Адамгершілікке баулу бағыттары

АДАМГЕРШІЛІККЕ БАУЛУ БАҒЫТТАРЫ
ІЗГІЛІККЕ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ
ОТБАСЫЛЫҚ ДӘСТҮРІ
Ерлік туралы.
Жауынгерді тәрбиелеу
Салауатты да саналы ұрпақ тәрбиесі келешек қоғам қамын ойлау болса, сол қоғам иелерін жан-жақты, ақыл-парасаты мол, ізетті, кішіпейіл, мәдениетті азамат етіп тәрбиелеу - мектептің, мұғалімнің, ата-ананың қоғам алдыңдағы борышы.
Өзге халықтар сияқты, қазақ елінің де бала тәрбиесі жөнінде бұрыннан бергі жиып терген мол тәжірибесі бар. Аға буын өз бойындағы ізеттілік, елін-жерін, Отанын сүюшілік секілді ең асыл қасиеттерін жас ұрпаққа күнделікті тұрмыста үнемі үйретіп, қаны мен жанына сіңіріп келеді.
Ұрпақ тәрбиесіндегі ежелден қалыптасқан халқымыздың жақсы дәстүрлері мен тағылымдарын оқып, үйреніп, өнеге түтпай, жастарды ізгілік пен парасаттылыққа баулу мүмкін емес. Себебі Л.Толстой айтқандай, өткенді жақсы білмейінше, келешекке сапар шегу айсыз қараңғыда сүрлеу соқпақ іздеп адасумен пара-пар.
Жас ұрпаққа адамгершілік, имандылық, ізгілік, еңбек, дене, эстетикалық, экономикалық, экологиялық, құқықтық, кәсіби және діни тәрбие беру бір-бірімен тығыз байланыста және өзара тәуелділікте жүзеге асырылуы тиіс. Тәрбие берудің бұл түрлерінің әрқайсысының өзіндік мазмұны, өзіндік бағдары, өзіне тән қызметі бар.
М.Калинин "Тәрбие дегеніміз - тәрбиеші қалаған жақсы қасиеттерді тәрбиеленушінің бойына егу үшін оның психологиясына мақсатты да жүйелі түрде ықпал жасау"деп көрсеткен болатын.
Болашақ тәрбиесі бүгінгі күнде ұлттық мұраттар мен дүниежүзілік рухани бай қазынадан нәр алумен ұштастырылып жүргізілуін талап етеді. Біздің қоғамның тәлім-тәрбиесі көп жылдар бойы бір жақтылықпен жүргізіліп келді, жалпы адамзаттық құнды игіліктерден оқшауланып, ұлттық сана-сезімнің дамуына, рухани, медени байлықты, ұлттық тәрбиенің бай мұрасын игеруге көңіл бөлінбеді. Мұның өзі жас ұрпақтың басым көпшілігінің өз халқының тарихын, тілін, әдет-ғүрпын, салт-санасын, ұлттық дәстүрлерін жете білмеуіне әкеп соқты. Сондықтан ғасырлар бойы өмір сынынан өтіп келе жатқан халқымыздың қасиеті мен өнегесін, бабалардың ақ батасын, адал тілегін бүгінгі әрбір ел баласына үйрету, санасын ояту сынып жетекшілерінің, тәрбиеші мұғалімдердің, ата-аналардың ең үлкен парызы болмақ.
Балалық шақта айнала қоршаған дүниені ақылмен, жүрекпен тану -адамгершіліктің ең басты негізі болып есептелініп, баланың бойында елжандылық, Отансүйгіштік, Отан жауларына деген өшпенділік сияқты қасиеттердің қалыптасуының ұзақ үрдісі басталады. Бұл үрдістер мұғалімдер, ата-аналар тарапынан мақсаттылық пен педагогикалық-психологиялық тұрғыдан басқаруды қажет етеді.
        
        АДАМГЕРШІЛІККЕ  БАУЛУ  БАҒЫТТАРЫ
Салауатты да саналы ұрпақ тәрбиесі келешек қоғам ... ... ... ... иелерін жан-жақты, ақыл-парасаты мол, ізетті, ... ... етіп ... - ... ... ата-ананың қоғам
алдыңдағы борышы.
Өзге халықтар сияқты, ... ... де бала ... ... ... жиып терген мол тәжірибесі бар. Аға буын өз ... ... ... Отанын сүюшілік секілді ең асыл қасиеттерін жас ұрпаққа күнделікті
тұрмыста үнемі үйретіп, қаны мен жанына ... ... ... ежелден қалыптасқан халқымыздың жақсы дәстүрлері
мен тағылымдарын оқып, ... ... ... жастарды ізгілік пен
парасаттылыққа баулу мүмкін емес. Себебі Л.Толстой айтқандай, өткенді жақсы
білмейінше, келешекке ... шегу ... ... сүрлеу соқпақ іздеп
адасумен пара-пар.
Жас ұрпаққа адамгершілік, ... ... ... ... ... экологиялық, құқықтық, кәсіби және діни тәрбие
беру бір-бірімен тығыз байланыста және өзара тәуелділікте ... ... ... ... бұл түрлерінің әрқайсысының өзіндік мазмұны, өзіндік
бағдары, өзіне тән қызметі бар.
М.Калинин "Тәрбие дегеніміз - ... ... ... ... ... егу үшін оның ... мақсатты да жүйелі
түрде ықпал жасау"деп көрсеткен болатын.
Болашақ тәрбиесі бүгінгі күнде ... ... мен ... ... ... нәр ... ұштастырылып жүргізілуін талап етеді. ... ... көп ... бойы бір ... жүргізіліп келді,
жалпы адамзаттық құнды игіліктерден оқшауланып, ұлттық ... ... ... ... ... тәрбиенің бай мұрасын игеруге
көңіл бөлінбеді. Мұның өзі жас ... ... ... өз ... тілін, әдет-ғүрпын, салт-санасын, ұлттық дәстүрлерін жете
білмеуіне әкеп ... ... ... бойы өмір ... өтіп келе ... ... мен өнегесін, бабалардың ақ ... адал ... ... ел ... ... ... ояту ... жетекшілерінің,
тәрбиеші мұғалімдердің, ата-аналардың ең үлкен парызы болмақ.
Балалық ... ... ... ... ... ... тану
-адамгершіліктің ең басты негізі болып есептелініп, баланың ... ... Отан ... ... ... сияқты
қасиеттердің қалыптасуының ұзақ үрдісі басталады. Бұл үрдістер мұғалімдер,
ата-аналар тарапынан мақсаттылық пен педагогикалық-психологиялық ... ... ... ... ... педагогика, психология ғылымында
айқындалған бала тәрбиесінде жинақталған ... ... ... ... ... ... рухани дүниесіне кіре білуі және баланың ... ... ... білу ... ... ... жұмыс
істеуді басшылыққа алуы керек. Мұны білмейінше, бұған мән бермеген жағдайда
нағыз тәрбиеші бола алмайтынын өмір ... ... ... ... ... дегеніміз - баланың дүниеге келген
күнінен бастап, оның дүниетанымын ақыл-оймен, жүрекпен тану, ең ... ... ... ... сезіну деп түсіну қажет. Мәселен, ... ... ... ... ... ... сезімі болатынын М.Жұмабаев өз
еңбегінде былай суреттеп берген: "Ананы сүю ... ... ... сүю ... ... тілемей, ізгілік тілеу деген сөз. Бірақ ес ... ... ... яғни ... айналасында жүрген адамдарды сүю сезіміне
алып барады. Бұл ... ... ... ... һәм ... ... екен:
әр адамның өзін сүюі, яғни ... ... ... ... сүюі яғни ... ... тілемей, ізгілік тілеуі, өз елін
сүйіп, пайда ... зиян ... һәм ... да ... ең негізінде — бүткіл адамзаттан дос һәм бауыр көру екен".
Әрине, кімде-кім өзін ... ... ... әсіресе бүткіл адам
баласын бауырым деп білсе, сол адамды ізгі деп атаймыз.
Мектеп жас ... ... ... ... ықпал етіп, ол
белгілі жүйеде жүзеге асырылады. Мектепті бітіргеннен кейін адам мінездің
жаңа сапаларын ... ... ... ... ... ... түзетеді.
Сол себепті балалардың мектептегі адамгершілік тәрбиесі өте шеңберлі болуы,
адамгершіліктің барлық салаларын қамтуы ... ... ... біздің өміріміздің тек осы кездегі талаптарын ғана емес, болашаққа
да бағытталуы тиіс.
Адамгершілік тәрбиенің тәрбиеленушінің ... ... игі ... ... әсерімен оқушы қалай өзгеретіндігін, тәрбиенің әсерімен
адамгершілік кемелдің жаңа сатысына қалай ... ... ... ... Ол үшін ... ... бүтін үрдісін жеке буындарға
бөліп, әрқайсысын жекелей қарастыру ... Бұл ... аса ... ... ... сананы қалыптастыру.
Адамның адамгершілік саналылық дәрежесі оның тәртібі мен іс-әрекетін
анықтайтыны әлдеқашан дәлелденген.
Сана-сезімнің ... бала ... ... ... ... ... адамдардың өзара қатынасы ... ... ... ... ... ... үғым-түсініктер негізінде өскелең
адамның тұрақты көзқарасы мен сенімдері ... бұл ... оның ... әсер етеді, бағыт береді. Сондықтан тұрақты көзқарасты қалыптастыру
үшін балаларда күшті сезім ... ... мен ... көрнекілік
терең идеялы сенім керек. Ондай сенімділік ... ғана ... ... ... жағдайда, өзінің іс-тәжірибесінде дәлелденген жағдайда тууы
мүмкін. Сондықтан тәрбие ... тек қана ... бір ... жайлы түсіндіріп қана қоймай, балалар өз көзқарастарын тексеріп
көре алатындай, өмірде олардың дұрыстығына көз ... ... ... ... әсер ету ... жұмыс және тәрбие жұмысының күрделі
саласы болып табылады. Сондықтан көптеген мұғалімдер баланың санасына ... жөн ... ал ... ... оның сезіміне қалай әсер ету
керектігін кейде біле бермейді.
Оқушының ... әсер ... ... ... сезімді
тәрбиелеу негізінен баланың бұрынғы өз сезімдерін өзгерту және одан әрі
жетілдіру жолымен асырылатындығын ескерген жөн. ... ... ... ... ... ... ... оның сұлулығы мен ұлылығы балаларға
әсер етпеуі мүмкін. Ал енді табиғатқа саяхат жасаса, суретке түсіру, ... ... ... берілсе, бұл балалардың табиғатқа ең нәзік
сүйіспеншілік сезімін ... еді. Бұл ... ... ізгі ... қана ... оның ... де жағдай жасайды.
Баладағы жаңа сезімдер қатты әсерленудің ықпалымен ... ... ... ... өзгелердің істегенін қабылдау және санадан өткізу
үрдісінде пайда болады. ... ... ұлы ... ... мен ... ... үшін көрсеткен теңдесі жоқ
ерліктері туралы әсерлеп, көркемдсп әңгімелеу бала сезіміне өте қатты ... оның ... ... Отан ... ... ізгі ... Мұғалім ұжым өмірін жарқын да сезімге бай етіп ... ... өзі Отан сүю, ұжым ... ... өтеу ... ... ... қалыптастыруға негіз болмақ.
Адамгершілік сана адамгершілік сезімді тудырады. Адамгершілік тәрбиесі
күрделі де қайшлыққа толы үрдіс. ... ... ... ... мен моралдік тәрбиелілік ... ... ... ... мәні зор. ... ... ... қалыптасуында мұғалім маңызды рол атқарады, өзінің барлық жұмы
сында ол ... ... ... ... ... ... шынайы
адамгершілікті өтірік, жасанды адамгершіліктен ажыратуды үйретеді. Балалар
өмірін ұиымдастыруды, өзінің жекс ... ... ... ... ... ... ... ғана оқушылардың саналы
тәртібін тәрбиелеуде табысқа жете алады. Әр оқушының ішкі-сыртқы ... ... ... ... ... ... ... тәрбие жұмысын ұйымдастыра
білсе. мұғалім әрбір оқушының ерекшелігі мен мүмкіншілігіне ... ... ... қоя ... онда ... ... адамгершілік қасиеттердің
қалыптасуы тез және табысты ... ... ... еңбек
сүйгіштікке тәрбиелеуде сынып жетекшісі сенім білдіруі, ... ... ... ... ... ... әдістерін қолданғаны жөн.
«Тәрбиесіз адам адамгершілік жағынан надан, дүмше – деп ... - бұл да бір, ... ... ... ... те
бір, өзі өледі, өзгені де ала кетеді».
Адамгершілік тәрбиелеу баланың жеке басын ... мен ... ... бір ... болып табылады, ол оның аға-анаға, ... ... ... еңбекке, өз міндеттеріне және өз басына қатынасын
қалыптастырулы көздейді. Адамгершілік тәрбиенің негізгі ... ... ... ... әрбір баланың борыш, намыс, ... ... ... биік ... ішкі ... ... ... табылады.
Тәрбие үрдісі балаларға мінез бен қарым-қатынастардың адамгершілік
жағын ұғындыруды қамтамасыз етуі ... ... өз ... мен
өзгелерді түсінуі адамгершілікті бағалауына және өзін-өзі ... ... ... ... ... аса ... ... баланың
адамгершілік жағынан жетілуі, оның рухани адамгершілік қасиеттерінің елеулі
өзгеру ... ... ... ... дағдылы және күрделі
жағдайлардағы адамгершілік ... ... ... ... ... ... өз ... тұрғыдан қалай болатынын алдын ала болжап білуден, іштей
бақылауы ожданның пайда ... ... ... ... ... ... иесі ... түсіне білушіліктен ... ...... жұмысының жемісі. Бұл жүйенің өлшемі —
тәрбис жұмысының пәрменділігі.
ІЗГІЛІККЕ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ
ОТБАСЫЛЫҚ ... ... ... ... сөз еткенде, Бауыржан
Момышұлының "Ұшқан ұя" повесін мысалға алуға болады. Ал ерлік - ... ... ... Олай ... ... "Ерлік - өзінің ең
жаман мінез-құлқын жеңе білу" деп ... ... ... ... ... ... елі өз отбасында тәрбиелеп, баланы 13-нде отау иесі
болған тұсынан өз ... ... ... дәрежеге жеткізген. Бала
Бауыржанның психологиясын, ... ... алу ... осы ... ... ... келген атасының баласын әлдилей-аялай отырып, автор елге сыйлы,
қадірлі болған атасының іс-әрекеттерін баяндай келіп, әжесі мен әкесінің де
көпшілік ... ... ... жан ... ... Бұл ... жатпайтын құбылыс. Егер "Жақсының жақсылығын айт, нұры тассын"
деген мақалға жүгінсек, Б.Момышұлы текті ... ... ... ... ... ... ... жұртқа үлгі-өнеге ретінде асыл қазына
қалдырды деп үғамыз.
"Тексізден ... ... деп ойын ... ... ... ... ... қоғам түзілісіне ықпалының бар
екендігін қасқайып тұрып айтып та, жазып та өмірден өткен. ... ... ... ... ... ... ру Байтанадан көрікті де ақылды Рәзияны
таңдауы бүгінгі ата-анаға да үлгі боларлық ... ... тани ... тәні мен ... рухани пайымының замана талабына сай болуының өзі -
болашақ ұрпақтық ... ... ... ... қозғаушы күш кітапта нәресте
Бауыржанның дүниеге келуінен бастап, оның болашағы ізгілікті ұстанымды,
түзу ... ... ... ... ... ... келтірілген. "Ақментай
бабасындай батыр болсын!", "Ақмолда Батырбасындай мәрт болсын!", "Бәйдібек
батырдың аруағы қолдасып!", ... ... жар ... ... ... ... ... баталардың өзінде қандай
ғибрат жатыр десеңізші. Мәселен, атасы Имаштың Бауыржан дүниеге келгенде
берген батасына зер ... ... ... мол еді, ... ... ... суға мол еді, Бұлағы болсын, құлыным".
Мұндағы "қыран" мен ... бір ... ... ... "су" ... ... ... айтсақ, су - тазалықтың ... ал ... ... ... ... ... бата беру сол дәуірдің өзінде
қазақтың биоақпарат ілімін меңгергендіктің нышанын аңғартады. Келіні Рәзия
бала Бауыржанды Имаш атасы ағаш отырғызып ... ... ... ... ... ... ниетін айтқанда, атасының бір шыбықты ұстатып
тұрып берген батасы мынадай: "Құрық деп ... - құл ... ... деп
берсем - шіл болма. Бәрінен де ... ... жоқ ұл ... ... ... ... ... құл болған емес. Ал "шіл" деген
үғым - әлсіздіктің символы. "Баяны жоқ" деген сөз - сатқындықтың ... ... ... бата ... ... тілеуі - физиканың заңдылығындағы
өрістерді қозғалысқа тек жағымды жағынан келтіру. Мұнымен бірге сол ... ... жас ... ... сезімдерін сөндіріп, саңылау
сезімдерін арттыру екені бүгінгі зерттеулер ... ... ... ... ... ұлттық киімдер де үлкен рөл
атқарады. Мәселен: тымақтың ішіне ... ... ... іліп қоюы. Бүл
тәрбиенің жалғасы іспетті салт атқа ... ... ... ... ... ... бала ... қорқынышты сезімді болдырмаудың амалын
байқаймыз. Бауыржан Момышұлы өз жасын мақтанышпен айтып, оны жыл ... ... ... ... еді. ... дәуірде белең алған бұл іс-
әрекет ... ... тек ... емес, моралдік қырынан да жұтатып
жіберді. Біріншіден, туған күн тойлау арқылы жұмыс уақыты ... ... ... ... ... Үшіншіден, нәпсіқұмарлық іске
ыңғайлану аңғарылады (ішімдік, өсек айту, бос сөздік және ... ... ең ... тұсы ... ... - аңыз ... өз бойына әбден сенген ... жыл ... құр ... ... ... ... адам ... де қатысы бар ... ... ... ... көз жеткізеді. Түйені ... ... ... ... ... басы ... ... сақтығы мол болуын балаларға
аңғарту - басты мәселе.
Әрбір сана ... ... ... ... ... жұрты мақал-мәтел
шығарып отырған. Мысалы, осы құбылысқа ... ... ... ... бойы ... да, тышқандай ақылы жоқ", "Түйе бойына сект, жылдан құр
қалыпты". Әжесінің Бауыржан балаға осындай аңызды әңгімелеуі ... ... өз күші мен ... ... ... ала ... "құр бос
сенімге алданба" деген уағызын астарлап жеткізуі тәрбие-тәлімнің ең жоғары
деңгейі. Қорытындысында Қызтумас ... ... ... ... ... ... ... тірлігіңе ер" деп, тірліктің қызығы тек еңбек дегенді
аңғартады. Бұл ... ... пен ... іс-әрекеттер жайлы
ертегілер тартымды суреттеледі.
Бала Бауыржанның бойындағы ... ... тағы бір ... мол ... ... ... байқаймыз. Сүлеймен патша түсында
жаугершілік кезінде жылан көмек көрсетіп, Сүлеймен патшаның жеңіске жетуіне
септігін тигізеді. Риза ... ... ... ең қаны ... ... табуға
бүкіл ұшатын жәндіктер мен құстарды елшілікке жібереді. Сонда маса ... ... ... ... ... келе ... қарлығаш жолда ұстап
алып, "тіліңді көрсет" дейді. Көрсеткен сәтте масаның ... ... ... күнге дейін маса тілсіз ызыңдайтын әрекетке түсіпті. ... ... ... ... ... ... Осы арқылы
қарлығаштың құйрығы айыр болған екен ... ... ... ... жеті ... білу мәселесі де отбасының тәрбие-тәлім
берудегі басты ұстанымы. Жеті атаны білу ... ... ... ... дұрыс тану мәнісінде беріледі. Аталған повесте бұл ... ... ... ... ... ... тән азығына байланыстылығын
халықтан түсінген Бауыржан сәбилік кезеңнің ... жеті ... ... ... ... ... өскен. Сол секілді Бауыржанды бала кезінен
мал жандылық сезімге бой ұрғызып, ... ... ... ... ... ... ... болады.
Біздің Республикамыз - қазақ және орыс тілдерінде сөйлейтін, бір
арнаға құйылған екі күшті мәдениетті ... ... ... ... ... сулы өзен бір ... ... отырып, басқа да ... ... ... ... ... ... кұрайды. Онда әрбір
ұлт, әрбір халық санына қарамастан өздеріне тиісті, ... өз ... ... ... ... ... толықтану және өзара баюы арқылы
өмір сүрулеріне негіз болады. Ал бір-біріне мейірбандықтары, ... ... ... ең маңызды, басты көзқарасы болып табылады.
Бірақ халықтың өз жеріне қатысын, ... ... ... айта ... ... ... ... есте ұстауға міндеттіміз "Кең байтақ жеріміздің және
барлық адамзат баласының ... бір ... ... халық құрайды және
сондықтан Отан деген тек қана оның үйі ғана ... ... ... ғана ... - ... ... ... тамаша табиғатымен берілген ғаламшар".
"Патриот" деген грек сөзінің негізінде француз революциясының мынадай
түсінігі жатыр: "Өз ... ... ... ... ... ... ... сүйіспеншілікпен астарласады. Онда қоғам өміріндегі,
қатардағы азаматтардың ... ... ... ... ... Әрбір адамнын өз түсінігі жалпы ... бар, ... ... ... туған жері көлемінде болса, ал екіншісінікі одан
көбірек, кең түсінік - ел, ... ... ... ... ... көрінеді. Патриоттық ұлттық және саяси мәдениеттің бір бөлшегі
болып табылады. Ол барлық Еуразиялық кеңістікте ... ... ... ... ... қаралады.
Бүгін президент Н.Ә.Назарбаев атап ... 90 ... ... ... өздерінің Отаны Қазақстан деп есептейді.
Бұл өте қуанарлық жай, өйткені жаңа қазақстандық патриотизм ... ... ... ... ... ... ... өз Әнұраны,
Рәмізі, Туы бар ортақ жеріміз бар мемлекетіміз деген ұғым ... ... ... және оны сүюге, қорғауға біз міндеттіміз.
Бүгінгі таңда ... болу ... - ... ... бар ұлттық мәдени
ерекшеліктері бар бүкіл ғаламшарды ... ... ... ... ... деп ... ... сөз. "Патриот" деген сөзді кеңірек түсінетін
болсақ бұл - өз еліңнің жер бетіндегі адам ... әр ... ... таныс құрмет, сыйластық сүйіспеншілік сезім арқылы Отан деген жаныңа
жақын сөзді сезінуді біз әлі балалық санамен алғаш рет естігенде бұл ... ... ... - Әр түрлі адамдардың көпшілігі Отан туралы
түсінікті әр ... ... ... Біреуінікі туған жеріне,
екіншісінікі тұрған жеріне, үшіншісінікі ғаламшарға т.б. келіп саяды. Бірақ
соған ... ... ... ... ... болса, адамдардың
Отанға деген сүйіспеншілігі де, қатысы да әр түрлі. ... өз ... өз ... сүйгендей сүйіспеншілікпен сүйсе, басқа біреулері
одан әрі нәрсе талап етеді, сұрайды, ал ... - бұл ... ... ... өз ... саяси ойындарға пайдаланады, демек оңдайларға ... ... жоқ ... бәрі бір.
Б.Тұрсынов көрсеткендей, адамдардың Отанға деген ... ... сол ... ... деңгейіне, қадір-қасиетіне байланысты. Біз
бұл көзкараспен келісеміз.
Өз Отанына деген сүйіспеншілік сезімге толы бұл сөзді біз жиі ... ... ... ... жиі ... Сондықтан нағыз патриот
пен жалған патриоттарды міндетті түрде ажырата алуымыз қажет және өтірік,
жалған ... шын, ... ... ... ... ... ... көпшілігі өз Отанына сүйіспеншілікпен, қызғанышпен
қарайды. Бірақ бірте-бірте ажыратқан соң, сіз ... ... ... ... ... шын ... ... боласыз. Естерінізге
алыңыздаршы, Германияда гитлерлік фашизм "Ұлы ... ... ... ... ... ... ... ұлтшыл-патриотизм, патриоттық
ұрандарға негізделеді және барлығы туған өлкеге деген ... ... ... ... паш етеді. Бірақ олар өз елін, өз халқын кезекті
апатқа апарыл соқтырады.
Джонсон дәл осындай адамдар - жалған ... ... ... деген.
"Оңбағанның ең соңғы жеткен жері - ... ... ... ... ... ... мен қарапайым арнамысының
жеткіліксіздігінен ... ... ... Өз ... ... деген
сүйіспеншілік адамның жан дүниесінің терең түкпірінен, ... ... ... көп ... біле бермейді. Бұл - жарнаманы қажет
етпейтін, анаға деген сүйіспеншілік сияқты. Өз ... ... ... ... да ... ... ... Отанға деген сүйіспеншілік пен мақтаныш, әдемі киім сияқты
көзге түсе ... ... ... ... әрқайсымыздың жүрегімізде
сақтаулы, құны шексіз асыл дүние болуы шарт. Сонымен қатар ... ... ... біздін мінез-құлқымыздан да көрініп отырады. Бұл
мемлекет ішіндегі адамға қатысты заңдарға, ... ... ... бұл ... өз ... заңмен бекітілген міндеттерін
(мысалы, жауынгерлік қызметі) орындауы. Оның үстіне, патриотизм бір ... емес - ... ... ... ... түрде атамекеннен
азаматқа. Бұл экономика, саяси, ... және ... да ... ... ... өз ... толық және жағымды өмірінен
көрініс табуы керек.
Адамға өмір берген, өз сүтімен асыраған, шексіз махаббат сыйлаған ана
сияқты, ... пен Отан ... ... өз тарихымен, өзінің
адамгершілік салттарымен бір мезгілде қажетті ... ... сол ... ... ... ... жеке ... қалыптастырады.
Анасына деген махаббатты жүрегімен сезінбеген адам, сондықтан да ... ... ... ... ... жоқ адам да дәл ... Мұндай
адамдар буырқанған мұхитта жоғалған кеме секілді, ондай адамдар тамырсыз
қаңбақ шөп. Қасиетті сезімсіз, ессіз, өткені жоқ, ... мен ... жоқ ... Отанға деген махаббат - бұл айқайсыз, сенімді намыс, бұл, өз
ел-жұртына шын жүректен, қарапайым берілу, халқына қызмет ... ... ... бір адам ... да, күнделікті ісінде ... ... ... мен ... ... сен ... ... болмаса студент болсан да, сенің жақсы оқуың,
Отаныңның берік болуына қосқан сенін үлесің болады, біздің мемлекетіміздін
экономикасы және ... ... ... мен ... мезгілінде қосқан
баға жетпес жемісін, үлесің болып табылады. ... ... ... қандай жағдайда болсаңыз да сіздің қарапайымдылығыңыз, шын
берілгендігіңіз, адалдығыңыз, сүйіспеншілігіңіз Отанға - ... ... ... Адам және ... ... ... ... ашық көгілдір аспанның, тамаша қарлы таулардың шексіз-
шетсіз далалардың кеңдігін бағалай алмайтын ... да ... ... ... - өз халқыңның, өз достарыңнын, өз ата-аналарын
мен бауыр-қарындастарыннын жетістіктеріне ... ... ... ... - өз ... ... қобалжу, өз еңбегіңмен, сөзіңмен және
ісінмен Отаныңа өз пайданды тигізу.
Барлық халықтар мен ... ... ... бір ... (ту, ел ... әнұран), түрлі әдет-ғұрыптардан Отанға деген
сезім ... ... ... ... ... ... қиын
тағдырымыз, біздің бүгінгі ... бен ... ... ... көрініс алған. Сондықтан да, ... ... оның ... ... ... білу ... Бұл ... пікір алысу керек, сынып ... ... ... ... рәміздерге құрметпен қарауға тәрбиелеу керек.
Мемлекеттік Туды көтерген кезде әрқайсысы өзінің анасын, бауырларын
естеріне түсірулері қажет, ... ... ... құрбан болған
жауынгерлердің бейнесін көз алдарына елестетулері қажет.
"Астаналық ... ... ... ... білетіндіктерін
байқау мақсатында "Оңтүстік астанада Республика күніне ... өз ... ... ... Қала ... ... ... хабарлар авторларды таң қалдырды, себебі, жас алматылықтар өз
елінін тарихы мен жағырапиясынан, ұлттық батырларынан гөрі шет ... ... ... әлде ... ... ... көрсетті. Кері нәтиже
- бұл да нәтиже. Мұндай жағдайда не туралы ойлану керек екендігі туындайды.
Осыған қарап отырып, бұл ... тек қана ... ғана тән емес ... ... ... ... ... жайына республиканың түкпір-
түкпірінен әр түрлі Қазақстанға арналған көптеген өлендер мен шығармалар
келіп түсе ... ... ... ... ... бір ғана адам ... ... қаласың. Өз Отанын сүйетін адам өзінің сезімін, сүйіспеншілігін,
мақтанышын жеткізетін сөздерді міндетті ... ... ... ... ... ... ... былай деп жазады: "Жақсы білмеген нәрсені
жақсы көру өте қиын".
Ал Америкадағы Отан сүюшілік ... ... ... ... ... ... көп ... американдықтар өз елдеріне қатысты нәрсенің бәрін дүние
жүзіндегі ең үздігі деп ... ... ... - ту, ... бастап шайнайтын сағызға дейін. Бұл жәй қызыл сөз емес, болмаса
әдемі мәнер емес, өйткені ол ... ... ... ... органы қабылдайды.
Біздің елімізде ағын-тегін байлыққа қол жеткізу мүмкін әлі ертерек
болар, бірақ өсіп келе ... жас ... ... мен марапат сезімін
кейінге қалдыруға бола ма. Әрине, жоқ!
Мойындау керек, бұл тақырыпта мезгіл-мезгіл ... ... ... осы күндері патриотизм жөніндегі ақпарларды таба алмайсың.
Теледидар хабарларында да патриоттық тақырыпта ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуде сабақтың,
сабақтас тыс шаралардың үлкен маңызы бар.
Қазақ тілі мен әдебиеті жоспарға сәйкес жүргізіледі. ... ... ... мен ... бар бұл ... оқушыларды Отанға
деген сүйіспеншілікке, туған жерге, мемлекеттік ... ... ... ... ... мемлекетіміздің тарихи
ерекшеліктеріне тәрбиелеуде маңызы өте зор. Өз халқына, ата-бабаларының
жеріне, ... ... ... ... ... ... сөздің терең мағынасы шағын сөздерге саяды. ... ... мен ... ... арқылы түсіндіріледі. Мысалы:
"Ана жері - алтын бесік" дәлме-дәл аударылып берілген. Бесік (колыбель) тек
қана зат емес, сонымен ... ... ... ... ... ... ... (золотая колыбель) - зат, әсіресе қымбат. Бұл бейнеге туған
жердің бейнесі сәйкес келеді. Немесе " ... ... ... ... өз
еліңде ұлтан бол" (Чем быть на ... ... ... не ... Мақалдың мәні "сұлтан - ұлтан" ... ... ... ... ... сөзі адам ... ғана ... мемлекетте
белгілі, маңызды орын алатын адамды, бас киіміндегі ... ... ... ... Ал ... аяқ ... ... ұлтанын білдіреді. Осыдан
келіп ойлы мағына шығады: "Шет ... ... өз ... ... бол!".
6-сыныпта қазақ тілі меи әдебиетін оқып үйренуде Әбділда Тәжібаевтың
"Толағай? ертегісі басында алдыңғы қатарлы идея ретінде халыққа ... ... бұл ... ең ... ... ... ... саналады. Толағайдың ерлігі
Қазақстандағы жалпы қарапайым халыққа тән адамгершіліктің ... ... Ұлы да, ... ... ... ... Ж.Жабаевтардың
шығармаларын оқып үйренуде оқушылар ... ... ... ... ... ... ... жерлеріне деген
сүйіспеншіліктері ұлы ұлдарының қазақ жеріндегі маңыздылықтарын ... ... ... ... ... жазар ма еді". Басқа пікір:
М.Әуезовті оқып отырып, біз ... ... ... ... ... кең байтақ даланың сұлулығын қала балалары қайдан білер еді,
егер М.Әуезовтің титтей бір жан қозғалысы, рухани ... мен ... Ұлы Абай - ақын және ... ... ... ... ол өз
шығармаларында қазақтардың жан дүниесін ашып көрсетіп, өз ... іске ... ... рет ... ... табиғат және оған деген
махаббатты аша білді. Әсемдік көріністерді ... өз ... ... ... ... ... берді. Балалар өз ... ... ... - биік те ғажайып әдемі екен деген қорытындыға
келеді. Оның қарлы асқар ... ... ... ... ... ... ме» ... өзендері - барлығы туған жер - оны ... ... тиіс ... ... ... тілі ... Ұлы Отан ... жауынгерлері мен ондағы
батырлардың ... мен ... ... ... ... ... кенінен насихатталып отырады. 9-сыныпта өткен "шығыстың
қос ... Әлия мен ... ... ... ... екі ... ... мен Мәншүктің жарқын бейнелері ашылады, айқындалады. Балалар ... ... олар ... ... ... ... ... дейінгі
және соғыс кезіндегі өмірлерінен қызықты маліметтер жинады. Сабақта балалар
ерлік туралы, Отанға деген сүйіспеншілік туралы ... мен ... ... "XX ғасырдың басындағы ақындар" тақырыбында суырып
салма ақындарымыз Ж.Жабаев, С.Сейфуллин, ... ... ... ... туған жерлеріне, өз Отанына, өз халқына
деген ... толы ... ... ... ... ... Ж.Жабаевтың "Алатау" атты өлеңдеріне балалардың
көңілдері аудартылды. Бұл сабақта, тек Отанын ғана сүйетін адам ... ... және ... ... патриот деп атайтындығына балалардын
көзі жетті. Мынандай пікір-талас сұрағы қойылды: "Өздерінді патриот ... ма? " ... ... ... айтты. Біреулері патриотпыз деді,
екіншілері, әлі кішкентай ... ... Олар ... ... ... боламыз дегенді айтты.
Лицейліктерді патриоттық сезімге тәрбиелеуде сыныптан тыс шаралардың
маңызы аз ... ... ... ... ... ... Тілдер күні,
Наурызды атап өтуде. Бұл ... ... және ... ... ... ... іздеу кезінде көп жұмыс істеді, әдет-ғұрыптармен, ұлттық
киімдермен, халық әндерімен таныс болды. ... бәрі ... ... ... ... ... ... тұратын барлық ұлттын бір-біріне деген ілтипатын, құрметін,
қарым-қатынасын білдіреді және оларға тәрбие береді.
Патриотизмге үйретуге ... ... пән ... жоқ. Оны жастайынан
айналасын қоршаған орта - жанұя, мектеп, қоғам тәрбиелейді. ... ... ... ... ... ... жеріне деген мақтаныш сезімін
білдіре алмайды. Қоғамда ... ... ... ... ... ... екендіктерін сезінуге тиіс. Әрбір азаматтың міндеті - қандай ұлттан
болмасын, достық, татулық, келісімпаздық жағдайында ... ... ... ... ... ... ... сезімді тәрбиелеу жолымен жетті.
Мұндай дәстүр қазақстандықтарға бала кезінен ... ... ... ... жағдайында ғана жүзеге асады. Бұл ербір ... ... ... міндеті.
Ерлік туралы.
«Сақтықта қорлық жоқ» деген қазақтың мәтелі бар. Бұл рас сөз. Бірақ
ерлік ... ... ... ... ... - есеп. Ерлік есеппен
есептелмейді. Ерлік есепке көнбейді. Ерлікті сантиметрлеп өлшеп, ... ... ... ... Ерлік адам жанының лап еткен жалыны,
жарық еткен ... ... ... ... асып, лақ етіп құздан
құлаған тасқын; жер сілкінсе ... ... ... ... қарай
лықситын сан алуан тастардың ағыны. Тасқынның қанша төгілетінін, жердің
қашан сілкінетінін білмейді. ... ... ... метр су ... қанша тас
домалайтынын, ол зілзіланың қанша уақыт созылатынын болжай алмайсың.
Ерліктің негізі сүйіспеншілік. Кісі сүйгенінің құлы да, ... ... ... солдат ол үшін отқа да, суғада түседі. Сөйтіп саналы
түрде ерлік жасайды. Ол ерлікті қай күні, қай ... ... ... ... ... ... жан ... тулап, шиыршық атып аспанға
шапшығанда солдаттың жұдырықтай ... ... ... бұрқ ете ... Дүниені дүлей тасқын кернейді. Жер сілкініп, тау ... ... ... ... ... ... жасағанда осындай болады.
Солдаттың жүрегін ерлік атты ... ... ... ... осылай
болады. Бірақ солдат оны ерлік жасадым деп ... ... ... Отан ... ... ... ... қана біледі.
Ерлік жасаған сәтте солдаттың басындағы ойы осы ғана ... ... ... ... ... ... кетеді, тірі қалған артынан ұғады. Онда да
алғашында ол ондай ерлік жасаған мен ... ... ... ... деп ойлайды.
Мінекей, ерліктің ешқандай есепке көнбейтіні де сондықтан.
Әркімнің-ақ ер атанғысы келеді. Елім деп ... ... ... ... ... ғана ... ... бағаланады. Екінің біріне ер
атағы берілмейді. Он мыңның бірі, милионның жүзіне ғана ... ол ... ... ел ... Бір ердің ерлігі жүз жауынгерге үлгі, ... ... ... ерлігін ер қайталайды.
Қар еріген мен, Қаратау ерімейді. Ер ... ел ... ... ... ... ер ғана ... Ел ... жолында ерлікпен өлген
ерлердің жазығы жоқ. Оларды жаза алмасақ – ... ... Ал ... ... есіл ерді жырлап, өзі білетін батырды баяндағаны жөн. Оны өзің ... ... ... ... ... көптігі жоқ.
Батырлық - табиғат сыйы емес, бұл патриоттық ... ... ... ... ... ... түрде зорлап көндірудің нәтижесі. Мұндайда
адам өз достарымен тек игілікті ғана емес, сонымен бірге ... де ... ... жою ... өзін және отандастарын қауіпсіздендіруге тырысады,
өзінің азаматтық ары мен намысын ездіктен, масқаралықтан ... ... ... асыл ... ашып ... түседі.
Батылдық- есеппен қимылдауды тәуекелмен ұштастыру. Тәуекел есеппен
ақталады.
Ептілік - шапшаң ойланып ... ... және ... ... ... тәртіптілікпен бағынуының нәтижесі.
Ұшқырлық- батылдық пен ептілікті ұштастыра ... ... ... ... ... Үлкенді құрметтеу, борышын
бұлжытпай ... арын таза ... ... ... ... орындау,
заңға бағыну - жас адамға қажет ізгілік белгілері осы. Мұны біз: ... ... сүю деп те ... ... ... ... ... адам -
нағыз жауынгер. Оның қасиеті - адалдық, арлылық, тәртіптілік.
Жауынгер сымбатты болуы керек (қыздардан гөрі қызмет ... ... ... - солдат сымбатының алғы белгілері осы. Жауынгер сапта да,
ұрыста да өз ... ... ... орындауы қажет. Солдат шеберлігінің ең
жоғарғы сатысы осы. Әскери мәдениетті меңгерген, адамдар мен ... ... ... ... бар, ... ... ойлай білетін
командир ғана өз қызыл әскерлерін осындай сапаға жеткізе алады. Командир
адал, ... де, ... да ... әділ ... керек. Жауынгер
командирді мемлекет өкілі деп есептеп, оның ары мен ... ... ... Мұндай солдатты мен сымбатты деп білемін, мұндай командирді - офицер
деп атаймыз.
Алғырлық пен тапқырлық жайында. Қазақтың ... ... ... оқыс ... ... Жұрт алдына шығып айтысқа түсу ... ... ... ... ... ауыз әдебиетіне, музыкаға
ықыласын арттырып, зейінді болуға. ұғымталдыққа ... Ал ұрыс ... ... ... көп ұшырасады. Солдат неғұрлым зерек, тапқыр болса, ол
небір қиын-қыстау жағдайдан жол тауып, құтылып шығады.
Ұлттық спорт ... ... Бұл ... ... батылдыққа,
икемділікке, орынды қызбалыққа, тәуекелшілдікке, қайсарлыққа, тіпті ары
үшін садақа қылуға баулиды. Ауыздыққа алысқан ... ... ... міне алмайтын бауырларымды қазақ деп атауға тұрмайды.
Халық тәжірибесінің алтын қазынасы ... ... ... ... етуі ... - ... сені сүйемін. Сен үшін құрбан болуға әзірмін» деп
құрғақ сөзді гүмпілдете беру емес. Ол - формализм. ... ... ... сөзбен емес, іспен дәлелде. Ата-анасын сыйлаған шәкірт,
студент сабағын да жақсы оқиды, ... де ... ... ... адал,
әділ болып өседі. Іс деген осы, патриотизм осыдан басталады.
Жастардың Отан қорғау қызметін ... ... ... ең ... Ал ... білімділік, тәртіптілік, тәлімділік, шыдамдылық ... үшін ең ... ... ... ... орын жоқ. Өйткені оның
қолында елдің тағдыры ... ... бар. Ал ... ол техниканы
тастап қыдырып, қыз қуалап, арақ аңдып, қаңғып кетуіне болмайды.
Жастар араққа үйір болмауы ... Арақ ... ... ... Арақ ... ... Араққа бір үйреніп алсаң, одан
қашып құтыла алмайсың. Ең алдымен осыдан сақтану керек. Арақ - адамның ... ... ... ... ... ... болады. Ал ішкі жауды
ешқандай ... атып ... ... ... бір ... ... тоқтатуға ғылымның да, білімнің де шамасы жетпейді. Бүгінгі баламыздан
бастап, көп ұлтты социалистік Отанымыздың барлық болашақ ұрпақтарына ... ауыз сөз ол ... ... оны ... оған ... етіңдер! -
деген сөз. Ол - халықтар достығын қадірлеңдер, қасиеттеп ұстаңдар! - ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалардың мектепке дайындығын жан - жақты ұйымдастырудың психологиялық - педагогикалық негiздерi38 бет
Балалардың мектепке дайындығын жан - жақты ұйымдастырудың психологиялық - педагогикалық негiздерi туралы31 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Жұбан Молдағалиев4 бет
Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ3 бет
Қиын оқушыларды этнопедагогика құралдары арқылы адамгершілікке тәрбиелеудің теориялық негіздері24 бет
Ұлы отан соғысы кезіндегі патриоттық әндердің тәрбиелік мәні4 бет
Бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке үйретуде өзбетінше жұмыстардың маңызы (Әдебиеттік оқу пәнін оқыту әдістемесі бойынша, 3-сынып)55 бет
Балаларды мектепке дайындаудағы еңбектің маңызы36 бет
Баланы еңбекке тәрбиелеудегі ата-ананың біліктілігі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь