Акционерлік қоғамдардың құқықтық жағдайы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3 б.

1.Тарау. Акционерлік қоғамның Қазақстан Республикасы заңнамасы бойынша заңды тұлғалар жүйесіндегі түсінігі мен алатын орны

1.1. Акционерлік қоғамдардың түсінігі мен Қазақстан Республикасында акционерлік заңнаманың дамуының жалпы сипаттамасы ... ... ... ... .. 8б.


2.Тарау. Акционерлік қоғам акционерінің құқықтық жағдайы
2.1. Акционерлік қоғам акционерлерінің негізгі құқықтары мен міндеттерінің сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 20 б.
2.2. Акционердің дивидендтке деген құқықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 25 б.
2.3. Акционердің акцияларға билік ету құқығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32 б.
2.4. Акционерлік қоғам акционерінің мүліктік емес құқықтары ... ... ... 41 б.


3.Тарау. Акционерлік қоғамды басқарудың құқықтық негіздері

3.1. Акционерлік қоғамдарды басқарудың жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44 б.
3.2. Акционерлік қоғамдағы органдардың құзыреттерінің шектері ... ... 46 б.

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 53 б.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 55 б.
Бітіру жұмысын зерттеудің өзектілігі. Қазіргі таңдағы Қазақстан Республикасының дамуында үлкен маңызға нарықтық қатынастардың дамуы мен сырттан ел экономикасына инвестиция тарту мәселесі ие болып отырғандығы анық. Демократиялық қоғамды қалыптастыру секілді нарықтық экономиканы да тік тұрғызу оны құқықтық қамтамасыз етусіз мүмкін болып табылмайды. Қазақстан Республикасындағы инвестициялық жағдайды жақсартып, инвесторлардың құқықтарын қамтамасыз ету үшін әрекет етуші заңнаманы бірнеше жетілдіру керек.
Осы ұсынылып отырған жұмыс Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша заңды тұлғаның бір ұйымдық-құқықтық түрі болып табылатын акционерілік қоғамдардың құқықтық жағдайына және ол бойынша әрекет етуші акционерлік заңнамаға, сонымен қатар акционерлік қоғам акционерлерінің құқықтарын зерттеуге бағытталған. Бұл тақырыптың өзектілігі мен көкейтестілігі Қазақстан Республикасында қаншама жыл бойы заңды тұлғаның акционерлік нысанының өмір сүруіне қарамастан, акционерлік қоғамдардың құқықтық жағдайлары мен акционерлердің құқықтарын қорғау мәселесі құқықтық әдебиеттерде әлі де жеткілікті дәрежеде зерттелмегендігіне байланысты.
Акционерлік қатынатардың Қазақстан Республикасында күн өткен сайын арта түсуі акционерлік қоғам туралы заңнаманы, акционерлік қоғамдардың құқықтық жағдайын және акционерлік қоғам акционерлерінің құқықтарын қорғаудың құқықтық механизмін зерттеуді талап етіп отыр.
Акционерлік қоғамдардың құқықтық жағдайы туралы мәселе бірқатар қазақстандық авторлардың еңбектерінде кездеседі. Атап айтар болсақ, олар: Ю.Г.Басин, И.П.Грешников, А.Г.Диденко, В.А.Жакенов, М.К.Сулейменов, А.И.Худяков және тағы да басқа көрнекті ғалымдардың еңбектері акционерлік қоғам туралы ой қозғайды.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы / 1995 жылғы 30 тамызда республикалық референдумда қабылданған (07.10.1998 ж. №284-1 ҚР Заңымен енгізілген өзгерістерімен және толықтыруларымен бірге) / Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1996, №4.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы бөлімі 1994 жылы 27-желтоқсанда Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесімен қабылданған.
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Ерекше бөлім. Қазақстан Республикасының 1999 жылдың 1-шілдесіндегі №409-1 Заңымен қабылданған.
4. Қазақстан Республикасының Акционерлік қоғамдар туралы 2003 жылдың 13-мамырындағы №415 Заңы // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы 2003 жыл №10. 55 бет.
5. Қазақстан Республикасының Бағалы қағаздардың нарығы туралы 2003 жылдың 2-шілдесіндегі №461-П Заңы // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы 2003 жыл №14. 119 б.
6. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Акционерлік қоғамдардың Типтік жарғысын бекіту туралы 2004 жылдың 6 ақпанындағы №142 Қаулысы // Қазақстан Республикасы Президенті мен Үкіметінің актілерінің жинағы 2004 жыл, №4.

Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Акционерное законодательство: испытание практикой // Хозяйство и право. – 1998. №11.
2. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Общ.часть): Комментарий: В 2-х кн. – Кн. 1 / Отв. ред.: М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – Алматы: Жеты жаргы, 1997.
3. Гражданское право. Том 1. Учебник для вузов (академический курс) / Отв. ред. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – Алматы: КазГЮА, 2000.
4. Гражданское право. Том 1: Учебник / Отв. ред. Е.А.Суханов. – 2-е изд., перераб. и. доп. - М.: БЕК, 1998.
5. Гражданскок право: Учебник: В 2 т. – Т.1 / Отв. ред. Е.А.Суханов. 2-ое издание, перераб и доп. – М.:БЕК, 1998.
6. Досаева А. Жесткие методы // Журн. “Рынок ценных бумаг Казахстана”. – 1999. - №8.
7. Карагусова Ф.С., Маттиас Р. Соглашение акционеров по законодательству Республики Казахстан // Журн. “Рынок ценных бумаг Казахстана”. – 1998. - №10.
8. Кашанина Т.В. Корпоративное право (Право хозяйственных обществ и товариществ). Учебник для вузов. – М.: Издательская группа НОРМА-ИНФРА-М, 1999.
9. Климкин С.И. Органы юридического лица // В сб. Гражданское законодательство Республики Казахстан: Статьи, комментарий, практика. Вып.8. – Алматы: ВШП “Адилет”, 1999.
10. Климкин С.И. Хозяйственные товарищества по законодательству Республики Казахстан. Алматы: Жеты Жаргы, 2002.
11. Климкин С.И. Юридические лица по законодательству Республики Казахстан. Общие положения. – Алматы: Баспа, 1998.
12. Комментарий к Гражданскому кодексу Российской Федерации, части первой (постатейный) / Отв. ред. О.Н.Садиков. – М.: КОНТРАКТ; ИНФРА-М, 1997.
13. Комментарий части первой Гражданского кодекса Российской Федерации / Под общ. ред. В.Д.Карповича. – М.:Редакция журнала “Хозяйство и право”, Фирма “СПАРК”, 1995.
14. Кулагин М.И. Избранные труды. – М.: Статут, 1997.
15. Лобков А. Правовые проблемы деятельности акционерных обществ в Казахстане // Экономика и жизнь. – 1998, март. - №11.
16. метелева Ю.А. Правовое положение акционера в акционерном обществе. М.: Статут, 1999.
17. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030: Процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев (Послание Президента страны народу Казахстана) // Казахстанская правда. – 1997, 11 октябрь.
18. Сахипова Л. Проблемы правового регулирования деятельности акционерных обществ // В кн. Гражданское законодательство Республики Казахстан: Статьи, комментарии, практика. – Вып.8. – Алматы: ВШП “Адилет”. 1999.
19. Сахипова Л.О. О производных ценных бумагах // Журн. “Рынок ценных бумаг Казахстана”. – 1999. - №12.
20. Шакиров Ф.К. Актуальные проблемы защиты прав акционеров по законодательству Республики Казахстан. Автореф...к.ю.н. – Алматы, 2001.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Қазақ гуманитарлық заң университеті
Алматы заң ... ... пен ... іс ... ... ... ЖҰМЫСЫ
Акционерлік қоғамдардың құқықтық жағдайы
Ғылыми жетекші:
проф.:
МАЗМҰНЫ:
Кіріспе.....................................................................
........................................ 3 б.
1-Тарау. Акционерлік қоғамның Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... мен ... орны
1. Акционерлік қоғамдардың түсінігі мен Қазақстан Республикасында
акционерлік ... ... ... ... ... ... Акционерлік қоғам акционерінің құқықтық жағдайы
2.1. Акционерлік қоғам акционерлерінің ... ... мен ... 20 ... Акционердің ... ... ... 25 ... Акционердің акцияларға ... ету ... 32 ... Акционерлік қоғам акционерінің мүліктік емес құқықтары ............ 41
б.
3-Тарау. Акционерлік қоғамды басқарудың құқықтық негіздері
3.1. ... ... ... ... 44 ... ... ... органдардың құзыреттерінің шектері ....... 46 б.
Қорытынды
............................................................................
...................... 53 б.
Пайдаланылған ... ... 55 ... жұмысын зерттеудің өзектілігі. Қазіргі таңдағы Қазақстан
Республикасының дамуында үлкен маңызға нарықтық қатынастардың дамуы ... ел ... ... ... ... ие ... отырғандығы
анық. Демократиялық қоғамды қалыптастыру секілді нарықтық экономиканы да
тік тұрғызу оны құқықтық ... ... ... ... ... ... инвестициялық жағдайды жақсартып,
инвесторлардың ... ... ету үшін ... ... ... ... керек.
Осы ұсынылып отырған жұмыс Қазақстан Республикасының заңнамасы
бойынша заңды ... бір ... түрі ... ... қоғамдардың құқықтық жағдайына және ол бойынша әрекет етуші
акционерлік ... ... ... ... ... акционерлерінің
құқықтарын зерттеуге бағытталған. Бұл ... ... ... ... ... қаншама жыл бойы заңды ... ... өмір ... ... ... ... ... мен акционерлердің құқықтарын қорғау мәселесі құқықтық
әдебиеттерде әлі де жеткілікті дәрежеде зерттелмегендігіне байланысты.
Акционерлік ... ... ... күн ... ... ... ... қоғам туралы заңнаманы, акционерлік қоғамдардың
құқықтық жағдайын және ... ... ... құқықтарын
қорғаудың құқықтық механизмін зерттеуді талап етіп отыр.
Акционерлік қоғамдардың құқықтық ... ... ... ... ... ... кездеседі. Атап айтар болсақ, олар:
Ю.Г.Басин, И.П.Грешников, А.Г.Диденко, В.А.Жакенов, ... және тағы да ... ... ... еңбектері акционерлік
қоғам туралы ой қозғайды.
Осы ... ... ... ... ... акционерлік
қоғамдардың жалпы құқықтық сипаттамасын ашуға бағытталған болатын. Бірақ
бұл авторлардың еңбектері ... ... ... ... және ... құқықтарын қорғаудың құқықтық механизмдеріне
назар аудара бермейді.
Сонымен қатар акционерлік қоғамның ... яғни оны ... ... ... құқықтық құзыреттерін айқындау да үлкен маңызға
ие болып табылады, өйткені қазіргі кездегі заңнама біздің ... ... ... ... ... өзгерістерге ілесе алмай жатады.
Қазақстан Республикасында акционерлік қоғамдарды дамыту экономиканы
мемлекетсіздендіру мәселесін шешудің бірден бір ... жолы ... ... ... ... арқылы мемлекетсіздендіру және
жекешелендіру заңды тұлғалардың ... ... ... алып келді.
Қазақстан Республикасындағы акционерлік инфрақұрылым ең басында
мемлекеттік кәсіпорындарды ... ашық ... ... қорларын құру жолымен және шетел инвестицияларын ... ... ... ... ... ... тыс қорларының
қызмет ету жолымен құрылған болатын.
Дегенменен, ... ... ... таңдағы акционерлік
қоғам нысанында пайда болған заңды тұлғалардың дамуына байланысты кейбір
кедергілердің бар ... да айта кету ... ... ... ... ... қоғамдарды құру
акционерлер мен ... ... ... арасындағы
қатынастарда проблемалы жағдайлардың пайда болуларына алып келді. ... ... ... ... ... қоғамдарда
акционерлік қоғамның көпшілік акциялары жоғарғы менеджелерге тиесілі болды
және олар өз кезегінде акционерлік қоғам ... өз ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің жедел дамуы мен оған тиесілі құқықтық
базаның болмауы акционерлік қоғам акционерлерінің құқықтарын ... ... ... ... аталып кеткен сауалдарды зерттеу және соған сай Қазақстан
Республикасының ... ... ... баға беру осы ... ... негізгі мақсатын көрсетеді.
Акционерлік қоғамдардың құқықтық жағдайларын зерттеуге ... ... ... ... пәні болып акционерлерлік қоғамдардың
құқықтық жағдайын айқындау болып табылады.
Осыған байланысты біздің жұмыста келесі ... ... ... ... Республикасының заңнамасы бойынша заңды тұлғалардың ішіндегі
акционерлік қоғамдардың түсінігін беру және оның орнын анықтау;
- акционерлік қоғамды басқа заңды тұлғалардан ... ... ... да бағалы қағаздардың құқықтық режимін анықтау;
- акционерлік қоғам акционерлерінің құқықтық жағдайын ... ... ... басқару жүйесін анықтау;
- акционерлік қоғамдардың мүліктік және мүліктік емес құқытарын анықтау
және оларды жүзеге асыру механизмдерін қарастыру.
Осы ... ... ... ... жұмысының негізгі деген
мақсаттарын да анықтап, мәнін ашып ... жөн ... ... ... мақсаты: Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша акционерлік
қоғамдардың ... ашу, оның ... ... ... ... айқындау және акционерлердің құқықтарын қорғау мәселелерін
зерттеу.
Жұмыстың негізгі ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша ... ... ... ... ... беру ... орнын анықтау;
2) Акционерлік қоғам акциялары мен басқа да бағалы қағаздарына тиесілі
сауалдарды зерттеу;
3) әрекеттегі акционерлік ... шолу ... және оны одан ... үшін ... мен ... ... акционерлердің мүліктік және мүліктік емес құқықтарының шегін
анықтау;
5) акционерлік қоғам акционерлерінің құқықтарын ... ... ... ... ... және ... ... анықтау.
Жұмыстың құрылымдық бөліктеріне келетін болсақ, зерттеу жұмысы үш
тараудан және алты ... ... ... жұмысының ең бірінші тарауы
“Акционерлік қоғамның Қазақстан Республикасы заңнамасы бойынша ... ... ... мен ... ... деп ... Осы тұста біз
акционерлік қоғамның заңды тұлға ретіндегі түсінігін, сонымен қатар оның
заңды тұлғалар жүйесінде ... орны ... ... ... ... қатар бұл бөлімде біз Қазақстан Республикасының акционерлік
қоғамдарға қатысты ... ... ... ... жолы ... да
мәселерді көтереміз.
Ұсынылып отырған жұмыстың екінші тарауы ... ... ... ... ... ... ие. Бұл ... негізінен
акционерлік қоғамның заңды тұлғаның бір түрі ... ... ... ... ... ... негізгі деген мүліктік
және мүліктік емес құқықтарын айқындайды. ... ... бұл ... ... ... асыру жолдары мен оларды қорғаудың негізгі
механизмдері зерттеледі.
Үшінші тарау “Акционерлік қоғамды басқарудың құқықтық негіздері”
деген атаумен ұсынылып отыр. ... ... өзі ... ... ... ... оны басқарып тұрудың өзі және оның қызметін бақылау
өте үлкен маңызға ие болып тұрады. ... бұл ... біз ... ... ... ... құзыреттерін айқындаймыз.
1-Тарау. Акционерлік қоғамның Қазақстан Республикасы заңнамасы бойынша
заңды тұлғалар жүйесіндегі түсінігі мен ... ... ... қоғамдардың түсінігі мен Қазақстан Республикасында
акционерлік заңнаманың дамуының жалпы сипаттамасы
Қазақ КСР-нда акционерлік қоғамдар 1991 ... ... ... ... ... ... болған 1990 жылдың 11-желтоқсанында “Қазақ
КСР-нда шаруашылық қызметтің ... мен ... ... ... ... қабылданған Заң болатын. Осы заңның негізінде түрлі заң
актілері, атап ... ... ... ... кәсіпорындар туралы”,
“Шаруашылық серіктестіктер мен ... ... ... қабылданды. Осы
аталып отырған нормативтік құқықтық актілер Қазақстан Республикасында
акционерлік қатынастардың ... ... ... ... ... ... заманда кеңінен етек жаюына мемлекеттік мүлікті
жекешелендіру процесі де өзінің үлкен үлесін ... ... ... Заңнан басқа акционерлік
(корпоративтік) заңнаманың қатарына “Бағалы ... ... ... ... жасалатын мәмілелерді тіркеу туралы”, “Қазақстан
Республикасындағы банктер және банктік қызмет ... ... ... ... ... ... ... базаларының ұқсастығына
қарамастан, акционерлік қоғамдар үшін берілетін анықтамалар түрліше ... Бір топ ... ... ... ... дегеніміз – бұл
капиталды шоғырландыру және акциялар мне облигацияларды сату ... ... ... ... ... ... ұйымдық нысаны
болып табылады.
Ендігі бір топ авторалардың пікірлерінше, “акционерлік қоғам – ... ... ... ... қаражаттарын біріктіру жолымен
және акциялар мен ... сату ... ... қоғам болып
табылады”. “Акционерлік қоғам – бұл кәсіпорынның бір ... ... ... ... Олар ... ... ... жолымен және
пайда табу мақсатында акцияларды сату жолымен қаражатты орталықтандыруды
жүзеге ... ... де ... ... айту ... ... 2003 ... 13-мамырындағы Акционерлік
қоғамдар туралы Заңының 3-бабына сәйкес, өз ... ... ... ... тарту мақсатымен акциялар шығаратын заңды тұлға акционерлік қоғам
деп танылады. Салыстырмалы түрде айтар болсақ, акционерлік ... ... да ... анықтама береді. Ол анықтамаға сәйкес,
акционерлік қоғам – бұл жарғылық ... ... ... бір ... ... коммерциялық ұйым болып табылады.
Біздің пікірімізше, акционерлік қоғамдардың түсінігіне байланысты
осыншама анықтаманың ... осы ... тек ... ерекшелігіне ғана
байланысты емес, ол сонымен қатар осы акционерлік ұйымдардың күрделілігімен
байланысты ... ... ... байланысты әлемдегі көптеген
мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... ойымызша, қазақстандық заң ... ... ... байланысты заңдық анықтаманы бергені
дұрыс болып табылады, себебі заңдық ... ... ... жағдайларда
үлкен теориялық дауларға әкеп соқтыруы мүмкін.
Дегенменен, заңдық ... ... ... ... ... ... конститутивтік белгілерін заңдық анықтаманың құрамына
сіңдіру ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы берген
акционерлік қоғамның анықтамасы оны заңды тұлғалардың түрлерінің жүйесінен,
сонымен ... ... ... ... тануға және оның Қазақстан
Республикасының заңнамасында ... ... ... жеткілікті болып
келеді.
Корпорациялардың көбісінің жауапкершілігі әдетте өз ... ... ... және ... осының арқасында корпорацияның
ісіне байланысты ешқандай тәуекелді көтермейді. ... ... ... корпоративтік ставкалары бойынша салық төлеуге жатады .
Акционерлік қоғам акционерін айта отырып, Қазақстан Республикасының
заңнамасының құрылтайшы, қатысушы, акционер түсініктерін ... ... да айта кету ... ... ... ... ... кодексінің 40-бабына сәйкес заңды тұлғаның ... Оған ... ... меншіктенушілер не олар уәкілдік берген
органдар немесе жақтар, ал заң құжаттарында арнайы ... ... ... ... ... ... тұлғаның құрылтайшылары бола алады. Бұл орайда,
мүлікті шаруашылық жүргізу ... ... ... ... ... ... ... иесінің немесе олар уәкілдік ... ... ... заңды тұлғалардың құрылтайшылары бола ... ... ... ... ... кодексінің 44-бабының 3-бөлімінің,
85-бабының 2-бөлімінің, 86-бабының 5-бөлімінің негізінде акционерлік қоғам
акционерлері толық серіктестік, сенім ... ... ... ... ... тиесілі болып кетеді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің ... ... ... жағдайларына да әсер етеді, ал бұл өз кезегінде
акционер мен ... ... ... ... ... ... келеді. Сонымен қатар ол кодекстің құрылымына қарайтын болсақ, заңды
тұлғалардың құқықтық жағдайларын қарастыратын жалпы ... ... ... ... ... туралы Заңының 3-
бабының 2-бөліміне сәйкес, қоғамның акционері оның міндеттемелері ... ... және ... ... заң актілерінде көзделген
жағдайларды қоспағанда, өзіне тиесілі акциялардың құны ... ... ... ... ... ... Осы аталып отырғанымызға
сәйкес, қоғам таратылған жағдайда акционерлерге акционерлік ... өтеу ... ... ... өзі ... ... ... осы қоғамның таратылуының өзіндік, спецификалық ерекшелігін
көрсетеді. Атап айтатын болсақ, ... ... ... өзінің мүлкімен толық ортақтасқан түрде жауап ... ... ... ... заң ... ... қатысты
қатысушы деп анықтама беруі, біздің пікірімізше, қате болып келеді, өйткені
олардың құқықтық мәртебелері түрлі болып келеді.
Акционерлік қоғам өз ... ... ғана ... ие болып табылады. С.И.Климкиннің айтуынша, акционерлік
қоғамның осы белгісі акционерлік қоғамды серіктері шексіз жауапты ... ... және ... жауапкершілігі шексіз жауапкершілікпен
жанасатын жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің ... ... ... ... ... ... ... болсақ, акционерлік қоғамда өндірістік кооперативіндегідей
қатысушылардың еңбектік қатысуы қажет болып табылмайды.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... Кез келген уақытта акционердің акционерлік
қоғамда еңбектік қатысу жетіклікті деңгейдегі нәтижелерге алып келетіндігі
айқын, ... ... ... бұл тек қана ... ... ... ол
сонымен қатар меншік иелерінің – капитал иелерінің жиынтығы болып келеді.
Акционерлік қоғамда жеке ... шегі ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдағы акционердің тұлғасы қоғам үшін
де, және де акционерлік қатынастардың динамикасына да өз ... ... ... ... ... етуі ... жағдайда қоғамның бақылаушы
акцияларын иеленген тұлғаның іскерлік қасиетіне қатысты ... ... ... ... ... ... мәні ... құрылтайшыдан
тұратын акционерлік қоғамдар туралы сөз қозғағанда жедел өсіп кетеді.
Кейбір авторлардың “акционерлік қоғам акционерлері ... ... ... ... етіп ... ... пікірлерімен келісуге болмайды.
Акционерлік қоғамдардың қызметінің бағыттарына ... ... ... ... болуы мүмкін бірлескен кәсіпорындары
туралы айтылады. Қазақстан ... 1994 ... ... ... ... Заңының 14-бабына сәйкес “шетел қатысуы бар
кәсіпорындар шаруашылық серіктестік, акционерлік қоғам және заңнамаға ... бақа да ... ... ... ... ... ... Республикасында ең көп
таралған заңды тұлға нысандары жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... ойынша, жоғарыда көрсетілген
коммерциялық заңды тұлғалардың нысандары ... ... ... ... ... ... осылардың әрқайсысы заңды тұлға таратылған
кезде шетел инвесторларының мүдделерін барынша ... ... ... ... ... ... ... таратылған кезінде бұл туралы
шешім акционерлердің жалпы жиналысында қабылданады. Олар ... ... ... ... ... түрде акционерлік
қоғам дәл басқа заңды тұлғалар ... ... ... ... соған
қарамастан заңда тек осы акционерлік қоғамдардың ... ... ... ... көрсетіліп кетеді: Қазақстан Республикасының
заң ... ... ... ... ... ... сот ... Егер Қазақстан Республикасының заң актілерінде өзгеше көзделмесе,
қоғамды тарату туралы талапты ... ... ... ... ... ... ... жиналыстың қоғамды тарату туралы шешімімен
тарату комиссиясы тағайындалады. Тарату комиссиясы ... ... оны ... және ... ... Республикасының заңдарында
белгіленген іс-әрекет жасау ... ... ие ... Тарату
комиссиясының құрамына қоғам кредиторларының өкілдері, ірі ... ... ... ... ... ... ... өзге
де адамдар енгізілуге тиіс.
Қоғамды тарату рәсімі және оның ... ... ... ... ... заңдарымен реттеледі.
Қоғамды тарату ... оның ... оның ... орналастырылған
акциялары Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген ... ... ... арызбен таратуды сұрайтын мүдделі адам ... ... ... ... біздің пікірімізше, мүдделі тұлғалар ретінде ... ... және ... шектеулі тағы бір топты таниды.
Құқықтық әдебиеттерде акционерлік қоғамдардың басқа заңды тұлға
нысанына қайта ұйымдастырылуына ... да ... ... ... ... ... ... өндірістік кооперативтерге
қайта ұйымдастыруына қатысты ой қозғайды. Оның ... ... ... кооператив нысанын қайта ұйымдастырылған кезде акционерлік
қоғам акционерлерінің құқықтары елеулі түрде бұзылады, өйткені өндірістік
кооператив ... ... алу үшін ... түрде еңбектік
қатысушылық болу міндетті[4].
Құқықтық әдебиеттерден біз акционерлік қоғамдар ... ... ... ... ... қайта ұйымдастырылады деген
сауалға жауап таба алмадық. Осы тұста акционерлік қоғам мен жауапкершілігі
шектеулі ... ... ... ұйымдастырылуы, екіншісінде
тұлғалардың ұйымдастырылуы екендігін айта кеткен жөн.
Біздіңше, заңнамамен акционерлік қоғамның тек қана ... және ... ... ... құрылуы мүмкін екендігін
бекіту дұрыс болып табылмайды.
Мысалы, Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 85-бабына
сәйкес акционерлік қоғамның ... оның ... ... ... және ... тиесілі акциялардың шегінде ... ... ... тәуекелін көтереді. Осылайша, акционерлік қоғам
акционрелік қоғам акционерлерінің қоғам ... ... ... ... заңды тұлға болып табылады.
Сондықтан да егер акционерлік қоғамдар толық серіктестікке немесе
қосымша жауапкершілігі бар ... ... ... ... ... акционерлерінің шығындарға деген тәуекелдері тез арада өсіп ... да ... ... ... ... ... акционерлік
қоғамдардың қайта құрылу сауалын акционерлердің және акционерлік қоғамның
өзінің шешуіне беру керек сияқты. Себебі кез ... ... ... өз ... ... өзі анықтап, өзі жөн санаған заңды
тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысанын дербес анықтауы тиіс.
Жоғарыда атап кеткендей, акционерлік ... ... ... ... оның ... ... жүзеге асыру үшін қаражат тарту мақсатында
акциялар шығаруы танылады. Ендігі кезекті осы акционерлік ... ... атап ... ... ден ... ... заңды тұлғаның акционерлік қоғам секілді нысаны
капиталды ұзақ уақыт бойы шоғырландырудың және ... ... ... ... ... ең ... нысаны болып табылады. Сонымен қатар,
акционерлік қоғам бағалы ... ... тыс өмір сүре ... бұл акционерлік қоғамның мазмұнының өзіне кереғар келеді.
Қазақстан Республикасында бағалы ... ... 13 ... ... өмір сүріп келеді. Бағалы қағазадарға қатысты ең алғашқы нормативтік
құжат болып “Бағалы қағаздардың айналымы және ... қор ... ... заңы ... ... бағалы қағаздардың нарығын мемлекеттік реттеуді жүзеге
асыратын орган ретінде Қаржы Министрлігі анықталды. Ол:
- бағалы қағаздарды тіркеуді жүзеге ... ... ... ... ... ... ... асыруға рұқсат
беретін лицензияларды беруді жүзеге асырды;
- қор биржаларын тіркеді;
- бағалы қағаз ... ... ... ... ... кез келген ақпараттарды таратуға, бағалы қағаздардың айналымы
мен эмиссиясын тоқтатуға немесе шектеуге, қор ... ... ... сотқа шағымдануға құқығы болды.
Содан соң 1991 жылдың 21-маусымында Қазақ ... ... мен ... қоғамдар туралы” Заңы қабылданды. Осы заңның
негізінде акционерлік қоғамның құрылуы кезіндегі ... ... ... болатын. Оған сәйкес, акционерлік қоғам құрылған сәтте он
еселенген болуы тиіс еді және ... ... ... ... ... ... ... еді.
Содан соң 1993 жылдың 20-наурызында Қазақстан Республикасы
Президентінің “Бағалы қағаздардың ... ... ... туралы”
Жарлығы шықты, оған сәйкес Бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық ... ... ... ... қағаздары ретінде акция мен
облигациялар танылады. Енді осылардың құқықтық ... ... ... Республикасы Азаматтық кодексінің 139-бабының мазмұнына
сәйкес, акция өз ұстаушысының (акционердің) ... ... ... бір ... ... ... ... акционерлік қоғамның
істерін басқаруға қатысуға және ол таратылғаннан кейін қалған бір ... ... ... ... түрі ... табылады.
Ал 2003 жылдың 13-мамырында қабылданған Акционерлік қоғамдар туралы
заңның 1-бабы акцияны акционерлік қоғам шығаратын және ... ... ... ол ... дивиденд және қоғам таратылған жағдайда оның
мүлкінің бір бөлігін алу құқығын куәландыратын бағалы ... деп ... ... бап ... ... ... ... қоғамдар туралы Заңының 12-
бабының 3-бөліміне сәйкес акция бөлінбейді. Егер ... ... ... бірнеше тұлғаға тиесілі болса, олардың бәрі бір акционер ... және ... ... ... ... акциямен куәландырылған құқықтарды
пайдаланады.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 209-бабының 4-бөлімінің
негізінде ортақ меншік екі ... ... ... ... ... түскен
кезде пайда болады, оны өзінің мақсатына өзгертілмейінше бөлуге болмайды
(бөлінбейтін заттар), өйткені ол заңға сәйкес бөлінуге ... ... ... кодексінің 219-бабына сәйкес ортақ
бірлескен меншік ерлі-зайыптылардың отақ ... ... ... ... ... жекешелендірілген тұрғын үйге ортақ меншік
түрінде болады. Заң құжаттарында ортақ бірлескен меншіктің басқа да ... ... (1 және ... заңнама бірнеше тұлғалардың акцияларды ... ... ... құқығының құқықтық режиміне жатқызған, өйткені 219-бапта
көрсетілген ортақ меншіктің тізілімі шекті болып ... ... ... ... да ... ... ... Қазақстан Республикасы
Азаматтық кодексінің 219-бабының 1-бөлігінде және 223-бабында көрсетілген
жағдайлар орын ... ... ... ерлі-зайыптылардың бірлескен меншігі
болып танылуы мүмкін.
Акцияларды бірлесіп ... ... ... ... әділ ... ... келтіріліп отырған нормативтік
модель ортақ экономикалық ... ... ... иемденушілерінің
арасындағы өзара қарым-қатынастардың идеалды болуын ... ... ... ... ... ... осы тәрптіпте жүзеге
асыруға байланысты ... да туып ... да ... ... ... ... ... үшін оны тиімді реттейтін нормативтік модельді ойластыру ... ... ... ... жағдайларда Қазақстан ... ... ... ... арналған тарауларында бекітілген
концепцияны ұстану керек сияқты. Қазақстан ... ... ... ... ... ... мүлікке билік ету оның
барлық қатысушыларының келісуімен жүзеге асырылады. Азаматтық кодекстің 213-
бабының негізінде “үлесті ... ... ... және ... ... ... келісуімен, ал келісімге келмеген жағдайда – сот
белгілейтін тәртіппен жүзеге асырылады.
Тиісінше, ... ... ... ... ... ... ... өздерінің құқықтарын өзара келісім негізінде жүзеге асырулары
тиіс. Ондай келісім болмаған ... ... ... ... тәртібі соттың
шешімімен анықталады.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасының Акционерлік қоғамдар туралы
Заңы акция мен облигациялардан ... ... ... ... ... ... ... Заңда көзделмеген бағалы қағаздарды шығару
мүмкін екендігін көздейді. ... ... ... ... ... ... ипотекалық куәлікті, коносаментті және заңмен
анықталған тәртіпте ... ... ... қағаз ретінде танылған басқа
да бағалы қағаздың түрлерін жатқызуға болады. ... ... ... ... статусын беру құзыретті органдардың соларды
солай тануына ... ... ... ... ... ... Республикасының Заңы туынды
бағалы қағаздар деген жаңа түсінікті енгізген болатын. Олардың қатарына
варрантты жатқызуға ... ... ... заңнаманың опционға қатысты да бірнеше
ойларды қозғайтындығын айта кету керек.
Опциондарды бекіту ... ... ... ... ... Жарғысымен анықталатындығын да айта кету ... ... ... ... ... Заң ... пен ... арасындағы
айырмашылықтарды формальді түрде көрсетеді, ал шындап келгенде олардың
арасында ... да бір ... ... ... ... ... сәйкес опцион - белгіленген
нысандағы туынды бағалы қағаз, оны ... ... ... бір мерзім өткеннен
кейін опционда айтылған базалық активті келісілген баға ... ... ... сату ... ие ... ... Акционерлік қоғам акционерінің құқықтық жағдайы
2.1. Акционерлік қоғам акционерлерінің негізгі құқықтары мен ... ... ... қоғамдар туралы Заң да, Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексі де ... ... ... ... ... ... айта кету керек. Акционерлік
қоғамдар туралы Заңның мазмұнына сәйкес акционерлік ... ... ... ... Заңда және қоғамның жарғысында көзделген тәртіппен қоғамды басқаруға
қатысуға;
2) ... ... ... қызметі туралы ақпарат алуға, оның ... ... ... ... ... ... ... тәртіппен
қоғамның қаржы есептілігімен танысуға;
4) тіркеушіден немесе нақтылы ұстаушыдан оның ... ... ... ... ... ... алуға;
5) қоғам акционерлерінің жалпы жиналысына қоғамның директорлар кеңесіне
сайлау үшін кандидатура ұсынуға;
6) қоғамның органдары қабылдаған шешімге сот тәртібімен дауласуға;
7) қоғамға оның ... ... ... ... ... және ... сауал
келіп түскен күннен бастап отыз күн ішінде дәлелді жауаптар алуға;
8) ... ... ... ... бір ... ... белгіленген тәртіппен өз акцияларына айырбасталатын қоғамның
акцияларын немесе басқа да бағалы қағаздарын ... ... ... бар ... ... Акционерлік қоғамдар туралы
Заңының 14-бабы).
Сонымен қатар Заң ірі акционер деген түсінікті ... ... ... ... етіп анықтайды. ... ... ... ... ... ... сәйкес ірі акционер ретінде
бір-бірімен ... ... ... ... ... өзіне (жинақтап
алғанда өздеріне) акционерлік қоғамның дауыс беретін акцияларының он ... да көп ... ... - бес және одан да көп) ... ... ... бірнеше акционер танылады.
Ірі акционердің, сондай-ақ:
1) акционерлердің кезектен тыс жалпы жиналысын ... ... ... ... ... акционерлердің жалпы жиналысын шақырудан
бас тартқан жағдайда оны шақыру туралы талап-арызбен сотқа ... ... ... осы ... сәйкес акционерлердің жалпы
жиналысының күн тәртібіне қосымша мәселелер енгізуді ұсынуға;
3) директорлар кеңесінің отырысын шақыруды талап ... өз ... ... ... ... аудитін жүргізуін талап етуге
құқығы бар ... ... ... ... туралы
Заңының 14-бабының 2-бөлімі).
Акционерлік қоғамдар туралы Заңның ... ... ... ... ... ... шектеуге жол берілмейді және
де акционерлік қоғам акционерлерінің заңда белгіленген осы ... ... ... ... және оның органдарының
шешімдерінің бекіткен нормалары жарамсыз болып табылады.
Қоғамның ... ... өзге де ... ... ... ... қызметінде, егер құрамында
шетелдік акционерлердің қатысуы орын ... ... ... ... басқа
“Акционерлердің келісімі” деген түсінікті енгізеді. Ал бұл өз ... ... ... ... бір ... нысан
болып табылады.
Осы айтылып отырған “Акционерлердің келісімін” жасасудың қаншалықты
қажеттілігі бар деген сұраққа азаматтық ... ... ... ... ... болды. Ф.Карагусованың айтуы бойынша, “акционерлердің
келісімінің” бекітілуі келесідей жағдаймен ... ... ... қоғамның құрылтайшыларының тек қана қоғамды құруға байланысты
қатынастарын ретейді, ... ... онда ... ... ... ... да ... жинақтауы мүмкін; акционерлік қоғамның
жарғысы ... ... оның ... ... ... ... реттейді”[7].
Дегенмен, Акционерлік қоғамдар туралы Заңның 7-бабының 1-бөліміне
сәйкес акционерлік қоғамның құрылтай ... ... да ... мүмкін. Біз Қазақстан Республикасы Азаматтық кодекстің жалпы
ережелерін, азаматтық құқықтың ... ... ... ала
отырып, акционерлік қоғамның құрылтай шартында Заңда көзделген міндетті
мәліметтер мен ... ... да ... ... мүмкін. Дегенменен,
заңның анықтап берген міндетті мәліметтерін құрылтай шартында ... ... ... атап ... ... құқықтың негізгі деген
принциптерінің бірі – диспозитивтілік принципінен бастау алады. ... ... ... нормалары құрылтай шартында болуға міндетті ережелерді
айқындай отырып, онда көрсетілуі ... ... да ... болуы мүмкін
екендігін анықтап береді.
Құрылтай құжаттарының және де ... ... ... ... ... ... ... не болмасын,
олардың қай қайсысы Акционерлік қоғамдар туралы ... ... ... ... ... ... ешқандай жағдайда
бұзбауға тиіс.
Заң акционерлік қоғам акционерінің құқықтарын айқындай отырып, оның
міндеттерінің де тізбесін көрсетеді. Қазақстан ... ... ... Заңының 15-бабының 1-бөліміне сәйкес, қоғамның акционері:
1) акцияларды төлеуге;
2) осы акционерге тиесілі акцияларды ... мен ... ... ... ұстаушылардың тізілімін жүргізуге қажетті
мәліметтердің өзгерісі туралы он күн ішінде хабарлауға;
3) ... ... оның ... ... ... коммерциялық немесе заңмен
қорғалатын өзге де құпия болып табылатын ақпаратты жария етпеуге;
4) Заңда және ... ... өзге де заң ... ... да міндеттерді орындауға міндетті.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 41-бабына сәйкес,
“құрылтай ... ... ... ... ... да ... ... “жарғыда заңдарға қайшы келмейтін басқа да ... ... ... ... ... ... ... көздеуге байланысты құқықтық әдебиеттерде бірнеше ... ... ... ... ... ... ... міндет жүктеулеріне ... ... ... ... ... акционерлерге акцияларды төлеуден басқа
міндеттерді жүктегенді жоққа шығаратын ... ... ие ... ... бастады.
Дегенменен авторлардың бірқатары акционерлік қоғам акционерлерінің
акцияларды төлеу бойынша міндеттері олардың қосымша міндеттері ... ... ... ... ... қазақстандық заң шығарушының акционерлік қоғам акционеріне
заңда көзделгеннен басқа ... ... ... ... ... ... ... бағытталған секілді.
Қазақстан Республикасы Акционерлік қоғамдар туралы Заңның 21-бабына
сәйкес қоғамның орналастырылатын акцияларын төлеуге ақша, мүліктік құқықтар
(соның ... ... ... объектілеріне құқықтар) және өзге де мүлік
енгізілуі мүмкін.
Ендігі ... ... ... қоғам акционері болу
мүмкіндігіне біршама шолу ... ... ... ... өндірістің 90 пайызға жуығы мемлекетке
тиесілі болып табылған. Бұл ... жаңа ... ... ... алмады, өйткені мемлекет барлық жағдайларда капиталдың бір бөлігін
иемдене ... ... жай ... ғана ... көшті.
2.2. Акционердің дивидендтке деген құқықтары
Біз жоғарыда атап ... ... ... құқықтарының
ішінен дивидендке деген құқықты; акционерлік қоғамның қосымша шығаратын
акцияларын сатып алудың басым ... ... ... ... ... Акционерлік қоғамдарда акционердің мүліктік құқығы оның сол қоғамға
мүліктік қатыстылығына байланысты болып келеді, себебі, біз ... ... ... ... ... ... маңызды болып
келе бермейді.
Акционерлік қоғам акционерлерінің ең ... ... ... ... ... деген құқығы үлкен маңызға ие
болып табылады. Бұл акционердің ең маңызды және көне құқығы болып ... ... ... ... ... ... тек ... мүліктік қатысуын ғана емес, сонымен қатар оның өзінің жеке қатысуын
да қарастыру керек ... ... нақ осы ... акционерлік
қоғамдағы мүліктік қатысуы оның қоғамдағы құқықтық статусын айқындайды.
Дивидендке берген азаматтық құқықтағы анықтамалар сан ... ... ... ... ссудалық пайыздар деп
қарастырса, біреулері акционерлік қоғам акционерлерін кәсіпкерлер ретінде
танып, ... ... ... ... ... ... баға
береді. Сонымен қатар дивидент акционерлік қоғамға ... ... ... ... ... ... осы ... айтылған дивидендтің түсініктемесі
дұрыс болып келеді, өйткені Акционерлік қоғамдар туралы Заңның ... ... - ... ... тиесілі акциялар бойынша акционерлік
қоғам төлейтін кірісі болып табылады.
Әдетте, акционерлік ... ... ... ... ... ... саясатқа сай жүргізіледі.
Дивидендтік саясатты теориялық тұрғыдан дұрыс таңдау екі маңызды
деген сауалдарға жауап береді:
- дивидендтердің көлемінің көптігі акционерлердің ... ... ... ме?
- егер әсер ететін болса, онда оның көлемі қандай болуы тиіс?
Дивидендтік саясат теориясында екі ... ... бар. ... қалдық принцип бойынша төлеу теориясы. Осы көзқарасты
қолдаушылардың ... ... ... ... ... жиынтықтық байлықтарына әсер етеді, ... ... ... ... ... ... дивидендтер акционерлерге
акционерлік қоғамның инвестициялық жобаларына ақша салынғаннан қалғаннан
кейін ғана ... және ол ... ... ... өзі ... егер акционерлік қоғам инвестициялайтын тиімді жобаларды
айқын қаржыландыратын болса, онда ... ... ... ... ... ... тең болулары мүмкін.
Және керісінше, егер де акционерлік қоғам қаржыларды табысты түрде
орналастыру көздерін таппайтындай болса, онда ... ... да 100 ... ... ... бұндай жағдайда акционерлердің дивидендтік
табыстары 0 пайыздан 100 пайыз арасында ... ... ... ... принципі бойынша қарастыру акционерлердің барлығының
дивиденд пен ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Егер де акционерлік қоғам қаражат салған ... ... ... ... ... акционерлер пайданың жинақталуына есеп
жасауларына болады. Ал егер де салыған қаражат бойынша инвестициялық жоба
іске ... ... ... онда акционерлер бастапқы сәттен бастап-ақ тек
дивидендттерді ғана таңдар еді.
Сонымен қатар, егер де ... ... ... ... аз болып қалатындай болса, акционерлер өздеріне ... бір ... ... қажетті ақша қаражаттарын жинап алар еді. Ал
егер де бұл жағдай керісінше орын алып, акционерлер күтілген ... ... ие бола ... олар акционерлік қоғамның жаңа ... ... ... ... Тиісінше, акционерлер дивидендтерді
төлеуге байланысты сауалды шешкенде тәуелсіз болып табылады.
Осыған қарсы пікір ... ... ... жиынтықтық
байлықтарының көлеміне әсер етеді деушілердің ойларын айтуға болады.
Олардың ... ... ... ... ... ... ... ба, әлде акция курсының жоғарылауы түрінде алған жөн бе
екендігі бірдей болып келе бермейді. ... ... ... ... ... тұрғыдан капиталдан түсетін пайдаға қарағанда
тұрақты ... ... ... ... ... ... жасап шығаруға байланысты ортақ ұсыныстардың болуы мүмкін емес.
Осыған сәйкес әрбір акционерлік қоғам өзінің экономикалық мүдделерін ... ... ... ... ... білулері керек. Оны
жасап шығару ... ... ... ... акционерлік қоғам акционерлерінің
дивидендтік табыстарын молайтумен қатар ... ... ... қаржыландыру мәселесі де басшылыққа алынуы керек.
Жоғарыдағы ойды жалғастыратын болсақ, акциялардың ... ... ... ... ... ... ... жасалатын
операциялардан түсетін пайдаға байланысты болып келеді.
Дивидендтік саясаттың негізгі түрлері әлемдік ... ... бірі ... тұрақты табыс саясаты деп аталады.
Келесі бір дивидендтік саясат қоғамның табысының дивиденд түрінде
төленетін тұрақты үлесі деп аталады. Осы ... ... ... ... ... дивиденд түрінде табыстың проценттік
бөліктерін тұрақты түрде төлеп отырады. Бұл жағдайда ... ... ... ... және ... ... де көлемі өзгермелі
болып тұрады. Көпшілік теоретиктер мен менеджерлер бұл саясатты ... ... ... ... бермейді дейді.
Қалдық дивиденд саясаты акционерлік қоғамның инвестициялық
мүмкіндіктері ... кең ... ... ... Бұл ... ... ... дивидендтің көлемі тиісті жылдағы акционерлік
қоғамның инвестициялық ... ... ... ... болып
отырады.
Негізінен, акционерлік қоғамның жеке капиталы үш үлкен элементтен
тұрады: жарғылық капитал, эмиссиялық табыс; ... ... ... ... екі ... ... бірі ... дивиденд тек
қана пайдадан төленеді немесе тек ... ... ... ... ... қоғамдар туралы Заңының 22-
бабына сәйкес артықшылықты акциялар бойынша дивидендтерді ... ... ... дивидендтер акционерлердің жалпы жиналысында
қоғамның дауыс беретін акцияларының жай ... ... ... шешім қабылданған жағдайда ... ... ... ... ... Сондай-ақ, Азаматтық кодекстің 91-бабының 5-
пунктіне ... егер ... ... туралы заңдарға сәйкес төлемге
қабілетсіздік ... ... ... сай ... ... ... ... дивидендтер жөнінде жарияланып, төленгеннен кейін пайда
болса, акционерлік қоғамның келесі жылы ... ... өз ... жай ... ... ... төлеуге құқығы жоқ.
Бұл аталған нормаларды саралап көретін болсақ, жалпы жиналыстың
шешімі бойынша ... ... ... ... ... жай акциялар
бойынша дивидендтер төлеуге болады.
Акционерлік қоғамдар туралы Заңға сәйкес дивидендтер төлеу кезінде
ең біріншіден, ... ... ... ... жай ... бойынша
төленеді. Сонымен қатар Акционерлік қоғамдар туралы Заңның 24-бабының 1-
бөліміне сәйкес қоғамның артықшылықты акциялары ... ... ... ... ... ... етпейді.
Артықшылықты бір акцияға дивидендтер төлеу кезеңділігі ... ... ... ... ... ... ... есептелетін дивидендтердің мөлшері жай акциялар бойынша осы кезең
үшін есептелетін дивидендтердің мөлшерінен аз болмауы керек.
Қоғамның ... ... ... ... ... ... оның жай акциялары бойынша дивидендтер төленбейді.
Қазіргі “акция” деген түсінікке берілген заңдық ... ол ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру мерзімінің шегі көрсетілмеген. Бұл оны акционерлік
қоғамның екінші бір ... ... ... ... ... ... бір мүліктік эквивалентті белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... ... оны ұстаушылардың
акцияны иемдену мерзіміне байланыссыз ол бойынша дивидендтер ... ... ... ... ... туралы Заңының
негізінде акционерлердің жалпы жиналысы немесе директорлар ... ... ... нәтижесі бойынша жай акциялар борйынша дивиденттер төлеудің
мақсатқа сай еместігі туралы шешімдер ... ... ... ... төлеудің көбіне ақшалай
нысаны пайдаланылады. Сонымен ... ... ... ... Заңның 19-
бабының 1-бөліміне сәйкес қоғамның акциялары бойынша ... ... ... ... ... ... төленеді. Қоғамның
дивидендтерді өзінің бағалы қағаздарымен төлеуінің себептері әр түрлі болуы
мүмкін, ал көпшілік ... ол ... ... ... жағдайының
нашарлауымен байланысты болып келеді. Кейбір жағдайларда акционерлік қоғам
өзінің қаржылық жағдайының тұрақтылығына қарамастан ары ... ... үшін ... ... ... ... да ол бөлінбеген табыстарын
аккумуляциялап, оның орнына акционерлер қоғамның бағалы қағаздарын алады.
Құқықтық әдебиеттерде қоғамның ... ... ... мүлдем дивиденд болып табылмайды деген де ... ... ... осы пікір дұрыс болып ... ... ... 19-баптың бірінші бөлігіне сәйкес дивидендтерді қоғамның
бағалы қағаздарымен төлеу ... ... ... ... ... акционерлік заңнама жеткілікті деңгейде артықшылықты
акцияларды ұстаушылардың құқықтарын барынша қорғауға бағытталған. Олардың
құқықтарын қорғауға артықшылықты ... ... ... ... ... ... эмиссия проспектісі, сонымен қатар қоғам
таратылған жағдайда қоғамның мүлкінің бір ... ... ... ... ... де, ... Акционерлік қоғамдар туралы ... ... ... ... ... акцияларды иеленушілер,
әдетте, қоғамды басқаруға қатыспайды.
Қазіргі заманғы зерттеушілердің басым ... ... ... ... ... ... қатысты өз қарсылықтарын
сақтап қалып отыр. Жекелеген авторлардың пікірінше, дауыс беру құқығы жоқ
акцияларды иемденуші ... ... ... несие берушісінен ештеңесімен
айырмаланбайды. Қоғамды басқаруға жеке қатысу мүмкіндігінің болмауы оның
өзінің ... ... ... ... ... ... келтіреді, мысалы
дивидендтке деген құқығын жүзеге асыруға. ... ... ... ... несе ... ... ... – акционерлік
қоғамнан алдын ала белгіленген сомада ақша төлеуге байланысты белгілі ... ... ғана ... ете алады.
Сонымен қатар, егер де артықшылықты акциялар бойынша ... ... ... ... үш ай ... ... ... онда
қоғамның дивидендтер төлеу ... ... ... бұл ... қоғамның жалпы жиналысында дауыс беру құқығы пайда болады.
Сондықтан да ... ... ... ... несие
берушімен қанша белгілері ұқсас болып ... ол ... ... ... ... ... ... иеленушілер – олар да
акционерлік ... ... ... олар жай ... ... ... ... ие болып табылады.
2.3. Акционердің акцияларға билік ету құқығы
Акционерлердің мүліктік құқықтарының ... ең ... бірі ол ... ... ... ету ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 117-бабына сәйкес
бағалы қағаздар қозғалатын ... ... ... ... ... ... қозғалатын мүліктермен салыстырғанда бағалы қағаздар
жоғарғы деңгейдегі айналымдылығымен көзге түседі, ... да ... да, ... да ... ... ... ... береді.
Заңнамаға сәйкес акционерлік қоғамдар өз қызметін жүзеге асырып,
оны қаржыландыру үшін бағалы ... ... деп ... ... ... акционерлік қоғам акцияларын берілуінің екі тәсілін
қарастырады. Біріншісіне сәйкес, акциялар акционерлік қоғамның кітабына
сәйкес ... ... ... ... және бұл ... акцияны ұстаушы
адамның өзінің жеке өтініші болуға қажет. Ал акцияларды берудің заңнаманың
көздеп отырған ... ... ... ... ... ... бойынша беріледі.
Аталып отырған тәсілдердің біріншісі Францияда, ал ... ... ... ... да ... ... ... бағалы
қағаздардың қатарына жатады.
Қазақстан Республикасында әрбір акцияның берілуі кезінде ... ... ... ... ... ... ... айтқан
кезде меншік акцияға деген құқығының өтуінің екі ... ... бар. ... ... сай ... ... сатып алушыға олардың арасында сатып
алу туралы келісім пайда болған сәттен бастап пайда болады. Бұл жағдайда
құқықтың өтуі ... ... ... оның ... ... ... үшін ғана
қажет болып табылады. Екінші жағдайда құқытың өтуі тек қана ... ... ... ... ... үшін ғана ... сонымен
қатар оның акцияларға қатысты құқықтарының өтуін куәландыру үшін де ... ... ... ... алушы мен сатушының арасында жасалған келісім
акцияны сатушыны акцияларды сататындығы ... ... ... ... ... ... ... туралы Заңның
талабына сәйкес бағалы қағаздармен жасалатын мәмілелер ... ... ... ... ... ... жасалатын мәмілелерді тіркеу
бағалы қағазға байланысты құқықтарды бір тұлғадан екінші бір тұлғаға өтуін
номиналдық ұстаушыға немесе регистраторға ... ... орын ... ... ... ... қоғам акцияларына деген меншік
құқығы тиісті мәмілені тіркегеннен кейін ... ... ... ... ... ... Республикасының Заңына сәйкес толығымен
төленбеген ... ... ... ... ... ... ... беру
құқығына ие емес және олар ... ... ... ... ... төленбеген акцияларды алып қою мүмкіндіктері туралы
ештеңе айтылмаған.
Азаматтық құқық теориясында кейбір авторлар заңнамаға ... ... беру ... ... ... жөн деп ... та бұл ... отырған ой заңнамада өзінің бекімін тапқан жоқ.
Акционер өзіне тиесілі акцияларды қоғам-эмитентке сатып жіберуге
құқығы бар. ... ... ... Заң ... ... ... ашып ... қоғамның шығароылған акциялардың күшін жоюды немесе оны қайта ... ... ... көздей отырып сатып алу;
2) қоғамды қайта ұйымдастыру (егер акционер қоғамды қайта ұйымдастыру
туралы мәселе қаралған акционерлердің ... ... ... оған
қарсы дауыс берсе); қоғамның ірі мәміле ... ... ... ... ... ... акционер осындай шешім қабылдау
туралы мәселе қаралған акционерлердің жалпы жиналысына ... ... ... ... ... ... жарғысына осы акционерге
тиесілі акциялар бойынша құқықтарды шектейтін ... ... ... (егер акционер осындай шешім қабылданған
акционерлердің жалпы жиналысына қатыспаса немесе ол осы ... ... ... қабылдануына қарсы дауыс берсе) жөнінде
шешімдер қабылдаған жағдайда қоюы мүмкін ... ... ... ... 1-бөлімі).
Бірінші көрсетіліп отырған жағдайда акцияны қоғамның сатып алуы
олардың Акционерлік қоғамдар туралы Заңнамаға сәйкес ... ... 30 ... ... ... сатылып алынады. Қоғамның жарияланған
акцияларды сатып алуы қоғамның директорлар кеңесінің және (немесе) қоғамның
жалпы жиналысының шешімі бойынша ... ... ... ... ... ... акциялардың саны, олардың түрлері мен ... ... ... мен ... ... ... тиіс. Қоғамның жарияланған
акцияларды сатып алулары туралы ұсыныстары басқа акционерлерге де сатып алу
мүмкіндігін ... ... және ... болуы керек, сонымен қатар ол
баспа бетінде жариялануға жатады.
Дегенменен, заңда акционерлік ... ... ... ... ... да ... ... қойылған. Акционерлік қоғамдар туралы
Заңның 28-бабының 1-бөліміне ... ... ... ... ... саны орналастырылған акциялардың жалпы санының жиырма бес
процентінен аспауға тиіс, ал ... ... ... ... жұмсайтын шығыстары:
1) орналастырылған акцияларды акционердің талап етуі бойынша сатып алған
кезде - акционерлердің жалпы жиналысында Заңның 27-бабының ... ... бірі ... ... жағдай бойынша;
2) орналастырылған акцияларды қоғамның бастамасы бойынша сатып алған
кезде - ... ... ... ... алу ... шешім
қабылданған күнгі жағдай бойынша оның өз капиталы мөлшерінің он ... ... ... ... ... оның ... жалпы жиналысының
кворумын анықтаған кезде есепке алынбайды және онда ... ... ... баптың мазмұнына сәйкес, акцияларды сатып алу
кезінде қоғам сатып алғалы жатқан ... саны ... ... 25 ... көп ... ... ал ... акцияларды сатып
алуға бөліп жатқан қаражаты акционерлік қоғамның ... ... ... ... қажет. Егер де сатып алу туралы сұрау қоғаммен
жарияланып қойып, ... саны ... ... алу ... жоғары болып
кететін болса, олардың саны ... ... ... ... сұраған талаптарына сәйкес пропорционалды түрде сатылып
алынады.
Көрсетіліп отырған екі жағдайда да ... ... ... алу ... бас ... ... ... жағдайда шағымдануға құқықтары
бар. Осы тұста бұл ... ... ... ... ... ... бағытталған.
Сонымен қатар акционерлердің құқықтарын қорғау бойынша қосымша шара
ретінде өкілетті органның жоғарыда көрсетілген ... ... ... да ... ... ... акционері дәстүрлі сатып алу сату шартынан басқа
акцияның тағдырын ... ... ... ... ... номиналдқ
ұстауға, сенімгерлікпен басқаруға беру арқылы шешуі әбден мүмкін. Сонымен
қатар, біздің пікірімізше, сенімгерлікпен басқару мен ... ... ... ... ... бірдей болып келеді.
Бірақ оны олай емес деп көрсетуге де болады. Сенімгерлікпен басқару
кезінде сенімгерлікпен басқарушы оның ... ... ... ... ... егер ... немесе шартта өзгеше көзделмесе, пайда
табушының мүддесіне сай жүзеге асыруы ... ... ... ... негізі ретінде мыналар танылады:
1) мәмілелер (шарт бойынша, өсиет бойынша, егер ол бойынша өсиетті жүзеге
асырушы ... ... ... ... ... соттың шешімі (банкроттық кезінде, әрекет қабілетсіздің, хабар-ошарсыз
кеткен тұлғаның немесе өлді деп ... ... ... басқарушы тағайындалған кезде және заңнамада көзделген
өзге де жағдайлар орын алғанда);
3) әкімшілік актілер ... ... ... ... ... ... ... қызметке тұрған уақытында және
заңнамада көзделген өзге де ... ... ... ретінде заң актілерінде көрсетілген кез келген тұлға болуы
мүмкін (Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 884-бабы).
Бағалы ... ... ... ... ... акцияны номиналды
ұстаушы ретінде шарттың негізінде өз атынан меншік ... ... ... операциялар жүргізетін тұлға танылады.
Кәсіптік қатысушы болып бағалы қағаздар нарығынжа кәсіптік
қызметті жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... ... ашуды жүргізбей-ақ жоғарыда көрсетілген екі институтқа
үстірт саралау жүргізу олардың субъективтік ... ... ... айырмашылықтарын айқын көрсетеді. Сенімгер басқарушының
сенімгерлікпен басқаруға берілген және ... ... ... ... не ... ... мүлікті пайдаланудан түскен кірістің есебінен
не сеніп тапсырылған ... ... ... ... есебінен сатып
алынған акциялармен және өзге де ... ... ... ... ... құқығы бар.
Акциялар сенімгерлікпен басқаруға берілгенде акционерлік ... ... ... ... ... ... жасалады.
Егер мүлікті сенімгерлікпен басқаруды құру туралы актіде өзгеше
көзделмесе, сенімгер басқарушы ... ... ... ... басқару
кезінде:
1) акционерлік қоғамды басқаруға қатысады;
2) акцияларға тиесілі ... ... және ... ... ... ... ... қоғам таратылған жағдайда акцияға тиесілі мүлікті ... оны ... ... ... ... немесе құрылтайшыға береді;
4) акцияларды иеліктен айыруды және кепілдікті қоса алғанда, олармен өзге
де операцияларды жүзеге ... ... ... акцияларды сенімгерлікпен басқарудың
ерекшеліктері заңдармен бекітіледі (Қазақстан Республикасы Азаматтық
кодексінің 892-бабы).
Сонымен акционерлердің ... ... ... мүддесін
білдіру үшін сенімгер басқарушы акционерден сенімхат алуы тиіс. Бұл ... ... ... себебі сенімгерлікпен басқару туралы шарт барлық
жағдайда сенімхаттың рөлін ... ... ... ... ... басқару туралы шарт екі тұлғаның арасында аса құпиялы ақпараттарды
жинақтауы мүмкін және оны үшінші ... ... ... ... ... ... бұл үшінші тұлғаларға сенімгер басқарушының акционерден
алған құқықтарының барлығын куәландырады.
Акциялар ... ... ... ... қоғам
акционерлерінің тізілімінде сенімгер басқарушы туралы жазба жасалғандықтан,
сенімгер басқарушы акционерлердің ... ... ... ... ... алады. Сондықтан да реестрден жасалатын жазба да үшінші
тұлғаларға сенімгер басқарушының ... ... ... ... ... құқықтық табиғаты бойынша сенімгерлікпен басқару туралы
шарт басқа шарттарға ... ... ... басқарушының
сауатсыз әрекеттерінен қорғауға қауқарлы болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... және ... басқарудың нақ
осындай нысанын қабылдап алды.
Қазақстан Республикасының Акционерлік қоғамдар туралы Заңының 31-
бабына ... ... ... ... оның міндеттемелерінің орындалуын
қамтамасыз ету үшін кепілге ... ... Осы ... ... ... жарғысының ережелерімен шектеуге немесе алып тастауға ... ... ... ... ... акционердің дауыс беруге және
өзі кепілге салған акция бойынша дивидендтер алуға құқығы ... ... ... ... ... ... ... 2-бөліміне сәйкес қоғам өзі орналастырған бағалы қағаздарды:
1) кепілге берілетін бағалы ... ... ... ... бағалы қағаздардың қайталама рыногында сатып алған акцияларын
қоспағанда, ... ... ... және оның ... ... ... ... саны қоғамның орналастырылған акцияларының
жиырма бес процентінен аспаған;
3) егер ... ... ... ... ... ... ... кеңесі мақұлдаған жағдайда ғана кепілге қабылдай алады.
Қоғам жариялаған акциялар, егер де сол қоғамның кепілінде жатаын
болса, акционерлердің ... ... ... анықтауда басшылыққа
алынбайды және акционерлермен шешім қабылдау ... ... ... ... ... кепілін тіркеу туралы” Заңының 6-
бабына сәйкес бағалы ... ... ... қағаздармен жасалатын
мәмілелерді тіркеу жөніндегі заңнамаға сәйкес жүзеге асырылады. Бағалы
қағаздармен жасалатын мәмілелерді ... ... ... 9-бабына сәйкес
бағалы қағаздардың кепілін тіркеуді ... ... ... ... тіркеу болып табылатын қоғамның тіркеушісі арқылы жүзеге
асырылады.
Бағалы ... ... заң ... ... ... отыру кепіл
ұстаушылардың басқа кепіл ұстаушыларға қатысты ... ... ... ... тіркелген кепіл ұстаушы одан кейін тіркелген
кепіл ұстаушысының және басқа да тіркелмеген кепіл ұстаушылардың алдында
кепіл ... ... ... ... байланысты артықшылықты
құқықтарды иеленеді.
Енді бірер ауыз сөзді акционерлердің акцияларды сатып алу бойынша
артықшылықты ... ... айта ... ... ... ... ... Заңның 14-бабында көзделген құқықтардан бөлек акционерлерге
қоғамның шығарған бағалы қағаздарын басымдықпен сатып алу құқығы да ... ... ... ... ... акция және акцияға айналдырылатын
басқа бағалы қағаздар шығаратындығы туралы ... ... ... болады.
Бұндай жағдайда акционерлік қоғам жарияланғалы отырған акцияларын теңдей
жағдайларда өздерінің акционерлеріне ұсынуы ... ... ... құқық
акционерлерге өздерінің қоғамдағы жарғылық капиталдағы ... ... үшін ... ... ... ... туралы заңнамаға сәйкес артықшылықты
құқықтарын беру ... ... ... ... ... басқа да көптеген елдердің заңдарына сәйкес жарғылық капиталды ұлғайту
тек қана бар ... ... ... төлегеннен кейін ғана мүмкін болып
табылады. Акционерлік қоғамдар туралы Заңның 11-бабының 3-бөліміне ... ... ... ... ... қоғамдар туралы Заңның 32-
бабына сәйкес акционерлердің жалпы жиналысының немесе ... ... ... және орналастыру арқылы жол беріледі.
Қоғамның қайта шығарған акцияларын ... ... ... ... ... ... және акционерлік қарым-қатынастар идеясына сай болып
келеді.
2.4. Акционерлік қоғам акционерінің мүліктік емес құқықтары
Акционерлік ... ... ... емес ... ... ... басқаоуға қатысу құқығын жатқызсақ болады.
Басқару терминінің астарынан біз “тиісті органдар арқылы ... ... және ... ... айта аламыз.
Басқару сонымен қатар құқықтық әдебиеттерде мемлекетік ... ... ... де ... қатар басқару іздеген нәтижеге жету, қызметті реттеу
ретінде де танылуы мүмкін. Осы аталып отырған ойға ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, сондықтан да басқарудың ... ... ... ... ... ... алып қарастыратын болсақ, ішкі ұйымдастырушылық,
басқарушылық қатынастар – бұл нақты бір ... ... ... ... ... ... Бірақ бұл уақытта құқықтың шегінен шығу
орын алмауға тиіс.
Акционерлік қоғам заңды тұлға ретінде заң ... мен ... ... жұмс ... өз ... ... ғана азаматтық
құқықтарға ие болып, өзіне міндеттер қабылдайды (Қазақстан ... ... ... Сонымен қатар акционерлік қоғамдар өздерінің
басқарушы органдары арқылы билікті-өкімді ... ... ... ... ... қоғамдардың дамуының басты шарты акционерлік қоғамды
басқару мен иелену функцияларының арасындағы шекті көрсете білу ... ... ... ... ... ... ашып
көрсетудің қажеттілігі айқын көріне бастайды.
Акционерлік қоғам, заңды ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-теориялық тұрғыдан заңды тұлғаларды ... ... және ... ... ... емес ... ... пікірімен келісуге болады.
Сонымен қатар бұл меншікті басқаруды қоғамның мүлкінің меншігін
иеленушілер емес, ... ... ... ... ... асырады.
Қазіргі уақытта акционерлік қоғамды басқарудың үш түрлі құрылымы
белгілі болып отыр. ... ... а) ... ... б) ... ... в) ... тұратын үш звенолы
құрылым жатады.
Екінші модельдің қатарына а) акционерлердің ... ... ... ... ... тұратын екі звенолы құрылымды жатқызуға
болады.
Ал акционерлік ... ... ... моделі ретінде осы
жоғарыда ... ... ... ... ... ... бірінші моделі Германия, Австрия елдерінде қызмет
етеді және ... ... АҚШ пен ... мемлекеттерінде, ал үшінші
жүйе Франция мемлекетінің заңнамасымен көзделген.
Акционерлік қоғамдар туралы ... ... ... ... ... кеңесінің мүшелері, басқарма мүшелері немесе
атқарушы органның қызметін ... ... ... ... ... ... ... акционерлердің жалпы жиналысында өкіл болып
шығуларына құқықтары жоқ болып табылады.
Акционерлік қоғамдар туралы ... ... ... ... ... ... тұлғалары өздерінің кінәлі ... ... ... ... алып келсе, Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес жауап береді.
Атап кететін бір жәйт, Қазақстан ... ... ... 3-бөліміне жасалған 1 сілтемеге сәйкес тұрақты, уақытша, немесе
арнаулы өкілеттік ... ... ... ... жүзеге асырушы не
мемлекеттік органдарда, жергілікті өзін-өзі басқару органдарында, сондай-ақ
Қазақстан ... ... ... ... ... да әскерлері мен әскери құрамаларында ... ... ... ... адамдар лауазымды тұлғалар деп
танылады.
Сонымен, біз байқағандай, акционерлік (азаматтық) ... ... ... ... ... түсінігін түрліше анықтайды.
3-Тарау. Акционерлік қоғамды басқарудың құқықтық негіздері
3.1. Акционерлік қоғамдарды басқарудың жүйесі
Бақылаушы кеңесті құруды көздейтін ... ... ... ... ... басқарушылардың қызметін дұрч деңгейде қадағалап отыруға
мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ... отырып, қоғамды басқарудың АҚШ-та
бекітілген моделін таңдағанды жөн санады.
Сонымен, Қазақстан Республикасының Акционерлік қоғамдар ... ... ... ... ... үш буынды жүйесі
қолданылады: акционерлердің жалпы жиналысы; директорлар кеңесі; басқарма.
Көрсетіліп отырған ... ... ... ... ... ... асырады.
Онда неліктен бұл орган “директорлар кеңесі” деген атқа ие деген
заңды сауао туындауы ... Бұл ... ... ... сол органның
бақылаушы функциясын көздемейтіндігімен түсіндіріледі. Акционерлік қоғамдар
туралы Заңда бұл ... ... ... функциясы көрсетілген. Акционерлік
қоғамдар туралы Заңның 33-бабы қоғамның ... ... ... ... ... директорлар кеңесін көрсетеді.
Қазақстандық заң шығарушы акционерлердің аз санымен құралған
акционерлік қоғамдарда атқарушы органның ... ... ... аса
үлкен қажеттілігі жоқ деген қорытындығы келе ... ... ... ... ... ... ... дауыс беретін акциялары ... ... ... ... ... ... директорлар кеңесін
құрмай-ақ басқару мүмкіндігі көзделуі ... деп ... ... ... қоғам басқарушыларының қызметіне
ішкі бақылауды ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдарда атқарушылық
қызметті жүзеге асыратындар, сонымен ... ... ... ... ие емес ... ... да кіреді. Әлемдік құқықтық
тәжірибеде дирекорлар кеңесінің екі ... ... және қос ... ... менеджментте қолданылатын ... ... ... мен ... ... ... отырыстарында бірдей
қатыса береді. Кеңес компанияның стратегиялық жоспарларын жасау ... ... ... ... менеджерларды тағайындауда, сонымен қатар
акционерлерді компанияның ... ... ... ақпараттандыруды
жүзеге асыру бойынша жауапты болып келеді.
Қос палаталы кеңес атқарушы және ... ... ... ... ... ... ... моделінде
басқару функциясы құрамында тек атқарушы директорлар бар атқарушы кеңеске
жүктелген, ал қадағалау функциясын қадағалау кеңесінің жеке ... ... ... оның ... ... қоғамның бірде-бір атқарушы
директоры кірмейді.
Міне, қысқаша сипаттағанда әлемдегі акционерлік қоғамдарды басқару
жүйесі осылайша қалыптасқан және нарықтық ... ... ... ... ... да акционерлік қоғамдарды басқару моделі осындай болып
келеді.
3.2. Акционерлік қоғамдағы органдардың құзыреттерінің ... ... ... ... бар ... мемлекеттерде
акционерлік қоғамдардағы акционерлер мен олардың құзыретті органдарының
өкілеттіктерінің арақатынасына ... ... ... ... ... ... ... сәйкес акционерлік
қоғамдағы басқарушы органдардың арасындағы ... мен ... бөлу ... Қоға ... ... бақылауды
жүзеге асырады, сонымен қатар олар қоғамда “заң шығарушы билікке” ие болып
табылады, өйткені олар ... ... ... ... ... ... “алтын акцияны” енгізуге құзырлы болып табылады.
Атқарушы орган (ол ... да, жеке де ... ... ... ... оған ... ... биліктің” функцияларын
түрлі мәмілелер жасау жолымен жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің ... ... ... ... органы оның акционерлерінің ... ... ... ... ... жиналысының айрықша құзыреті заң
актілерімен белгіленеді.
Акционерлердің жалпы жиналысының айрықша құзыретіне жатқызылған
мәселелерді шешуді акционерлік қоғамның өзге ... ... ... ... ... ... өздерінің билік етуші
құзыреттерін жүзеге асыру кезінде бірқатар проблемалар туындайды. Олардың
біреуі акционерлердің енжарлығымен ... ... ... ... ... ... ... қоғамның қызметінде
белсене араласқаннан гөрі оның қызметі ... ... ие ... ... ... бір проблема, акционерлік қоғамдағы акционерлердің
бірқатарының қоғамның мүддесіне сай шешім ... оны ... ... ... ... ... ... келеді.
Осы проблемалармен қатар, ... ... ... ... ... ... ... табылған пайданы
өндірісті дамытуға жіберудің орнына, девидендтердің көлемін ... ... ... ... ... болуы акционерлік қатынастардың
дамуына кері әсерін тиігізуде.
Осы тұста акционерлердің жалпы жиналысы мен ... ... ... ... ... ... ... бар екендігін айтуға болады. Ол ... ... заң ... ... ... ... ... таңдау мәселесін, қоғамды тарату, қайта құру және ... ... ... шешу ... ... ... керек дейді. Ал
акционерлік қоғамды басқару функциясын негізінен директорлар кеңесі жүзеге
асыру керек деген ой ... ... ... ... ... ... ... отырысы
анағұрлым күрделі емес мәселелерді қарастырғаны жөн деп санайды.
Қоғам акционерлердің ... ... ... жыл ... өткізіп
отыруға міндетті. Акционерлердің өзге жалпы жиналыстары кезектен тыс ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуден өткізілгеннен және акцияларды ұстаушылардың
тізілімі жасалғаннан кейін шақырылуы және өткізілуі мүмкін.
Акционерлердің жыл ... ... ... ... ... ... ... өткен қаржы жылындағы қоғамның таза табысын ... және ... бір жай ... ... ... ... ... жылдық жалпы жиналысы, шешім қабылдау қоғам
акционерлерінің жалпы жиналысының ... ... ... ... ... ... ... жалпы жиналысы қаржы жылы аяқталғаннан кейін
бес ай ішінде өткізілуге тиіс.
Есепті кезең ішінде қоғамның аудитін аяқтау ... ... ... ... үш айға ... ұзартылған болып саналады.
Барлық дауыс беретін акциялары жалғыз акционерге тиесілі қоғамда
акционерлердің жалпы жиналысы өткізілмейді. ... және ... ... ... ... ... ... мәселелер бойынша
шешімдерді мұндай акционер жеке-дара қабылдайды және бұл ... ... ... ... ... ... ... шектемейтін жағдайда жазбаша түрде ресімделуге тиіс.
Акционерлердің жалпы жиналысының құзыреті туралы сөз қозғайтын
болсақ, ол Акционерлік қоғамдар туралы ... ... ... ... жалпы жиналысының айрықша құзыретіне мына мәселелер
жатқызылады:
1) қоғам жарғысына өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... қоғамды ерікті түрде қайта ұйымдастыру немесе тарату;
3) қоғамның жарияланған акцияларының санын өзгерту туралы шешім
қабылдау;
4) есеп ... сан ... және ... ... оның мүшелерін сайлау және олардың өкілеттігін мерзімінен бұрын
тоқтату;
5) ... ... сан ... ... ... ... ... сайлау және олардың өкілеттігін мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... төлеудің мөлшері мен
талаптарын айқындау;
6) қоғамның аудитін жүзеге асыратын аудиторлық ұйымды белгілеу;
7) ... ... ... ... ... ... қаржы жылындағы таза табысын бөлу тәртібін
бекіту, жай акциялар бойынша дивидендтер төлеу туралы шешім ... ... ... ... ... бір жай ... шаққандағы дивиденд
мөлшерін бекіту;
9) Акционерлік қоғамдар туралы Заңның 22-бабының ... ... ... кезде қоғамның жай және артықшылықты
акциялары бойынша дивидендтер төлемеу туралы шешім қабылдау;
10) ... ... ... ... ... бес (халықтық
акционерлік қоғамда - он) және одан да көп процентін құрайтын ... бір ... ... ... беру ... ... өзге ... құруға немесе олардың қызметіне қатысуы туралы шешім қабылдау;
11) қоғамның ірі мәмілелер жасасу және жасалуына қоғам ... ... ... туралы шешімдерін бекіту;
12) қоғам міндеттемелерін оның өз капиталы мөлшерінің жиырма бес
(халықтық акционерлік қоғамда - он) және одан да көп ... ... ... туралы шешім қабылдау;
13) акционерлердің жалпы жиналысын шақыру туралы ... ... ... ... және ... ... ... беру туралы шешім қабылдау;
14) қоғам акцияларды Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар
рыногы ... ... ... ... ... ... олардың құнын белгілеу
әдістемесін бекіту;
15) акционерлердің жалпы ... күн ... ... ... ... ... ... ақпарат беру тәртібін
белгілеу, оның ішінде, егер ... ... ... жарғысында белгіленбесе,
баспасөз басылымын анықтау;
17) "алтын акцияны" енгізу және оның күшін жою;
18) шешім қабылдау ... және ... ... ... ... ... құзыретіне жатқызылған өзге де мәселелер.
Біз жоғарыда атап ... ... ... ... ие ... ... ... кеңесі болып табылады.
Акционерлік қоғамдар туралы Заңда және қоғамның жарғысында акционерлердің
жалпы ... ... ... ... ... шешуді
қоспағанда, директорлар кеңесі қоғамның қызметіне жалпы басшылықты ... ... ... ... ... анықталғандай, егер
Заңда және қоғамның жарғысында өзгеше белгіленбесе, ... ... ... ... ... жатады:
1) қоғам қызметінің басым бағыттарын белгілеу;
2) акционерлердің жылдық және кезектен тыс жалпы жиналысын шақыру
туралы ... ... ... ... ... және олардың жарияланған
акциялардың саны шегінде орналастырылу ... ... ... қабылдау;
4) қоғамның орналастырылған акцияларды немесе басқа да ... ... алуы ... ... ... ... ... қаржы есептілігін алдын ала бекіту;
6) жай акциялар бойынша дивидендтер төлеу және есепті қаржы ... ... ... ... бір жай акцияға төленетін
дивидендтің мөлшерін айқындау туралы шешімдер қабылдау;
7) қоғамның ... және ... ... ... ... ... ... органның сан құрамын, өкілеттік мерзімін анықтау, оның
басшысын және ... ... ... ... ... жүзеге
асыратын адамды) сайлау, сондай-ақ олардың өкілеттіктерін мерзімінен бұрын
тоқтату;
9) атқарушы ... ... мен ... (атқарушы органның
функциясын жеке-дара жүзеге асыратын адамның) лауазымдық айлықақыларының
мөлшерін және оларға ... және ... ... ... ... ішкі ... қызметінің жұмыс тәртібін, ішкі аудит қызметі
еңбекақы және сыйлықақы төлеудің мөлшері мен талаптарын айқындау;
11) бағалаушы мен ... ұйым ... ... ... ... ... қоғамның резервтік капиталын пайдалану тәртібін белгілеу;
13) қоғамның ішкі қызметін реттейтін құжаттарды бекіту (бұған
қоғам қызметін ... ... ... ... ... құжаттар
қосылмайды);
14) қоғамның филиалдары мен өкілдіктерін құру және жабу туралы
шешімдер қабылдау және олар туралы ережелерді ... ... ... ұйымдарды құруы және олардың қызметіне қатысуы
туралы шешім қабылдау;
16) қоғамның міндеттемелерін оның өзіндік капиталы мөлшерінің ... одан да көп ... ... ... ... ... тіркеушімен шарт бұзылған жағдайда қоғамның
тіркеушісін таңдау;
18) ... ... оның ... ... ... ... өзге де ... болып табылатын қызметі туралы ақпаратты айқындау;
19) ірі мәмілелер және ... ... ... ... ... ... ... осы Заңда және қоғамның жарғысында көзделген, акционерлердің
жалпы жиналысының айрықша құзыретіне жатпайтын өзге де ... ... ... құзыретіне жатқызылған мәселелерді
атқарушы органның шешуіне беруге болмайды.
Қоғамның жарғысына сәйкес оның ... ... ... ... ... директорлар кеңесінің шешім қабылдауға,
сондай-ақ акционерлердің жалпы жиналысының шешімдеріне қайшы ... ... ... жоқ.
Директорлар кеңесі қабылдаған шешімдер вето құқығы белгіленген
мәселелер бойынша "алтын акция" иесімен келісілуге тиіс.
Осы тарауда біз ... ... ... ... ... ондағы “атқарушы” және “заң шығарушы” ... ... ... ... ... ажыраттық және оларға
құқықтық тұрғыдан талдау жасадық.
Қорытынды
Акционерлік қоғамдардың қызметін ... ... ... 2003 жылғы 13-мамырдағы Акционерлік ... ... ... ... тығыз байланысты болып табылады. Біз бұл ... ... ... ... ... жағдайын
реттеуде өте үлкен маңыздылыққа ие болып ... және бұл ... біз оны ... ... ... ... болатынбыз.
Бұл зерттеу жұмысында біз Қазақстандағы акционерлік қоғамдардың
нарықтық қатынастардағы алатын орнын, олардың құқықтық жағдайларын сипаттай
отырып, бүгінгі ... ... ... осы ... ... ... өзекті мәселелерді қозғаған болатынбыз. Оның ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінің болмауы (бұл негізінен пайданың көзі болып
табылады) және де ... ... ... ... ... ... ... да бір бағалы қағаздарды иеленуіне алып
келмейді.
Заңның мәтіні ... ... ... ... ... ... ... бірі оның өз қызметін жүзеге асыру
үшін шеттен инвестиция тартуға ... бар ... ... біздің ойымызша, акционерлік қоғамдарды заң шығарушы шаруашылық
серіктестіктердің құрамынан шығарып, оның заңды тұлғаның жеке бір ... ... ... ... ... әбден дұрыс болып
табылады. Бұл ... оның ... ... өз қызметін жүзеге асыру үшін
акциялар шығаруы болып табылады.
Сонымен 2003 жылдың ... ... жаңа ... туралы Заңның 3-бабына сәйкес өз ... ... ... ... ... ... акциялар шығаратын заңды тұлға акционерлік қоғам
деп танылады. Қоғамның өз акционерлерінің мүлкінен оқшауланған мүлкі болады
және олардың міндеттемелері ... ... ... ... оның міндеттемелері бойынша жауап бермейді және
Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген жағдайларды қоспағанда,
өзіне ... ... құны ... ... ... байланысты
залалдарға тәуекел етеді.
Біз заңда бекітілген бұл анықтаманы басшылыққа ала отырып,
Акционерлік ... – бұл ... бір ... ... ... ... Олар ақшалай қаражатты шоғырландыру жолымен және пайда табу
мақсатында ... сату ... ... ... ... ... ойды ... болатынбыз.
Біз осы зерттеу жұмысымызда акционерлік қоғамның құқықтық
жағдайын, құрылу, ... ... ... және ... ... ... мен ... сондай-ақ олардың құқықтары мен
мүдделерін қорғау ... ... ... ... ... құрылу және жұмыс істеу тәртібін; оның лауазымды адамдарының
өкілеттігін, сайлану тәртібін және ... ... оған ... ... жүзеге асырдық.
Пайдаланылған нормативтік құқықтық актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы / 1995 жылғы 30 ... ... ... ... ж. №284-1 ... енгізілген өзгерістерімен және толықтыруларымен бірге) /
Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1996, №4.
2. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 1994 жылы ... Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесімен қабылданған.
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Ерекше ... ... 1999 ... ... №409-1 ... ... Қазақстан Республикасының Акционерлік қоғамдар туралы 2003 жылдың ... №415 Заңы // ... ... ... ... жыл №10. 55 ... ... Республикасының Бағалы қағаздардың нарығы туралы 2003 жылдың
2-шілдесіндегі №461-П Заңы // Қазақстан Республикасы Парламентінің
Жаршысы 2003 жыл №14. 119 ... ... ... ... Акционерлік қоғамдардың Типтік
жарғысын бекіту туралы 2004 жылдың 6 ақпанындағы №142 ... ... ... ... мен ... ... жинағы
2004 жыл, №4.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Акционерное законодательство: испытание ... // ... ... – 1998. ... ... кодекс Республики Казахстан (Общ.часть): Комментарий: В 2-
х кн. – Кн. 1 / Отв. ред.: М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – ... ... ... ... ... Том 1. ... для вузов (академический курс) /
Отв. ред. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – Алматы: КазГЮА, 2000.
4. Гражданское право. Том 1: ... / Отв. ред. ... – 2-е ... и. доп. - М.: БЕК, ... ... ... Учебник: В 2 т. – Т.1 / Отв. ред. Е.А.Суханов. 2-ое
издание, ... и доп. – ... ... ... А. ... ... // Журн. “Рынок ценных бумаг Казахстана”. –
1999. - №8.
7. Карагусова Ф.С., ... Р. ... ... по ... ... // ... “Рынок ценных бумаг Казахстана”. – 1998.
- №10.
8. Кашанина Т.В. ... ... ... хозяйственных обществ и
товариществ). Учебник для ... – М.: ... ... ... ... Климкин С.И. Органы юридического лица // В сб. ... ... ... ... комментарий, практика.
Вып.8. – Алматы: ВШП “Адилет”, 1999.
10. Климкин С.И. ... ... по ... ... ... Жеты ... ... Климкин С.И. Юридические лица по законодательству Республики
Казахстан. Общие положения. – ... ... ... Комментарий к Гражданскому кодексу Российской Федерации, части первой
(постатейный) / Отв. ред. О.Н.Садиков. – М.: ... ... ... Комментарий части первой Гражданского кодекса Российской Федерации /
Под общ. ред. ...... ... “Хозяйство и
право”, Фирма “СПАРК”, 1995.
14. Кулагин М.И. Избранные труды. – М.: Статут, 1997.
15. Лобков А. ... ... ... ... ... ... // ... и жизнь. – 1998, март. - №11.
16. метелева Ю.А. Правовое положение акционера в акционерном обществе. М.:
Статут, 1999.
17. Назарбаев Н.А. ... – 2030: ... ... и ... всех ... (Послание Президента страны народу
Казахстана) // Казахстанская правда. – 1997, 11 ... ... Л. ... ... ... деятельности акционерных
обществ // В кн. Гражданское законодательство Республики Казахстан:
Статьи, комментарии, ......... ВШП ... ... Сахипова Л.О. О производных ценных бумагах // ... ... ... ... – 1999. - №12.
20. Шакиров Ф.К. Актуальные проблемы ... прав ... ... ... Казахстан. Автореф...к.ю.н. – Алматы,
2001.
-----------------------
[1] Гражданское право. Том 1: Учебник / Отв. ред. ... – 2-е ... и. доп. - М.: БЕК, 1998.- ... Климкин С.И. Юридические лица по законодательству Республики Казахстан.
Общие положения. – Алматы: Баспа, 1998.С.25.
[3] Гражданский кодекс Республики Казахстан ... ... В ... – Кн. 1 / Отв. ред.: М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – Алматы: Жеты жаргы,
1997. – С. 154.
[4] ... ... ... ... // ... и ... 1998. №11.
[5] Кулагин М.И. Избранные труды. – М.: Статут, 1997. – С.17.
[6] Кашанина Т.В. Корпоративное право (Право ... ... ... ... для ... – М.: ... группа НОРМА-ИНФРА-М,
1999. – С. 145.
[7] Карагусова Ф.С., Маттиас Р. Соглашение акционеров по законодательству
Республики Казахстан // Журн. “Рынок ценных бумаг ... – 1998. ... ... А. ... методы // Журн. “Рынок ценных бумаг Казахстана”. –
1999. - №8.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Акционерлік қоғамдардың қызметінің экономикалық тиімділігінің теориялық негіздері38 бет
Қазіргі кездегі акционерлік қоғамдардың экономикалық тұрғыдан бағалануы42 бет
Қазақстан Республикасында акционерлік қоғамдардың және бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы мен дамуы 25 бет
Қазақстанда акционерлік қоғамдардың қызмет етуінің ерекшеліктері9 бет
«The best» акционерлік қоғамның шаруашылық қызметін талдау28 бет
Акционерлік қоғам формасындағы ұйымның ресуртарын қолдануын бағалау87 бет
Акционерлік қоғамды басқару жүйесін жетілдіру113 бет
Акционерлік қоғамның жалпы түсінігі және оның экономикалық мәні28 бет
Акционерлік қоғамның әлеуметтік-экономикалық мәні35 бет
Бағалы қағаздар туралы36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь