Қос және байытылған суперфосфаттар

1. Қос және байытылған суперфосфаттар. Құрамы және қасиеттері. Қолдану.
2. Қос және байытылған суперфосфаттар өндірісінде техника қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау
3. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Фосфор тыңайтқыштарын құрамында фосфор элементі кездесетін кендерден өндіреді. Фосфор кендері құрамындағы фосфор мөлшеріне қарай: өте жоғары (35 % P2O5), жоғары (28-35%P2O5), орташа (18-28% P2O5), кедей (10-18% P2O5), өте кедей (5-10% P2O5), фосфорлы тау жыныстары (0,5-5% P2O5) болып бөлінеді.
Фосфат кендері шығу тегіне қарай апатит және фосфорит деп ажыратылады. Апатит-түссіз, жасыл немесе сары-жасыл түсті минерал. Фосфорит-кальций фосфаттарына аса бай шөгінді көне тау жынысы. Аморфты немесе криталды болып келеді. Фосфорит құрамына қоспа ретінде кварц, халцедан, кальцит, доломит, глаукомит және органикалық заттар кіреді. Фосфориттің ірі кендері Жамбыл-Қаратауда, Ақтөбе облысында тараған. Фосфорит фосфор тыңайтқыштарын, фосфор қышқылы мен оның тұздарын өндіруде пайдаланылады.
Фосфор тыңайтқыштары, әртүрлі еріткіштерде еру дәрежесіне қарай үш топқа жіктеледі:
 Суда еритін фосфор тыңайтқыштары (жай суперфосфат, қос суперфосфат, байытылған суперфосфат, суперфос).
 Суда ерімейтін бірақ әлсіз қышқылдарда еритін фосфор тыңайтқыштары (преципитат, фторсызданған фосфат, томасшлак, балқытылған магний фосфаты, фосфатшлак, термофосфаттар).
 Әлсіз қышқылда нашар еритін фосфор тыңайтқыштары (фосфорит ұны).
Суда еритін фосфор тыңайтқыштары
Жай суперфосфат өндіру үшін майда ұнтақталған апатит немесе фосфоритті 57-60 проценттік күкірт қышқылмен араластырып әзірлейді:
Cонымен қатар күкірт қышқылы фосфорит құрамындағы түрлі қоспалармен де реакцияға түседі:
Кейбір жағдайларда яғни фосфорит күкірт қышқылымен дұрыс араласпауынан басқа реакциялар жүреді. Күкірт қышқылы артық болғанда кальцийдің үш негізді фосфаты толық ыдырайды:
Күкірт қышқылы жеткіліксіз болғанда кальцийдің екі негізді фосфаты (преципитат) түзіледі:
Жай суперфосфат өндіруде 1 тонна шикі затқа 1 тонна күкірт қышқылы жұмсалады да, 2 тонна дайын өнім (тыңайтқыш) алады. Дайын өнім құрамындағы фосфордың 70-85 проценті монофосфат, 5-5,5 проценті фосфор қышқылы, 10-15 проценті дифосфат түрінде кездеседі. Суперфосфат құрамында 40 процент гипс (CaSO4) болады. Жай суперфосфат суда жақсы еритін күңгірт-сұр немесе ашық - сұр түсті, құрамында 14-19 процент сіңімді фосфор бар тыңайтқыш. Порошок түріндегі жай суперфосфаттың физикалық қасиеттерін жақсарту үшін оны айналмалы барабандарда түйіршіктейді. Түйіршіктелген жай суперфосфат сақтағанда құрт кесек болып қатып қалмайды, бұл жағдай оны топыраққа механизммен енгізуге бөгет жасамайды.
1. Позин М.Е. Технология минеральных удобрений: Учебник для вузов. – 5-е изд., перераб. – Л.1. Химия, 1983. – 336 с.
2. Федюшкин Б.Ф. Минеральные удобрения с микроэлементами: Технология и применение. – Л.: Химия, 1989. – 272 с.
3. Коренько Д.А. Продуктивное использование минеральных удобрений. – М.: Россельхозиздат, 1985. – 221 с.
4. Елешев Р.Е. Фосфорные удобрения и урожай (Фосфатный режим орошаемой пашни). – Алма-Ата, Кайнар, 1984. – 152 с.
5. Синягин И.И. Прогрессивная технология внесения минеральных удобрений. М.: Колос, 1975. – 184 с.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті
БӨЖ №1
Орындаған: Кейкова ... ... ... ... Қос және байытылған суперфосфаттар. Құрамы және қасиеттері. Қолдану.
* Қос және ... ... ... ... қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау
* Қолданылған әдебиеттер тізімі
* Қос және байытылған ... ... және ... ... тыңайтқыштарын құрамында фосфор элементі кездесетін кендерден өндіреді. Фосфор кендері құрамындағы фосфор ... ... өте ... (35 % P2O5), ... ... ... (18-28% P2O5), кедей (10-18% P2O5), өте кедей (5-10% P2O5), фосфорлы тау жыныстары (0,5-5% P2O5) болып бөлінеді.
Фосфат кендері шығу ... ... ... және фосфорит деп ажыратылады. Апатит-түссіз, жасыл немесе сары-жасыл түсті ... ... ... аса бай ... көне тау ... Аморфты немесе криталды болып келеді. Фосфорит құрамына қоспа ретінде кварц, халцедан, кальцит, доломит, глаукомит және органикалық заттар кіреді. Фосфориттің ірі ... ... ... облысында тараған. Фосфорит фосфор тыңайтқыштарын, фосфор қышқылы мен оның тұздарын өндіруде пайдаланылады.
Фосфор тыңайтқыштары, әртүрлі еріткіштерде еру дәрежесіне ... үш ... ... Суда ... ... ... (жай суперфосфат, қос суперфосфат, байытылған суперфосфат, суперфос).
* Суда ерімейтін ... ... ... ... ... ... (преципитат, фторсызданған фосфат, томасшлак, балқытылған магний фосфаты, фосфатшлак, термофосфаттар).
* Әлсіз ... ... ... фосфор тыңайтқыштары (фосфорит ұны).
Суда еритін фосфор тыңайтқыштары
Жай суперфосфат өндіру үшін майда ұнтақталған апатит немесе фосфоритті 57-60 проценттік күкірт қышқылмен араластырып ... ... ... ... ... құрамындағы түрлі қоспалармен де реакцияға түседі:
Кейбір жағдайларда яғни фосфорит күкірт қышқылымен дұрыс араласпауынан ... ... ... Күкірт қышқылы артық болғанда кальцийдің үш негізді фосфаты толық ыдырайды:
Күкірт қышқылы жеткіліксіз ... ... екі ... ... ... ... ... өндіруде 1 тонна шикі затқа 1 тонна күкірт қышқылы ... да, 2 ... ... өнім ... ... ... өнім ... фосфордың 70-85 проценті монофосфат, 5-5,5 проценті фосфор қышқылы, 10-15 ... ... ... ... ... ... 40 процент гипс (CaSO4) болады. Жай суперфосфат суда жақсы ... ... ... ашық - сұр ... құрамында 14-19 процент сіңімді фосфор бар тыңайтқыш. Порошок түріндегі жай ... ... ... ... үшін оны ... барабандарда түйіршіктейді. Түйіршіктелген жай суперфосфат сақтағанда құрт кесек болып қатып қалмайды, бұл ... оны ... ... ... бөгет жасамайды. Түйірлі суперфосфат кең көлемде топырақ ... ... ... ... фосфорды өсімдік өзіне көбірек сіңіреді. Түйірлі суперфосфаттың тағы бір артықшылығы оның ... 19,5-22 ... ... ... ... (ұнтақталған жай суперфосфатта 14-19% P2O5). Сонымен бірге түйірлі суперфосфат шамалы қышқылдығымен (1-2,5%) ерекшеленеді.
Түйіршіктелген суперфосфат көбінесе дақылдарды егу ... 10-20 кг ... ... қатар аралықтарға беруге, суармалы және ылғалы мол аймақтарға қолдануға ыңғайлы. Қазақстанның суармалы егіншілікпен айналысатын аудандарында 1 центнер түйіршікті ... ... 4 ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Қос суперфосфат өндіру технологиясы екі сатыдан тұрады. Ең ... ... ... ... ... өңдейді:
Фосфор қышқылын гипстен сүзу арқылы бөліп алып, оны фосфат шикі затын ... ... ... фосфат рудасын 14000С - 16000С температурада қыздырудан түзілген P2O5 суда ерітіп фосфор қышқылын алады. Осы қышқылды фосфорит ... қос ... алу үшін ... ... ... 45-50% P2O5 бар, суда ... еритін түйіршікті тыңайтқыш. Қос суперфосфат тыңайтқышы Қазақстанның суармалы, далалық және қуаң ... ... ... ... кең ... Суда ... P2O5 мөлшерімен есептесек, тиімділігі жай суперфосфатпен бірдей.
Байытылған суперфосфат ... ... ... ... және фосфор қышқылдарының қоспасымен әрекеттестіру арқылы алады. Оның құрамында ... ... P2O5 бар. Бүл ... жай және қос ... ... қолданады.
Суперфос жаңа фосфор тыңайтқышы. Оны фосфоритті фосфор қышқылымен ... ... ... алады. Ол үшін қышқыл екі есе аз жұмсалады. Құрамында 38% жалпы фосфор болады. Оның 19 ... ... ... ... саналады. Өзінің тиімділігі жағынан қос суперфосфатқа жақын.
Әлсіз қышқылда еритін фосфор тыңайтқыштары
Преципитат фосфор ... ... ... ... ... ... 25-35 % фосфор қышқылы бар,ақ немесе ақшыл-сұр түсті, лимон қышқыл аммоний ерітіндісінде ... ... ... ... өз ... аз ... бірігіп қалмайды. Мұны күзде егістік жерді жыртар алдында пайдаланады. Оны ... ... үшін және ... ... ... ... ... қышқыл және ылғалы мол топырақтарға қолданғанда тиімділігі арта түседі.
Фторсызданған фосфат тыңайтқышын апатит немесе фосфорит концентратына 2-3% кремнезем қосып, 14000С-15000С температурадағы ... ... ... арқылы алады. Фосфоритті қыздырған кезде оның құрамындағы фтордың 90 проценті ұшып ... бұл өте ... ... фтор ... дақылдар үшін улы болып саналады.
Фторсызданған фосфат ақшыл түсті, ұнтақ тыңайтқыш, аздап ылғал тартады. Құрамында 22-28% фосфор болады.
Бұл тыңайтқыштың фосфоры ... ... ... ... оны ... ... өте мол және қышқыл топырақтарға күзде егістікті жыртар алдында қолданған дұрыс. Фторсызданған фосфаттың дақылдарға арналған екі-үш жылдық мөлшерін ... ... де ... шойынынан темір және болат өндіргенде жанама өнім есебінде алынады. Томасшлак майда, ауыр күңгірт-сұр ... қара ... зат. ... 14-18 % P2O5 бар. Қышқыл топырақтарға күзде қолдану керек.
Фосфатшлакметаллургиялық зауыттардың қосымша өнімі ретінде ... ... 14-16% ... ... сұр ... аса ... ... Ылғалды аз сіңіреді. Фосфатшлак құрамында фосфордан басқа, өсімдіктерге аса қажетті түрлі микроэлементтер ... ... ... ... топырақтарына күзде қолдану жақсы нәтижесі береді.
Балқытылған магнезиялық фосфат құрамында 18-20% фосфор және 10-12% магний бар, сұр түсті, өте майда ұнталған ... ... Бұл ... ... құрамы жеңіл, магний элементі аз топырақтарға, күзде қолдану аса тиімді. Үстеп қоректендіруге және тұқыммен бірге беруге болмайды.
Ерімейтін фосфор тыңайтқышы
Фосфорит ұны ... ... ... ... ... ... оның ... 22-25% фосфоры бар. Оны егіншілікке қолдануды, өткен ғасырдың аяғында ... ... ... ... ... Ол ... ... тиімділігінің топырақ қышқылдығына байланысты екенін анықтады.
Д.Н. Прянишниковтың зерттеу жұмыстары ... ұнын ... ... түрліше пайдалана алатындығын көрсетті. Ол негізінен дақылдардың тамырларының өсу ерекшеліктеріне байланысты.
Фосфорит ұнының құрамындағы фосфорды ... ... ... ауыстыруда, олармен бірге физиологиялық қышқыл азот және калий тыңайтқыштарын қолданудың да маңызы орасан зор.
Фосфорит ұны ... ... ... ... тиімділігі жоғары болады. Фосфорит ұнын пайдаланудың негізгі әдісі-күзде сүдігер жыртар алдында ендіру.
Фосфорит ұнын тиімді пайдалану үшін, одан ... ... ... Бұл жағдайда фосфорит біршама ыдырап, құрамындағы фосфор өсімдікке сіңімді түрге ауысады.
Қос және байытылған суперфосфаттар өндірісінде техника қауіпсіздігі және қоршаған ... ... әр ... де табиғатпен тығыз байланыста өмір сүреді, оның байлықтарын пайдаланады және өз қызметі арқылы табиғатқа әсер ... ... ... ... зиянды салдар тудыруы мүмкін. Мемлекет әрқашанда табиғи ортаны осындай зиянды әрекеттерден қорғау үшін белгілі бір құқықтық ережелер шығарады. Табиғи ортаны ... ... ... қорғауға бағытталған нормалардың (ережелердің) жиынтығы экологиялық құқық деп аталады. Адамның табиғатқа зиянды әсерінің салдарынан XX ... ... ... ... ... күрт төмендеп кетті. Экологиялық жағдайдың нашарлағаны соншалық, бүгінде ол әлемнің кейбір ... ... ... ... коса оның ... үшін де ... ... тудырып отыр.
Ауыл шаруашылығында қолданылатын улы химикаттар ... ... суға ... Мал ... ... өлi ... ... шiрiндi, моче-вина) топырақтан суға түсiп, олардың көп массасы улы əсерi болмаса да, су экожүйелерiне едəуiр əсер етедi. Органикалық
заттары бар ... суда ... ... ... ... ... көп ... олардың əсерiнен суда фитопланктон жаппай көбейiп дами бастайды, əсiресе көк жасыл, ... ... тез ... ... ... су өсiмдiктерiнiң қарқынды дамуына жағдай жасайды. Бұл ... өсiп, ... өлiп, ... судағы органикалық заттардың мас-сасы артады. Аэробты организмдердiң оттекпен тыныс алуы ... тез ... ... ... ... Сондықтан су тiршiлiкке жарамсыз болып, онда анаэробты процестер басым бола ... Бұл ... ... 77 деп аталады. Эвтрофикация дегенiмiз -- суда табиғи, не антро-погендiк факторлар əсерiнен ... ... ... ... су объектiлерiнiң биологиялық өнiмдiлiгiнiң артуы. Анаэробты процестер судың екiншi ... ... ... табылады. Эвтрофикация -- суға оңай тотығатын минералды тыңайтқыштардың түсуi, не егiстiктерден азот пен ... ... ... ... де болуы мүмкiн.
Қазіргі кезде халықтын 20 пайызы аллергия ауыруына шалдығуда, күн сайын Жер ... 25 мын адам лас суды ... ... ... ... өндірістік қалалардағы халықтың 35 пайызы қоршаған ортаның ластануы нәтижесінде жүйелі түрде әр түрлі аурулармен ауырады. Күн ... ... ... ... ... 44 гектар жер шөлге айналады, күн сайын жануарлар мен ... бір түрі ... ... күн ... 40 ... астам бала аштықтан өлуде. Оттек қоры 10 млрд т азайған, 200 млн ... жуық ... жер ... ... ... ... ... -- мұнайдың, табиғи газдың, көмір және тағы басқалардың жоғалуы байқалып отыр, Жер ғаламының әрбір бесінші ... таза су ... ... ... Б. ... экологияның негізгі заңдарын былай түсіндіреді:
1) барлығы барлығымен байланысты;
2) барлығы әйтеуір бір жаққа ... ... ... ... жақсы екенін "біледі";
4) еш нәрсе тегін берілмейді.
Бұл дегеніміз, біздің әрбір қызметіміз қоршаған ортаға қалай да болса әсер етеді дегенді білдіреді. ... ... ... ... ... Мемлекет өз органдарына қоршаған ортаны қорғау бойынша экономикалық, техникалық, ұйымдық және құқықтық шараларды жүзеге ... ... Бұл ... барлығы заңдар мен басқа да құқықтық актілердің ... ... ... Өз кезегінде барлық заңдар құқықтық қағидаларға негізделуі керек.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. ... М.Е. ... ... ... Учебник для вузов. - 5-е изд., перераб. - Л.1. ... 1983. - 336 ... ... Б.Ф. ... ... с ... Технология и применение. - Л.: Химия, 1989. - 272 с.
3. Коренько Д.А. ... ... ... удобрений. - М.: Россельхозиздат, 1985. - 221 ... ... Р.Е. ... ... и ... ... режим орошаемой пашни). - Алма-Ата, Кайнар, 1984. - 152 ... ... И.И. ... ... ... минеральных удобрений. М.: Колос, 1975. - 184 с.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ халқының демографиялық өткені мен болашағы35 бет
Оттегімен емдеу3 бет
Магний ионымен байытылған спирулинаның биомассасын алу28 бет
Пребиотиктермен байытылған жаңа сүт тағамын алу32 бет
Құстарды теңіз тұздарымен байытылған құрама жеммен жемдеу ерекшеліктері63 бет
Автолиздің ерте мерзімдегі жылқы және қой еті өнімдерінің технологиясын дайындау62 бет
Гетерогенді биокомпозиттер негізінде эффективті таңғыш моделін жасау41 бет
Оттегімен емдеу жайлы мәлімет6 бет
Суда еритін полиэлектролиттер және олардың дисперстік жүйелердің агрегаттық тұрақтылғына әсері55 бет
Сүт қышқылды өнімдер65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь