Алматы 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы және оның бағасы

Құрметті ханымдар мен мырзалар!
1990 жылғы 24 қыркүйекте Қазақ ССР Жоғарғы Совет! Президиумының қаулысы қабылданып, онда Алматыда 1986 жылғы желтоқсанда болған оқиғаны тексеру жөніндегі комиссияның қорытындылары мен ұсыныстарын мақұлдады.
Қазақ республикасының біз білген тарихында, тіпті бүкіл Совет одағының тарихында тұңғыш рет кезінде бүкіл қазақ халқына «ұлтшыл» деп айдар таққан Орталықтың өктемдігіне қарсылық білдіріп, СОКП Орталық -Комитеті Саяси Бюросының шешімі айыпталды.
Жастардын бейбіт шеруін заңсыз басып-жаншуға кінәлі болған кейбір лауазымды адамға сөз тигізбеу мақсатында желтоқсан оқиғасы алғашқы күннен бастап қалың көпшілікке қате түсіндірілді.
Желтоқсандағы қазақ жастарының бұл жиыны ұлтшылдық бой көрсету емес еді. Ол басқа халықтарға, соның ішінде орыс халқына қарсы бағытталмағанды, Алматыдағы желтоқсан толқуы - шын мәнісінде, елімізде алғаш рет екі күштің: жаңа басталып, буыны қатпаған демократияның және ол кезде әлі өз күшінде тұрған әкімшіл-әмірші жүйенің қақтықғысы еді.
Бұл қасіреттің ауқымы мен тереңдігі халықтан жасырылды. Бірақ, шындық қаншалықты ащы болса да, оған сай келер емші жоқ.
Желтоқсан оқиғасының басталуына - Д.А.Қонаевты Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы қызметінен босатып, орнына Т. В. Колбинді сайлаған 1986 жылғы желтоқсанның 16-сында өткен Пленум себепші болды. Жоғарыда айтылған ұсынысты СОКП Орталық Комитеті Саяси Вюросының атынан СОКП Орталық Комитетінің хатшысы Г. П. Разумовский жасады.
        
        АЛМАТЫ  1986 ЖЫЛҒЫ ЖЕЛТОҚСАН
Оқиғасы және оның бағасы
Құрметті ханымдар мен мырзалар!
1990 жылғы 24 қыркүйекте ... ССР ... ... Президиумының
қаулысы қабылданып, онда Алматыда 1986 жылғы желтоқсанда болған оқиғаны
тексеру жөніндегі ... ... мен ... ... ... біз ... ... тіпті бүкіл Совет одағының
тарихында тұңғыш рет кезінде бүкіл қазақ халқына «ұлтшыл» деп ... ... ... ... ... СОКП ... ... Саяси
Бюросының шешімі айыпталды.
Жастардын бейбіт шеруін заңсыз басып-жаншуға кінәлі болған кейбір
лауазымды адамға сөз ... ... ... ... ... күннен
бастап қалың көпшілікке қате түсіндірілді.
Желтоқсандағы қазақ жастарының бұл жиыны ұлтшылдық бой көрсету ... Ол ... ... ... ... орыс халқына қарсы бағытталмағанды,
Алматыдағы желтоқсан толқуы - шын мәнісінде, елімізде алғаш рет екі ... ... ... ... ... және ол ... әлі өз күшінде
тұрған әкімшіл-әмірші жүйенің қақтықғысы еді.
Бұл қасіреттің ауқымы мен ... ... ... ... ... ащы ... да, оған сай ... емші жоқ.
Желтоқсан оқиғасының басталуына - Д.А.Қонаевты Қазақстан Компартиясы
Орталық ... ... ... ... босатып, орнына Т. В.
Колбинді сайлаған 1986 жылғы ... ... ... ... себепші
болды. Жоғарыда айтылған ұсынысты СОКП Орталық ... ... ... СОКП ... ... ... Г. П. Разумовский жасады.
Г.В. Колбиннің Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... халқының өмірлік мүшесіне
қатысты мәселерді шешудегі ... ... ... ... ... ... ... барысында оның 20
хатшысының үшеуі ғана қазақ болғанын ескерсек, бұл ... ... ... ... ... ... Орталықтан келген кадрлар республика
Компартиясы бірінші хатшысының қызметін негізінен мансаптың келесі ... ғана ... үшін ... Сол сияқты, ... ... ... ... ... да ... күй ... Мысалы, Қазақстанда
Совет өкіметі орнаганнан бері ... ... ... басшылығында екі-ақ қазақ болды. Ал ... ... да ... оның ... ... тұрмысымен мүлде
араласып көрмеген ... ... ... өзінің айтқанынан шықпайтын
адамдардан ғана жасақ құрды. Сол басшылардың бірде-біреуі ... ... ... демалысына шыққаннан ... ... ... ... ... шет ... ... солақай қарауы
кейде күлкілі жағдайға да алып барды. ... ... ... ... ... ... ... «Өзбек халқына жалынды
сәлем!» деп жар салғаны көпке мәлім.
Оқиға ... ... ... ... тек ... қаласының жұмысшы
және студент ... ... ... ғана топтың Орталық Комитет
Пленумының шешіміне наразылық білдіргенін атап айтуымыз жөн. Бұл ... шеру ... өтіп ... ... ... ... ... басқа халықтарға қарсы әрекет жасауға шақырған жоқ. Республика
Компартиясы ... ... ... ... ... ... Пленум
шешімімен келіспейтіндіктерін білдіріп, соған байланысты ... ... ... ... ... ... ... тең сөйлесуін қорлық
санап, олардың пікірімен санасуды жөн деп, таппады. Сөйтіп, бұл ... ... ... ... ... ... сан жағынан шеруге
қатысушылардан бірнеше есе ... ... ... ... әскери әзірлік
жағдайына келтірілді де, алаңды қоршап ... ... ... Тіпті жастар
жиынын тұрақты әскери бөлімшелердің күшімен басу туралы мәселе де ... ... ... ... ... ССРО ішкі істер
министрі А.В.Власов еліміздің, әр ... ... ... ... ... ... арнайы бөлімшелерін әкелу туралы шешім
қабылдады. Бұл ... ... ... шешім еді. ССРО
Конституциясына жүгінетін болсақ, мұндай шешім тек ... ССР ... ... Алматы қаласында төтенше жағдай енгізілгенде ғана
онда да ССРО Жоғрарғы Советінің Президиумы немесе Сессиясы бекіткенде ... ... ... ғана басшылар тобы ... ... ... ... ... кереғар әрекет жасады.
Бейбіт шерудің жаппай ... ... - ... ... ... ... ахуалдан шығудың тиімді жолдарын
таба алмауы, тіпті, табуға тырыспауы, сонымен қатар, ... да ... ... ... ... ... себеп болды.
Бейбіт шеру жөнінде оған қарсы қолданылып отырған шаралар туралы
алғашқы мәліметтер Орталыққа - СОКП ... ... ССРО ... ... және ішкі ... министрлігіне тоқтаусыз жіберіліп
тұрды. Одан әрі хабар сағат санын, ал ... ... ... ... ... ... ... сайын берілді. СОКП Орталық ... ... ... ... ... Г.В. Колбин сөйлесіп отырған және
оның кіммен сөйлескені бізге белгісіз. Бізге белгілісі – желтоқсанның ... ... ... түні ... ... кеңесіне қатысушыларға Г. В.
Колбиннің «СОКП Орталық Комитетінің Бас хатшысы М.С. ... ... ... ... ... ... ғана. (Г.В. Колбин ... ... бас ... 1990 ... қараша айында Мәскеуде Совет және
шетел журналистеріне арнап оқиғасы жөнінде ... ... ... тағы ... Келмеді).
Алматыда болып жатқан жағдайға арнайы баға берілетін алғашқы хабарлама
Москваға желтоқсанның 17-сі күні ... 18-де ... ССРО ... қауіпсіздік комитетінің төрағасы төрағасы
Чебриковке республика ... ... ... В. М. ... ... ... - «Тиісті шешім қабылдау үшін ахуалға баға беру
жөніндегі ұсынысты кім жасады?» деген ... ... ... ... ... бері бай тәжірибе жинаған Г. В. Колбин ешкімнің ұсынысын
қажет етпеді»,.— деп жауап берді.
Шеруді ... одан ... ... ... ... өкілдері СОКП
Орталық Комитеті Саяси Бюросының мүшесі М. С. Соломенцев, ССРО Ішкі істер
министрінің ... ... Б.К. ... ССРО Мемлекеттік хауіпсіздік
комитеті председателінің ... ... Ф.Д. ... ССРО ... ... ... О.В. Сорока, ССРО Ішкі істер министрлігіне
қарасты ішкі әскери күштер басқармасының бастығы ... СОКП ... ... ... ... ... орынбасары Е.З. Разумов, СОКП Орталық Комитетінің бірінші
хатшысы Г. В. ... өзі ... ... отырды.
Республика басшылығы ... бұл ... ... партия
басшыларының тек Қазақстан Компартиясы ... ... ... О.С. ... Қазақ ССР Ішкі істер министрі Г. Н. Князев ... ССР ... ... ... төрарасы В.М.Мирошник енді.
Оқиғаға әдейі бұрмаланып берілген бара түптеп келгенде – ішкі әскери
күштер бөлімшелерін еліміздің басқа аймақтарынан ... ... ... ... ... ... Комитеті бюросының өтініші бойынша
жасалды-мыс деген шешімнің шын мәнінде, оның ... тыс ... ... ... ... ... ... оқиғаға үстірт баға
беріліп, арнайы өтініш жасалғаннан ... ... ... ... ... және ... ... бөлімшелерін іске қосу жөніндегі мәселе
талқыланды. Орта Азия ... ... ... В.Н. ... ... ... бас ... да, Г.В. Колбин ССРО Қорғаныс министрін
дегеніне көндірді. Сөйтіп желтоқсанның 18-і күні ... 13-те ... ... жеке ... ... Олар ... ... үйін қоршауға алды.
Бір ғажабы осыншама ауыр зардаптарға соқтырған маңызды шешімдерді бәрі
ешқандай ... ... ... қабылданған. «Қазақстан Компартиясы
Орталық Комитеті Бюросының өтінінші ... ... ... ... 17-сі күні ... ... қуып ... кезінде сапер
күрегін қолданып, ерекше қатыгездікпен көзге түскен ССРО Мемлекеттік
қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... өтініші бойынша іс-қимыл жасады; Елисовтың нұсқауы
бойынша сол ... 20 өрт ... ... ... ... ... ... Алматының жоғары әскери командалық училещесінің
шығарылған; Ішкі істер ... ... ... ... ... ереуілшілер ұсталып, прокурордың санкциясынсыз тергеу изоляторына,
арнайы ... ... ... ... ... қала ... шығарылды, Алматы облыстық, қалалық, аудандық
партия басшыларының ауызша нұсқауы кәсіпорындарда темір таяқтар ... ... ... ... оқиғалар тізбегін осылай жалғастыра беруге
болар еді.
Осыған орай сол ... ... ... ... ... ССР ... Н. Ә. Назарбаев былай деп жазады:
«Москва өкілдерінің алаңда ... ... ... ... ... ... шеттетуіне түрлі болған негізгі себеп мынада деп ойлаймыз: олар
бізден көпшіліктің көңіл күйін пайдаланып, өз мүддесіне бұруға тырысады ... ... ... ... Компартиясы Орталық Комитетішң
бірінші хатшысы қызметіне неғұрлым лайық кандидатуралар деп Е. ... В. П. ... О. С. ... Н. Е. Морозовті С. М.
Мұқашевті, Н. Ә. ... және т. б. ... ... ... Айта ... жәйт ... ... тізбегі-
республика басшылығына ұлты орыс адамның келуіне ... ... ... ... Сол бола тұрса да, атышулы
«қазақ ұлтшылдығы» аттты ... ойын ... ... ... ... де ... Москвалық басшылар кісілік көрсетіп, бұйыра сөйлесіп жүрді».
Комиссияға берген жауабында Қазақстан Компартиясы ... ... ... ... ... Жоғарғы Советі Президиумының сол
кездегі төрағасы С. М. Мұқашев жиналған әкери күшпен тарату ... ... ... оның ... ... ... ... дәлелдерді
Бюроның басқа да мүшелері, ... ... ... ... ... басу, одан ... ... ... ... ... ... асырылды. Сонымен бірге, енжар,
келісімпаз ... ... ... ... ... ... ... кейін өріс алған жазалау науқанына қарсы ықпал етуден өз бойларын
аулақ салғаны үшін ... әрі ... ... Қазақтан Компартиясы
Орталық Комитетінің хатшылары мен Бюро ... тең ... ... ... болмайды.
Жергілікті басшылардың ешқайсысы да өздерінің маңызды істен ... ... ... жоқ. Орталық Комитеттің ... ... ... ... СОКП ... Комитеттің халыққа үндеу
тастаған жоқ. Олардың ешқайсысы - право қорғау органдарының өз ... ... ... ... қарсы шыққан жоқ. Бұрынғы
басшылар (С. ... М. ... З. ... ... ... ... сол ... ес жия алмай қалғандарын
айтып, тәртіп бұзушылықты көрмегенін, ол ... ... ... ... ... ... әрекетіне, Орталық ... ... ... сүттен ақ, судан таза етіп көрсетуге
тырысты.
Ал, шынтуайтқа келетін болсақ ... 17-сі күні ... ... ... ... ... ... алғашқы шешімді Орталықтың
мақұлдауымен ... ... ... Қуып ... ... ... Қазақ ССР Ішкі істер ... Н. ... ... Сол ... ... Алматыда жаппай тәртіпсіздік
басталды.
Алматыға арнайы жіберілген СОКП ... ... ... ... ... М. С. ... те желтоқсан оқиғасының шын мәнін
бұрмалауға өз үлесін қосты. ... ... ... ... ... мен нашақорлардың бұзақылық, ұлтшылдық әрекеттері туралы
хабарлар оның тікелей ... ... ССР ... ... ... жұмысы барысында ресми
хабарларға ... ... ... ... ... ... актілері
негізінде жасалған Денсаулық сақтау министрлігінің ... ... ... ... нашақор, бірде-бір маскүнем болмай шықты.
Әрине, бүгінгі таңда: «Бұл кімге қажет ... ... ... сұрақ
туады.
Егер алаңда бұзақылар мен маскүнемдер, нашақорлар жиналса, ... күш ... ... ... ... шыға ... Сондықтан өкімет
басындағылар шеруге қатысушыларды өңшең бұзақы, ... етіп ... ... ... ... 1937 ... ... істерінің небір
түрлерін түйдек-түйдегімен қаттай ... ... еді. Міне ... ... ... ... ... тобының әредік заң аясынан
шығып кетіп, ... ... да ... ... ... ... әрекеттенген кезде олардың кейбіреулері саяси
мәдениеті жоқтығын көрсетіп, бұзақылық ... ... ... ... тас ... Бұдан өзге де. Заңсыз әрекеттерге, ... ... ... ... А, ... ... катысушылардың алдына шығып сөйлеуден бас
тартты, Г. В. ... ... ... ... ... ... ... шерудің жаппай тәртіпсіздікке ұласып кетуінеж бегілі дәрежеде
әсер етті деген айып ... ... ... ... мәліметтер
бар. Шын мәнінде, О. С. ... мен Г. В. ... екі ерт ... ... Д. А. ... ... 17 күні ... сағат 11-
ге таман Орталық ... ... ... ... ... мүшелері З. Камалиденов, М. Меңдібаев және Н. ... ... ... алдында сөз сөйлеуден бас ... Ал Д. А. ... ... ... ... ... екі
сағат отырғанын, сағат 13-ке ... ... ... ... ... ... Г. В. Колбин оған «Сіз ... ... ... ... деп ... ... Комиссия жауап алған
адамдардың көпшілігі «Д. А. Қонаев халықтың ... ... сөз ... қажет
еді» деген біржақты пікір білдірді.
Бірақ Д. А. Қонаев түсініктемесінде өзіне ... ... ... ... ... Осы мәселеге байланысты және ... де ... ... ... ... ең ... лауазымды
адамдарға барып тіреледі...
Қазақ ССР Жоғарғы Советінің 1986 жылғы ... ... ... ... ... екі ... ... мамандар - әртүрлі мамандықтары сарапшылар, юристер, медиктер,
социологтар, ... ... ... ... ... ішкі ... ... қызметкерлері, Мем-
әрекет қауіпсіздігі ... ... ... ... мен ... ... комсомолдың, кәсіподақтың өкілдері
қарастырылды.
Комиссияның жұмысшы тобына сарапшы ретінде бір қатар ...... Адам ... ... ... Адам құқығы
жөніндегі комитетінің өкілдері, сондай-ақ, ССРО ... ... ... сот лен Ішкі ... ... жұмысынан босатылған біртоп қызметкерлері, біздің өтінішіміз
бойынша ... ай ... ... ... ... ... анықтамалардан басқа екі мыңға жуық документ
келіп түсті, ол 25 том ... ... ... және ... 500 ... ... ... комитеті мен
прокуратурасының альбомдарын, аудандық ішкі істер бөлімдері мен ішкі ... ... ... медицина мекемелерінің,
мүрдеханалар, тағы басқа ... ... ... ... ... ... ... ішінде жауапты партия, совет, басқа да
органдар басшыларының, әскери ... ... ... органдары
қызметкерлерінің, ... ... ... ... мен жапа ... ... Республика алаңы төңірегіндегі үйлердің 300-ден астам
тұрғынына және сол ... ... ... ... ... қойылып, жауаптары тыңдалды.
Ұсталғандар саны Ішкі істер министрлігінің, ... ... ... ... ... — 2212, ... — 2401 болды.
Комиссия мынаны анықтады: уақытша ұстайтын изоляторларға, арнайы
қабылдау ... ... ... ... сондай-ақ,
«автозак» машиналары мен автобустармен қала сыртына ... ... ... жуық адам ... ... ... ... комиссияның бағалауы
бойынша ұсталғандардың жалпы саны 8500 адам.
Дене жарақатын алған адамдардың саны бойынша да ... емес ... ... ... ... ... ... мәліметтерде
олардың саны - 763, ... ішкі ... ... ... ... хауіпсіздігі комитеті мен прокуратурасында - 1137 ... ... ... ... сақтау министрлігі жапа ... ... ... ... ... Жедел жәрдемнің 20 бригадасы ... ... 540 адам ... Комиссия сарапшыларының
деректері бойынша 722-ден астам адам ... ... ... ... емес, оған мына ... ... ... ... ... қатысушылар жауапкершлікке тартылудан қорқып,
медициналық көмегі беретін орынға ... ... ... ... сол ... Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... отырды;
- емдеу мекемелерінен ... ... ... ... ... ... жеке кітапшасын алып кеткен фактілері
де бар, бұл көмек ... ... ... жалпы сайын бұрмалайды;
- тіркеуден өткізбей медициналық көмек ... ... су ... бірнеше сағат бойы жер бауырлып жатқаннан және қала
сыртына апарып тастағаннан суық тиіп ... ... ... ұсталған адамдардың Ішкі істер министрмен Прокуратура басшыларының
мақұлдауымен прокурордың санкциясынсыз және ... ... ... ... тергеу изоляторларына, арнайы қабылдайтын орындарға,
уақытша ұстайтын, изоляторларға, медициналық айықтырғыштарға ... ... ... ... мен ... қаладан
25-50 шақырым жерге апарып, жартылай жалаңаш-жалпы күйлерінде айдалаға,
қардың үстіне тастап кеткен.
Комиссия ... 17-сі және 18-і ... ақ ... алаңда
не болып ... ... ... және ... ... ... анықтады. Мысалы, сол кезде Қазақ ССР Ішкі ... ... ... ... ... ... азақ ССР халық депутаты,
генерал-майор М. Д. ... ... ... деп ... ... ... ... жігіттер мен қыздар-бірнеше
сағат бойы ... ... ... ... қою - ... бұзу емес да ... ... жер бауырлап жатуға
мәжбүр етті, ал ... сәл ... да ... немесе кеудесін
жерден көтерсе болды, солдаттар ... ... ... Мен бұл ... ... ... "17-сі, 18-і күндері
Орталық Комитеттің сол кездегі екінші хатшысы , Мирошхинге, сол ... ... ... ... ... рет баяндадым. Мирошхин:
«Мүмкін оларға үйіңнен көрпе ... ... ... ... ... әрекет жасаған кезде Комиссияға алуан
түрлі ... ... ... ССРО ... ... комитеті
шекарасы училищесінің бастығы генерал-майор Карповтың басшылығымен жасаған
желтоқсанның 17-сіндегі ... ... ... ... Олар ... ... ... шағын сапер күрекшесімен шеруге шабуыл жасады. Шекара
училищесіндегі құжаттарға жетуге де, сондай-ақ, училищенің өзіне кіруге де
ұзақ бойы ... ... Оған ... алу үшін ... хауіпсіздік
комитетінің төрағасы Крючковқа екі рет жолығуыма тура ... ... ... хауіпсіздігі комитетінің алғашқы құжаттары, ағымдағы хабарлама
журналдары және басқалар Комиссияға берілген жоқ.
Көптеген құжаттар, оның Ішінде сақталу мерзімі бітпеген қағаздар ... ... «86» атты ... ... ... да ... ... Қазақ ССР Ішкі ... ... ... ... ... Комиссияға келіп, бізбен әңгімелескеннен кейін дереу
желтоқсан ... ... ... ... ... ... ... Э. О. Басаровтың пікірі бойынша, бұл анықтамалардың «тарихи және
ғылыми құны жоқ және олар іс ... ... ... ал, нақ осы
анықтама Комиссия үшін өте бағалы еді. Республика ... ... ... ... ... емес, керісішне саяси нұсқаулар басшылығының
тапсырмасын орындауға бағытталғаны бүгінгі ... ... ... ... біз шын ... праволық-мемлекетке жеткіміз келсе, жол берілген
заңсыздықты жоюымыз керек.
Желтоқсан оқиғасына байланысты ... 99 ... ... ... мүлде кінәсіз деп анықталды. Тағы ... іс ... ... ... ... ... ... қаралған істер кәдімгі
анекдоттық ахуалдарға тапсырыс материал болғандай.
Мысалы, «Ленин идеясы жасасын!» - деген плакатты алып жүргені ... сот А. ... 2 ... ... ... ұлттың өз көсемі
болсын деген плакатты ... Ж. ... 5 ... ... ... ... берілмесін!» деген ұран көтергені үшін Е. ... жыл бас ... ... бой ... басу да ... ... ... әрекеті үшін Қазақ ССР Ішкі Істер министрі Г. Н. Князев
жауынгерлік ... ... ... Оның ... О. ... және право қорғау органдарының басқаруда қызметкерлері
мемлекет наградалары мен құрметті атаққа ие болды.
Қазақ ССР Ішкі ... ... 1596 ... ... ... «Үздік қызметі» үшін «Милиция үздігі» деп аталатын белгілермен,
ақшалай сыйлықтармен және ... ... 250 адам ... ... адам ... ССР Жоғарғы Советі Президиумының грамоталары мен ... ... мен ... ... ... ... басуға
қатысушылар наградтау,— тарихымыздың ең масқара беттерінің ... Және ... ... көзінен құпия және жасырын жүргізді.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Асанова Ләззат Алтынайқызы1 бет
Қазақ әдебиетіндегі желтоқсан тақырыбы20 бет
1986 ж. желтоқсан оқиғасы10 бет
1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы жайлы12 бет
Желтоқсан жаңғырығы5 бет
Желтоқсан оқиғасының тарихтағы орны18 бет
Қайта құру кезіндегі республиканың қоғамдық-саяси өміріндегі өзгерістер. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы4 бет
1822 және 1824 жылғы Сібір және Орынбор қырғыздары туралы ереже.5 бет
1916 жылғы Амангелді Иманов бастаған Ұлт-азаттық көтеріліс49 бет
1916 жылғы ұлт азаттық көтеріліс44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь