... ... ... экономикада банктердің негізгі ... ... ... экономиканың нақты секторына инвестицияға
айналдыру болып табылады. ... ... ... және ... ... бөлігін мобилизациялауға және оларды шаруашылықтың
басты, ең ... ... үй ... ... ... бағыттауға
көмектеседі. Ипотекасы дамыған шетелдік және ... ... ... ... ... минимум 4 ретті
мультипликативтік тиімділігі бар, яғни ... ... ... төрттен кем емес қаражаттарын тартады. Сондықтан, ипотеканың
көмегімен тұрғындардың қолында шетел валютасы түрінде ... ... ... ... мемлекеттік бюджетімен салыстырарлықтай ірі қаржылық
ресурстарды іске қосуға болады. Бір уақытта ипотека, ... ... ... ... мен есеп ... ... ... мемлекеттік және коммерциялық банктерге сенімділікті
орнатуға көмектеседі. Ипотекалық несиелеу – ... ... ... құралдарды бағыттай отырып, тұрғындардың ақша ресурстары, банктер
және ... ... ... арасында өзара байланысты қамтамасыз
ететін механизм.
Ипотекалық тұрғын үйді несиелеу жүйесінің ... ... ... және ... ... салалардың дамуына оң әсер етпеуі ... ... үй ... және ... үйді ... ... бюджеттен тыс
қаражаттардың ірі сомаларын құю, ... ... ... ... ... ... ... емес тұрғын үй құрылысының жетісті ... ... ... өндірісінің, жаңа құрылыс технологиялардың, сәулет жобалардың
жасалуының, ел экономикасының көптеген шектес салаларының дамуының ... ... ... ... ... ... ... және несие-қаржы
аясын қайта қалыптастыру бойынша шаралар ойластырылып жатқанда, ипотекалық
тұрғын үйді ... ... ... мемлекеттік саясаттың және қоғам
дамуының басым бағыттарының бірі болып ... ... ... мода орнатылуда. Басқа
цивилизациялық елдердегі сияқты несиеге үйді, жеңіл көлікті, ... ... ... ... ... Ипотекалық несиелеу нарығында өте көп
қатысушылардың болуы, нарық заңдары бойынша жағдайлардың жақсаруына ... ... ... алып ... ... ... Егер ... іске асса, онда ипотека қазақстандықтардың көбісі үшін қолжетімді
болады. Ипотекалық компаниялардың банкротқа ... да ... ... ... ... не ... ... Бірақ мұндай сәттер шартта көрсетілген, ... ... ... ... ... ... ... жоқтығы кредитордың банкротқа ұшырауы
барысында тұрақтылықты қоспайды.
Экономистер болжамдары бойынша ипотекалық несиелеу жүйесінің өтелуі,
компания қызметін бастағаннан кейін 1,5-2 ... кем емес ... ... Егер ол ... ... басқарғанда ғана,болашақта ол тұрақты пайда
алуы ... ғана ... ... өмір сүру ғана қалады.
Бұл сәтте, ипотекалық несиелеу жеткілікті динамикалық ... ... ең ... елде ... ... ... түсіндіріледі.
Ипотекалық несиелеу екінші деңгейдегі банктердің бөлшекті операцияларының
бірі болып табылады. Бұл ең ... ... ... ... сияқты жеке тұлғаларға да көңіл бөлуімен байланысты.
Экономикасы дамыған елдердің ... ... жүйе ... базаның қалыптасуына көмектеседі, ал бұл әлеуметтік базаның өзі
ипотекалық жүйенің ... ... және ... ... ... ... ... ипотекалық жүйенің айналысын үлкен көлемде көбейтуге
мүмкіндігі бар, өйткені ипотекалық несиелеу процесіне қозғалмайтын ... ... көп ... және жеке ... ... Мұны ... ипотекалық компаниялардың біреуі тұрғын үй ... ... ... ... ұзақ ... ... ... ерекше үлгісін жасады.
Бүтіндей алғанда Қазақстанда тұрғын үйді несиелеу нарығы ... ... ... нарықтан ерекшеленеді. Көп елдерде тұрғын үйді ... ... ... ... ... компаниялары, ипотекалық
банкирлер және мемлекеттік мекемелер сияқты үлкен және әр түрлі кредиторлар
мен ... ... ... Бұл ... ... үйді несиелеу
нарығы банктік жүйені сипаттайды.
Біздің елімізде ипотекалық несиелеуді дамыту қажеттілігі, несиелеудің
сәйкес механизмдерінің болуы барысында өседі, ол оны ... және ... ... ... ғана ... ... және артықшылықтарын
көруге болады.
Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеудің болашағы бар. Ол үшін
тұрақты қаржылық ... ... ... ... ... ... ... сұранысы бар. Бірақ мемлекеттің өзі бұл
әлеуметтік ... ... ... қарамағанша, сонымен бірге қажетті
құқықтық қамсыздандырусыз қойылған мақсаттарға толық жету ... ... дәл ... ... ... түрде активизациялау сәті келді.
Жұмысымның қорытындысында: Экономикалық тұрақтылықты сақтау ... ... ... ... ... ... біздің еліміздің қаржылық ... ... ... ... ... қайта қалыптасуы және ақша-несие ... жолы ... ... ... жасалды. Олардан қажетті
сабақтарды ала отырып, оларды әлемдік ... ... ... ... ... құру үшін әрі қарай қозғалу қажет. Кейінгі кезде қайта
қалыптастырылмаған экономика жүз рет ... ... ... ... ... ... Ол мемлекеттің негізгі институттарын нақты қауіп-қатерге
қойды. Бүгінгі күні де ғалымдардың сөзі бекер айтылмаған: ... ең ... ... бір шешім бар – алдыға жүру.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
(. Нормативтік-құқықтық актілер тізімі
1. “ “Жаңа тұрғын үй саясаты мемлекеттік бағдарламалары және оның ... ... ... ҚР ... Жарлығы, 1993ж.
2. “Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы” ҚР Президентінің заң күші ... 1995 ж., 23 ... ... ... ... ... үй құрылысын дамытудың 2005-2007
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы”, //Егемен ... 2004 жыл, 2 ... 3-5 ... ... ... С.Б. ... айналысы және несие”. Алматы, 2004 жыл.
2. Мақыш С.Б “Коммерциялық банктер операциялары”. Алматы, 2004 жыл.
3. ... Г.С. ... ... ... 1998 ... ... ... Аникеева Л.В.,“Жилищная ипотека на новом этапе реформ: теоритические
аспекты”, ... ... 2003г., ... ... Қ., “Ипотекалық несиенің тиімділігі неде?”, //Егемен Қазақстан
газеті// №46-47, 27 ақпан, 2004ж., 3 бет.
3. ... М., ... и ... ... ипотечного кредитования
населения в Республике Казахстан”, //Аль Пари// №1, 2004г., с.50-54.
4. Донцов С.С.“Современные перспективы развития жилищного кредитования ... ... ... №6, 2004г., с.31-44.
5. Досымов Б.С. “Современные проблемы ипотеки”, //Банки Казахстана// №8,
2001г., с.19-22.
6. Жумабаева З.С. ... ... ... ... №2(36), 2003г.,
с.33-35.
7. Иванов М.М. “Ипотечные банки в Казахстане”, //Рынок ... ... №5, 2001г., ... ... М.М. ... ... в Казахстане”, //Рынок ценных бумаг
Казахстана// №6, 2001г., с.2-6.
9. ... ... ... ... как путь ... их ... ... Казахстана// №5, 2001г., с.20-
23.
10. Махамбетова М.Ж.“Механизм жилищного кредитования в ... ... ... ... ... ... строительства в Астане”, //Аль
Пари// №5, 2000г., с.73-75.
12. Наурызбаева Н. “Тұрғын үй проблемасын шешудің оңтайлы ... ... ... ... 2 ... 2004ж., 2 бет.
13. “Нестабильность мешает развитию ипотечного кредитования”(“Комкон-2
Евразия) //“Навигатор” Интернет газетасы
14. Салихова ... ... ... ... ... ... развития”, //Банки Казахстана// №8, 2004г., с.25-31.
15. СагиндыковаМ.О.“Реализация программы внедрения системы ... в ... ... ... ... этапы”,
//Банки Казахстана// №6, 2001г., с.46-49.
16. Сағындықова М.О. “Ипотека игіліктері”, //Егемен Қазақстан газеті// №14-
15, 23 қаңтар, 2004ж., 4 ... ... Н.С. ... ... 2004ж. 40-43 ... ... ... рынка”, //Рынок ценных бумаг Казахстана// ... ... www.kmk. ... ... Ипотекалық Компаниясы
(қаржы капиталы – 25-30 млн.$)
ІІ-деңгейлі
нарық
Сақтандыру компаниялары
І- деңгелі
нарық
Қарыз алушы
Несие құрылтайшылары
(Коммерциялық банктер, ... ... ... ... ... ... ұйымдар
Сот ұйымдары
Мүлік нарығы
Реттеуші ұйымдар
ҚР үкіметі, ҚРХБ, Қаржы
Қадағалау ... ... және ... ... ... ... Жеке тұлғалар
- Банктер
- Зейнетақы қорлары
- Сақтандыру ұйымдары
Клиентпен кеңесу
Құжаттарды қабылдау(анкетаны толтыру, құжат пакетін тексеру,көшірмемен
салыстыру,жылжымайтын мүліктің бағасын ... ... ... және оны ... қызметіне жіберу(СБ)
Эксперттік қорытындыны дайындау.Қауіпсіздік қызметтен қорындыны,бағасын
аламыз. 2-күн
Несие Комитетіне шығару. 3-күн
Несие комитетінің шешімі туралы клиентті ... ОС ... ... ... ... ... және комиммиялық ақы төлеуге
шот ашу,сақтандыруға және бағалуға қол қою. ... ... ... комиссияны жою). 4-күн
Жылжымайтын Орталық өкілеттігіндесатып алу-сатуды жасау және сатып алу-
сату, ипотекалық куәлік, кепілдік ... ... ... ... үшін ... бөлімге досье тапсыру. 4-күн
Кепілдік келісім-шартына қол қою.Жылжымайтын мүлік өкілеттігінің сенімхат
беруі. Кепілдікті тіркеу үшін құжаттарды тапсыру. 5-күн
ДБЗ заңгерімен қол ... ... ... алу. ... бергеннен кейін
досьені ҚИК-на сату үшін немесе кассаға тапсыру үшін ОС-ке тапсырамыз. 6-
күн
Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... құжаттардың
оригиналын тапсыру. 6-күн
Жылжымайтын мүлікте сатып алу-сату тіркелгеннен кейін оригиналдарды алу (5
күн) және ... 1-ші ... ... 12-күн
1-ші беттерді дайындау (ипотекалық куәлік толтыру). Жылжымайтын мүлік
өкілеттігіне құжаттарды тапсыру. 13-күн
Тіркелген ДЗ-ні алу. ... ... беру үшін ОС ... ... ... беретін жазуға қол қою және ҚИК-на сатуға № 24 Есеп-айырысу
Кассалық Бөліміне жіберу. 14-күн

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 87 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік тәуекелдікті бағалау әдістерінің ақпараттық жүйесін тұрғызу79 бет
Банктің қаржы жағдайы, оны бағалау және банк операцияларын басқару (АҚ «Нурбанк» Алматы қ.мысалында)69 бет
Шетел тәжірибесіне сүйене отырып, банктік тәуекелдерді басқаруды жетілдіру65 бет
«Коммерциялық банктердің несиелік тәуекелін бағалау және төмендету жолдары»67 бет
"Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Қаржы тәуекелін басқару."24 бет
"Ұлан" шаруа қожалығы17 бет
1905-1907 жылдардағы революцияның Қазақстанға саяси дамуына әсері.9 бет
TCP/IP хаттамаларының жұмыс жасау негіздері33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь