Жынысты және жыныссыз көбею түрлері

Жоспар:

Кіріспе бөлім:

Негізгі бөлім
Жыныссыз көбею
а) Бір жасушалы ағзаларға тән көбею формасы.
б) Көп жасушалы ағзаларға тән көбею формасы.
в) Спора түзілу, бүршіктену, фрагментация
Жыныстық көбею
а) Агаметогамия
б) Гаметогамия
г) Ұрықтану мен партеногенез
д) Ұрпақтардың алмасуы

Қорытынды бөлім.
Көбеюге қабілеттілік – тірі организмдерге тән негізгі қасиеттердің бірі. Көбеюге байланысты генетикалық материал ата-аналарынан ұрпақтарына беріледі. Бұл кезде сол түр особьтарына тән белгілер ғана емес, сондай-ақ тек ата-аналарының өздеріне тән айқын бергілер де жарыққа шығады. Көбеюдің үлкен биологиялық мәні бар. Ол белгілі бір организм түрінің ұрпақ алмастыруын жүзеге асыруымен қатар, ұрпақтар арасындағы сабақтастықты, жалпы тіршіліктің үздіксіздігін қамтамасыз етеді.Жер бетінде тіршілік байқалып келеді, келе де бермек. Ағзалардың көбею қасиеті тіршіліктің дискреттілігімен тікелей байланысты. Мысалы, ағзалардың денелері көптеген жасушалардан тұрады, ал олардың тіршілік ұзақтығы ағзалардың ағзалардың тіршілік ұзақтығымен салыстырғанда әлдеұайда қысқа болады, сондықтан ол ағзалардың тіршілігі оның жасушаларының үздіксіз көбеюі нәтижесінде ғана байқалуы мүмкін. Кез келген биологиялық түрлер жекелеген даралардан тұрады, ал жеке даралардың тіршілік ұзақтығы түрлердің тіршілік ұзақтығына қарағанда әлдеқайда қысқа. Демек, түрлердің тұрақты тіршілік етуі оноң дараларының үздіксіз көбеюінің нәтижесінде ғана байқалады. Тірі табиғатта көбеюдің негізгі екі әдісін ажыратады: жыныссыз және жыныстық.
Жыныссыз көбею. Жыныссыз көбею жынысты көбеюге қарағанда қрапайым және ол эволюция құбылысында алғаш пайда болған. Оның негізгі ерекшелігі ұрпақ тек бір особьтың бір немесе бірнеше соматикалық клеткаларынан дамып жетіледі,осы жолмен пайда болған ұрпақтардың аналық ағзалардан еш айырмашылығы болмайды, бір-біріне айна-қатесіз ұқсас, біркелкі особьтар түзіледі. Оларды клон деп атайды. Кездейсоқ мутациялардың әсерінен бір клондағы особьтар әр түрлі генетикалық өзгерістерге ие болуы мүмкін. Мұндай өзгерістердің бірнеше ұрпақ бойы тұқым қуалауы түрдің өзгергіштігіне және эволюцияға себеп болады. Жыныссыз көбею табиғатта кең таралған құбылыс. Мұның бірнеше формалары бар.
Жай бөліну-бір клеткалы организмдерге тән көбею формасы. Түрлі қарапайымдарне көлденеңнен, не ұзыннан екіге бөлініп өзара ұқсас екі жас клетка түзіледі. Бұл кезде клетканың құрылым компоненттері де теңдей екіге ажырайды немесе алдын ала олардың екі еселенуі жүреді.
Қолданылған әдебиеттер:

1. П. Қазымбет, Л. Аманжолова, Қ. Нұртаева /мед. Биология 2002 Алматы.
2. С.Ж. Стамбеков/Генетика 2002
3. С.Ж.Стамбеков, В.Л.Петухов/ Молекулалық биология 2003
        
        Көбеюге қабілеттілік – тірі  организмдерге  тән  негізгі  қасиеттердің
бірі. Көбеюге байланысты генетикалық материал ... ... Бұл ... сол түр особьтарына тән белгілер ғана емес, сондай-ақ
тек ата-аналарының өздеріне тән айқын бергілер де жарыққа ... ... ... мәні бар. Ол ... бір организм түрінің ұрпақ
алмастыруын жүзеге асыруымен қатар, ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.Жер бетінде тіршілік
байқалып келеді, келе де бермек. Ағзалардың ... ... ... ... ... ... ағзалардың денелері көптеген
жасушалардан тұрады, ал олардың тіршілік ұзақтығы ағзалардың ... ... ... әлдеұайда қысқа болады, сондықтан ол
ағзалардың тіршілігі оның жасушаларының ... ... ... ... ... Кез келген биологиялық түрлер жекелеген даралардан тұрады,
ал жеке даралардың тіршілік ... ... ... ... әлдеқайда қысқа. Демек, түрлердің тұрақты тіршілік етуі оноң
дараларының үздіксіз көбеюінің ... ғана ... ... ... ... екі ... ажыратады: жыныссыз және жыныстық.
Жыныссыз көбею. Жыныссыз көбею жынысты ... ... ... ол ... құбылысында алғаш пайда болған. Оның негізгі ерекшелігі
ұрпақ тек бір ... бір ... ... ... ... дамып
жетіледі,осы жолмен пайда болған ұрпақтардың ... ... ... ... ... айна-қатесіз ұқсас, біркелкі особьтар
түзіледі. Оларды клон деп атайды. Кездейсоқ ... ... ... ... әр ... генетикалық өзгерістерге ие болуы мүмкін. Мұндай
өзгерістердің бірнеше ұрпақ бойы ... ... ... ... ... ... болады. Жыныссыз көбею табиғатта кең таралған құбылыс.
Мұның ... ... ... бөліну-бір клеткалы организмдерге тән көбею формасы. ... ... не ... ... ... ... ... екі жас
клетка түзіледі. Бұл кезде ... ... ... де теңдей екіге
ажырайды немесе алдын ала ... екі ... ... ... немесе шизогония. Мұнда ядро бірнешеге бөлініп, артынша
цитоплазмада да бірнешеге ... ... ... ... ... ... ... адамның бауыр және қан клеткаларында осылай
көбейеді. Ол ... ... ... ... ... ... процестің өзін шизогония деп атайды. Мұндай бөліну бірнеше ... ... ... қарқындылығының жоғары болуы бұл паразиттердің таралуға
бейімделуі, яғни тіршілік үшін күресі деп түсіндіріледі.
Спора түзілу- арнайы клеткалар-споралар арқылы жүретін көбею ... ... ... ететін сыртынан қалың қабықпен қапталған тіршілік
циклы стадияларының ... ... ... ... споралыларда,
бірқатар төменгі және жоғарғы ... ... ... ... ... көбеюді емес тек қолайсыз орта ... ... ... ... етеді.
Бүршіктену-бактерияларда, ашытқы саңырауқұлағында және бірқатар
төменгі сатыдағы көп ... ... ... кейбір
құрттарда байқалатын көбею формасы. Көп клеткалы организмнің денесінен ... ... тобы ... ... келе ... ... ... кетеді
де өз алдына жеке тіршілігін бастайды. Кей жағдайда ондай ... ... ... ... ... ... особь екіге немесе бірнеше бөліктерге ажырап, әр
бөліктен жаңа особь дамып жетіледі. Бұл ... ... ... ... құртында т.б. кездеседі. Көпклеткалы жануарларда байқалатын
бүршіктену мен фрагментацияны жалпы атпен вегатативті көбею деп те атайды.
Вегатативті көбеюдің ... ... ... жануарлар дүниесінде кездесетін
полиэмбриония қарастырылады. Дамуының ең бастапқы кезеңінде ұрық бірнешеге
бөлініп, әр жеке ... өз ... ... ... ... ... ... сүтқоректілерден байқауға болады. Сондай-ақ, адамда бір
жұмыртқалық ... ... ... ... ... ... көбею. Жыныстық көбею – күрделі процесс, себебі ол гаплоидты
хромосома жиынтықтары бар арнайы құрылысты ... және ... ... ... ... Ұрықтану нәтижесінде жыныс клеткалары
немесе гаметалар қосылып диплоидты жиынтығы бар зигота түзіледі. Зиготадан
дамып ... ... ... өз ата – ... ... ... ажыратылады. Өйткені гаметалардағы хромосамалар мен гендердің
жаңа үйлесімдері ұрпақтарында ... жаңа ... ... ... өзі бір түр ... алуан түрлілігіне себеп болып,
тіршілік үшін күресте сұрыптауға мол ... ... Олай ... ... ... мәні тек өзін-өзі ұдайы өндіруде ғана емес,
сонымен қатар, түрлердің тарихи дамуын ... ... ... ... мен ... ... ... жүреді. Жыныстық
көбеюдің ең қарапайым түрі – конъюгация.
Коньюгация-бактерияларға, қарапайымдар типіндегі ... ... тән ... көбею формасы. Коньюгация кезінде екі особь
өздерінің тұқым қуалау материялы бар ядроларымен алмасады. Особьтар санында
еш ... ... ... арықарай жүретін жыныссыз көбею нәтижесінде ата
– аналарынан өзгеше жаңа ... ... ... ... ядродағы
гендер арқылы белгілер мен қасиеттердің жаңа үйлесімдері пайда болады.
Коньюгатция ... ... да ... Екі ... ... ... ... түзіліп, сол арқылы бір
клеткадан ... ДНҚ ... ... ... Ендеше, бұл жағдай
комбинативтік өзгергіштіктің бірден – бір себебі.
Копуляция – бір ... ... тән ... ... ... Бұл
организмдердің бір – біріне біршама айырмашылықтары бар аталық және аналық
особьтары жыныс клеткалары ретінде, ... ... ... ... ... ... эволюциясының алғашқы кезеңдерінде гаметаларда
айтарлықтай ... ... олар ...... ... ... бір
– бірінен алшақтап ірі және ... ... ... ... ... ең ... ... гамета ұлғайып, өсіп қозғалмайтын ... ... ... ... гамета қозғалуға қабілетті, өте майда
сперматозоидтарға айналған. Бұл ерекшелік овогамия деген ... ... ... ... ... клеткалары жыныс бездерінде – гонадаларда
дамып жетіледі. Жыныс ... екі ... ... ... және ...... ... Сперматозойдтар аталық
жыныс бездерінде, ал жұмыртқа клеткасы аналық жыныс бездерінде ... ... ... ... ... ... клеткасы мен
сперматозойдтарға сай особьтардың аналық және аталық ... ... ... ... Ендеше, жыныстық диморфизм дара жынысты
организмдерде байқалады. ... ... мен ... ... ... ... және ... көптеген белгілері бойынша бір – бірінен
ажыратылады.
Жыныстық диморфизм жұмыр ... ... және ... ... тән жағдай. Аналықтары әдетте дене ... ... ... ... оңай ... ... жыныстық диморфизм айқын байқалады. Дененің салмағы, бойдың биіктігі,
қаңқа сүйектерінің ... ... ... ... ... ырғағы т.б.
көптеген белгілер әйел және ... ... ... ... ... ... Дарвиннің айтыуынша, табиғи немесе ... ... Егер осы екі ... ... және ... ... бар бір ... қалыптасып жетілсе, оларды гермафродеиттер
немесе қос жыныстылар деп атайды, ал ... ... ... ... ... ... ішекқуыстылар, жалпақ
құрттар т.б. бірқатар балықтар, кейбір кесірткелер жатады. ... ... ең ... формасы. Бұл жағдай организмдердің
паразиттік тіршілік етуге, отырықшы не ... ... ... ... табылады. Гермофродитизмнің бір артықшылығы қолайсыз орта
жағдайларына байланыссыз организмнің өздігінен ... ... ... ... ... ... да ... байқалады.
Бұл, әрине, патологиялық жағдай. Кейбір гермафродит адамдарда сонымен ... ... ... ... кездестіруге болады. Ондай адамның
бірқатар сомалық клеткаларында ХХ-жұптары, екінші бір клеткаларында ... ... ... ... ... клеткасымен қосылып,
нәтижесінде зигота түзілумен аяқталатын процесті айтады. Ұрықтанудан соң
жүретін екі ... атап өту ... ... ... клеткасының
активтенуі, яғни ары қарай дамуға кірісуі, екіншісі- синкариогамияның
жүруі. Бұл ... ... және ... ... қосылуынан диплоидты
ядросы бар түзілуі. Бұдан кейін ... ... ... ... ... клеткасынан дамып
жетілуін-партеногенез деп атайды. Түзілген жаңа особь өзінің ... ... ... клеткасындағы генетикалық материал мен қорек заттарын
пайдаланады. Табиғатта бұл ... ... ... ... ... ... сатыдағы шаян тәрізділерде, бірқатар насекомдарда ... мен ... ... ... байқалады. Мысалы, аналық ара
ұрықтанған және ұрықтанбаған екі түрлі жұмыртқа ... ... Бұл ... ... ... және жұмысшы аралар, ал
ұрықтанбағандарынан аталық ... ... ... ... ... ... ... жетілуі тек сперматозоидтың ядролық материалына байланысты
жүреді. Бұл андрогенез құбылысы. Табиғи партеногенезбен қатар қазіргі кезде
жасанды ... ... ... ... ... ... ... зор.
Ұрпақтардың алмасуы. Әдетте жыныссыз жолмен көбейетін организмдердің
басым көпшілігі жынысты көбеюге қабілетті келеді. Бұл кезде ... ... ... ... ... жынысты көбейе алатын ұрпақпен алмасады.
Жынысты көбеюдің нәтижесінде түзілген жас ұрпақ ары қарай қайтадан ... ... ... ... ... ... ... организм
түрлерінде қатаң түрде арнайы кезеңдерде жүрсе, басқа біреулерінде орта
жағдайларына байланысты ретсіз, түрліше ... өтуі ... ... ... және екінші реттік ұрпақ алмасу байқалады. ... ... ... ... ... споратүзілумен жалғасады. Мысалы, қарапайымдар
типіндегі споралылар мен ... ... ... және кейбір
өсімдіктерде кездеседі. Екінші реттік ұрпақ алмасудың ерекшелігі жынысты
жолмен көбейетін бірқатар ... ... ... ... ... көбеюге немесе партеногенезге ... Бұл ... ... ... Көпшілік жағдайда жыныссыз
көбеюдің жынысты көбеюмен алмасуы ... ... ... бола
отырып ұрпақтардың генетикалық әркелкілігін ... ... ... ... ... жол ... бөлім:
Негізгі бөлім
Жыныссыз көбею
а) Бір жасушалы ағзаларға тән ... ... Көп ... ... тән ... ... ... түзілу, бүршіктену, фрагментация
Жыныстық көбею
а) Агаметогамия
б) Гаметогамия
г) Ұрықтану мен партеногенез
д) Ұрпақтардың алмасуы
Қорытынды бөлім.
Қолданылған әдебиеттер:
1. П. Қазымбет, Л. Аманжолова, Қ. ... /мед. ... 2002 ... С.Ж. ... ... ... ... Молекулалық биология 2003
СӨЖ
Тақырыбы: “Жынысты және жыныссыз көбею
түрлері”
Пән аты: Биология
Кафедра: ... және ... :

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Ағзалардың көбеюі және дамуы5 бет
Жыныссыз көбею4 бет
Тұқым қуалаушылық4 бет
Төменгi сатыдығы өсiмдiктер16 бет
Өсімдіктердің аурулары3 бет
Агрессия мәселесіндегі жеткіншектің мінез-құлық ауытқушылығы, яғни девианттық мінез-құлықтың пайда болуы.7 бет
Ауа әгі4 бет
Бауырдың жайылмалы аурулары11 бет
Вегетативтік жолмен көбею31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь