Ақпараттық қауіпсіздік саясаты

Кіріспе 2

1. Ақпарат қорғау пән ретінде. 3

1.1 Ақпаратты қорғау құралдары 4

2. Ақпараттық қауіпсіздік 4

2.1 Ақпараттық қауіпсіздік саясаты 6

2.2 Қауіпсіздік саясатының негізгі элементтері 8

3. Ақпараттық жүйелерді қорғау модельдері 11

3.1 Қауіпсіздік модельдің сипаттамасы 12

3.2 Бұл модельде келесі қадамдар ерекшелеуге болады: 12

4. Ақпараттық қауіпсіздік 13

4.1. Персоналдың қауіпсіздігі 14

4.2. Әкімшілендіру 15

4.3 Резервтік көшіру 16

4.4Жалпы қол жеткізуімен ақпаратты қорғау 17

5. Ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету объектiлерi, қатерлерi, әдiстерi, құралдары және негiзгi бағыттары 17

6.Қазақстан Республикасының ақпараттық қауiпсiздiгiнiң жай.күйi 18

6.1 Ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз етудiң мақсаттары мен мiндеттерi 21

6.2 Ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету қатерлерi. 22
7. Рухани өмiр және жеке тұлғаның ақпараттық қауiпсiздiгi саласында 27

7.1 Халықаралық ынтымақтастық саласында 28
8. Цифрлық қолтаңба ақпаратты қорғау құралы ретінде 30
Қорытынды 35
Пайдалынған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
Ел Президентiнiң 1997 жылғы 10 қазандағы "Қазақстан - 2030. Барлық қазақстандықтардың өсiп-өркендеуi, қауiпсiздiгi және әл-ауқатының артуы" атты Қазақстан халқына Жолдауында ұзақ мерзiмдi басымдық ретінде ұлттық қауiпсiздiк айқындалды, оның құрамының бiрi ақпараттық қауiпсiздiк болып табылады.
Қоғам мен мемлекеттiң әлеуметтiк-экономикалық және мәдени өмiрiндегi ақпараттық технологиялардың даму серпiнi ақпараттық қауiпсiздiк мәселелерiн шешуге жоғары талаптар қояды.
Мемлекеттiң ақпараттық қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету ақпарат алу саласында адамның және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын iске асыруға қабiлеттi ұйымдастырушылық, техникалық, бағдарламалық, әлеуметтiк тетiктердi қамтитын кешендi көзқарасты пайдалануды, оны конституциялық құрылыстың мызғымастығын, Қазақстан Республикасының егемендiгi мен аумақтық тұтастығын, саяси, экономикалық және әлеуметтiк тұрақтылықты, заңдылық пен құқықтық тәртiптi қорғау мақсатында пайдалануды, ақпараттық қауiпсiздiк саласында өзара тиiмдi халықаралық ынтымақтастықты дамытуды талап етедi.
        
        Кіріспе     2
1. Ақпарат қорғау пән ретінде. 3
1.1 Ақпаратты қорғау құралдары 4
2. Ақпараттық қауіпсіздік 4
2.1 Ақпараттық ... ... ... ... ... негізгі элементтері 8
3. Ақпараттық жүйелерді қорғау модельдері ... ... ... сипаттамасы 12
3.2 Бұл ... ... ... ... ... 12
4. Ақпараттық қауіпсіздік 13
4.1. Персоналдың қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... қол ... ақпаратты қорғау 17
5. Ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету объектiлерi, қатерлерi,
әдiстерi, құралдары және негiзгi бағыттары ... ... ... қауiпсiздiгiнiң жай-күйi 18
6.1 Ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз етудiң ... мен ... ... қауiпсiздiктi қамтамасыз ету  қатерлерi. 22
7. Рухани өмiр және жеке тұлғаның ақпараттық қауiпсiздiгi саласында ... ... ... ... ... Цифрлық қолтаңба ақпаратты қорғау құралы ретінде 30
Қорытынды 35
Пайдалынған
әдебиеттер..................................................................
...........................................36
Кіріспе
      Ел Президентiнiң 1997 ... 10 ... ... - 2030. Барлық
қазақстандықтардың өсiп-өркендеуi, қауiпсiздiгi және әл-ауқатының артуы"
атты Қазақстан ... ... ... ... ... айқындалды, оның құрамының бiрi ақпараттық қауiпсiздiк болып
табылады.
      Қоғам мен мемлекеттiң әлеуметтiк-экономикалық және ... ... ... даму ... ақпараттық қауiпсiздiк мәселелерiн
шешуге жоғары талаптар қояды.
      Мемлекеттiң ақпараттық ... ... ету ... алу
саласында адамның және ... ... ... ... iске асыруға қабiлеттi ... ... ... ... ... кешендi ... оны ... ... мызғымастығын, Қазақстан 
Республикасының егемендiгi мен аумақтық тұтастығын, саяси, ... ... ... заңдылық пен құқықтық тәртiптi қорғау
мақсатында ... ... ... ... өзара тиiмдi
халықаралық ынтымақтастықты дамытуды талап етедi.
1. Ақпарат қорғау пән ретінде.
Қоғамға қатысты ақпараттар ... ... оқу ... болады.Яғни барлық оқу орындарынан.[1]
Соның бірі ақпарат қорғау бөлігі саналады.Қазі соны толығымен ... және ... ... бойынша Ресей федерайциясындағы доктрина
ақпарат қауіпсіздігі жай ... ... ... емес ... ... ... осы доктрина ақпарат қауіпсіздігін түзей отырып
шешімін табады.
Оның ... ... ... бар ... ... ... ... жүйесін жасауға Яғни кадр дайындайды.»
Ақпарат қорғау пән ... ... ... ... ... әр түрлі формада, әдістермен және амалдармен ... ... ... туралы білім қажет етпейді.
Информатика курсында, орта мектептерде мәліметтер жүйесін оқытып ,
ақпарат қорғау пәнінен білімі ... ... ... ... ... ... білер еді, және де ол оның тура осы мамандықты таңдауға
мәжбүр етпейді.
Егерде ... ... ... комплекстермен қамтамасыз
етілсе, онда олар ... ... ... ... ... ... еш қиындықсыз жасай алады.
Ақпарат қорғау проблемасының шешетін шешім алты тармақтан тұрады.
• Ақпарат қорғаудың негізгі теориялары
• Ақпарат қорғаудың ... ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру
• Криптография негізі
• Локальдық және әлемдік жүйенің ақпарат қорғауы
• Ақпарат қорғаудың ... ... ... ... ... көбінесе қорғалмаған болып
келеді және осы арнаға қатынас құру ... бар кез ... адам ... ... ... Сондықтан тораптарда ақпаратқа біраз шабуылдар жасау
мүмкіндігі бар.
1.1 Ақпаратты қорғау құралдары - мемлекеттік құпия болып ... ... ... ... ... программалық
және басқа да құралдар, олар жүзеге ... ... ... ақпарат
қорғаудың тиімділігін бақылау құралдары.
Ақпараттық қорғау жүйесі ... әр ... ... ... және бұл ... ... екі ... әсер етеді: ақпарат қорғау
жүйесіне арнап әзірленіп жатқан деректерді ... ... ... ... және ... қорғау жүйесін жасауға кететін
қаржы мөлшері.
Ақпаратты қорғау жүйесін жобалау мен әзірлеу ... ... ... ... ... ... деректердің тізбесін және бағасын анықтау
үшін деректер өңдеу жүйесін қойылған ... ... ... ... ... таңдау;
-ықтимал бұзушының таңдап алынған үлгісіне сәйкес ақпаратқа заңсыз
қол жеткізу арналарының барынша көбін ... ... ... ... ... әрқайсысының беріктілігін
сапасы мен саны жағынан бағалау;
- ... ... мен ... ... ... ... қорғау жүйесінің беріктілігінің сапасын бағалау.
2. Ақпараттық қауіпсіздік
Ақпараттық қауіпсіздік — мемкелеттік ақпараттық ... ... ... жеке ... ... мен ... мүдделері
қорғалуының жай-күйі.
Ақпаратты қорғау — ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қорғау деп
деректерді енгізу, сақтау, өңдеу және тасымалдау үшін ... ... ... ... қол ... ... және керек болса,
жасырындылығын қолдауды түсінеді. Сонымен, ақпаратты қорғау - ақпараттың
сыртқа ... оны ... ... рұқсатсыз жоюдың, өзгертудің,
маңызына тимей түрлендірудің, рұқсатсыз көшірмесін жасаудың, бұғаттаудың
алдын алу үшін ... ... ... ... ... ету
кезін қойылатын шектеулерді қанағаттандыруға бағытталған ұйымдастырушылық,
программалық және техникалық ... мен ... ... ... ... қалыптастыру кешендік мәселе болып
табылады. Оны шешу үшін ... ... ... ... ... ... өте маңызды 3 жайын атап кетуге болады:
қол жеткізерлік (оңтайлық), тұтастық және жасырындылық.
Қол жетерлік (оңтайлық) - саналы уақыт ... ... ... ... ... мүмкіндік. Ақпараттың қол жеткізерлігі - ақпараттың,
техникалық құралдардың және өңдеу технологияларының ақпаратқа кедергісіз
(бөгетсіз) қол ... ... ... бар субъектілердің оған қол
жеткізуін қамтамасыз ететін қабілетімен сипатталатын қасиеті.
Тұтастық - ақпараттың бұзудан және ... ... ... ... деп ... ... немесе әдейі бұрмаланған (бұзылған)
кезде есептеу техника ... ... ... ... ... өзгермейтіндігін қамтамасыз ететін қабілетін айтады.
Жасырындылық - заңсыз қол жеткізуден немесе оқудан қорғау.
1983 жылы АҚШ қорғаныс министрлігі ... сары ... ... ... ... ... өлшемдері» деп аталатын кітап
шығарды.
Қауіпсіз жүйе - ... бір ... ... ... ... ... үрдістер ғана ақпаратты оқу, жазу, құрастыру және жою құқығына ие
бола алатындай етіп ... қол ... ... ... ... ... жүйе - әр ... құпиялық дәрежелі ақпаратты қатынас құру
құқығын бұзбай пайдаланушылар тобының бір ... ... ... ... ... ... және ... құралдарды қолданатын жүйе.
Жүйенің сенімділігі (немесе сенім дәрежесі) екі негізгі ... ... ... ... және кепілділік.
2.1 Ақпараттық қауіпсіздік саясаты
Қауіпсіздік саясаты - мекеменің ... ... ... және тарататынын анықтайтын заңдар, ережелер және ... ... Бұл ... ... қайсы кезде белгілі ... ... ... ... алатынын көрсетеді. Қауіпсіздік саясатын
құрамына ... ... ... ... ... және ... қарсы әрекет
шаралары кіретін қорғаныштың белсенді сыңары деп санауға болады.
Қауіпсіздік саясатының құрамына ең ... мына ... ... қатынас құруды ерікті басқару, объектілерді қайтадан пайдаланудың
қауіпсіздігі, қауіпсіздік тамғасы және қатынас құруды мәжбүрлі басқару.
Кепілдік - жүйенің ... және ... ... ... ... Ол ... саясатын іске асыруға жауапты тетіктердің
дұрыстығын көрсетеді. Оны қорғаныштың, ... ... ... ... ... деп сипаттауға болады. Кепілдіктің екі түрі
болады: операциялық және ... ... ... ... ... ... жағына, ал екіншісі - құрастыру және сүйемелдеу әдістеріне
қатысты.
Есепберушілік (немесе хаттамалау тетігі) ... ... ... ... ... ... Сенімді жүйе қауіпсіздікке байланысты
барлық оқиғаларды тіркеп отыруы керек, ал хаттаманы жазу-жүргізу тексерумен
(аудитпен - ... ... ... ... ... ... ... (СЕБ) - компьютерлік жүйенің қауіпсіздік
саясаты жүзеге асыруға жауапты қорғаныш тектерінің жиынтығы. Компьтерлік
жүйенің ... баға беру үшін тек оның ... ... ... ... болады. СЕБ негізгі міндеті - ... ... ... ... ... ... бір ... орындау
болатындығын бақылау.
Қатынасым мониторы - пайдалынушының программаларға ... ... ... ... болатын іс - әрекеттер тізімімен
келісімдігі екендігін тексеретін ... ... ... ... орындалуы талап етіледі:
- оңашаландық. Монитор өзінің жұмысы ... ... ... ... ... әрбір қатынасу кезінде шақырылады. Бұл кезде
оны орай өтуге мүмкіндік болмау керек;
- ... ... ... және ... ... үшін ол жинақы болуы керек.
Қауіпсіздік өзегі - қатынасым мониторының жүзеге ... ... ... ... ... құрылу негізі болып
табылады. Қатынасым мониторының аталған қасиеттерінен ... ... ... ... кепілдік беруі керек.
Қауіпсіздік периметрі - сенімді есептеу базасының шекарасы. Оның
ішіндегі сенімді, ал ... ... деп ... ... және ішкі
әлемдер арасындағы байланыс ретқақпа арқылы жүзеге асырылады. Бұл ретқақпа
сенімсіз ... ... ... ... тұра ... ... бар ... ақпараттық қауіпсіздігін қамтаммасыз етуге арналған
жұмыстар бірнеше кезеңге ... ... ... ... ... ... ... қорғаныш жоспарын жүзеге асыру. Осы ... ... соң ... ... ... ... Бұл ... барлық келесі шаралардың ұйымдастырушылық
негізін құру, түпқазық құжаттарды әзірлеу және бекіту, сондай-ақ, үрдіске
қатысушылардың өзара ... - ... ... үшін ... Даярлық
кезеңде ақпарат қорғау жүйесінің ақпараттың міндеттері анықталады.
Ақпараттық ... ... Бұл ... ... ... ағындар автоматтандырылған жүйелердің құрылымы серверлер, хабар
тасышулар, деректер өңдеу және сақтау тәсілдері ... ... ... ... соң ... ... ... жасалынады.
Қатерді талдау. Келесі шаралардың нәтижелерді ақпараттық қорлардың
қорғанылу күй - ... ... ... және ... талдануына тәуелді
болады. Қатерді талдау мыналардан тұрады:
• талданатын объектілерді және оларды қарастырудың ... ... ... ... ... ... қауіптерді және олардың салдарын талдау;
• қатерлерді бағалау; ... ... ... ... ... ... ... асыру және тексеру; қалдық
қатерді бағалау.
Қауіп бар жерде қатер ... ... ... ... кезеңі
қатерді талдаудың орталық элементі болып ... ... ... ... ... шаралары мен қүралдары қажет. Қауіптерді талдау, біріншіден,
мүмкін болатын қауіптерді анықтаудан (оларды идентификациялаудан) ... ... ... ... ... - бағалаудан тұрады.
Бұл кезеңнің орындалу нәтижесінде объектідегі қауіп - қатерлер
тізбесі және олардың қауіптік ... ... ... ... бәрі ... ... жүйесіне қойылатын талаптарды айқындауға,
қорғаныштың ең ... ... мен ... ... ... ... - ... жүзеге асыруға қажетті шығындарды анықтауға мүмкіндік береді.
Қорғаныш жоспарын құрастыру. Бұл ... ... ... ... ... анықталған қатердерді бейтараптау үшін қорғаныштың
тиісті ұйымдастырушылық және техникалық шаралары таңдап алынады.
Қорғаныш жоспарын құру ... ... ... ... әзірлеуден басталады. Ол үшін ... ... ... анықталады және нақты объектінің ерекшеліктерін ескере отырып
жүйеге ... ... ... Жоспарға мынадай құжаттар қосылады:
• қауіпсіздік саясаты; ақпаратты қорғау құралдарының объектіде
орналасуы;
• қорғаныш жүйесін жұмысқа қосу үшін ... ... ... ақпарат қорғаудың ұйымдастырушылық және техникалық шараларын
жүзеге асырудың күнтізбелік жоспары.
Қорғаныш жоспарын жүзеге асыру. Бұл ... ... ... ... қоса ... ... - ... жасасу
жабдықтарды орнату және баптау, қажетті құжаттарды әзірлеу және т.б. осы
сияқты шаралар іске асырылады.
2.2 Қауіпсіздік саясатының ... ... ... ... ... қарағанда) есептеу және
қатынас қорларын пайдалану ... ... - ақ, ... ... ... алу және мән беру ... дұрыс анықтайды. Қауіпсіздік
саясатын қалыптастыру іс - әрекетін келесі кезеңдер түрінде қарастыруға
болады:
1 ... ... ... Бұл ... ақпараттық
қауіпсіздік қызметі құралады, ақпараттық ... ... ... санаттары,
пайдаланушылардың барлық санаттарының жауаптылық деңгейлері,
құқықтары және міндеттері анықталады.
2 Қатерге талдау ... ... ... ... нені ... ... қорғау керек және қалай қорғау (істеу) керек
деген сияқты сұрақтардың ... ... ... ... ... ... шығу ... және оларды
келтіретін зиянының ықтимал мөлшеріне байланысты жіктеу
керек. Қорғанышқа ... ... ... ... ... тиісті.
3 Жеңілдіктерді анықтау. Қорларды пайдалану құқықтары,
қорларды ... ... ... ... ... мен ... ... құқықтар мен міндеттері, ... ... ... ... және тағы ... ... Қауіпсіздік саясатының бұзылуына жауап қайтару шараларын
анықтау. ... ... ... ... ... ... бағытталған әрекеттер, сонымен
қатар, ақпаратты бұрынғы қалпына келтіру және ... жою ... ... ... ... ... ... негізгі жайлары әр түрлі нұсқауларда, қағидаларда,
ережелерде және өкімдерде ... ... ... ... ... қауіп-қатерлерге қарсы
әрекет жасауға бағатталған құқықтық ... ... ... ... ... және ... ... жиынтығын анықтайды.
Ақпарат қауіпсіздігінің жоғарғы дәрежесіне қол жеткізу тек тиісті
ұйымдастыру ... ... ... ғана ... болады.
Ұйымдастырушылық шаралар кешенінің құрамына ақпараттық ... ... ... және оның ... ... ... жүйесін дайындау жұмыстары, сонай-ақ, қорғаныш жүйесін құруға және
оның жұмысын сүйемелдеуге ... ... ... ... ... ... және ұйымдастыру-техникалық шаралар жүргізу
ақпараттың сыртқа кететін жаңа арналарын дер ... ... ... ... ... ... жүйелерін толық жетілдіруге
және қауіпсіздік режимін бұзу әрекеттеріне ... ... шара ... ... ... ... қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... кейін программалық-техникалық
проблемалардың кезегі келеді - ... ... ... іске ... не ... ... ... уақытта құны атқаратын міндеті және сапасы
жағынан әртүрлі болатын ақпарат қорғау құралдарының ... түрі ... ... ... ... ерекшелігіне сай келетінін ... ... ... бірі ... ... ... мынадай элементтерден тұрады: қатынас құруды
ерікті басқару, ... ... ... ... ... және қатынас құрудың мәжбүрлі басқару.
Қатынас құрудың ерікті ... - жеке ... ... ... ... кіретін топтың тұлғасын ескеру негізінде жасалған объектілерге
қатынас ... ... ... ... - ... бір ... (әдетте,
объектінің иесі) өзінің қарауынша басқа субъектілерге өзінің шешімі бойынша
объектігі қатынас құру ... бере ... ... ... ... ... басқару кезінде матрица
түрінде көрсетіледі. Қатарларында - ... ... - ... ... ... ... құру құқығының (оқу, жазу, орындау және
т.б.) кодасы көрсетіледі.
Операциялық жүйелердің және дерекқор басқару жүйелерінің көпшілігі
осы ерікті ... ... ... Оның негізгі жағымды жағы -
икемділігі, ал ... ... - ... ... ... ... күрделілігі, сондай-ақ, қатынас ... ... ... ... ... осыны пайдалана
отырып құпия ақпараттарды жалпы қол жеткізерлік ... ... ... қайтадан пайдаланудың қауіпсіздігі. Бұл элемент құпия
ақпаратты «қоқтықтан» кездейсоқ ... ... ... ... ... ... ... құралдардың маңызды қосымшасы болып табылады.
Объектілерді қайтадан пайдаланудың ... ... 3 ... бар: ... ... ... сақтау құрылғыларын қайтадан пайдалану және ақпарат
еңгізу/шығару құрылғыларын қайтадан пайдалану.
Қорғаныш тәсілдерінің бірі - ... ... ... ... жедел жадыда немесе аралық жадыны тазалау. Жақсы әдіс деп тегерішті
нығыздау программаларын қолдануды да санауға болады.
Мәселен, принтерлердің ... ... ... бірнеше беті
сақталып қалуы мүмкін. Олар басу үрдісі ... соң да ... ... ... оларды арашықтан шығарып тастау үшін арнаулы шаралар
қолдану қажет. Әдетте кездейсоқ биттер тізбегін үш ... жазу ... ... ... қауіпсіздігі жайында да
қамдану керек. ... ... ... ... оны жүйеге кіру
мүмкіншіліктерінен айыру және барлық объектілерге оның қатынас құруына тиым
салу ... ... ... мәжбүрлі басқарудың кезінде
субъектілер және объектілер қауіпсіздік ... ... ... ... оның ... сипаттайды. Объектінің тамғасы оның
ішіндегі сақталатын ақпараттың жабықтық деңгейін көрсетеді.
Қауіпсіздік таңбасы екі бөліктен тұрып: құпиялылық ... ... ... ... ... ... және әр түрлі
жүйелерде құпиялылық деңгейлер жиынтығы әр түрлі болуы ... ... ... сәйкес мемлекеттік құпия құрайтын мәліметтердің
үш құпиялық дәрежесі тағайындалған және осы дәрежелерге ... ... ... ... ... ... берілген: «аса
маңызды», «өте құпия», «құпия», ал ... ... ... ... ... ... ... беріледі.
Санаттар реттелмеген жиынтық құрайды. Олардың міндеті - ... ... ... сипаттау.
Қауіпсіздік таңбалардың тұтастығын қамтамасыз ету оларға байланысты
негізгі проблемелардың біреуі болып табылады. ... ... мен ... ... ... Әйтпесе тамғалық қауіпсіздікте
(қолдануға ыңғайлы) саңылаулар пайда болады және ... осы ... ... ақпаратқа заңсыз қол жеткізуі мүмкін. Екіншіден,
қорғалынатын деректермен қандайда болмасын ... ... ... ... ... ... тамғаларының тұтастығын қамтамасыз етуші құралдардың
біреуі - ... көп ... және бір ... деп ... Көп
деңгейлік құрылғыларда әр түрлі құпиялық деңгейлі ақпарат, ал бір ... тек бір ... ... бар ... сақталады.
Қатынас құрудың мәжбүрлі басқару. Қатынас құруды басқару мәжбүрлі
деп атаудың себебі - қатынас құру мүмкіндігі субъектінің ... ... ... ... ... және объектінің қауіпсіздік тамғаларын
салыстыру негізінде жүргізіледі.
Ерге ... ... ... құпиялылық деңгейінен
кем болмаса, ал ... ... ... көрсетілген барлық
санаттар субъектінің тамғасында ... ... ... екі шарт ... субект объектіден кез келген ақпаратты оқи алады. Мысалы, «өте ... «өте ... және ... ... оқи ... Бұл ... қауіпсіздік тамғасы объектінің қауіпсіздік тамғасынан басым»
деп атайды
3. Ақпараттық жүйелерді қорғау модельдері
Ақпаратты ... ... ... ... ... ... абстракті ақпаратты
қорғау үлгісі. Ең ... 1977 ж. BIB ... ... Бұл модельде
барлық объектілер және субъектілер ... ... ... ... және ... қарым-қатынасына келесі шектеулер қойылады:
1. Жоғарғы деңгейдегі субъект төменгі деңгейде тұрған субъект орнына
шақыра алмайды.
2. Субъект жоғарғы ... ... ... ... моделі 1982 ж. Автомат теориясына негізделіп ұсынған. Осы
теорияға байланысты жүйе әр іс-әрекетінде бір рұқсат ... ... ... ... берілген қалып-күйіне өте алады. Субъектілер және
объектілер домен атты топтарға бөлінеді. Жүйе бір күйден ... ... ... беру ... ... орындалады.
Бұл модельде жүйенің рұқсат берілген бір қалып күйден екінші ... ... ... ... ... ... ... жүйенің бүтіндігі
қамтамасыз етіледі.
3. Сазерленд моделі 1986 жылы пайда болды. Бұл ... ... ... ... ... қалып күйлері пайдаланады және бір қалып күйден
екінші қалып күйге өту мінездемесі зерттеледі.
4. Кларк Вильсон моделі 1987-1989 жылдар ... ... ... ... ... ... транзакцияларды қолдануға негізделген және
субъектілер мен обьектілер арасындағы қатынас ... ... ... Бұл ... ... рет ... жүйесінің қорғалуы
зерттелген. Қауіпсіздік жүйе реінде супервизор пайдаланған. ... ... ... ... ... ... субъектінің идентификациялау командасын орындау алдында және
орындалу кезінде жүргізіледі.
3.1 Қауіпсіздік модельдің сипаттамасы
Автомат теориясы ... ... ... басқаруды көрсететін модельді
сипаттау. Осы модельді көрсету компьютерлік жүйе ретінде көрсетіледі. Ол
операциондық жүйе және ... ... ... ... ... бит ... үшін айнымалы абстрактілі түрде беріледі. Бір күйден екінші күйге өту
функциясы-бұл жағдайдын қандай ... ... ... ... ... ... ... барлық айнымалылар және жүйе функцияларымен жұмыс жасай
алмайды. Осы ... және ... ... үшін ... жасаушы
таңдау жасайды.
Басқару үлгі өңдеуі рұқсатпен қосады ... үлгі ... ( ... , ... , ... және д т . ... ... қауіпсіз бастапқы күй-жағдайдың . Математикалық дәлелдейді ,
не бастапқы күй-жағдай қауіпсіз және не барлық функциялар қауіпсіз , ... ... ... ... томға шығару істеледі , егер жүйе
қауіпсіз күй-жағдайда алғашқы орнында болса , жүйе қалады ... ... - ... , ... функциялар және қандай ретте орындалған болады .
3.1 Бұл ... ... ... ерекшелеуге болады:
1. Қауіпсіздікке көңіл болуы. Әдеттегі өзгергіш күй-жағдайларды ... жүйе ... ... ... ... және ... ... құқықтары және объектілермен ұсынады .
2. Қауіпсіз күй-жағдайға арналған шарттардың анықтамасы . Мынау ... ... ... ... ... болулардың айтылуымен келеді ,
күй-жағдай асулары жанында қайсы шыншылдық тиісті қамтамасыз етілуі .
3. Күй-жағдайға күй-жағдайдан ... ... ... . ... ... ... өзгертулері мүмкін тәсілдерді бейнелеп
түсіндіреді . Олар ... ... ... ... , ... ... өзгертулердің нұсқауында түзеледі , ал ... ... ... ... Олар ... ... ... ете
алады , нақты жүйеде жоқ , бірақ тәсілмен қандай болмасын жүйе өзгергіш ... ... ... , ... ... ... ... функцияларының шайтаны мінездемелі бірнешенің ерекшелеуге болады:
· тағайындау өзара байланыс функциялар - аралық өзгергіштермен алдындағы
және жаңада ... ;
· ... ... алгоритмі орындалуында қандай болмасын нақтылы ретті
сұрау қоймайды . Басқаша айтқанда , ... ... ... ... ... ... , не операция аяқтауы бойынша күй-жағдаймен болады ;
· функция элементарлық . Мына функция мәнділейді , не оның күшті әсері ... ... да оны ... . Тез ... ... ... ... ,
уақыттардың қандай болмасын " ішінде " қайсыны күй-жағдай асуы болар еді .
4. Функциялар қауіпсіз күй-жағдай ... ... . ... үшін , ... үлгі ... үшін асу ... ... іспен
көрсету керек, егер асу функциялары орындалу басына дейін жүйе қауіпсіз күй-
жағдайда орнында болса , онда оның ... жүйе ... ... .
5. ... ... ... . Жүйе барлық өзгергіш күй-жағдайлары
бастапқы мағыналардың жиын ... ... ... ... . ... ... бастапқы күй-жағдаймен қандай болмасын
субъектілердің және объектілердің күй-жағдайына келеді. Басқа өзгергіш ... ... ... ... ... ... ... жанында
қажеттілікке жоқ , ... ... ... ... - ... . Бары - ... ... шындыққа негізделген қауіпсіз ( өз
бетіменді ) субъектілердің жиындары және ... ... ... ... .
6. ... ... ... қауіпсіз анықтамамен салыстырады .
 4. Ақпараттық қауіпсіздік
Қазақстан Республикасының ұлттық ақпараттық инфрақұрылымын қорғау жүйесінің
қызметіне ... ... ... ... ... ... ақпараттық қауіпсіздік саясаты
Ақпараттық қауіпсіздік саясаты стратегияны хабарлайды және құрамдас
бөлігінің ақпаратық ... ... ... ... Ол ... ақпараттық қауіпсіздікті, оның негізгі мақсаттарын, ақпаратты бірлесіп
пайдаланудың кепілдік механизмі ретінде қауіпсіздіктің маңыздылығын
анықтайды;
• шешілген міндеттерге сәйкес ... ... ... мен
ұстанымдарын қолдау жөніндегі шаралар;
• мақсаттарға және басқару ... оның ... ... ... ... ... ... жетістікке жету
жөніндегі іс-шаралар;
• нормативтік, құқықтық, шарттық актілердің ... ... ... ... ... қауіпсіздікті басқару, оның ... ... ... ... ... жөніндегі жалпы және арнаулы
міндеттерді анықтау;
• қауіпсіздік саясатын ... ... ... ... ... тиіс ... рәсімдерін немесе
қауіпсіздік ережесін егжей-тегжейлі баяндау).
8 Персоналдың қауіпсіздігі
Персоналдың рөлі мен міндет[3]
Ақпараттық қауіпсіздік саясатына сәйкес, ... ... ... ... және ... тарап пайдаланушыларының рөлдері мен
міндеттері құжаттандырылуы тиіс.
Қауіпсіздік жөніндегі рөлі мен міндетін талап ... ... ... ... ... қауіпсіздік саясатына сәйкес іс-қимылдар;
• оларды пайдалану үшін рұқсатсыз қол ... ... ... ... ... ... ресурстарды қорғау;
• ақпараттық қауіпсіздікке байланысты анықталған үдерістерді және ... ... ... ... ... бөлек тұлғаларға тапсырылған міндеттерді
кепілді орындау;
• қауіпсіздіктің ... ... ... ... ... хабарлама.
Құзыреттілік, оқыту және тренингтер
Құзыреттіліктің ең аз деңгейін анықтау қажет, онда бар пайдаланушы есебінде
ақпараттық ... ... ... қол ... ... жүйелерге қызмет ... ... ... біліктілігіне, білімі мен тәжірибесіне талап етуді
анықтау. Қызметтік міндетті орындау үшін ... ... және ... ... ... ... жасау үшін барлық қызметкерлердің сәйкес
білім деңгейі болуы тиіс.
Қауіпсіздік талаптарына, заңдылық ... және ... ... құралдарына оқытуды жалғастырумен, қауіпсіздік саясаты жүйесімен
танысу үдерісінен бастап құзыреттілік деңгейіне жету мақсатында қажеттілік
болған кезде ... ... ... ... ... мен ... ... өңдеуін басқару бойынша және олармен жұмыс жасау
жөніндегі міндеттерді анықтау, сәйкес жұмыс рәсімдерін әзірлеу.
Жұмыс рәсімдерін құжаттандыру
Жұмыс ... ... ... олардың қызмет көрсетілуін және
оларға қол ... мен ... ... беруді мезгілінде жүргізу.
Құжаттандырылған рәсімдер, байланыс құралдарымен және ... ... ... жасаған кезде жүйелермен орындалатын операцияларға дайын
болуы тиіс. Жұмыс ... ... ... ... ... нақты
нұсқамалар келтірілуі тиіс:
• ақпаратты өңдеу және онымен айналысу;
• ақпаратты резервтік көшіру, мерзілімділігі;
• жоспарлауға, оның ... ... ... ... ... ... ерте басталуы мен ең кеш аяқталуының уақытына талап;
• қателерді өңдеу немесе басқадай ... ... ... ... ... ... оның ... жүйелік қосалқы бағдарлама
пайдалануға шектеу барысында пайда болуы мүмкін;
• күтпеген ... ... ... ... ... ... ... қолдау;
• арнайы ақпаратты шығару және ... алып ... ... ... ... ... ... міндеттер үшін қортынды
нәтижелерін қауіпсіз жою ... ... қоса ... баспа
құрылғылары немесе жабық қортындыны басқару жөніндегі үшін ... ... ... ... ... ... ... падаланылатын қайта жіберу және жүйені
қалпына келтіру;
• аудиттің есеп беруін және жүйе ... ... ... есеп ... операцияларын құжаттандыратын жұмыс рәсімдері нысандық құжаттар
есебінде айтылуы тиіс және оларда өзгерістер енгізілуі тиіс емес. Онда ... ... ... ... ... рәсімдерді, аспаптық
құралдар мен пайдакүнімделікті пайдаланумен біркелкі басқарылуы тиіс.
4.3 Резервтік көшіру
Олардың ... ... ... үшін ... ... және деректердің
резервтік көшірмелерін беру стратегиясын анықтау.
Келісілген көшіру саясатымен сәйкес ... ... ... және
бағдарламалық қамтамасыз етуі үнемі құрылуы және тестіленуі тиіс.
Ақпаратты немесе апатты алып ... бас ... ... ... ақпараттар
мен бағдарламалық қамтамасыз етуді ... ... ... ... үшін ... ... ... көшірген кезде мынадай факторларды ескеру қажет:
• резервтік көшіруге жататын ақпараттар құрамын анықтау;
• резервтік ... ... дәл және ... есеп ... ... ... құжаттандыру және ақпараттарды қалпына келтіру;
• резервтік көшірудің көлемін (толық немесе таңдаулы резервтік көшіру)
және оның орындалу жиілігін анықтау;
• жұмыс ... ... ... рәсімдерінің жұмыс жасауы үшін,
тағайындалған мерзімге аяқталуына олардың тиімділігі мен ... ... ... ... ... ... ... рәсімдеу мүмкіншілігі;
• резервтік көшірмелер шифрлаумен қорғалуы тиіс;
• үздіксіз жұмыс жасау талаптарына сәйкес оларды кепілдендіру ... ... ... ... тізбегін анықтау;
• зілзала нәубеті немесе апаттан кейін жүйені толықтай қалпына келтіру
үшін (резервтік көшіру барлық ақпараттық жүйені, ... ... ... ... ... ... тәртібі;
• ақпараттарды сақтау, сондай-ақ әрдайым сақталатын ... үшін ... ... ... қалпына келтіру және резервтік көшіру үдерістерін оңайлату үшін
резервтік ... ... ... ... ... мүмкін.
Іске асыру мен үнемі орындалудың алдында осындай автоматтандырылған шешім
жеткілікті дәрежеде тестіленуі тиіс.
4.4 ... қол ... ... ... ... ... тұтастығы рұқсатсыз өзгертуден қорғалуы тиіс.
Ақпараттық жүйеде жалпыға қол жетімді жасалған ... ... ... ... ету, ... басқадай ақпарат сәйкестендірілген
механизмдермен қорғалуы тиіс. Жалпы пайдаланатын жүйе ... ... онда осал ... бар ... және ... ... тиіс.
Соған дейін, ақпарат жалпы қолжетімді ... осы қол ... ... ... ... орындалуы тиіс. Одан басқа, сыртқы жүйеден
келіп түскен барлық кіріс ақпараты тексерілуі және ... ... ... ... ... ... ету объектiлерi, қатерлерi,
әдiстерi, құралдары және негiзгi бағыттары
1. Қазақстан Республикасының ақпараттық қауiпсiздiк объектiлерiне:
      жеке және заңды тұлғалардың, мемлекеттiң ... ... ... ... құпия ақпаратты және зияткерлiк меншiктi қорғауға
арналған құқықтары;
2. сақтау нысандарына байланыссыз, мемлекеттiк құпияларды, коммерциялық
құпияны және ... ... ... ... ашық ... ақпаратты қамтитын мәлiметтерi бар ақпараттық ресурстар;
3. әртүрлi сыныптағы және мақсаттағы ... ... ... ... ... мен банктерiн,
ақпараттық технологияларды, ақпарат жинау, өңдеу, ... және ... мен ... ... және ... ... қамтитын ақпараттық ресурстарды қалыптастыру, сақтау,
тарату және пайдалану жүйесi;
4. ... ... және ... ... ... ... (дүниетаным, саяси көзқарастар, моралдық құндылықтар ... ... ... ... мақсаттағы телекоммуникация желiлерi, сондай-ақ байланыстың
спутниктiк жүйелерi;
6. ... ... ... ... ... алгоритмдер, өнеркәсiп үлгілерi, пайдалы моделдер мен
эксперименттiк жабдық;
7. күрделi зерттеу кешендерiн басқару жүйелерi ... ... ... ... ... ... және ... ақпараттандыру құралдары мен жүйелерi (есептегiш техника құралдары,
ақпараттық-есептеу кешендерi, желiлерi мен ... ... ... ... ... басқару жүйелерi, басқа
да жалпыжүйелiк және ... ... ... ету),
автоматтандырылған басқару жүйелерi, мемлекеттiк құпияларды ... ... ... ... және ... ... ... органдар мен ұйымдардың байланыс және ... ... ... ... қабылдау жүйелерi жатады.
6.Қазақстан Республикасының ақпараттық қауiпсiздiгiнiң
жай-күйi
      Қазiргi уақытта Қазақстанның саяси ... және ... ... ... құру ... оның ... ... жай-
күйiне тiкелей әсерiн тигiзедi. Бұл ретте ақпараттық қауiпсiздiктiң нақты
жай-күйiн бағалау және осы саладағы ... ... мен ... ... ... ... ететiн жаңа факторлар туындайды.
      Көрсетiлген факторларды саяси, ... және ... деп ... ... ... факторлар:
• әлемнiң түрлi өңiрлерiнде геосаяси жағдайдың өзгеруi;
• әлемдiк саяси, экономикалық, әскери, экологиялық және ... ... ... ... ... ... ақпаратты
бiртарапты артықшылықтар алу мақсатында ... ... ... ... өктемдiгi;
• демократия, заңдылық, ақпараттық ашықтық, елдiң қауiпсiздiгiн
қамтамасыз ету ... ... ... ... жаңа ... қалыптасуы;
• iшкi саяси дағдарыстардың туындауы:
• билiк тармақтары арасындағы, аумақтық мемлекеттiк құрылым субъектiлерi
арасындағы жанжалдар, ... ... ... ... iшкi ... ... одақтардың, альянстардың қызметi, ... ... ... әсер ... жаңа ... ... ... жүргiзу процесiнде Қазақстанның шетелдермен неғұрлым тығыз
ынтымақтастық жасауға ұмтылуы;
• терроризм және ... ... ... ... ... ... ... қылмыстар санының өсуi болып
табылады.
      ... ... ... ... ... ... ... белсендi кiруi,
көптеген отандық және ... ... емес ... -
ақпаратты өндiрушiлер мен ... ... ... қорғау құралдарының пайда болуы, ақпараттық өнiмнiң тауарлық
қатынастар ... ... ... ... ... ... ... шетелдермен
кеңейiп келе жатқан кооперация;
• бүкiл әлемдегi экономикалық процестердiң ... ... ... ... жаһандану;
• қазiргi әлемде экономикалық-технологиялық даму деңгейiн барынша жоғары
дәрежеде айқындайтын жаңа ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым елеулi болып табылады.
      Ұйымдастырушылық-техникалық факторлардың iшiнен мыналар
айқындаушы болып табылады:
• ақпараттық ... ... оның ... ... ... ету ... ... ... ... мемлекеттiң Қазақстандағы ақпараттандыру құралдары, ақпараттық өнiмдер
мен қызмет көрсетулер нарығының жұмыс iстеу және даму процестерiн
нашар реттеуi;
... ... ... беру және ... үшiн ... ... ... және басқа салаларда ақпараттың сыртқа шығып
кетуiнен және ... ... ... ... ... ... ... кеңiнен пайдаланылуы;
• ашық байланыс арналары және деректер беру жүйелерi бойынша ... ... ... ... ... қауiпсiздiктiң қазiргi жай-күйiн талдау
оның қазiргi ... ... ... ... және мемлекет
қажеттiлiктерiне сәйкес келмейтiнiн көрсеттi.
      Елдiң ... және ... ... бүгiнгi
жағдайы ақпаратпен еркiн алмасуды кеңейтудегi қоғам ... ... ... ... ... ... қажеттiлiгi арасында
қайшылықтардың шиеленiсуiн тудырады.
      Мемлекеттiк органдарды ... ... және ... заманғы
ақпаратпен қамтамасыз ету үшiн негiзделген, оның iшiнде мемлекеттiк
ақпараттық ресурстарды қорғауға арналған ... ... ... ... қорғау құралдарын және импортталатын техникалық
құралдардың белгiленген талаптарға сәйкестiгiн растау ... ... ... ... қорғау саласында кәсiби мамандар ... ... ... ... ... әсерiн тигiзедi.
      Техникалық барлауларға қарсы iс-әрекеттер, ақпараттық қарудан
қорғау мен осы ... ... ... базаны жетiлдiру
мәселелерiн одан әрi пысықтау талап етiледi.
      Осы мақсаттарда ақпараттың ... мен ... ... үшiн ақпаратты жалпымемлекеттiк ауқымда және ведомстволық деңгейде
қорғау жөнiндегi iс-шараларды кешендi үйлестiру қажет.
      Ақпараттық кеңiстiкте Интернеттiң ... ... ... ... ... мен бостандықтарын зорлық жасау мен қатыгездiктi
насихаттайтын ақпараттан, ... ... және ... ... ... ... ... бағытталған терiс дүниетанымын
қалыптастырудан қорғау қажеттiлiгi туындайды. Бұл ... ... ... ... Республикасының заңнамалық құзырынан тыс болуы
мүмкiн, бұл құқық шаралары жүйесiн қолдануды елеулi қиындатады.
      Отандық ақпараттық ... ... ... ... табылады, бұл жаппай пайдаланушыларды ... ... ... ... ... ... техниканы сатып
алуға мәжбүр етедi. Бұл деректер базалары мен банктерiнiң ... ... ... ... ... ... мен
телекоммуникация техникасын және ақпарат өнiмдерiн өндiрушiлерге
ықтимал тәуелдiлiгiн тудырады.
      ... ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалар болып табылады.
      Ақпараттың меншiк иелерi: мемлекет (мемлекеттiк органдар ... ... ... ... жеке және ... ... ... Ақпараттық қатынастар субъектiлерi ақпаратты жасау және
пайдалану ... ... ... ... ... немесе
пайдаланушылар ретінде болуы мүмкін.
      Ақпарат және ... ... ... ... ... ... бола ... Сондықтан ақпараттық жүйелерде ақпаратты
өңдеу кезiнде ақпараттың құпиялығын қамтамасыз ету ғана ... ... мен қол ... ал ... ... үшiн ... құжаттың авторлығын электрондық цифрлы қолтаңбамен растау
талап етiледi.
      Мемлекеттiк құпияларды құрайтын мәлiметтердi қамтитын ақпаратқа
қатысты ... ... ... үшiн ... ... ... ... Осы ақпараттың меншiк иесi мемлекет болып табылады.
      Мемлекет меншiк иесi болып табылатын қол ... ... ... ... ету үшiн ... ақпаратты қорғау
жүйесi жұмыс iстейдi.
      Қазiргi заманғы қоғамының табысты жұмыс iстеуi онда болып жатқан
ақпараттық процестердiң ... ... ... ... ... тұтастай байланысты. Осыған байланысты ... үшiн ... ... ... ... ақпараттық
кеңiстiкке бiрлесуi барған сайын маңызды бола түсуде.
      Бiрыңғай ақпараттық кеңiстiк жеке және заңды ... ... ... ... ... ... ақпаратты өндiрушiлер мен тұтынушылар қызметiн ынталандыруға,
елдiң әлемдiк ақпараттық ... ... ... ететiн болады.
      Бiрыңғай ақпараттық кеңiстiктi қалыптастыру барысында құрылуы
Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2004 ... 10 ... ... ... Республикасында "электрондық
үкiмет" қалыптастырудың 2005-2007 жылдарға ... ... ... ... ... рөлi өсе ... үкiмет" барлық билiк тармақтарының қызметiн ақпараттық
қолдау мен олардың арасындағы, ... ... ... ... ... ... өзара iс-қимылды серпiндi ұйымдастыру
есебiнен олардың жұмыс iстеу тиiмдiлiгiн ... ... ... бередi.
      Қазақстан Республикасында "электрондық үкiмет" қалыптастырудың
2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы шеңберiнде ... ... ... ... ... ... "Мекенжай
тiркелiмi" мемлекеттiк деректер базасы құрылуда, олардың қауiпсiздiгi
ақпараттық қатынастар субъектiлерi арасындағы ... ... ... ... ... етiлетiн болады.
 6.1 Ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз етудiң мақсаттары мен
мiндеттерi
Ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз етудiң негiзгi мақсаттары:
• ақпарат қорғаудың ұлттық ... оның ... ... ... құру және нығайту;
• мемлекеттiк ақпараттық ... ... ... адам ... мен ... ... ... Қазақстанның ақпараттық тәуелдiлiгiн, басқа ... ... ... ... тосқауылды,
Президенттiң, Парламенттiң, Үкiметтiң және басқа ... ... мен ... ... ... ... оған жол бермеу болып табылады.
      Қазақстан Республикасының ақпараттық қауiпсiздiгiн
қамтамасыз ету жөнiндегi негiзгi мiндеттер:
... ... ... ... заңнаманы
жетiлдiру;
• ақпараттық қауiпсiздiк ... ... ... болжау, қорғалатын объектiлердiң барлауға
қолжетiмдiлiк өлшемдерiн ... ... ... ... ... ... iс-шаралар кешенiн және оларды iске асыру әдiстерiн
әзiрлеу;
• ақпараттық ... ... ету ... ... мен ұйымдардың қызметiн ... және ... ... қауiпсiздiктi қамтамасыз ету жүйесiн дамыту, оны
ұйымдастыруды, нысандарын, ... және ... ... ... ... оны ... ... жетiлдiру;
• Қазақстанның жаһандық ақпараттық желiлер мен жүйелердi құру
және пайдалану процестерiне белсендi ... ... ... ... қарсы iс-әрекет ету жөнiндегi
нормативтiк құқықтық және әдiстемелiк базаны әзiрлеу және
жетiлдiру жолымен техникалық ... ... ... ... құру ... табылады. 
 6.2 Ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету 
қатерлерi.
      Қазақстан Республикасының ақпараттық қауiпсiздiк объектiлерiне:
• жеке және ... ... ... ... ... ... ... құпия ақпаратты және зияткерлiк меншiктi қорғауға
арналған құқықтары;
• сақтау нысандарына байланыссыз, мемлекеттiк ... ... және ... ... ... ... ашық (жалпыға
қолжетiмдi) ақпаратты қамтитын мәлiметтерi бар ақпараттық ресурстар;
• әртүрлi сыныптағы және ... ... ... ... ... қорлары мен банктерiн,
ақпараттық ... ... ... ... сақтау және беру
регламенттерi мен рәсiмдерiн, ғылыми-техникалық және қызмет көрсететiн
персоналды ... ... ... ... сақтау,
тарату және пайдалану жүйесi;
• бұқаралық ақпарат және ... ... ... ... (дүниетаным, саяси көзқарастар, моралдық ... ... ... ... ... ... телекоммуникация желiлерi, сондай-ақ байланыстың
спутниктiк жүйелерi;
• жаңалықтар, ... ... ... ... алгоритмдер, өнеркәсiп үлгілерi, пайдалы моделдер мен
эксперименттiк жабдық;
• күрделi зерттеу ... ... ... ... реакторлар,
қарапайым бөлшектердi жеделдетушiлер, ғарыш кешендерi және тағы
басқалар);
• ақпараттандыру құралдары мен ... ... ... ... кешендерi, желiлерi мен жүйелерi), бағдарламалық
құралдар (операциялық жүйелер, дерекқорларды басқару жүйелерi, басқа
да жалпыжүйелiк және ... ... ... ... басқару жүйелерi, мемлекеттiк құпияларды қамтитын
ақпарат қабылдауды, өңдеудi, сақтауды және берудi жүзеге асыратын
мемлекеттiк ... мен ... ... және ... ... саяси шешiмдердi қабылдау жүйелерi жатады.
      Қазақстан Республикасының ақпараттық қауiпсiздiк қатерлерiн
олардың шығу ... ... ... және iшкi деп ... болады.
      Ақпараттық қауiпсiздiк қатерлерiнiң көздерi:
• жекелеген шетелдiк саяси, ... ... және ... шетел мемлекеттерiнiң барлау және арнайы қызметтерi;
• халықаралық террористiк және ... ... ... ... ... ... саяси, дiни және экономикалық
құрылымдар;
• ұйымдасқан қылмыстық қоғамдастықтар мен топтар;
• жекелеген жеке және заңды тұлғалар;
... ... және ... ... ... Сыртқы қатерлерге:
• шетел мемлекеттерiнiң жаһандық ақпараттық мониторинг, ақпарат тарату
және жаңа ақпараттық технологиялар саласындағы сындарлы емес саясаты;
... ... және ... ... ... ... ... құралымдар мен жеке тұлғалардың қылмыстық iс-
әрекеттерi, өнеркәсiптiк және банктiк шпионаж
• дүлей зiлзалалар және апаттар;
... ... және ... ... ... ... саяси және экономикалық құрылымдардың ... ... ... ... ... ... Мыналар iшкi қатерлер болып табылады:
• ақпарат түзу, ... және ... ... ... ... ... заңға қарсы қызметi;
• жеке және заңды тұлғалардың, мемлекеттiң ақпарат саласындағы заңдық
құқықтары мен мүдделерiн бұзуға ... ... ... ... iс-әрекеттерi;
• ақпарат жинаудың, өңдеудiң, сақтаудың және ... ... ... ... ... ... ... жасаған заңсыз ic-әрекеттерi
және әдейi жасамаған қателерi;
 
... және ... ... ... ... ... және бағдарламалық қамтамасыз етудiң iркiлiстерi.
      Жоғарыда санамаланған қатерлердi iске ... әр ... ... ... ... радиотехникалық
және ұйымдастырушылық-құқықтық әдiстермен жүзеге асырылуы мүмкiн.
      Ақпараттық тәсiлдерге:
• мекенжайдың және ақпараттық алмасу ... ... ... ... жинау және пайдалану;
• ақпаратқа және ақпараттық ресурстарға рұқсат етiлмеген қолжетiмдiлiк,
ақпарат саласындағы деректердi заңсыз жою, ... және ... ... ... етiлмеген әсер ету және/немесе ақпаратпен ... ... ... ақпарат, ақпаратты жасыру немесе бұрмалау);
• ақпараттық жүйелердегi деректердi заңсыз көшiру;
• бұқаралық ақпарат ... ... ... және ... ... ... ... пайдалану;
• кiтапханалардан, мұрағаттардан, деректер банктерiнен және қорларынан
ақпарат ұрлау;
... ... ... бұзу ... ... тәсiлдер:
• вирустар бағдарламаларын енгiзудi;
• бағдарламалық және аппараттық салынған қондырғыларды орнатуды;
      ақпарат жүйелерiндегi деректердi жоюды және ... ... ... ... ... және ... құралдарын жоюды немесе бұзуды;
• ақпарат тасығыштардың машиналық немесе басқа түпнұсқаларын ... ... ... бағдарламалық немесе аппарат кiлттерiн және криптографиялық ақпарат
қорғау құралдарын ұрлаудан;
• персоналға әсер етудi қамтиды.
      ... ... ... ... ... ... не ... арналарына немесе
ақпарат өңдеудiң техникалық құралдарына қосылған техникалық құралдарды
пайдалану арқылы ақпарат қармау;
• техникалық құралдарда және үй-жайларда ... ... ... деректер беру және байланыс желiлерiнде жалған ақпаратты қармау,
цифрды жай жазуға айналдыру және ... ... ... әсер ... ... ... мен басқару жүйелерiн радиоэлектрондық тұмшалау
болып табылады.
      Ұйымдастырушылық-құқықтық тәсiлдер:
• жетiлмеген немесе ... және ... ... өтпеген
техникалық құралдар мен ақпараттандыру құралдарын сатып алуды;
• заңнама талаптарын орындамауды және ақпарат ... ... ... актiлер қабылдауды кешiктiрудi; 
• тұтынушыларға сенiмсiз, толық емес, бұрмаланған ақпаратты қасақана
немесе жауапсыз берудi;
• жеке және заңды тұлғалар үшiн ... ... ... ... ... шектеудi қамтиды.
      Ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету әдiстерi мен құралдары
мемлекет қызметiнiң түрлi салалары үшiн ортақ ... ... ... топтастырылады:
құқықтық:
• қоғамдағы ақпараттық қатынастарды регламенттейтiн нормативтiк құқықтық
актiлер ... ... ... қамтамасыз ету жөнiнде
басшылыққа алынатын және ... ... ... ... етiлмеген қол жеткiзудi немесе оған әсер ... ... ... ... ... мен нысаналар есебiнен
өңделетiн ақпараттың сыртқа шығып ... ... ... ... ... бұрмалануын немесе ақпараттандыру
құралдары жұмысында iркiлiстер тудыратын арнайы әсер етудің алдын алу;
• енгiзiлген ... ... ... ... ... ... ... техникалық құралдарын техникалық барлау құралдарынан
арнайы қорғау;
• ақпарат қорғаудың криптографиялық әдiстерi мен құралдарын қолдану;
      ұйымдастырушылық-экономикалық:
• құпия және ... ... ... ... ... iстеуiн
қалыптастыру және қамтамасыз ету;
• ақпараттық қауiпсiздiк саласындағы қызметтi лицензиялау;
• ақпараттық қауiпсiздiк саласында ... ... ... ақпарат жүйелерiнде персоналдың iс-әрекеттерiн бақылау және
дәлелдеу (экономикалық ынталандыру, ... ... және ... ... ... және ақпарат ресурстарын қорғауды және оған ... ... ... ... халықтың қоғамдық пiкiрiн, қатер көздерiн, олардың пайда болуына әсер
ететiн шарттар мен факторларды ... ... ... ... ... Сонымен қатар, мемлекеттiң, жеке және ... ... ... ... ... қауiпсiздiктi қамтамасыз
етудiң өз ерекшелiктерi бар, бұл ең алдымен, қойылған мiндеттердi шешу
ерекшелiгiне, ақпараттық қауiпсiздiктiң ... ... тән ... мен осал ... болуына байланысты.
      Сондықтан, әрбiр сала үшiн арнайы ... ... ... әсер ... ... ... ... отырып, ақпараттық
қауiпсiздiктi қамтамасыз ету нысандары мен тәсiлдерiн пайдалану талап
етiледi.
      Ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз етудiң негiзгi бағыттары:
... ... ... ... ... және техникалық
құжаттар әзiрлеу;
• ақпарат қорғау саласында бiрыңғай ... ... ... ... мемлекеттiк құпияларды қорғауды қамтамасыз ету;
• техникалық барлауларға қарсы iс-әрекет ету;
• ақпараттық қарудың әсерiнен қорғау;
• ақпараттық ресурстарды, ақпараттық-телекоммуникациялық жүйелердi ... ... ... ... ... ... мен ақпараттандыру объектiлерiнiң ақпарат және
ақпарат қорғау ... ... мен ... ... талаптарына сәйкестiгi;
• техникалық құралдардың ақпараттық қауiпсiздiк талаптарына сәйкестiгiн
растау;
ақпараттық қауiпсiздiк қатерлерiнiң ... ... ... ... ... барлау құралдарына қарсы iс-әрекет етудiң барабар
шараларын жедел қабылдау;
... ... және ... ... қамтамасыз ету бағыттары
бойынша ғылыми-техникалық қамтамасыз ету және ғылыми-зерттеу қызметi;
• ақпараттық технологиялар мен ... ... ... ... даярлау
• халықаралық ынтымақтастық.
 7. Рухани өмiр және жеке тұлғаның ақпараттық қауiпсiздiгi
саласында
      ... өмiр ... ... ... қамтамасыз ету
объектiлерi мыналар болып табылады[4]:
• адамдардың дүниетанымы, ... ... ... мен ... ... ... пен қоғам үшiн маңызды патриотизм, азаматтық
борыш, этникалық және дiни төзiмдiлiк және сол ... жеке ... ... және жеке ... ... ... дүниетанымын айқындайтын мәдени және эстетикалық
сұраныстар;
• жеке тұлғаның психикалық саулығы.
      Басқаларға қарағанда рухани өмiр ... ... ... ... ... ... асырылатын ақпараттық-насихаттық әсер
етуге, идеологиялық қысымға, мәдени өктемдiкке сезiмтал болады.
      Осыған байланысты жеке тұлғаның рухани өмiрiн ... ... ... ... рөл атқарады, бұл олардың қоғам
алдындағы ерекше жауапкершiлiгiн негiздейдi. Бұл ретте ... ... ... ... орын ... ол өзiнiң ашықтығы мен
қол жетiмдiлiгiне байланысты халықаралық терроризм мүдделерiнде жеке
тұлғаға зорлық-зомбылыққа, ... ... дiни ... ... ақпаратпен ықпал ету құралы ретiнде пайдаланылуы
мүмкiн.
      Рухани өмiр ... ... ... қатерлердiң алдын
алу мен залалсыздандыру, ең алдымен, халықтың басым бөлiгi үшiн
қолайлы әрi елдi ... ... ... ... ... мәдени
және тарихи дәстүрлерiн ескерiп әзiрленген мемлекеттiк идеологияны
талап етедi. Мұндай идеология ... ... ... ... ... ... осы ... негiзгi
басымдықтар мен мемлекеттiк саясат тұжырымдалуы ... ... ... ... ... ... ... беретiн рухани
құндылықтарды қалыптастыруға және таратуға, оларды дұшпандық немесе
достық емес насихаттан қорғауға тарту ... ... ... ... ... ... демократиялық нысандары мен
әдiстерi талап етiледi.
      Интернет саласын заңнамалық реттеу, зиянды және терiс ақпараттың
бар-жоғына трафиктi бақылау ... ... iске ... ... ... ... ... кедергi келтiретiн және тарихи-
мәдени мұраны құрайтын ақпараттық ресурстарды сақтау мен ... ... ... және ... шараларын әзiрлеу қажет.
  7.1 ... ... ... ... саласындағы халықаралық ынтымақтастық (бұдан
әрi - ынтымақтастық) - ... ... ... елдердiң өзара
iс-қимыл жасауының саяси, әскери, экономикалық, мәдени және ... ... ... ... ... ... мүдделерiне жауап беретiн
ынтымақтастықтың негiзгi бағыттары ... ... ... ... ... алмасудың ақпараттық қауiпсiздiгiн және
алмасу регламентiн, сондай-ақ ақпаратты ... ... беру ... оның ... мен ... ... халықаралық ынтымақтастыққа қатысушы ... ... ... алу ... қызметiн
үйлестiру;
• халықаралық банктiк желiлердегi және ... ... ... ету ... қорғалатын ақпаратқа,
халықаралық саяси, экономикалық және әскери ... мен ... ... ... ... ... халықаралық терроризмге, есiрткi таратуға
және қару-жарақ пен радиоактивтiк материалдардың заңсыз
саудасына қарсы күрес ... ... ... ... ... рұқсат етiлмеген қолжетiмдiлiктi алдын
алу;
• ақпарат алмасудың жаңа жүйелерiн әзiрлеу, технологиялық базаны
жетiлдiру және ақпараттық жүйелер мен ақпараттық ... ... ... ... ... ... жасау.
      Тәуелсiз Мемлекеттер Достастығы елдерiмен, ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық ұйымына мүше мемлекеттермен
ынтымақтастыққа айрықша назар аударылатын ... ... ... бағыттарын iске асыру үшiн:
• Қазақстанның ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету саласында
әрекет ететiн халықаралық ... ... ... ... ... ... ету саласында, оның iшiнде
халықаралық және отандық басылымдары арқылы тәжiрибе алмасу.
      Баяндалған принциптер мен ережелер негiзiнде мемлекет
қызметiнiң ... ... ... және басқа да
салаларындағы ақпараттық қауiпсiздiк саясатын қалыптастыру мен
iске асырудың басым бағыттары айқындалады.
      Ақпараттық ... ... ... ... ... субъектiлерi мүдделерiнiң келiсiлуiн,
қоғамдық және ... емес ... ... ... мемлекеттiк органдар мен ұйымдардың тиiмдi жұмысын
ұйымдастыруды көздейдi.
      
Ақпаратты қорғауға практикалық әдістері.
Басқару, бөгеттер, бүркемелеу, реттемелеу, ықыластандыру, мәжбірлеу.
Стенографиялық ... іске ... ... ... ... - бұл құпия хабарлауларды ұйымдарға тапсыру,
сондай-ақ ... ... , ... ... ... ... ... .
Жасырылған хабарлау ( стего ) контейнер ішіне ... ... ... ... ... , ... субъектіге - бақылаушыға қоса салынған
құпия жолдау күрделі ... ... үшін ... ... болып, екі
түпті чемоданды бола алады, тиынның теріс жағы және ... ... ... ... ... - контейнерлер ретінде дыбысты ,
графикалық, ... , ... және ... ... қолданылады.
Хабарды жасырудың негізгі ойы - файл-контейнерге құпия ... тек ... ... ... ... ... Музыкалық туындыны
тыңдап немесе адам графикалық бейнелеуді сырттай қарап болғаннан кейін,
адам практикалық ... ... көру ... ... қоса ... объектінің қандай түп нұсқада болғанын
білмейді. Барлық файлдық-контейнерлерді өңдеу кезінде арнайы бағдарламалар
арқылы жасырылу хабарларды ... ... емес ... осы ... ... суреттеуіге арналған
Сонымен қатар, барлық мәтін - тек контейнер түрінде берілген ,
қайсыда ... - ... ... ... ғана оқу ... ) құпия
сөзін жасырып қойды.Ұқсас бейнемен әртүрлі жасырылу хабарлар жіберуге
болады . ... ой ... ... ... - өлең , ... ... ... әріптері сөз немесе
сөйлемді құрастырады .
Келтірілген мысалда, жасырылу хабарлар күнделікті іс-қимылдардың
бейнесімен жасырылған. ... ... ... ... аралық жолдар
бақылаушылардың қашқын көзқарасында болды.
Steganography - Tools бағдарламасы істелген ( Tools қысқарған ат ... - Andrew Brown ). Осы ... ... ... ... ... ,
криптография әдістерімен оның содан соң шифрлейді және тек файл ... ... ... соң ... . ... ... мыналар
жанында біркелкі « бытырайды » барлық сурет беттері .
Контейнер кім және не ... ... ... ... рұқсат етеді , дәл осылай және дыбысты файлдар . ... ... ... - WAV ... болады.
Криптографиялық шифрлеу алгоритмдерден жүзеге ... 128- ... және ... ... ... ... ... ,.
Криптография және стеганография ұқсас мақсаттарды шешеді , ... әр ... . ... құпия хабарлауды айналдырады мәлімсіз
түсіндірілмеген адамның ... ... , ал ... ... ... .
8.1 Цифрлық қолтаңба ақпаратты қорғау құралы ретінде
Криптографиялық хаттамалардың (басты алмасу, электрондық-цифрлық қолтаңба
(ЭЦҚ) негізгі ... ... ашық ... және ... негізінде
шифрлеудің ассиметриялық хаттамаларысыз мүмкін емес.
 
Асимметриялық ... ... ... ... ... ... ... кілт, ал шифрлеудің мағынасын ашқан кезде - басқасы пайдаланылады. Одан
басқа шифрлеудің рәсімі, шифрлеудің белгілі кілті ... ... ... ... – бұл ... криптографияның екінші қажетті шарты.
Яғни, шифрлеу кілті мен шифрленген мәтінді біле ... ... ... ... ... емес – оны тек ... ... – шифрлеудің мағынасын
ашатын кілттің көмегімен ғана оқуға болады. Егер ондай болса, онда шифрлеу
кілті қандай да бір ... ... ... үшін - бәрібір оқудың мүмкін
еместігін біле ... ... ... ... да ... шифрлеу кілтін асимметриялық жүйелерде *ашық кілт* деп атайды, ал
шифрлеудің мағынасын ашу кілтін хабарламаны алушыға құпияда ... ... ... *жабық кілт* деп аталады.
 
Осылай, біз құпия кілттермен алмасудың күрделі міндетін шешу қажеттілігінен
құтыламыз. *Неге ашық кілтті біле ... ... ... есептеп шығаруға
болмайды?* деген сұрақ сұранады – бұл асимметриялық криптографияның үшінші
қажетті шарты – шифрлеу және ... ... ашу ... ... жабық кілтті есептеп шығарудың мүмкін еместігін біле тұра құрылады.
 
Жалпы асимметриялық шифрлеуді пайдаланған кезде хат жазысу жүйесі ... Хат ... ... N ... ... үшін өзінің кілттер
жұбы: *ашық* Ej және j – абоненттің нөмірі бар ... ... Dj ... Барлық ашық кілттер пайдаланушылардың барлығына ... ... кілт ... ол ... ... ғана ... Егер ... 7
нөмірлі деп алсақ, 9 нөмірлі абонентке ақпарат бермекші болса, ... Е9 ... ... ... және оны 9 абонентіне жөнелтеді.
Желіні пайдаланушылардың барлығы Е9 кілтін білетіндіктеріне және шифрленген
жіберілім жүріп ... ... қол ... мүмкіндігіне ие екеніне
қарамастан олар ... ... оқи ... ... ... ... ... бойынша тұрақты. Және тек 9 абонент ғана жіберілімді алып, тек ... ... D9 ... ... оған ... ... және ... қалпына келтіреді.
 
Егер хабарламаны қарама қарсы бағытта (9 ... 7 ... ... ... онда ... ... ... (шифрлеу үшін Е7 кілті, ал дешифрлеу
үшін D7 кілті) пайдалану керектігін ескеріңіз.
 
Көріп тұрғанымыздай, біріншіден асимметриялық жүйелердегі бар кілттер ... ... ... ... шаршы емес, сызықтық ... ... 2*N ... ... ... байланысты.
 
Екіншіден k жұмыс станциясы бұзылған кезде қасқүнем тек Dk кілтті ғана
біледі: бұл оның k ... ... ... ... оқуға мүмкіндік
береді, алайда хаттарды жіберген кезде оның орнына өзін қоюға мүмкіндік
бермейді.
 
RSA асимметриялық шифрлеу ... ... ең ... ... RSA ... ... Ол үш ... Рональдом Ривестпен (R.Rivest), Ади
Шамирмен (A.Shamir) және Леонард Адльманмен ... 1977-78 ... ... Осы ... ... ... бір ... істеу идеясын тиімді асыру мүмкін болды.
RSA төзімділігі үлкен тұтас сандардың күрделілігіне ... 1993 ... ... ... ... және ... (PKCS #1: RSA ... standart)
ретінде қабылданды, RSA шифрлеу/мағынасын ашу үшін ... ... ... туындату/тексеру үшін де қолдануға болады.
ЭЦҚ сызбаларының көпшілігінің ... ... және ... ... төзімділігіне байланысты.
 
ЭЦҚ сызбаларына шабуылдардың, былайша жіктелуі бар:
 
Белгілі ашық ... ... және ... қол ... ... – қарсылас, ашық кілттен
басқа қол қойылған ... ... да ... қойылған хабарламаларды таңдаумен қарапайым шабуыл – ... ... ... ие, бұл ... ашық кілт ол ... ... ... таңдаумен бағытталған шабуыл
 
Хабарламаны таңдаумен бейімделген шабуыл.
Әрбір шабуыл бірнеше топтарға бөлуге болатын белгілі бір мақсатты көздейді:
1) толық ... ... ... ... ... табады.
 
2) әмбебап қолдан жасалған. Қарсылас ЭЦҚ туындату алгоритміне функционалды
ұқсас алгоритмді ... ... ... ... Таңдалған хабарламамен қолтаңбаны қолдан жасау.
4) экзистенциалды қолдан жасау. Ең болмаса бір ... ... ... ... жасау.
Практикада ЭЦҚ қолдану мынадай іс-қимылдарды бұзушыларды айқындауға немесе
алдын ... ... ... қатысушылардың бірінің бас тартуына.
2) қабылданған электрондық құжатты түрлендіруге.
3) құжатты қолдан жасауға мүмкіндік ... беру ... ... ...... ... алмасуды
ұстап алады және оларды түрлендіреді.
5) хабарлама жіберуді қайталау.
 
Сонымен қатар хабарлама ... ... ... қорғау мүмкін емес
бұзушылықтар бар – бұл ... ... ... және ... ... қолдан жасау. Осы бұзушылықтарға қарсы ... ... мен ... ... ... есепте пайдалануға негізделуі
мүмкін.
Симметриялық криптожүйелер
Орын ауыстыру,
алмастыру жүйелері,
гаммирдеу,
псевдокездейсоқ
сандар датчиктері,
блоктық шифрлеу стандарттары.
Түрлендіру арқылы ақпаратты қорғау мәселесімен криптология (Грекше ... ... (сөз) ... ... ... ... екі бағытқа жіктеледі.
1. Криптография
2. Криптоталдау
Бұл екі бағыттың мақсаты бір-біріне қарама-қарсы. Криптография – ...... ... ... ... ... оны түрлендіру
әдістері жайындағы ғылым, ақпаратты оның мазмұнын ... ... ... ... ... ... Өзге ... құпиясын сақтап қалу криптографияның негізгі мақсаты ... ... ... ... ... ... адамдарды қаскөйлер
(қаскүнемдер), жолдан ұстап қалушылар деп атайды.
Криптография ақпаратты түрлендірудің математикалық ... ... ... ... ... ... оқу ... қалпына
келтіру) тек оның кілтін білген кезде ғана ... ... ... ... криптографияны 4 ірі классқа жіктейді:
1. Симметриялық криптожүйелер
2. Ашық кілтті криптожүйелер
3. Электронды-цифрлық қолтаңбалар ... ... ... ... ... ... ... бағыттары мыналар: жасырын
ақпаратты байланыс арналары (мысалы, электрондық пошта) арқылы тасымалдау,
жіберілген хабарлардың шынайылығын анықтау, ... - ... ... ... ... сақтау.
Криптоталдау – кілтті білмей-ақ, ақпарат шифрын ашу мүмкіндіктерін
зерттейді. Криптожүйеге ... ... ... ... ... бастапқы ашық мәтінімен қатар оның кілтін де ашуға
мүмкін болады. Криптоаналитикалық шифрланған хабарды, немесе ... ... де ... ... ... криптожүйенің осал жерлерін іздеумен
шұғылданады.
Шифрлау алгоритмі, ... ... ... кілттердің, ашық және
шифрланған мәтіндердің жиынтығын криптожүйе деп ... (key) – ... ... және кері ... сондай-ақ, оған қол
қою үшін арналған цифрлық код. Ол ... ... ... ... алгоритмі үшін тек бір вариантты таңдауды
қамтамасыз етеді. ... ... жеке ... және құпия деп аталатын
түрлері ... (cipher) – ... ... ... мәлімет (құпия ашу кілті)
болмаған жағдайда, ашық ақпаратты ... ... ... алмайтындай етіп
түрлендіру үшін қолданылатын шартты белгілер тізбегі
Криптоберіктілік шифрдың ... ... ... ... Ол ... ... шифрдың кері шифрлауға (яғни криптоталдауға) беріктігін
анықтайды. Әдетте бұл сипаттама шифрды ашу үшін ... ... ... жүйе (криптожүйе) – шифрлау алгоритмі, сондай-ақ, алуан
түрлі кілттердің, ашық және ... ... ... ... ... ... ... алгоритмі) деп шифрлау
және кері шифрлау үшін қолданылатын ... ... ... ... айтсақ мұндай функция екеу: біреу шифрлау үшін, ал екіншісі – кері
шифрлау үшін қолданылады [5].
Криптографияда K ... ... кілт ... Кілт (key) –
ақпаратты шифрлау және кері шифрлау, сондай-ақ, оған қол қою үшін ... ... Ол ... мүмкін варианттардан криптографиялық түрлендіру
алгоритмі үшін тек бір вариантты таңдауды қамтамасыз етеді. ... ... ... және құпия деп аталатын түрлері болады.
Қорытынды
Қорыта келгенде мен бұл курстық жұмыста ақпарат қорғау пән ретінде
өте ... ... ... ... ... өзі бізге өз статьясында былай
делінген:[1]«Ақпарат қорғау пән ретінде қажет,тек осы ... ... ғана емес , ... оқу орын ... үйретсе,барлық адам яғни
қоғам өз бетінше компьютерде отырып мәліметтер жүйесін немесе тағы ... ... алар ... ... ... ... ... құпия болып
табылатын мәліметтерді қорғауға ... ... ... және ... да ... олар ... ... құралдар, сондай-
ақ, ақпарат қорғаудың тиімділігін бақылау құралдары.
Ақпараттық ... ... ... әр ... жағдайда жүргізілуі
мүмкін және бұл жағдайларға негізгі екі праметр әсер етеді: ақпарат қорғау
жүйесіне арнап әзірленіп жатқан деректерді өңдеудің автоматтандырылған
жүйесінің қазіргі күй-жағдайы және ... ... ... жасауға кететін
қаржы мөлшері.
Ақпарат қорғау жүйелерінің элементтеріне де тоқталып өттім.
Толығымен тақырыпты аштым деп ойлаймын.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Англияның әлемдiк экономикалық дағдарыс кезiндегi сыртқы саясаты24 бет
Қазіргі Халықаралық қатынастардағы Иран Факторы (ХХІ ғ. басы).58 бет
Ақпараттық дәуірдегі – ақпараттық қауіпсіздік27 бет
Ақпараттық жүйелердің қауіпсіздігі. Ақпаратты қорғау негіздері10 бет
Ақпараттық терроризм және қауіпсіздік6 бет
Ақпараттық қауіпсіздік жайлы34 бет
Ақпараттық қауіпсіздік түрлері14 бет
Экономикалық қауіпсіздік жайлы ақпарат14 бет
ҚР ақпараттық қауіпсiздiкті қамтамасыз ету9 бет
Өрт қауіпсіздігі негіздері жайлы ақпарат12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь