Бастауыш сынып оқушыларына математиканы оқытуда көрнекілік арқылы білім беру жолдары

КІРІСПЕ

I. Көрнекілікті пайдаланудың теориялық ерекшеліктері
1.1 Көрнекілік принципінің психологиялық . педагогикалық негіздері.
1.2 Бастауыш сыныптарды оқытудағы көрнекіліктердің түрлері мен рөлі


ІІ Математика сабағында көрнекілікті пайдалану әдістемесі
2.1. Бастауыш сыныптарды оқытудағы көрнекіліктердің түрлері мен рөлі
2.2 Бастауыш сатыда математикада көрнекіліктерді пайдалану . сапалы білім кепілі

ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ

ҚОСЫМША 1. Ашық сабақ үлгісі.
ҚОСЫМША 2 Математикалық шара, 4.ші сынып.

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Курстық жұмыстың көкейкестілігі. Қай замандарда да мектеп қоғамның әлеуметтік, экономикалық және мәдени салаларындағы өзгерістерге икемделіп отырған. Әр кезеңге сай оқыту теориялары, оқыту процесін ұйымдастыру мәселелері де өзгеріп, жаңа сұраныстарға бейімделген.
Дәл қазір адамның ақыл-ой, шығармашылық мүмкіндіктеріне қойылатын талаптар артуда. Мұндай күрделі міндеттерді шешудегі орта мектептің бастауыш сатысының алар орны ерекше. Оқушылардың білім берудің барлық кейінгі сатыларында нәтижелі дамуын анықтайтын негіз бастауышта қалатындығы баршаға белгілі.
Білім негізі бастауыш сыныпта қаланбақ. Осы орайда оқушыларды математика негізі болатын білімдер жүйесімен және ол білімдерді саналы түрде шығармашылықпен қолдана алудың іскерлігі мен дағдыларын берік қалыптастыру мен ой-өрісін дамыту болып табылады. Сондықтан да бастауыш мектепте текстілі есептер шығаруда көрнекілікті пайдалану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту көкейтесті мәселе.
Математика сабақтарында білім берудің барлық негізгі принциптері бір – бірімен байланысты жүзеге асырылады: саналылық, көрнекілік, жүйелілік, беріктік, жас ерекшеліктерінің ескерілуі, жекеше қарым – қатынас т. б. Математиканы оқытуда көрнекілік принципінің рөлі ерекше.
Математика сабақтарында білім берудің барлық негізгі принциптері бір – бірімен байланысты жүзеге асырылады: саналылық, көрнекілік, жүйелілік, беріктік, жас ерекшеліктерінің ескерілуі, жекеше қарым – қатынас т. б. Математиканы оқытуда көрнекілік принципінің рөлі ерекше.
Көрнекі түрде оқыту – оқушылардың тиісті бақылауларына сүйеніп оқыту бір жағынан оқушылардың қабылдауына сүйенсе, ал екінші жағынан олардың түсініктеріне сүйенеді.
Қазіргі заман талаптарына сәйкес қазақ бастауыш мектеп дидактикасын қайта құру, жаңа тұрғыдан жетілдіру, педагогика ғылымының кезектегі міндеті болып табылады. Осыған орай білімінің маңызын оның білім беру жүйесінде алатын орнын, орта білім берумен сабақтастығын анықтау, сондай – ақ бастауыш мектептегі оқу тәрбие процесінің ерекшеліктерін және әдістері мен формаларын жетілдірудің жолдарын ашып беру – бастауыш мектеп дидактикасының алдындағы тұрған міндеттері екенін айтуға тиіспіз.
Оқытуда мұғалім мен балалардың арасында адамгершілік, ізгілік қатынастарының және ынтымақтастыққа негізделген оқу әрекетінің ерекшелігін анықтау дидактиканың шұғылданатын мәселесі. Сонымен қатар оқу - тәрбие процесінде әр баланың бойындағы жеке басының ерекшеліктері есепке алынуы тиіс. Көрнекілікті көрсетуде әр баланың ұғымы, сезімі, танымы, қабылдау қабілеті әр түрлі.
Зерттеу мақсаты - бастауыш сынып оқушыларына математиканы оқытуда көрнекілік арқылы білім беру жолдарын анықтау.
Зерттеу міндеті :
1.Зерттеу тақырыбы бойынша әдебиеттерге шолу жасап, ғылыми тұрғыдан талдау жасау.
2.Балалардың есеп шығаруда математикалық білімін көрнекі құралдар көмегімен белгілі бір жүйе бойынша дамыту мүмкіндіктерін анықтау.
3.Балалардың есеп шығаруда көрнекілікті пайдалану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамытудың тиімділігін тексеру.
1.Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңы: – Алматы, 1999.
2.ҚР жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары. Жалпы бастауыш білім. – Алматы, РОНД, 2002.
3.ҚР бастауыш білімнің мемлекеттік стандарттары. – Алматы, 1998.
4.Оспанов Т.Қ., Құрманалина Ш.Х. Математиканың бастауыш курсын оқыту әдістемесі. ІІ – бөлім. – А., Республикалық баспа кабинеті, 1996.
5.Т.Қ.Оспанов, Ш.Х.Құрманалина, С.Қ.Құрманалина. Бастауыш мектепте математиканы оқыту әдістемесі. – Астана, Фолиант, 2007.
6.Т.Қ.Оспанов, О.В.Кочеткова, Ж.Қ.Астамбаева. Жаңа буын оқулықтары бойынша бастауыш мектепте математиканы оқыту әдістемесі. 1-4-сыныптар. – Алматы, «Атамұра», 2005.
7.Бастауыш мектепте бірнеше сыныпты бір уақытта оқыту туралы: мақалалар жинағы (ред. басқарған Ғ.Бегалиев). – А., 1950.
8.Сайпин М. Орта мектептерде математиканы оқыту. – Алматы, «Мектеп», 1984.
9.Құлмағанбетова Б. Аз комплектілі мектепте сабақты ұйымдастыру (мұғалімге арналған әдістемелік құрал). – А., «Мектеп», 1974
10.Оспанов Т.Қ. және т.б. «Математика - 1», «Математика – 2», «Математика – 3», «Математика – 4» оқулықтары. – Алматы: «Атамұра», 1997-2000, 2009-2010.
11.Оспанов Т.Қ. және т.б. Математиканы оқыту әдістемесі. 1,2,3 және 4 сынып мұғалімдеріне арналған әдістемелік құралдар. – Алматы: «Атамұра», 1997-2000.
12.Математикадан дидактикалық материалдар.1,2-сыныптар. (Құрманалина Ш.Х.. Қосанов Б.М. және т.б.) – Алматы: «Атамұра», 1997, 1998.
13.Құсайынұлы Ы.Қ., Адыбаева Л.Д. Бастауыш сыныптардағы оқыту әдістері. – Алматы, 2009.
14.Астамбаева Ж.Қ. Бастауыш мектепте математиканы оқыту технологиясы. – Алматы, 2008.
15.Базарбаева Н.Ә. Бастауыш мектептердегі оқу-тәрбие үрдісіндегі ерекшеліктер: - Алматы, 2002.
16.Кененбаева М.А. «Бастауыш және негізгі мектепте математиканы дамыта оқытудағы сабақтастық мәселелері». Автореферат. - Астана, 2005 ж.
17.Жақыпбекова Г.Т. Математика сабағында математикалық сауаттылықты қалыптастыру. Автореферат: Алматы. 2011. – 44 бет.
18. Садыков Т.С., Әбілқасымова А.Е. Қазіргі дидактика. Оқу құралы. – Алматы: ғылым, 2009.-280 бет.
19.Аспанбек Н.Е.Бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлау қабілетін дамытудың жолдары //«Білім берудің негізгі аспектілерін жетілдіру жолдаы» атты республикалық ғылыми-теориялық конференция еңбектері – Шымкент: Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті, 2005.- Б. 224-226.
20.Сәуірбеков Ш.Н.Математика сабағында оқушының логикалық ойлау қабілетін дамыту //«Әлеуметтік ғылымдардың өзекті мәселелері» ғылыми мақалалар жинағы – Шымкент. Шымкент әлеуметтік-педагогикалық университеті, 2006. - Б. 29-32. (Н.Қатбаймен авторлық бірлестікте)
21.Құсайынұлы Ы.Қ., Адыбаева Л.Д. Бастауыш мектепте бастауыш сыныптардағы оқыту әдістері. – Алматы, 2001. – 156 бет.
22.Баймолдаев Т.М. және т.б. Бастауыш мектепте пәндерді оқытуда жаңа педагогикалық әдістерді пайдалану жолдары. (Әдістемелік нұсқау). – Алматы, 2002. –226 бет.
23. Ибрашева А. Бастауышта математиканы технология арқылы оқытудың теориялық негіздері //Білім берудегі менеджмент. –2009 жыл. №4. –184-187б.
24.Баржықпаева С. Көрнекілікті тиімді пайдалану / С.Баржықпаева // Бастауыш мектеп. –1991.№ 8. – 46-48 бет.
25.Бидосов Ә. Математиканы оқыту методикасы / Ә. Бидосов. –Алматы: Ұлан, 2010. –221 бет.
26.Дарменова Қ. Көрнекілік арқылы ойлау қабілетін арттыру / Қ. Дарменова // Бастауыш мектеп. –2011.- № 4.- 12-14 бет.
27.Корпешова Г. Балаларды санауға үйретудегі көрнекіліктің рөлі / Г.Корпешова // Қазақстан мектебі. - 1996.- № 4.- 20-21 бет.
28. Қаниева Г. Балалардың ойлау қабілетін дамыту / Г.Қаниева // Қазақстан мектебі.– 1991.-№ 5.- 3-10 бет.
29.Бантова М.А. Бастауыш кластарда математиканы оқыту методикасы / М.А. Бантова .–Алматы: Зерде, 2005. –152 бет.
30.Баржықпаева С. Көрнекілікті тиімді пайдалану / С.Баржықпаева // Бастауыш мектеп.- 2011.-№ 8.- 46-48 бет.
        
        Математика сабағындағы көрнекілік және оны пайдалана
білу әдістемесі
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
I. Көрнекілікті пайдаланудың теориялық ерекшеліктері
1.1 Көрнекілік принципінің психологиялық - педагогикалық ... ... ... ... ... түрлері мен рөлі
ІІ Математика сабағында көрнекілікті пайдалану әдістемесі
2.1. Бастауыш сыныптарды оқытудағы көрнекіліктердің түрлері мен рөлі
2.2 Бастауыш сатыда математикада ... ...... ... БӨЛІМ
ҚОСЫМША 1. Ашық сабақ үлгісі.
ҚОСЫМША 2 Математикалық шара, 4-ші ... ... ...... ... сәйкеә оқушылардың арқылы тікелей қабылданған
емес моторлық, сонымен ... ... ... ... ... нақты
үлгілерге құрылған оқыту [4, 70 б.].
КӨРНЕКТІ ОҚУ ҚҰРАЛДАРЫ – оқу ... ... ... мен ... ... оқу құралдары кескіндеоген (суретшіл, шығармалары,
фотосуреттер, таблицалар, схемалар, графикалық карталар және т.б.) және
табиғи болып екіге бөлінеді[ 4, 70 б.].
БІЛІМ БЕРУ ҮДЕРІСІ ... - ... ... беру стандарттарына сәйкес
білім беру, түлғаны тәрбиелеу және дамытуды шешуге бағытталған оқу – тәрбие
және өзбетімен білім алу ... ... 5, 36 ... – ойлауда объективті табиғат және әлеуметтік шындықты жүйелі және
логикалық бірізді қайта жаңғырту.[ 6, 98 ... – бала ... ... оның ... ... ... енуіне,
өзінің өмірінің субьекті ретінде қалыптасуына, оның сылтаулары мен
құндылықтарының ... әсер ... ... ... ... іс-әрекеті [4, 145 б.].
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ – оқытудың, тәрбиелеудің және дамытудың
объективтік ... ... ... мен айлаларының жиынтығы.[ 4,
120 б.].
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың көкейкестілігі. Қай замандарда да мектеп қоғамның
әлеуметтік, экономикалық және мәдени салаларындағы өзгерістерге ... Әр ... сай ... ... ... ... ұйымдастыру
мәселелері де өзгеріп, жаңа сұраныстарға бейімделген.
Дәл қазір адамның ақыл-ой, ... ... ... ... ... ... міндеттерді шешудегі орта мектептің бастауыш
сатысының алар орны ерекше. Оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... негіз бастауышта қалатындығы баршаға
белгілі.
Білім негізі бастауыш сыныпта қаланбақ. Осы орайда оқушыларды
математика негізі болатын білімдер жүйесімен және ол білімдерді саналы
түрде шығармашылықпен ... ... ... мен дағдыларын берік
қалыптастыру мен ой-өрісін дамыту болып табылады. Сондықтан да бастауыш
мектепте текстілі есептер шығаруда көрнекілікті пайдалану арқылы
оқушылардың ... ... ... ... ... ... берудің барлық негізгі принциптері бір –
бірімен байланысты ... ... ... ... ... жас ерекшеліктерінің ескерілуі, жекеше қарым – қатынас т. б.
Математиканы оқытуда көрнекілік принципінің рөлі ерекше.
Математика сабақтарында білім берудің барлық ... ... бір ... ... ... асырылады: саналылық, көрнекілік, жүйелілік,
беріктік, жас ерекшеліктерінің ескерілуі, жекеше қарым – қатынас т. ... ... ... ... рөлі ерекше.
Көрнекі түрде оқыту – оқушылардың тиісті бақылауларына сүйеніп оқыту бір
жағынан оқушылардың қабылдауына сүйенсе, ал ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес қазақ бастауыш мектеп дидактикасын қайта
құру, жаңа тұрғыдан жетілдіру, педагогика ... ... ... ... ... орай ... маңызын оның білім беру жүйесінде алатын
орнын, орта білім берумен сабақтастығын анықтау, сондай – ақ ... оқу ... ... ерекшеліктерін және әдістері мен
формаларын жетілдірудің жолдарын ашып беру – бастауыш мектеп дидактикасының
алдындағы тұрған міндеттері ... ... ... ... мен ... ... ... ізгілік
қатынастарының және ынтымақтастыққа негізделген оқу әрекетінің ерекшелігін
анықтау дидактиканың шұғылданатын мәселесі. Сонымен қатар оқу - тәрбие
процесінде әр баланың бойындағы жеке ... ... ... алынуы
тиіс. Көрнекілікті көрсетуде әр баланың ұғымы, сезімі, танымы, қабылдау
қабілеті әр түрлі.
Зерттеу мақсаты - бастауыш сынып оқушыларына математиканы оқытуда
көрнекілік арқылы ... беру ... ... ... ... ... бойынша әдебиеттерге шолу жасап, ғылыми тұрғыдан талдау
жасау.
2.Балалардың есеп шығаруда математикалық білімін ... ... ... бір жүйе бойынша дамыту мүмкіндіктерін анықтау.
3.Балалардың есеп шығаруда ... ... ... ... ... ... тиімділігін тексеру.
Зерттеу әдісі–зерттеу тақырып бойынша педагогикалық – психологиялық,
әдістемелік әдебиеттермен ... ... ... озат ... ... танысу; салыстыру, жүйелеу, бақылау, әңгімелесу; бақылау;
ізденушілік және зерттеушілік жұмыстар.
Зерттеудің ғылыми болжамы – егер ... ... ... көрнекілікті тиімді пайдалансақ, онда оқушылардың математикадан
білім деңгейі жоғарлар еді, өйткені бұл жағдайда, оқушылардың математиканы
оқуға деген қызығушылығы мен ынтасы күшейе ... ...... математика сабағында көрнекіліктің түрлері
мен оны пайдалану үрдісі.
Зерттеу құрылымы. Курстық ... ... екі ... тұрады. Қолданылған әдебиеттер тізімі бар.
I. Көрнекілікті пайдаланудың теориялық ерекшеліктері
1.1 Көрнекілік принципінің ... - ... ... ... ... ... алатын орны
ерекше. Оқушылардың ... ... ... ... арқылы жүзеге
асырылады. Ол заттардың өзін немесе бейнесін, көлемін ... ... ... ... ... ... ... тақырыпқа сай
оқушылардың білім көлемін тереңдету, қызығушылығын ... және есте ... ... мұғалімнің өз ойын оқушыларға нақтылы дәлелдеуі үшін
қолдану.
Көрнекілік принципінің міндеті, біріншіден заттың немесе құбылыстар
мен оқиғалардың ... ... түр – ... ... ... ... оқушыларға жеткізу. Бұл принциптің екінші міндеті
оқушылардың алатын білімін нақтылау үшін сабақтар жүйесінде қолданылатын
көрнекі құралдары мен ... ... ... практика мен өмірмен
байланысын қамтамасыз етуді көздейді.
«Көрнекілік құралдары » ұғымының ... ... ... ... ... ... [1]
«Көрнекілік терминінің түбірі көру» естігеннен шықса ... ... ол ... ... ... ... ... әсер
ету керектігін білдіреді[2].
Себебі біз оқушылардың білімді қабылдануда ... ... ... ... ... ... тікелей
түйсіну, көру, есту мүшелері арқылы әртүрлі заттардың формасын,
түсін, көлемін, ... ... ... ... Осылардың негізінде
оларда түйсінуі ... ой ... ... ... ... ... ... ынтасы оянады, дағды қалыптасады.
Ұғыну - тікелей ... ... ... алса, тікелей
сезіну - түйсіну, қабылдау, елестеу ... іске ... ... түрі - ... ... – тікелей сезіну
процесінің күрделі түрі. Мұғалім ... ... ... ... ... бақылай білуге,
салыстыра, ... қоя ... ... ... ... ... ... дағдыландырады.
Я. А. Коменский ... ... оқу ... ... ... ... И. Г. Пестолцци бойынша
ол - логикалық ойлаудың ... ... деп ... Осы
жөнінде К. Д. Ушинский, оқушылардың бойында бақылағыштық,
танымдылық ... ... үшін ... ... ... оқушыларда айқын обрыздар тудыратын ... ... жаңа ... ... оқу материалын ... ... ... ... ... көрсетуге кеңес береді.
Өйткені, олар бір жағынан ... ой - ... ауыз ... жазу дағдысын, айналасындағы өмір ... ... және ... деңейіне сай саралап жасалғанда нәтижелі
болады. Демек, оқу озаттарын ... Әрі ... ... ... ... ... ... теориялық білімі ... ... әсер ... ... ... тыс ... ... оқушыларды
қызықтырып, оларды белсенді еңбекке, ізденіске бастайды, ... оқу ... ... орай ... бойында аса маңызды қасиет
қалыптасады, ... сан ... көз ... өтіп ... мен заттарды өзінен әдеттегіден тыс жәйтті
аңғарады»десе, көрнекі құралды ... ... ... пікірінше «оқушыларға объектімен оның ... - бұл сөз бен ... ... ... ... ... қол ... деген сөз емес. Егер оқушы
объектінің қасиетін өзі ... алса және оған ... ... берсе оның бойында ... ... ... қалыптасады
және қасиеттердің сөздік белгілері анықталып ... ... ... мен ... сөзін ұштастыру проблеммалары
Л. В.Занковтың ( «Мұғалімнің сөздері мен ... ... ... ... ... белсенділігін көрсету»)
деген еңбегінде ... ... ... Занковтың пікірінше, мұғалім сөзімен көрнекі
құралдарды ... алты ... бар, атап ... – ші ... ... ... ... оқушыларға
жургізілетін бақылауға жетекшілік жасайды, объектінің бейнесі
туралы оның ... ... ... мен ... ... ... ... процесінде көрнекі ... ... -ші ... ... сөздің көмегімен оқушылардың
өздері көрнекі ... ... ... және олардың бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... қоймайтын байланыстарды саналы ... ... ... ... – ші ... ... бейнесі туралы, оның
тікелей ... ... мен ... ... ... мұғалімнің сөз мәлімдемесінен алады ал ... ... ... ... ... қызметін
атқарады.
4 - ші форма: ... ... ... ... ... отырып, педагог құбылыстар
арасындағы оқушылар ... ... ... байланыстар
туралы хабарлайды, яки қорытынды жасайды, ... ... ... – ші ... Не сөз ... ... ... көрсете отырып, мұғалім оқушыларға ... ... мен ... ... орындауға тиісті іс
әрекеттерге қатысты, ... – ақ ол іс - ... ... ... нұсқау береді.
6 – шы ... ... ... ... ... бар ... мен олар жасауға тиісті іс -
әрекеттерді ... ... ... ... ... мұның
өзінде мұғалімнің нұсқауы ... – қол ... ... Математика сабағындағы көрнекіліктің маңызы туралы мәселелер
Әл – Фараби, Я. А. Коменский, И. Г. ... Ж. Ж. ... ... Ы. ... К. Д. ... т.б оқыту арқылы
оқушылардың ақыл – ой ... ... ... бөлу ... ... ... оқыту үрдісінің
ерекшеліктері мен ... ... ... ... М. А. ... Н. Я. Лернер, Р. Г. ... Ю. ... В. ... М. Жұмабаев, Ж. Аймауытов, А.
Клингберг, М. ... С. Н. ... ... талқылаған.
[4]
XVII ғасырдың өзінде Ян Амос Коменский оқытудағы көрнекілікке қойылатын
талаптарды негіздеді. Оның айтуынша, ақыл-ойға түйсік ... ... ... ... ... ... ... заттарды талдап, тұжырым
жасамас бұрын сол нәрсе, заттарды байқаудан бастау керек деген. А. С.
Выготский «Мектепке ... ... ... ... ... ... ... зор, ақыл – ой үрдістерінің сапасына
көбірек тәуелді болды. ... ... ... қол ... маңызды жақтарының бірі - балалардың бойында ... ... ... ... ... - ... ... оқушының алдына танымдық ... ... ... ... бола ма, ... ... бар? - ... туындайды. Оқушылардың бақылауын ұйымдастырудың ... ... мен ... профессор Т. Сабыров
былай көрсетеді.
1) ... ... ... - ... ... алдымен, бақылаудың мақсатын, ... ... ... анықтап жоспарын жасау.
2) Бақылауды, мүмкіндігінше ... ... ... ... ... ... анағұрлым көп
және әртүрлі қасиеттерін жан - ... ... ... ... ... ... оқушылардың анализ бен
синтез жасап, нәрселердің ... ... ... ... ойлау амалдарын қолданып, қорытындылар
шығаруына басшылық ете ... ... ... ... ... өз ... ... ету
рөлі мен оқушылардың өздігінен ... ... ... ... ... ... ... олардың өздігінен
бақылау ... ... ... ... ... ... мұғалім баяндайды, әңгімелейді, түсіндіреді, заттарды
немесе ... ... мен ... ... ... оқушылар сол кезде ... ... ... , ... және т. б. ... ... « ... оқыту әдісі арқылы ... ... ... іс - ... ... ... ... етумен байланыстырлады»[6] - деп жазады бұл ... Т. ... ... өзі ... объектілер немесе
құбылыстрдың аса ... ... ... ... ... жан - жақты түсінуіне мүмкіндік
береді.
«Таным психикалық ... ( ... ... ... сөйлеу, т. б. ) дамумен бірге баланың ... де ... ... ... ... ... байланысты ойлаудың қабылдағыштық, бақылағыштық,
білімге ... ... ... ... ... да ... түседі»[7], - дейді Р. М. ... ... ... ... өз ... ... процесінде көрнекілік принципін жүзеге асырудың
өзіндік ерекшелігі бар. Баланың нақты білім қоры, оның ойлау әрекеті
негізінде ... Оқу ... ... ... ... отырып,
алғашқы жалпылау және қарапайым байланыстарды орнатады.
Көрнекілік — бұл қарастырып отырған құбылысты нақтылау. Нақтылау нормалары:
сөз, образ, сурет, сызба, схема т.б. бола ... ... ... ... Оразбек Нұсқабайдың сөзімен айтсақ, оқыту, ... ... ... ... білім берудің
субъектісі ... ... ... ... іс ... тығыз бірлікте жүргізу керек. Сонда ... ... іс - ... ... мен ...... ... Олардың ойлау қабілеті жан ... ... ... - ... ... ... ... біліктің және дағдылардың ... ... ... ойлауын дамытуға көрнекіліктің
бір ... ... ... мен ... ... ... ... назар аудармауға мүмкіндік
беретін, ал екінші ... ... ... ... ... ... жәрдем етеді. Көрнекі құралдардың бұл
мүмкіншіліктері А.М. Пышкало жазған мақаланың ... ... ... нәрселерімен және геометриялық ... ... ... ... ... ... ... олардың қандай материалдан жасалғандығын,
түр - ... ... және т. с. с. ... ... ... ортақ қасиеттерді айқындайды»[8]!
Сонымен, оқуда ... ... ... ... ... дәлелді болады, ойлауы ... ... ... ... ... нәрсе заттардың
негізгі белгілерімен ерекшеліктерін білуді ... ... ... ... ... мен ерекшеліктерін
білуді жеңілдетеді, заттар жөніндегі мәліметтерді, деректерді есте берік
сақтауға ықпал жасайды. Оқушылар оқылатын нәрсе — ... ... ... ынталы келеді. Сондықтан, көрнекілік оқушылардың назарын
белгілі бір бағытқа жұмылдырады. Нәрсе ... әр ... ... мен ... ... ... Көрнекілік нәрсе заттар жөніндегі ... есте ... ... ... ... мен ... оқып үйрену үшін көбінесе
арнаулы көмекші құралдар пайдаланады. Мұндай құралдар кейде нәрселердің
өзіне ... ... ... алынған жағдайларға қарағанда анағұрлым
көрнекі болып шығады. Көрнекі құралдардың әр ... ... ... ... байланысты олардың сабақ үстінде комплексті түрде
қолданылуы қажет болады. Тек осы жағдайда ғана ... ... ... ... танымдық міндетті шешу бағытында максималды әсерлілікке қол жеткізуге
болады.
Математика сабағында көрнекі құралдарды әр түрлі тәсілмен
пайдаланудың маңыздылығы оны жеткілікті және қажетті ... ... ... ... ... ... ... жоғалтады. Мұнда оқу
процесінің білімділігі де кемиді. Оқушылардың ... ... ... ... көрнекіліктерді тиімді тәсілмен қолдану
керек. Көрнекілік қолдану тәсілдерін таңдау үшін көрнекі құралдарды
оқушылардың оқу ... ... ... ... ... оқу
процесіндегі роліне қарай екі үлкен топқа бөліп қараймыз. Заттық-бейнелік
көрнекі құралдармен таңбалы ... ... ... Бірінші топтың
құралдары: суреттер, фотосуреттер, диафильмдер, кино үзінділері, табиғи
объектілер және тағы басқалар. Осылар міне ... ... ... ... ... сезімдік қабылдауына оқушыларға өзара жәрдем
беріп отырады. Екінші жағдайдағы көрнекі құралдар: схемалық ... ... ... ... тиімділігін және нақты бейнеде
қабылдауға байланысты пайдалану керек. Көрнекі құралдарды ... ... білу ... ... ... ... алуына және оқытуды
тиімді түрде жүргізуге, сондай-ақ сабақтың сапасын арттыруға, ... бір ... ... ... Сабақта көрнекі құралдарды
тек қана бір тәсілмен қолдану ... ... Олар ... ... ... ... Көрнекілік математика сабағында білім көзі ретінде
қолданылған, ол елеулі мәселеде берілетін білімдерді нақтылау мақсатында
көрнекі құралдар да ... ... ... ... ... әлденеше түрін тек оқылып жатқан құбылыстың әр
түрлі жақтарын ашып береріне, ал оның әрқайсысын көрнекіліктің тек белгілі
бір түрімен ... ... және ... ... ... жағдайда ғана
пайдалану тиімді. Көрнекі құралдарды іріктеу кезінде олардың ... ... оқу ... ... ... және әрбір сабақтың
мазмұнымен салыстырып алу қажет. Бұл арада Ю.К.Бабанскийдің көрнекілікпен
шектен тыс ... өмір ... ... ... ... таныту мүмкін емес,
абстрактілі ойлауды тежеуге апарып соғады.
Көрнекілікті өте мол қолдану көп жағдайда оқушылар зейінін шашыратады,
олардың зейінін ... ... ... танытудан басқаға аударады.
2 Математика сабағында көрнекілікті пайдалану әдістемесі
2.1. Бастауыш сыныптарды оқытудағы көрнекіліктердің түрлері мен ... ... ... ... ... сабағында қолданудың
рөлі өте зор. 1-4 кластарда сандар және оларға амалдар қолдану, ұзындық,
масса, уақыт, баға, аудан бірліктері, бөлшек туралы ... ... ... ... ... бірге, балалар алгебралық және
геометриялық материалдан ұғым алады.
Оқыту процесінде оқу-көрнекі ... ... ... мен орны,
оларды пайдалану мақсаты, сабақтың мазмұнына, сабақта шығарылатын
дидактикалық есептерге және оқушылардың дайындығына тығыз байланысты
болады. Математика сабағында қолданылатын оқу-көрнекі құралдарын 3 ... ... ... сандар ұйымын меңгеруге , есептеуді, сандарға амалдар қолдану ... ... ... ... ... ... топқа: геометриялық материалдарды оқып үйренуге көмектесетін құралдар;
3-топқа: ұзындық масса мен сыйымдылық, уақыт, аудан бірлестіктерін ... ... ... ... ... ... ... көрнекілігі — оқушыларды өмірде бар объектілермен (өсімдіктермен,
хайуанаттар, минералдармен т.б.) класта және мектептен тыс жерлерге
(табиғатқа шығып, экскурсия жасау кезінде және т.б.) ... ... ...... дүниенің көлемдік бейнесін беру мақсаты бар
(фото суреттер, картиналар, диафильмдер, диапозитивтер).
Дыбыстық көрнекілік — ... ... ... ... жазу ... құралдарын пайдалану және дыбысты кино жатады.
Символикалық және графикалақ көрнекілік — абстракты ойлауды дамытуды әсер
етеді, өйткені бұл ... ... ... болмысты шарты қорытылған
символикалық түрде көрсетеді (бұған схемалар, чертеждер, диаграммалар
жатады). Көрнекі оқу құралдары табиғи және суретті ... ... ... ... рет ... ... карточкаларды өсу
ретімен көрсету қажет (яғни 1, 2, 3, 4, 5). Содан соң ... ... ... ... Әр ... кейі балаға жылы сөздер айтуды
ұмытпаған жөн. Бала материалды қаншалықты тез ... көз ... ... Сол себептен күніне 3 рет көрсету баланы жалықтырып
жібереді. Егер карточканы 1 минуттан ... ... ... ... ... ... сіз екі жиынтық карточкалары бес – бес жүйеге
сүйеніледі. Әр жиынтықты күніне 3 реттен көрсетеді.
Сабақ барысында бастауыш ... ... ... ... ... схемаларды, әр түрлі сериялы оқиғаға құрылған суреттерді көптен
қолдану тиімді. Дидактика ілімінде көрнекілікті кескінделген және экранды-
дыбыстық деп бөлу дәстүрі ... ... ... өздігінен
орындайтын жұмыстарын тиімді ұйымдастыру үшін дидактикалық материалды,
үлестірмелі материалдар, баспа негіздегі дәптерлер, тағы басқа оқу
құралдары жинастырылуы қажет. Кескінделген көрнекті оқу ... ... ... ... ... схема, үлестірме кеспе
қағаздары жатады [11].
Математика сабағында пайдаланатын табиғи көрнекі құралдарға ... ... ... ... қарындаштар, шыбықтар, кубиктер,
т.с.с. жатады.
Суретті көрнекі құралдар ішінен бейнелік ... ... жеке ... ... нәрселер мен фигуралардың қағаз бен
картоннан жасалған кескіндері салынған таблицалар.
Көрнекі құралдардың түрлерін білу мұғалімнің оларды дүрыс тандап алуынан
және оқытуда ... ... ... ... ... ... балалармен
бірге көрнекі құралдарды дайындап алуынан мүмкіндік береді.
Көрнекі құралдарды пайдалану тұрғысынан алғанда жалпы кластық және ... ... ... ... көрнекі құралдарды бүкіл класс болып
пайдаланады (олар демонстрациялық деп атайды). Жекелік көрнекі құралмен
әрбір ... жеке ... ... ... кластық және жекелік
құралдар мазмұны жағынан бірдей және айырмашылығы үлкен — кішілігінде ғана
болады: геометриялық фигуралардың моделдері, кеспе цифрлар, ... ... ... кластық құралдарды да, сондай-ақ жекелік
құралдарды да, сабақта пайдалану ыңғайлы болу үшін ... ... зор, ... цифрларды жалпы кластық және жекелік кассаларды,
фигуралар модельдерін ... ... және ... ... оқу ... ... кезендерінде қолданылады: жаңа
сабақты түсіндірген кезде ( кинофильм көрсету) білім, білік және дағдыны
қалыптастыру ... үйге ... ... ... ... ... кезінде қолданылады. Дайындау тұрғысынан алғанда көрнекі құралдар
баспахана тәсілімен немесе ... ... және ... ... өздері қолдан жасаған көрнекі құралдар деп бөлінеді.
Көрнекі құрал білім көзі ретінде қолданғанда, ол елеулі мәселеде —
жалпылама ... ...... ... ... атап ... емес ... мәнін көрсетіп отыруы тиіс. Егер көрнекі құралдар
қажет емес ... ... ... онда ... зейіні қойылған
міндеттен басқаға ауып, оның зияны тиеді. Оқытуда көрнекілік рөлі
балалардың ... ... ... және оқушылардың ойлау
қабілетінің дамуына әсерін тигізеді.
Математика сабақтарында білім берудің ... ... бір - ... ... ... асырылады:
саналылық, көрнекілік, жүйелілік, беріктік, жас
ерекшеліктерінің ... ... ...... т. ... оқытуда көрнекілік принципінің ролі ... ... ... - оқушылардың тиісті бақылауларына
сүйеніп ... ... ... ... ... тек ... ... оқыту деп түсінбеу керек.
Математика ... ... ... ... кеңістік және санды ... ... ... ... ... ... ... және сөйлеу
қабілетін дамытады, нақтылы құбылыстарды ... және ... ... практикада қолданылатын, тұжырымдарға келулеріне
көмектеседі.
Оқушы санасында көрнекілік бейнелерін ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Педагогика ғылымын дамытушылардың бірқатары табиғаттың
техникалық және қоршаған ортаның ... ... ... ... ... ... керек деп есептейді.
Оқыту процессінде ... ... мен ... ... ... және көрнекілік бейнелері қалыптастырудың қажеттігі
болып табылатыны ... ... ... ... ... ... ... ғылыми түрде тұжырымдалған. Олар :
1. Көрнекі ...... ... ... немесе
құбылыстың түрлендірілген формасы, ... ... ...... ... Таным процессінде нақты
заттарды, құбылыстарды олардың табиғи ... ... ... ... ... жағдай жасайды.
3. Оқу ... ... ... ... ...... ... немесе идеялдық модель ... ... ... ... құралдарды жүйелеудің бірнеше
әдісі бар. Көп ... ... жеке ... ... біртүстілігі немесе әртүрлілігі,
статистикалық немесе динамикалық, ... ... ... ... және т.б.), ... ... ... дидактикалық тұрғыда топтастырылады.
Математика сабағында қолданылатын көрнекі құралдарын ... ... ... ... ... ... сабағында көрнекі құралдар мен дидактикалық материаддар мына
шарттарды қанағаттандырарлықтай болуы керек. Көрнекі құралдар балаларды
қызығарлықтай түрлі-түрлі болып келу керек.
1)Мұғалімнің ... ... ... ... ... ... ... да жеткілікті болу керек.
2)Дидактикалық материал ретінде айналадағы тұрмыстан балалар оңай тауып
аларлықтай нәрселерді ... ... ... ... ... емен ... ... ұсақ тас және т.б.
3)құралдар оңай қозғалғыш болу керек, кез-келген тәртіпте орналастыруға
қолайлы болу керек.
Көрнекіліктерді қолдануда сан ... оның ... ... ... ... ... Көрнекілік құралдарын
мектепте оқыту мен ... беру ... ... жеке ... - күйіне әсер ... ;
- ... ... ... ... (яғни,
ақппараттық таныстырушылық қызметі);
- математикаға қатысты ақиқатты ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді (сананы
қалыптастырудағы ... ... ... пен ... ... үлес ... қызметі);
- оқу - тәрбие жұмыстарының ... ... ... (бақылау мен бағалау қызметі);
Көрнекілік құралдары ... ... ... ғана өз ... ... ... ... оқу бөлмелерінің толық ... ... ... білім беру мен ... ... ... ... ... оқу - тәрбие жүйесінің барлық ... ... және ... ... ... мен ... қазіргі кездегі оқыту ... ... ... ... ... анықтайтын басты өлшемдері.
Дидактикалық ... ... сай ... негізгі талаптар жүйесі мыналар:
- ... ... ... мақсатына сай
қолдану.
- Көрнекілікті қолдану ... ... оның ... ... ... ... ... оқу
әрекетінеде оқушылар ойының оған үнемі ... ... ... ... ... оқушылардың бақылау әрекетін
тиімді ұйымдастыру.
- Көрнекілікті мұғалімнің ... ... ... ... ... ... ... Көрнекі құралдардың түрлерін ... ... ... ... ) оқу ... ... ... өз орнында пайдалану ... жас, ... ... ... ... ... ... оқып үйренуде төмендегі көрнекі құралдарды пайдалану
қажет: заттардың суреттері — жемістер, ойыншықтар, үй мүліктері,
хайуанаттар, транспорт түрлері кескінделген ...... ... пайдаланылады. Олар сан заттар жиынының ерекше
сипаттамасы екеніне оқушылардың көзін жеткізеді. Заттардың суреттерін
мұғалім сандардың құрамын меңгермей түрып-ақ пайдалана алады. Зат ... ... ... ... ... ... көмегімен
пайдаланылады, бұл құрал есеп құрастырғанда және есеп шығарғанда есептің
мазмұнын суретпен түсіңдіруде жиі ... ... ... ... ... қолданылады.
Есептеу материалына жататындар: таяқшалар, заттардың суреттері,
геометриялық фигуралардың моделдері, әр түрлі басқа заттар (қарындаштар,
ойыншықтар). Санау ... ... 20) жеке ... үшін қолданылады.
Мұғалім ұзындығы 25-30 см-ге тең демонстрациялық таяқшаларды дайындайды.
Бұл құрал арқылы сандардың құрамы мен құрастырылуын түсінуге, ... ... ... ... бір ... ... орнатуға болады.
ТИЫНДАР МОДЕЛІ - оқушылар санының құрамы туралы ... ... ... ... арқылы алады, бірақ та олардың ішіндегі ең
ыңғайлысы —тиындар ... ... ... қорытындыға санау арқылы
келмейтіндігіне, сондықтан оларды оқытудың соңғы кезеңінде пайдалануға
болады. Есеп шығарғанда тиындармен жұмыс істеу амаддарды тандауға
дағдыландырады.
МАСШТАБТЫ ... ... ... қарастырғанда, ауызша және
жазбаша нөмірлегенде қолданылады. Бұл жағдайда сызғыш сан сәулесінің моделі
ретінде қарастырылады. Сызғыштың көмегімен сандарды салыстыруға ... ... ... ... және кіші ... ... орындарын
анықтау жеңіл.
1-ші сыныпта 0-ден 9-ға дейінгі цифрлар мен математикалық символиканың
белгілері бар қаттама карточкалар жиынтығы 2 ... ... ... және ... ... ... кассада сақталады.
Оқушылар сандар туралы білім алған соң олардың жазылу әдістерімен танысады.
Яғни жазылу әдістерімен ... ... мен ... символикалар
жазылған карточкалар жиынтығын қолданылады.
Олардың мөлшері 10 * 6 см, кешенді саны - 150 . Әрбір цифр ... ... ... 12-ге ... ... Бұл ... ... балаларға математикалық
өрнектерді амалдардың нәтижелері мен компоненттерінің арасындағы байланысқа
көңіл бөлуге ... ... ... ... ... ... ... ондық санау системасы ұғымымен таныстыруға
көмектеседі: 5 саны жазылған оң жақтағы екінші орында тұрған 10 карточка 5
ондық, т.с.с[14].
1 сыныпқа арналған демонстрациялық ... ... 10 ... ... ... ... ... белгілері, есептеу
аспаптары, геометриялық фигуралардың моделдері, тиындар моделі және 1
сыныпта жиі қолданылатын өлшемдер ... (л, м, кг т.б.) ... ... ... одан соң кесіледі. Олар жоғарыда айтылған
құралдардың кейбіреуін алмастыра алады (сандар жазылған ... ... ... ... ... ... ... көмектеседі.
«Жылжымалы тақта» материалды пайдалану, математикалық символдар жазылған
карточкалар мен есептеу материалдарын арнайы алынған полотноның көмегімен
пайдалануға ... ... ... ... ... 3 жиекшемен
бөлінген мөлшері 45 * 40 см болатын 4 жазықтық алынады. Жиекшелерге ... ... ... ... ... ьдыстырылады.
МАГНИТТІК ТАҚТА - ромалы ағаш қаңылтыр. Онда 4 табақша ... ... ... ... үстінде материалдарды кез келген деңгейде
орналастыруға болады. Соның тақтасының сол жағына қаңылтыр табақшаны
бекітіп ( төрттен бір бөлігіне ), оны ... ... ... ... ... мен К Л А С Т А Р кестесі вертикаль ... ... ... оның ... ... ... жүқа тақтайша бар.
Бұл құралды 1000-ға дейінгі сандардың саналуын және көп таңбалы сандарды
өткенде пайдалану тиімді. Көп таңбалы сандар нумерациясын оқып ... мен ... ... ... ... жаңа ... ... және әсіресе білімдері
мен біліктерін бекітуде көрнекі құралмен істелетін жұмысты, оқушылардың
өздері алып ... ... ... ... ... етіп ... ... нәрселер жиындарын біріктіріп, шыбықтарды
пайдаланып, тұйықталған және тұйықталмаған сынық сызықтарды ... ... ... ... ... мұндай жағдайда да едәуір
жоғарылайды, өйткені жұмысқа түрліше анализаторлар көру, қозғалту,
сөйлеу, есту) ... ... ... тек ... ... ... ... көрнекі құралдарды өздігінен пайдалану білігін де игереді.
Мұғалім балалардың көрнекі ... ... ... ... ... отыруы керек.
Білімдер мен біліктерді бекіту кезеңінде алуан түрлі жаттығулар үшін
анықтағыш кестелер, ауызша есептеу, кестелері суреттер, схемалар,
балалардың есептер құрастуруына қажетті сызбалар кең ... ... ... үшін сызба өлшеу аспаптары пайдаланып, сызуға және
өлшеуге берілген жаттығулар енгізіледі, Көрнекі түрде қабылдағанды
модельдеу, ... ... ... ... ... суреттен көрсетуді қолдану
ұсынылады. Көрнекі құралдарды кейде оқушылардың білімдері мен біліктерін
тексеру үшін де ... ... ... ... ... ... ... есеп құрастыру т.б. жатады. Таратылып берілген дидактикалық
материалды пайдаланып, геометриялық мазмұнда есептерде көп бұрыш ... ... ... т.б. ... тексеріледі. Кейде
берілген көрнекі құралдардан есеп түрлерін ажырата білуде тапсырмалар
ұсынуға ... ... ... және ... көрнекі құралдардан шартты
(символдық) көрнекілікке дер кезінде көшіп отырудың маңызы зор. Мысалы,
егер жаңа түрдегі есепті шешумен алғаш таныстырған кезде ... ... ... ... ... ... болса, кейінірек
есепті қысқаша жазу жеткілікті болады. Символдық көрнекілік ролі балалардың
математикалық білімінің артуымен жэне оқушылардың ойлау қабілетінің
дамуымен бірге өсіп отырады, символдық ... ... ... жазулар т.с.с) математиканың көрнекі оқытудағы негізгі құрал
болып табылады.
Көрнекі құралдарды пайдаланудың тиімділігінің ... ... ... ... жеткілікті және қажетті мөлшерде қолдану болып табылады
(қажетінше, шамадан тыс емес). Егер көрнекі ... ... емес ... ... онда ... зейіні қойылған міндеттен басқаға ауып,
оның зияны тиеді.
Бастауыш сыныпта математикадан оқушылардың білім деңгейін көтеруде
көрнекілік принциптерінің рөлі ерекше.
  ... ... ...... ... бақылауларына сүйеніп оқыту,
бірақ көрнекі оқыту дегенді тек көрнекі құралдарды ... ... ... ... ... ... көрнекілікпен оқыту арқылы білім сапасын
артттырады, материалды жетік терең әрі тез, жеңіл түсінуіне ықпал жасалады.
  ... ... ... ... үшін ... ... оқу процесіндегі ролін білуіміз керек. Көрнекіліктің оқу
процесіндегі роліне қарай екі үлкен топқа бөліпқараймыз. Заттың-бейнелік
көрнекі құралдармен таңбалы көрнекілікке бөлуге ... ... ... ... фотосуреттер, диафильмдер, кино үзінділері, табиғи
объектілер және тағы басқалар. Осылар міне мұғалімге түсініктер мен
ұғымдарды қалыптастыру кезінде сезімдік ... ... ... ... ... ... ... көрнекі құралдар: схемалық көлемді
объектілердің күрделі байланыстарын, өзара тиімділігін және нақты бейнеде
қабылдауға байланысты пайдалану керек. Көрнекі құралдарды қолданудың
осындай тәсілдерін білу ... ... ... таңдап алуына және оқытуды
тиімді түрде жүргізуге, сондай-ақ сабақтың сапасын арттыруға, оқушылардың
зейінін бір мақсатқа бағындыруға көмектеседі. Сабақта ... ... қана бір ... ... ... ... Олар бір-бірімен араласып , біте
қайнасып жатады [16].
Түсіндіру-көрнекілік әдісінің тағайындалымы – оқушылар тарапынан математика
сабақтарында дайын материалдардың игерілу ... ... ету. ... пайдалануда оқушылар дайын ақпараттарды игеру мақсатын көздейді. Осы
бағытта атқарылатын жұмыстар:
1) есептік мәліметтерді баяндау, ... ... ... ... ... ... мен заңдылықтардың мәнін ашу, айқындау.
Бұл әдістің кемшілігі – оқушылардың танымдық әрекеттерінің
белсенділігінің мүмкіндіктерінің болмауы. Дидактикада басты ұстаным – оқыту
үдерісі оқушылардың ... ... ... ... Бұл ... ... бірлесе шешу арқасында жүзеге асады, яғни сынып
пен мұғалім арасынлда кері байланыс жүзеге асады. Бұл әдіс математика
сабақтарында кең қолданысқа ие, бұл ... ... ... ... ... ... ... білім мен білік қалыптасады,
мұғалім сол арқылы жаңа тақырыпты қарастыруда оқушылардың танымдық
үдерістерін белсенді ету мақсатында арқа сүйейді;
- сабақтың ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады.
Көрнекілік математика сабағында білім көзі ретінде қолданылған, ол елеулі
мәселеде берілетін білімдерді нақтылау мақсатында көрнекі құралдар да ... ... ... айтылып өткендей оқыту процесінде бір-бірімен тығыз байланысты
оқулықтардың, ... ... және ... техникалық құралдарының
тұтас жиынтығы пайдаланылады. Олардың ішінде ең маңыздылардың бірі - ... ... ... ... «Дидактикалық материалдар».
«Дидактикалық материалдар» ең алдымен курс бойынша орындалатын жаттығулар
мен сабақтарда ... әр ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге, сабақ үстінде топтық немесе жеке-
дара ... ... ... ... немесе жақсы оқитын оқушылармен
жеке жұмыс жүргізгенде, бақылау ... ... ... әр ... ... ... ... «дидактикалық
материалдар» кеңінен пайдаланылады.
  Оқушылар сабақта, ойын ... ... ... есептеу, табу, зерттеу
жұмыстарымен шұғылданады. Оларды ұштап, жетілдіріп отыру мұғалімнің міндеті
деп білеміз. Бастауыш сыныптарда математика пәнін оқытуда баланың ой-өрісін
дамытып, бағдарламада ... ... ... ... ... оқушылардың сабаққа деген ынта-ықыласын арттыруына, өткен
материалды өз мәнінде толық игеруіне мүмкіндік жасайтын тәсілдердің ішінде
дидактикалық ойынның мәні зор. ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың сабаққа қызығушылығын,
белсенділігін арттырып, тақырыпты дұрыс меңгеруіне ықпал тигізеді[17].
Бастауышта 1-ші сыныпта сол сияқты санауға үйретуде ... ... ... ... ... ... кестелер
муляждар ... ... ... ... ... ... ... - бұл мұғалімнің сабақты құнарлы өту үшін бірінші орындағы
көмекші болып ... ... ... ... ... ... баланың санасында көпке дейін немесе мәңгі қалады.
Бастауыш сыныпта құрама есептердің төмендегі түрлері қарастырылады:
4) қозғалыс есептері:
5) пропорционал шаманы табуға ... ... (жай ... ... ... бөлуге берілген есептер.
7) Екі айырма бойынша ... ... ... ... ... ... мазмұнды есептер.
Осы тақырыптардың барлығындада көрнекі құралдарды пайдалануға болады.
2.2 Бастауыш сатыда математикада көрнекіліктерді пайдалану – сапалы білім
кепілі
Бастауышта математикадан балалардың ... ... ... ... рөлі ... ... ... оқыту – оқушылардың көрнекі
құралдарды пайдаланып отыру деп түсінбеу керек. Алдыңғы айтқандай
көрнекілікпен оқыту арқылы білім сапасын ... ... ... әрі тез, ... түсінуіне ықпал жасайды. Көрнекі құралдар оларды қалай
пайдалану керектігі туралы бірқатар педагогикалық-психологиялық
зерттеулерге тоқталып өтуге болады. Көрнекілік принципін теориялық жағынан
бірінші болып ... Я.А. ... ... ... орыс ... ... ұлы педагог К.Д. Ушинский (1824-1870) көрнекілік мәнін
психологиялық жағынан қоса алып ... ... ... ... ... ... бөлуі және өз
бағасын айтып, жақсы жұмыстарды атап ... ... ... ... атап ... ... ... карталары, суретті үлестірме
қағаздары мен логикалық жаттығулар арқылы жұмыстар түрлендіріліп отырады.
Бұл орайда деңгейлік тапсырмалар арқылы баланың жеке ... ... ... ... материалдар іріктелініп, тірек сөздер арқылы
оқушының жұмыс істеуіне ықпал етіледі. Жыл сайынғы тыңғылықты жұмыстардан
кейін ... ... ... ... ... алады және өзі қорытынды баға
беруге дағдыланады. Шығармашылық қабілеті дамыған оқушы көрнекілік
арқасында сабақ үрдісінде төмендегідей ... қол ... ... ... ... ... толық түсінеді,
-мәтін есептерге сұрақтар дайындайды;
-логикалық ойлау қабілеті дамиды.
Бастауыш сатыда математиканы оқытуда балаларға есептік
материалды дәл, анық ... ... ... іске ... ... көрнекті құралды ұтымды пайдалана білу – сабақтың сапасын
жақсартады. Оқушыны байқағыштыққа, оймен топшылауға жаттықтырады.
Көрнекілік ... зат, ... ... ... ... ... бақылау
қабілетін детілдіріп, ақыл-ойын дамытады. Сондықтан мұғалім өзі жасаған
үлестірме қағаз, схема, таблица сияқты көрнекті құралдардың сапасына,
тазалығына басты назар аударуы қажет.
Сабақ барысында ... ... ... әр ... ... ... құрылған суреттерді көптен қолдану
тиімді. Дидактика ілімінде көрнекілікті кескінделген және экранды-дыбыстық
деп бөлу дәстүрі қалыптасқан. Балалардың сабақта өздігінен орындайтын
жұмыстарын тиімді ұйымдастыру үшін ... ... ... ... ... ... негіздегі дәптерлер, тағы басқа
оқу құралдары жинастырылуы қажет.
Кескінделген көрнекті оқу құралдарына грамматикалық кесте,
сурет, оқиғалы картиналар, схема, үлестірме кеспе қағаздары жатады [19].
Экранды-дыбыстық ... ... ... ... ... арналған транспоранттар, компьютерлік
сабақтар т.б. жатады. Жоба әдісін қолдана оытыр, оқушы өмір талаптарына
сай, қоғамдық жағдайларға байланысты мәселелерге мұқият дайындалады.
Олардың ... ... ... ... ... ... Ол үшін
шығармашылық хат, газет, журналдар, монологтар, шығармашылық ойын т.б
қолданылады. Жобаны жасауда балаға әр түрлі бейнефильмдер, ... ... ... ... ... ... ... арттырады, көрнекі
құралды пайдалана отырып, мұғалімнің жетегімен, оқушылар өздігінен оңай
қорытындылар жасай алады. Оқылатын материалды көрнекі құралдармен
иллюстрациялау арифметикалық оқытудың бірінші ... ... ... ... ... ... Оқушының санды үйренудегі бірінші адымы
сурет қараудан басталады. Оқушының көз алдынан құстың, қоянның, мысықтың,
тағы сол ... ... ... Бұл суреттер белгілі жолмен құралып,
бірінші ондық сандарының әрқайсысын кескіндейді.
Көрнекі құралдарды қолданудың осындай тәсілдерін білу ... ... ... ... және оқытуды тиімді түрде жүргізуге, сондай-ақ сабақтың
сапасын ... ... ... бір ... ... ... көрнекі құралдарды тек қана бір тәсілмен қолдану дұрыс
емес. Олар бір-бірімен араласып, біте қайнасып жатады. Көрнекіліік
математика сабағында білім көзі ... ... ол ... мәселеде
берілетін білімдерді нақтылау мақсатында көрнекі құралдар да түрлі
тәсілдермен қолданылады [20].
Математика сабақтарында білім ... ... ... бір - ... ... ... ... көрнекілік, жүйелілік, беріктік, жас
ерекшеліктерінің ескерілуі, ... ...... т. ... ... ... принципінің рөлі ерекше.
Бастауыш сатыда математиканы оқытуда оқытуда көрнекілікке ... ... ... бастарда балалар сабақта жұмыс істеу тәртібін сақтайтын болуы
керек: оқушылардың сабаққа даярлығын кітап, дәптер, сөздік, ... ... ... ... оқушыларды сабаққа ынтықтыру мақсатымен шағын тақпақ, өлеңдерді
күйтабақтан, магнитофоннан тыңдау, оларды қайталау; сабақтың әр кезеңінде
көрнекілікті ... ... ... сабақтың мақсатын айқын ашып көрсету;
4) қажетті кезеңдерде әрқашан тақтаны дұрыс пайдалана білу;
5) ... ... ... біртіндеп қиындата түсуді ескеру;
6)балаларға орындалатын есептердің алдын-ала орындау шарты мен ... ... ... ... белсенділігін арттыра алатын жұмыс
тәсілдерін пайдалану, жаппай және жұптар бойынша жұмыс жүргізу, жарыс
ұйымдастыру, бұл істе ... ... ... пайдалану, көрнекі және
техникалық құралдарды қолдану.
8)қоңырау соғылмастан бұрын үй тапсырмасын түсіндіру, оны күнделікке
жаздыру, үйден көрнекіліктер әзірлету де еңбекке ... ... ... ... ... ... мен ... бағалап, сабаққа қорытынды жасау;
10)сабақты қалыпты қарқынмен, айқын мақаммен, ұстаздық өнегелілікпен
жүргізу, көрнекілікті қолданатын орынды білу.
Көрнекі түрде ... - ... ... ... оқыту, бірақ көрнекі оқыту дегенді тек ... ... ... деп түсінбеу керек. Математика
сабақтарында көрнекілікті ... ... ... ... ... түсініктердің, мазмұнды ұғымдардың қалыптасуына көмектеседі,
оқушылардың логикалық ойлау және ... ... ... нақтылы
құбылыстарды қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... ... шығарғанда көрнекі құралдардың алатын орны жоғары, оны дұрыс
пайдалану мұғалімнің шеберлігіне байланысты.
2.Есеп шығарғанда көрнекі құралдарды пайдалану ... ... ... есептеу дағдыларын шыңдай түседі, кеңістікті
елестету, жеке бас қабілеттерін дамытуға бірден-бір себепші болатын басты
құрал болып табылады.
3.Есеп шығарғанда көрнекілікті пайдалану ... ... ... ... ... ... көрнекілікті пайдалану баланың тапқырлығын арттырып пәнге
деген қызығушылығын туғызады, теориялық мәселелерді ... және ... ... ... ... ... ... пайдалану оқушылардың сөйлеу мәдениетіне, мінез-
құлқының қалыптасуына, табандылыққа, шыншылдыққа, шындықты жеңе білу сияқты
қасиеттерінің тәрбиеленуіне ықпал етеді[21].
2.2 Математика ... ... және оны ... білу
әдістемесінің тәжірбиелік экспкрименттік тексеру нәтижесі
Тәжірибелік-эксперименттік жұмысы Павлодар қаласының №22 жалпы ... беру ... ... эксперименті кезеңі.
Анықтау эксперименті кезеңінің мақсаты – эксперименттік және бақылау
сыныптарын таңдап алу, оқушылардың алғашқы деңгейін анықтау.
Эксперимент сыныбы ретінде 3 «Б» ... ... бұл ... 24 ... ... ал ... сыныбы ретінде 3 «Г» сыныбын алдық, бұл сыныпта 27 оқушы
білім алады. Осы анықтау экспериментінің нәтижесі 1-кестеде және 1-суретте
берілген.
1-кесте. Анықтау ... ... ... ... ... ... ... |Бақылау тобындағы балалар|
| ... ... (3 ... 27 (3 «Г» сыныбы) |
| ... | ... | | |
| |8(32%) |9(33,3% ) ... | 13 | |
| |(52%) |10(37%) ... | 4 | |
| |(16%) ... ... ... ... кезіндегі оқушылардың білім сапасының
деңгейлері.
ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ. ҚОСЫМША 1.
Математика пәнін оқытуды ұйымдастыруда қолданылатын көрнекі құралдар
жиынтығы. Тақырыбы: ... оны ... ... түрінде)
1. Есеп дегеніміз мынандай мәнді белгілері бар математикалық жаттығудың
ерекше түрі:
Есеп мәтінмен беріледі.
Сол мәтінде өмірдегі нақты жағдаят сипатталады.
Есептің сұрағы болады.
Сол сұраққа ... беру үшін ... амал ... ... екі түрі болады.
Жай есептің түрлері:
І.Арифметикалық амалдардың мән-мағынасын ашуға арналған жай есептер
ІІ. Амал қатынастарының мән-мағынасын ашуға арналған жай ... Амал ... мен ... арасындағы байланысқа негізделген
жай есептер
ІҮ. “Үлес және бөлшек” ұғымдарымен байланысты жай есептер
Ү. Пропорционал шамалар арасындағы тәуелділікке негізделген жай ... ... ... есеп ... табуға арналған жай есеп
Қалдықты табуға арналған жай есеп
Бірнеше бірлікке артық санды табуға арналған жай есеп
Шаршы – 4 ... – ? 3-еуі ... ... және тағы ... ... кем ... ... арналған жай есеп
Қарындаш – 8 ... – ? 3-еуі кем ... ... 3-еуі ... ... ... ... жай есеп
Дөңгелек – 5 ? артық ... ? ... – 3 ... ... қарастырылатын жай есептер
Белгісіз қосылғыштарды табуға арналған жай есептер.
М: Гүлзарда бірнеше ақ және 5 көк гүлдер өсіп тұр. Егер барлығы 10 ... онда ақ ... ... азайғышты табуға арналған жай есептер.
М: Бұтақта бірнеше торғай отырған еді. Оның 2-еуі ұшып кеткенде, 5 торғай
қалды. ... неше ... ... ... ... ... ... жай есептер.
М: Бұтақта 7 торғай отыр еді. Оның бірнешеуі ұшып кеткенде 5 ... ... ... ұшып ... 3-сыныпта қарастырылатын жай есептер
Бірдей қосылғыштардың қосындысын табуға арналған есептер;
Теңдей және ... ... ... ... ... есе артық және бірнеше бірлікке есе кем санды табуға
арналған есептер;
Сандарды еселік салыстыруға арналған есептер;
Саны бойынша үлесін табуға және ... ... ... ... ... саны және құны; тік төртбұрыштың ұзындығы, ені және ауданы; бір
заттың ... ... саны және ... заттың массасы, т.б. арасындағы
тәуелділікке негізделген есептер.
6. 4-сыныпта қарастырылатын жай есептер
Амал қатынастарымен байланысты тура және жанама түрде тұжырымдалған ... Аққу 88 км, ал ... одан 26 км кем ... ... неше ... 88 км ... Бұл ... ұшқанынан 26 км артық. Көгершін неше
километр ұшты? (М-4, 23-б, №7)
Жылдамдық, уақыт және ... ... ... ... ... Бастауыш сыныптарда қарастырылатын құрама есептер
Қозғалысқа берілген есептер.
М: Арасы 27 км екі ауылдан бір мезгілде екі жаяу адам ... ... ... да, 3 ... ... ... Біріншісінің жылдамдығы 4
км/сағ. Екіншісінің жылдамдығы қандай? (М-4, 110-б, №7)
Пропорционал бөлуге берілген есептер.
М: 4 кг картоп 64 ... ... ... ... 40 кг картоп қанша тұрады?
(М-4, 88-б, №7)
Екі айырма бойынша белгісізді табуға арналған есептер.
М: Бір жәшікте 7 кг, ал ... ... 3 кг алма ... ... ... екіншідегіден 320 теңге қымбат. Әр жәшіктегі алма қанша теңге тұрады?
(М-4, 126-б, №5)
«Біріге жұмыс жасауға» арналған есептер.
М: Шеберханада жөнделуге тиіс 18 аяқ киім бар. Мұны ... 3 ... ... көмекшісі 6 күнде жөндейді. Егер осы жұмысты олар бірігіп істеген
болса, онда олар неше ... ... (М-4, 146-б, ... ... ... үлгісі:
Есеп не жайында? (есеп екі рет оқылады, сөздік жұмысы жүргізіледі);
Есепте не ... ... ... шарты шығады);
Есепте не белгісіз? (бұдан есептің сұрағы шығады);
Сұраққа бірден жауап бере аламыз ... нені ... ... ... ... құрама есеп болса);
Қалай табамыз? Қандай амалмен табамыз? (егер берген сұраққа жауап
берілмесе, жетекші сұрақтар қойылады);
Енді сұраққа ... ... пе? Есеп неше ... ... Есеп ... қолданылатын көрнекіліктер
Нақты заттық иллюстрация;
Схемалық иллюстрация;
Оқушының түсінігін басшылыққа алу;
Белгілі түсіндірмелердің үлгілері;
Есепті қысқаша ... ... ... ... ... ... яғни тек қана ... басшылыққа алу.
10. Есеппен байланысты шығармашылық жұмыстар:
Кері есептер құрастыру;
Тапсырманы ... ... ... ... ... және ... жазу бойынша есептер құрастыру;
Есептің шартын не сұрағын түрлендіру;
Белгілі шешуі бойынша есептер құрастыру және ... ... ... ... ... алу және ... ... математика сабақтарында көбінесе логикалық есептерге
де жете мән беріледі, нәтижесінде оқушылардың пәнге ... ... ... ... ... қабілеттіліктері дамиды. Математика –
ғылымдар патшасы дейміз, себебі барлық ғылым салалары осы пәннен бастау
алады. Сол ... бұл пән ... ... ... ... салаларымен терең
қарулынып, білім қорын мол жинақтауға болады. Бастауышта білім негізі
қаланады, сол себептен бастауышта ... ... да баса ден ... ... ... ... болады.
ҚОСЫМША 2. 4-ші сыныпта көрнекі құралдарды қолдану арқылы өтілген
математикалық ... : ... ... ... ... ... ... баулу, әділ шешім айтуға, бірлікке ынтымақтастыққа, әдептілікке
тәрбиелеу. Логикалық ойлау қабылеттерін шығармашылық ... ... ... : ... сұрақтар, бағдарлама кескін жолақталар,
жұлдызшылар.
Сайыстың барысы:
Жүргізуші:
Уа, жарандар, жарандар!
Мына бізге ... ... ... ... ... біз де қоштаймыз
Кешіккенді тоспаймыз
Ғылымдардың атасы
Математика пәнінен
Ойын- сайысты бастаймыз.
Құрметті жас достарым
Мұны жақсы ұғайық
Математика пәні құрметтеуге лайық
Бүгінгі сайыс-жарысымызға осы ... ІІ топ, яғни ... ... тобы ... ... :
Ғылымның сырын ұғына
Шығыңдар білім шыңына
Ұқыптылық пен зеректік
Жеткізер сіздей өренді
Математика сырына !
Дей отыра қадамдарың оң болсын ... ... ... ... ... Кел, танысайық» (топтардың атымен, ұранымен танысу)
« Матемаикалық домино»
« Ойнайық та ойлайық» (әділ есептер)
« Сиқырлы сандақша» (сандықшадан шыққан сураққа жауап ... ... біл » ( ... ... әр түрлі заттар құрастыру)
«Сандар сөйлейді» ( киелі сандар 3,7 тұралы мағулмат)
« Бәйге»
Сайысымызға 2 топ қатысқалы отыр
«Алғырлар»-топ басшысы (Алғазы Б)
« ... ... ( ... ... Алғырлар» тобының түсі - / қызыл/
« Ойшылдар» тобының түсі-/ көк/
Яғни, « ... дың ... ... жұлдызшамен бағаланады. Ал « Ойшылдар»
дың ойыны көк жұлдызшамен бағаланады.
Бағдарлама бойынша І кезең «Кел танысайық»
Алғазы Б « ... ... мен ... тұр сап ... формула әмірін
Кім айтсын ән жырдан жақсы деп.
Есептің қоңырқай өмірін
« Алғырлар» тобынан келіп тұр
Ең ыстық сәлемін беріп тұр
Әрқылы қызықты ... ... ... топ та ... тұр, ... ... ұран: « Егеменді елдің тірегі- оқу мен білім»
Сәулебек ... « ... ... ... қоса ... ... мықтасақ
Осының бәрін біз жасар ма ек
Алдымен есептеп шықпасақ
« Ойшылдар » тобы да сап түзеп
Келіпті жалынды ... ... ... ... бұл ... есеп ... қалайды
Өз мәнің дұрыстап шешуге
Біздің ұран : « Оқусыз білім жоқ, ... ... ... ... « ... ... / көбейту кестесін есіне түсіру/ бұл
сайыста эстафеталық жарыс сияқты ІІ топтан 1-1 ден топ мүшелері ... ... ... ... ... ... / ... шығағандар
жұлдызшалармен марапатталады/
Алғырлар
Ойшылдар
ІІІ кезең
« Ойнайық та ойлайық» / әзіл есептерден жарыс/
Бұл кезеңде берілген логикалық ... ... айту ... Біраз
ойлануға уақыт беріледі.
|Алғырлар: ... |
| | ... ... 5 май шам жанып тұр |1.Қосарлап жеккен зат 1 сағаттың |
|еді. Еркін оның 4-еуін өшіріп ... 12 км ... Осы ... ... ... неше май шам |ішінде 1 ат неше кем жол жүрді ?/ |
|қалды. / ... 1 ... ... |12 км жол жүрді/ ... 7 ұлы бар. Оның ... | ... ... бар. ... ... рет арттырса да өзгермейтін |
|неше баласы бар? / 8 баласы/ |сан /0/ ... ... ... ... ... ... осы екі ... ... ... ... жазылуында |
|қосындысына тең болады ?/2*2=4 |қанша әріп болса, сонша цифр бар? |
|2+2=4/ ... ... топ ... ұшып ... олар | ... 5-і. ... жерге қонса, | ... ... 1-еуі ... ... Айгүл мен Айнұр апалы сіңілі |
|ұшып кетті/ ... ... ... ... ... 10 ... ал емен |Жанұяда неше бала бар /3 бала/ |
|ағашында одан 5 алма ... өсіп | ... ... неше алма өсіп |Табақта 15 алма қолымда 5 ... / ... алма ... ... ... ... неше |
| ... /20/ |
| | ... ... « ... ... бұл кезеңде әр топтың мүшесі өз сандықшасынан
тапсырмаларын алып тез ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |36 ... бөлігі қанша? |
|7 ... неше ... |1 айда неше күн? |
|1 ... неше кг? |1 ... неше ... бар? |
|24 сағатта неше тәуілік бар? |60 ... неше ... бар? |
|1 кг ... ауыр ма? ... 1 аяғымен тұрғанда 4 кг, 2 |
|1кг темір ауыр ма? ... ... неше ... |
Ү ... « ... ... бұл кезеңде әр топ киелі сандар жайлы мағулмат
береді. Әр дұрыс жауап жұлдызшамен бағаланады.
| Алғырлар : ... : ... күн |Үш арыс Үш ... күн ... ... ... ... Шоқан|
|бүгін ... ... ... ... |Үш ... ... ... ... ... сүті ... |
|бейсенбі ... ... ... |
|кеше ... жер ... ... ... |Үш ... Үш ... |қөз ... ... су ... ... ... күн |Бақ жол ... жұт ... ... қат көк ... дау ... ... ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... су | ... | ... | ... | ... ... ... сөз ... ... тозған боз жетім ... ... жер ... ... жоқ ел жетім. ... ... көл ... ... ... ел ... ... қалмаса ... де сол ... ... ... « Құрастыра біл»
Әр топ геометрия фигураларын әр түрлі заттар жасауы керек.
Қай топ көбірек зат ... сол топ ... ... ... « ... ... ... , бұл кезеңде капитандар сайысы.
Берілген сұраққа 1 мин ішінде қай топ басшысы көбірек жауап береді.
|Алғырлар ... ... ... ата ... ... ата/ мин, са,ғат,|
|Екі нүкте арасын қосқанда не пайда ... ... ... ... ... ... неше нөл бар?/3/ |
|9 =81 |10 =100 ... ... ... ... ... ата ... ... в=3см/тік төртбұрыш S= ? см |
|а= 2 см, в=4 см / тік төртбұрыш |/18 см/ ... /8см/ ... ... =400 ... дің ... ... тең? |1т неше кг бар? /1000 кг/ ... ... /х тәі мәні ... теі ... неше см бар /100/ |Алмас 1 сағ 4 км жол ... осы ... /х тің мәні ... тең= 30|қарқынмен жүрсе 3 сағатта неше км |
|Қуат 1 күнде кітаптың 5 бетін |жол ... /12 км/* ... Осы ... 3 ... неше |81 қай ... квадраты 9 ... ... |1 ... ... қай ... ... 8 |Тәуелсіздік мерекесін қай күні ... ... 1 ... /16 ... ... |1 ... неше ай бар /12 ай/ ... қай күн / 9 ... |Ең ... баға ... неше жыл /100ж/ ... ... қай күн? ... ... баға |Аш ... 3 ... жеу ... ... жылы тудың? |бе? /жоқ/ ... ... 5 ... ... ... нешеде басталады|
|қалай атауға болады / мысық/ |/8.15/ ... ... ... ... неше жас өмір ... ... ... атында? |5 ... ... ... ... ... ... адам бар? |Жалпы мектепті неше жыл ... ? ... неше жыл ... | ... ... ... мен ... тамаша заңдылық пен сән
Математика-толып жатқан терең сыр
Шетсіз, шексіз дариядай бейне бір-дей отыра бүгінгі сайысымызды аяқтауға
рұқсат ... ... ... ... ... сау- ... бізге жиі келіп тұрыңыздар. Қадамдарыңыз әрдайым ақ болсын
демекшіміз.
ҚОРЫТЫНДЫ
Болашақтың бүгінгіден де нұрлы болуына ықпал етіп, ... ... ... күш тек ... ... Қай ... болмасын өсіп-өркендеуі,
өркенниетті дүниеде өзіндік орын алуы оның ... ... ... даму ... ... ... ... мазмұны жаңартылып,
жаңа буын оқулықтарын енгізілуде.Жаңа мазмұнға жаңа әдістер жүйесі қажет.
Бүгінгі күні ... беру ... ... процесін технологияландыру
өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Басты мақсаттардың бірі — баланы оқыта
отырып жалпы дамыту, оның ... ... өз ... ... қабылдауға дағдыландыру, жекелік қасиеттерін ескеру, басшылыққа алу,
әрі қарай ұшқырлау, түлғалыққа бағыттау, оқыту барысында ... ... ... ... өмір ... ... ... жасауға дағдыландыру.
Бұл мақсаттарды шешуде көрнекілік үлкен рөл атқаратындығына дау жоқ.
Дидактикада салыстыру негізгі тәсіл болып табылады. Заттарды
(көрнекіліктерді) салыстыра ... ... тек ... ғана тән. ... ... ... келгенге дейін де біршама таныс. Ал
мектепке келген соң, оқудың алғашқы күнінен ... бұл ... ... ... ... салыстыру әдісімен сабақ жүргізе отырып, оқу
материалын оңай, көрнекі етіп ұсынуға мүмкіндік алады. Баланың қиялын
дамытады, оның ... ... ... ... ... қолданудың негізгі принциптері
мыналар:
нақты мақсатты іс-жүзінде жүзеге асыруға бағытталған ... ... ... ... ... ... беру;
жеке тапсырманы орындау;
оқушының жауапкершілігі.
Қорыта келгенде, математика сабағында көрнекілікті дұрыс пайдалану кеңістік
және ... ... ... ... ... ... ... математика сабағында көрнекілікті пайдалану —
оқушылардың логикалық ойлау және сөйлеу қабілетін ... Бұл — ... ... ... ... ... құралдарды пайдалану
тиімділігінің негізгі шарты сабақта көрнекі құралдарды жеткілікті және
қажетті мөлшерде қолдану керек. Егер көрнекі құрал қажет смес тұста
қолданса, онда ... ... ... ... ... ауып, оның
зияны тиеді. Көрнекілікті тек көрнекілік үшін ... ... ... ... ... ... ... жаңа материалмен таныстырғанда,
оқушылардың білім, білік және дағдыларын қалыптастыру үшін ... ... ... үшін қолданылады.
Бастауыш сынып оқушыларының білуге деген ынтасы мен мүмкіндіктерін толық
пайдаланады, оларға оқу ... ... ... ... және сабақ
барысында алған білімдерін тәжірибеде қолдану дағдыларын ... ... ... ... ... зор. ... ... шығарғанда көрнекі құралдардың алатын орны жоғары, оны дұрыс
пайдалану мұғалімнің шеберлігіне байланысты.
2.Есеп шығарғанда көрекі құралдарды пайдалану балалардың ойлау қабілеттерін
арттырады, ... ... ... ... ... елестету, жеке бас
қабілеттерін дамытуға бірден-бір себепші болатын басты құрал болып
табылады.
3.Есеп шығарғанда көрнекілікті пайдалану санды түсініктердің мазмұнды
ұғымдардың қалыптасуына көмектеседі.
4.Есеп шығарғанда ... ... ... тапқырлығын арттырып
пәнге деген қызығушылығын туғызады, теориялық мәселелерді меңгеруге және
оларды практикада ... ... ... Есеп ... ... ... оқушылардың сөйлеу мәдениетіне,
мінез-құлқының қалыптасуына, табандылыққа, шыншылдыққа, шындықты жеңе білу
сияқты қасиеттерінің тәрбиеленуіне ықпал ... ... ... ... ... ... – Алматы, 1999.
2.ҚР жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары.
Жалпы бастауыш білім. – Алматы, РОНД, 2002.
3.ҚР ... ... ... ...... ... Т.Қ., Құрманалина Ш.Х. Математиканың бастауыш курсын оқыту
әдістемесі. ІІ – ... – А., ... ... ... 1996.
5.Т.Қ.Оспанов, Ш.Х.Құрманалина, С.Қ.Құрманалина. Бастауыш мектепте
математиканы оқыту әдістемесі. – Астана, Фолиант, 2007.
6.Т.Қ.Оспанов, О.В.Кочеткова, Ж.Қ.Астамбаева. Жаңа буын ... ... ... ... ... ... 1-4-сыныптар. – Алматы,
«Атамұра», 2005.
7.Бастауыш мектепте бірнеше сыныпты бір уақытта оқыту туралы: мақалалар
жинағы (ред. басқарған ... – А., ... М. Орта ... ... оқыту. – Алматы, «Мектеп», 1984.
9.Құлмағанбетова Б. Аз комплектілі мектепте сабақты ұйымдастыру (мұғалімге
арналған әдістемелік құрал). – А., «Мектеп», 1974
10.Оспанов Т.Қ. және т.б. ... - 1», ... – 2», ... ... ... – 4» ...... «Атамұра», 1997-2000, 2009-2010.
11.Оспанов Т.Қ. және т.б. Математиканы оқыту әдістемесі. 1,2,3 және 4 ... ... ... ...... «Атамұра», 1997-
2000.
12.Математикадан дидактикалық материалдар.1,2-сыныптар. (Құрманалина Ш.Х..
Қосанов Б.М. және т.б.) – ... ... 1997, ... Ы.Қ., Адыбаева Л.Д. Бастауыш сыныптардағы оқыту әдістері. –
Алматы, 2009.
14.Астамбаева Ж.Қ. ... ... ... ... технологиясы. –
Алматы, 2008.
15.Базарбаева Н.Ә. Бастауыш мектептердегі оқу-тәрбие үрдісіндегі
ерекшеліктер: - Алматы, 2002.
16.Кененбаева М.А. ... және ... ... математиканы дамыта
оқытудағы сабақтастық мәселелері». Автореферат. - Астана, 2005 ж.
17.Жақыпбекова Г.Т. Математика ... ... ... ... ... 2011. – 44 ... Садыков Т.С., Әбілқасымова А.Е. Қазіргі дидактика. Оқу құралы. –
Алматы: ғылым, 2009.-280 бет.
19.Аспанбек Н.Е.Бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлау ... ... ... ... негізгі аспектілерін жетілдіру жолдаы»
атты республикалық ғылыми-теориялық конференция еңбектері – Шымкент:
Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті, 2005.- Б. 224-226.
20.Сәуірбеков Ш.Н.Математика сабағында оқушының ... ... ... //«Әлеуметтік ғылымдардың өзекті мәселелері» ғылыми мақалалар жинағы
– Шымкент. Шымкент әлеуметтік-педагогикалық университеті, 2006. - Б. ... ... ... Ы.Қ., ... Л.Д. ... ... бастауыш сыныптардағы
оқыту әдістері. – Алматы, 2001. – 156 бет.
22.Баймолдаев Т.М. және т.б. ... ... ... ... жаңа
педагогикалық әдістерді пайдалану жолдары. (Әдістемелік нұсқау). – Алматы,
2002. –226 бет.
23. Ибрашева А. Бастауышта математиканы технология арқылы ... ... ... ... менеджмент. –2009 жыл. №4. –184-187б.
24.Баржықпаева С. Көрнекілікті тиімді пайдалану / С.Баржықпаева // Бастауыш
мектеп. –1991.№ 8. – 46-48 ... Ә. ... ... ... / Ә. Бидосов. –Алматы: Ұлан,
2010. –221 бет.
26.Дарменова Қ. Көрнекілік арқылы ойлау қабілетін арттыру / Қ. Дарменова ... ... ... № 4.- 12-14 ... Г. Балаларды санауға үйретудегі көрнекіліктің рөлі /
Г.Корпешова // Қазақстан мектебі. - 1996.- № 4.- 20-21 ... ... Г. ... ... ... ... / ... // Қазақстан
мектебі.– 1991.-№ 5.- 3-10 бет.
29.Бантова М.А. Бастауыш кластарда математиканы оқыту ... / ... ... ... 2005. –152 ... С. ... тиімді пайдалану / С.Баржықпаева // Бастауыш
мектеп.- 2011.-№ 8.- 46-48 бет.
-----------------------
Есеп
Жай есеп
Құрама есеп
54:9
6
160:40
4
300:100000
3
200:100
2
60*5
300
50*5
250
35:7
5
40:8
5
63:9
7
72:9
8
-----------------------
35

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әдебиетті оқытудың инновациялық әдістемесі, технологиясы230 бет
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
Жеке тұлғаның қалыптасу философиялық негізі9 бет
Көркем шығарма арқылы оқушыларға патриоттық тәрбие берудің педагогикалық мүмкіндіктері56 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
5-7 сынып оқушыларына технология сабақтарында ағашты өңдеудің әдістемесі69 бет
8-сынып оқушыларына сәндік-қолданбалы өнерді оқытуда дәстүрлі мәдениетке баулу77 бет
8-сыныпта «жылу құбылысы» бөлімін оқытуда компьютерлік технологияны қолдану36 бет
9 сыныпта бейорганикалық химияны оқытуда халықтық педагогика элементерін пайдалану әдістемесі73 бет
«бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру»29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь