Қаржы жүйесіндегі мемлекет кірістерінің орны мен рөлі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І Қаржы жүйесіндегі мемлекет кірістерінің орны мен рөлі ... ... ... ... ... .5
1.1 Мемлекеттік кірістерінің экономикалық мазмұны мен мәні ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Мемлекет кірістерінің сыныптамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

ІІ Мемлекет кірістерін қалыптастыру мен жұмсау механизмі ... ... ... ..14
2.1 Салықтар . мемлекет кірістерінің негізгі қайнар көзі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.2 Мемлекеттің кірістерін қалыптастырудағы бюджет пен бюджеттен тыс қорлардың маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы егемендік алып, дербес мемлекет болған және белсенді түрде нарықтық экономикаға өту кезінде экономиканы реттеуде қаржы жүйесі елеулі орын алады. Өзінің тәуелсіздігін және дербестігін алған кез келген мемлекетке тұрақты, әрі күшті қаржылық база керек. Дамыған елдердің тәжірибесі көрсетіп отырғандай нарықтық экономика жағдайында мемлекеттің қаржылық негізі мемлекеттік қаржы тарту механизмі негізінде тартылған қаржылар, шаруашылық субъектілерден және халықтардан жиналған мемлекеттің кірістері болып табылады.
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмiнде де қаржы және оның негiзiндегi салық жүйесi мен бюджет жүйесі зор рол атқарады. Мемлекет құрылымының өзгеруi, өркендеуi әрқашан қаржы-несие жүйесiнiң қайта құрылуымен және жаңаруымен қабаттаса жүредi.
Қандай да болмасын мемлекет өзінің дербестігін сақтау үшін және өзіінң қызметтерін атқаруы үшін оған ең біріншіден қаржы тарту мен оны пайдалану мәселесі туындайды. осы аталған мемлекеттік қаржылардың негізгі көзін мемлекеттің кірістері құрайды.
Мемлекеттің кірістері бұл мемлекетке түсетін салықтар мен алымдар, халық табысының бір бөлігі, шаруашылық жүргізуші субъектілердің табысы бөлініске ұшырайды, оның бір бөлігі мемлекеттік бюджетке түсіп отырады, сыртқы экономикалық қатынастардан түсетін қаржылар, мемлекет меншігін жеке меншікке беру барысындағы түсетін түсімдер, әр түрлі мақсатта берілген гранттар мен еліміз экономикасы қаржылық көмек көрсетулерден түскен қаржылар жатады. Осы мемлекеттік кірістерді тиімді қалыптастыру мен пайдалану бүгінгі нарықтық қатынастары дамыған қоғамда маңызды мәселелердің бірі болып табылады және осы тақырыпты жазудың өзектілігі болып табылады.
Осылайша қаржы пәнінен курстық жұмыс тақырыбын «Мемлекеттік кірістердің экономикалық мазмұны» деп алдық.
Жұмысты орындау барысында келесі міндеттер қарастырылады:
- Экономикалық категория ретінде мемлекеттік кірістер ұғымының мәніне, экономикалық маңызына тоқталу;
- Мемлекеттік кірістерінің құрамы мен құрылымын талдау және қалыптастыру мәселелерін анықтау;
- Мемлекет кірістерінің сыныптамасын жан-жақты талдау;
- Мемлекет кірістерін қалыптастыру мен пайдалану барысын, ондағы салықтар мен бюджеттік механизмдердің маңыздылығына тоқталу болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – Алматы, 2002ж.
2. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. Налоги и налогообложение. Алматы, Рауан, 1995. -192с.
3. Худяков А.И., Наурызбаева Н.Е. Налог: понятие, элементы, установление, виды. Алматы: - ТОО Баспа, 1998 – 160с.
4. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – Алматы: - 2003. – 131 бет.
5. Ермекбаева Б.Ж. Жалпы мемлекеттiк салықтар. Алматы, Экономика, - 1997 ж.-158 бет.
6. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
7. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы: Институт развития Казахстана, 2001. – 285с.
8. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
9. А.Исаева «Мемлекеттің дамуына әсер ету тұрғысындағы Қазақстанның қазіргі кездегі салық жүйесінің ерекшеліктері» // Қаржы-Қаражат, 2005, №6, 22-25 стр.
10. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
11. Шарп У. Александр Г. Бейли Дж. Инвестиции – М: Инфра, 1998 г.
12. Оспанов М.Т. Иностранный капитал и инвестиции. – Алматы: 1997 г.
13. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – Алматы: - 2003. – 131 бет.
14. Дробозина Л.А. Финансы. Учебник для вузов. – М.:ЮНИТИ, 2000.–527с.
15. Құлпыбаев С. Қаржы. Оқу құралы. – Алматы: Мерей, 2000. – 154 бет.
16. Статистический ежегодник. Алматы. – 2007г. №5
        
        Жоспар
Кіріспе
............................................................................
..............................................3
І Қаржы жүйесіндегі мемлекет кірістерінің орны мен рөлі
.....................5
1.1 Мемлекеттік кірістерінің экономикалық ... мен ... ... ... ... Мемлекет кірістерін қалыптастыру мен жұмсау механизмі ..............14
2.1 Салықтар – мемлекет кірістерінің негізгі қайнар ... ... ... қалыптастырудағы бюджет пен бюджеттен тыс
қорлардың маңыздылығы
............................................................................
............20
Қорытынды
............................................................................
....................................25
Қолданылған әдебиеттер
............................................................................
..............27
Кіріспе
Қазіргі таңда Қазақстан ... ... ... ... ... және ... түрде нарықтық экономикаға өту кезінде экономиканы
реттеуде қаржы жүйесі ... орын ... ... ... және
дербестігін алған кез келген мемлекетке тұрақты, әрі күшті қаржылық ... ... ... тәжірибесі көрсетіп отырғандай нарықтық экономика
жағдайында мемлекеттің қаржылық негізі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... және халықтардан
жиналған мемлекеттің кірістері болып табылады.
Нарықтық қатынастардың ... да, ... ... ... ... де ... және оның негiзiндегi салық жүйесi мен бюджет
жүйесі зор рол атқарады. Мемлекет ... ... ... ... ... ... құрылуымен және жаңаруымен қабаттаса жүредi.
Қандай да болмасын мемлекет өзінің дербестігін ... үшін ... ... ... үшін оған ең ... ... тарту мен оны
пайдалану мәселесі туындайды. осы аталған мемлекеттік қаржылардың ... ... ... ... кірістері бұл мемлекетке түсетін салықтар мен алымдар,
халық табысының бір бөлігі, ... ... ... ... ... оның бір ... мемлекеттік бюджетке түсіп отырады,
сыртқы экономикалық қатынастардан түсетін қаржылар, мемлекет ... ... беру ... түсетін түсімдер, әр ... ... ... мен ... экономикасы қаржылық көмек көрсетулерден түскен
қаржылар жатады. Осы ... ... ... ... ... бүгінгі нарықтық қатынастары дамыған қоғамда маңызды мәселелердің
бірі болып ... және осы ... ... ... ... ... ... пәнінен курстық жұмыс тақырыбын «Мемлекеттік
кірістердің ... ... деп ... ... ... ... ... қарастырылады:
- Экономикалық категория ретінде мемлекеттік кірістер ұғымының мәніне,
экономикалық маңызына тоқталу;
- Мемлекеттік кірістерінің құрамы мен құрылымын талдау және қалыптастыру
мәселелерін ... ... ... ... жан-жақты талдау;
- Мемлекет кірістерін қалыптастыру мен пайдалану барысын, ... мен ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі мемлекет кірістерінің орны мен рөлі
1. Мемлекеттік кірістерінің экономикалық ... ... ... ... ... өзара тығыз байланысты екі
процесс пайда ... ... ... ... ... ... және қаражаттарды мемлекеттің әр түрлі қызметтеріне
пайдалану.Бұл процестердің алғашқысы өзінің көрінісін ... ... ... ... ... табады.
Жиынтық қоғамдық өнімді бөлудің нәтижесінде мемлекеттің ,жеке
кәсіпорындардың, шаруашылық ... және ... ... ... табыстарбөлу мен қайта бөлудің күрделі процестеріне
ұшырайды,мұнда маңызды рөлді қаржы орындайды.Бұл процестердің ... ... ең ... ... қоры ... қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін қаржы арқылы
халықтың табысының бір бөлігі алынады;кәсіпорындардың ... ... ... – оның бір ... ... ... ... бөлігі
кәсіпорындарда қалады және ішкішаруашылық қажеттіліктеріне пайдаланады.
Сонымен бірге халықтың бастапқы ... да ... ... сферасының мекемелері көрсететін қызметтердің төлеу арқылы ... ... ... емес ... ... ... көрсету,тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және т.т)
табыстарын құрайды.Сөйтіп,табыстар ... ... ... ... ... ... ... байланысты адамдардың ... ... ... ... ... ретінде болады.
Мемлекеттің кірістері мемлекеттік кәсіпорындардың қарамағына қаржы
ресурстарын қалыптастырумен байланысты болатын қаржы қатынастарының ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстары
орталықтандырылған
кірістер қатарына,мемлекеттік кәсіпорындардың қарамағында ... ... ... қаржы кірістері негізінен салық түсімдері, сыртқы
экономикалық қызметтен ... ... ... ... кірістер кәсіпорындардың өздерінің ақшалай табыстары
мен қорланымдарынан құралады.
Мемлекеттің орталықтандырылған ... ... ... орынды
бюджеттің кірістері алады,оның есебінен қоғамды дамытудың экономикалық
және әлеуметтік міндеттерін шешу ... ... ... ... ... ... ... бюджеттерге
орталықтандыру біртұтас қаржы саясатын ... ... ... ... ... ... қайта бөлуді ... емес ... ... ... ... ... ... басқа ... ... ... мемлекеттік бюджеттен тыс қорлар
жатады.
Табыстар ұғымының материалдық – ... жағы ... ... ... ... жинақталатын ақша қаражаттарының
анықтамасы болып табылады.
Мемлекет кірістерінің экономикалық мағынасы және ... ... ... ... саяси және функцияларымен байланысты
болатын оған тән мемлекет ... ... ... ... ... ... ... тікелей белсенді
қатысуымен жүзеге асырылады: ол бюджетке орталықтандырылатын ... ... ... ... ... таза ... белгілейді, сондай-ақ халықтың жеке табыстарының бір бөлігінің және
қоғамның басқа қаражаттарын шоғырландырады.
Мемлекет өндіріс құралдарының және ... ... ... ... отырған жағдайда мемлекет меншігінен алынатын табыстар мемлекет
кірістерінің айтарлықтай көзі ... ... ... бір
бөлігі жалпымемлекеттік қажеттіліктерді қанағатандыру үшін мемлекеттің
салық жүйесі жұмылдыратын кәсіпкерлік сектордың, ... ... ... ... бір ... есебінен құралады.Табыстардың белгілі
бір бөлігін мемлекет өзіне қарасты қаржы активтерін ... ... ... ... ... алуы ... ... алынатын табыстарға мыналар жатады:
1) мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың жалпы табысы (пайдасы),
қосылған құнға салынатын ... ... ... ... ретіндегі
табысы;
2) мемлекеттік мүліктен алынатын ... ... ... үй
қорынан, жерден, ормандардан, жер-судан, басқа табиғи ... ... ... ... алу мен ... ... мемлекеттік мемекемелер мен ұйымдар көрсететін ақылы қызметтерден
алынатын табыстар (тіркеу ... ... мен ... ... ... және ... қымбат металдан жасалынған бұйымдарды
талдау және таңбалау үшін төлем) мен шаруашылық емес қызметтер үшін ... ... баж, жол ... алымы, тауар белгілері үшін ... ... ... ... үшін ... ... ... табыстарын және басқаларды қамтитынарнаулы қаражаттары.
«Мемлекеттің кірістері» мен ... ... ... ... ... жөн. ... ресурстары – уақыттың бір мезетіндегі
мемлекеттің, кәсіпорындар ... ... ... ... ... жиынтығы.
«Қаржы ресурстары» ұғымы мазмұны ... ... ... ... кірістерінен басқа қаржы ресурстарының ... ... ... қоғамдық қажеттіліктерге пайдаланылуы мүмкін
қаражаттар кіреді.Мысалы, негізгі құрал-жабдықтарды (капиталдарды) қалпына
келтірудің амортизациялық аударымдары, айналымдағы ... ... ... ... ... және депоненттік берешектің сомалары, істен
шыққан, иесіз ... ... ... ... ... ... құқық бойынша мемлекетке өткен, талап етілмеген (көліктегі талап
етілмеген жүк, талап етілмеген депозиттік сома, ... ... ... өткізуден түскен түсімдер.Бұл ақша қаражаттары (сондай-ақ
мүлікті өткізуден түскен түсімдер де) тура ... ... ... ... байланысты белгілі бір қызметтің нәтижесі болып
табылмайды. ... ... ... әр ... ... бересілер,
өсім (өсімпұл) кіріс болып есептелмейді. Мемлекеттік ... ... де ... ... ресурстары (қарыздарды өтегенге дейін)
болғанымен мемлекеттің кірістері болып ... ... ... ... ... ... ... органдардың
қарамағындағы қаражаттардың барлық ... ... ... ... ... ... сомалары ретіндегі
ішкішаруашылық ресурстар да мемле-кеттің кірістері болып саналмайды.Сөйтіп,
мемлекеттің ... ... ... мемлекеттің кірістері мен басқа
көздер ... ... ... көзі ... ... ... ... ал қаржы
ресурстары жалпы қоғамдық өнімнің барлық сомасын бөлу және ... ... ... ... және ... ... ... да бір-біріне тең әрі ұқсас ұғымдар емес. Бірінші ... ... кең ... туралы әңгіме болып, өйткені мемлекеттің
кірістері ... ... атап ... ... ... басқа мемлекеттіккәсіпорындардың, ұйымдардың, бірлестіктердің
таза табыстары, мемлекеттік мүліктен алынған табыс, мемлекеттік бюджеттен
тыс қорлар, ... ... және т.т. ... ал ... ... олардың жұмылдырылған бөлігі ғана кіреді.
Мемлекет кірістерінің сипаты айтарлықтай дәрежеде ... ... ... ... ... ... болып келеді.Нарықтық
экономика жағдайында мемлекеттің кірістерін жұмылдырудың негізгі әдістері
салықтар ... ... ... ... және ... ... ... кезеңдегі бұл әдістерінің ара-салмағы әр түрлі болады
және қаржы саясатының мазмұнымен, шаруашылық жағдаятпен, ... ... ... ... ... дәрежесімен және тағы басқа
көптеген факторлармен айқындалады.
Мемлекет кірістерінің жүйесінде орталық орынды салықтар алады. ... ... ... ... жүйеде әрекет ететін қаржының
негізгі қасиетерін білдіретін әмбебаптық және сонымен қатар басты категория
болып ... ... ... салық нысаны қаржылық өзара
байланыстардың бүкіл жүйесінде ... ... ... ... ... ... - ... мен саяси іс-бағытына қарамастан мемлекет кірістерінің негізгі
көзі – ұлттық ... ... ... ... ... ... мемлекет
кірістерін, тиісінше, бюджеттік қордың кірістерін де қалыптастырудың шешішу
көзі болып табылады.
Фискалдық маңызы бойынша екінші әдіс мемлекеттік қарыздар ... Олар тек ... ... жабуға емес, сонымен бірге әр түрлі
күрделі ... ... ... ... ... ... ... етуге пайдаланылады. Қаржы
жүйесінің әр түрлі буындарының шиеленісуі күшейе түсіп отырған экономикалық
дағдарыс кезіндегі ... ... ... ... ... ... түрлі буындарында, республикалық және жергілікті
бюджеттерде, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... әсіресе бюджет түсімдерінің көздеріндегі қарыздардың
үлесі артып отыр. Олар ... ... ... ... ... ... ... қатар қаржы рыногінің қарыздарын жабу үшін ... ... ... Кәсіапорындарды модернизациялауға, олардың
материалдық-техникалық базасын жаңартып, ұлғайтуға бағытталатын күрделі
жұмсалымдарды қаржыландыру енді ... ... ... ... ... ... ... есебінен жүзеге асырылуы мүмкін.
Мемлекет кірістерін жұмылдырудың үшінші әдісі ... оның ... ... ақша ... ғана ... ... ... кредит эмиссиясы болып
табылады. Эмиссияға мемлекет салық және қарыз түсімдері мемлекеттің өсіп
отырған шығындарын ... ... ете ... оның ... қаржы
рыногінде жаңа қарыздарды шығаруға қолайсыз жағдайда ғана иек ... ақша ... да, ... ... да егер олар ... қажеттілігіне байланысты болмай, бюджет тапшылығын жабу
қажеттілігімен байланысты ... ... ... ... әкеп соқтырады. Сондықтан дамыған нарықтық ... ... ... ... ... оны қарызбен алмастырады.
Мемлекеттің кірістерін жұмылдырудың жоғарыда сипатталған ... ... әр ... деңгейіндегі бюджеттік қорларды
қалыптастыруға мүмкіндік жасайды. Бұл жерде ... ... ақша ... ... барысында аударымдар, түрлі
жарналар, ерікті түсімдер және т.б. ... ... ... ... ... кәсіпорындарда қолданылады.
1.2 Мемлекет кірістерінің сыныптамасы
Мемлекеттің ... ... ... ... мағынасын,
құрамы мен мақсатты бағыттылығын, қалыптасу қағидаттарын, яғни ... ... ... ... түсінуге мүмкіндік береді.
Меншік нысандарын ұйымдық-құқықтық рәсімдеуге қарай мемлекеттің
кірістері ... ... ... ... мен ... ... Жеке кәсіпкерлік сектордың салық түсімдерінен;
3) Халықтың салық ... ... және ... ... ... ... Қоғамдық ұжымдардың салық түсімдерінен.
Жасалу сферасына байланысты мемлекеттің ... ... ... қалыптасатын кірістер, өндірістік емес сферада жасалған
кірістер болып жіктеледі.
Қаржылық мазмұны бойынша мемлекеттің кірістері:
- салықтық;
- ... ... ... ... ... ... алудан және
жекешелендіруден түсетін қаржылар, ақшалай-заттай лотереялардан
түсетін қаржылар және ... ... ... жағдайында меншік нысандарының ауысуы
болуы мүмкін.
Жұмылдыру әдістері бойынша кірістер ... ... ... ... ... ... бюджеттің, зейнетақы қорының, бюджеттен тыс ... ... ... ... ... өндіріс сферасы
шаруашылық жүргізуші субъектілерінің тұтыну қорлары, амортизациялық
аударымдардың қорлары, ... ... мен ... ... ... ... да ... қалыптасады. Әрі таза табыстың бір бөлігі
есебінен жасалатын орталықтандырылмаған қаржы ресурстары ... ... ... ...... күшінің ұлғаймалы ұдайы өндірісінің көзі
болып табылады.
Орталықтандырылмаған қаржы ресурстары есебінен жасалатын ақша қорлары
қызметкерлерді әлеуметтік ... ... ... ... жаңа ... ... айналыс қаражаттарын көбейтуге,
ғылыми-техникалық процесті қаржыландыруды, табиғатты ... ... ... Бұл ... орталықтанрдырылмаған қаржы
ресурстарын пайдалану есебінен жүзеге асыру микродеңгейдегі ұлғаймалы ұдайы
өндіріс процесін ақша ... ... ... ... ... ... процесті жүзеге асырудың мұндай тәртібі объективті және
меншік ... ... ... табылады.
Жалпы ішкі өнім мен ұлттық табыс құнының жеке құрамды бөлігі
үкіметтің де, ... ... ... шаруашылық құрылымдардың да
мемлекеттің кірістері мен қаржы ресурстарын жүйесін қалыптастырады. Олардың
арасында ... ... ... ... таза табысы, қосылған
құнға салынатын салық, акциздер, сыртқы экономикалық ... ... ... ... (зейнетақы қорларына) аударылатын
аударымдар түріндегі қоғамның таза табысы алады. Бұған сонымен қатар ... ... ... ... реттеу жөніндегі
шаруашылық ұйымдардың өзара қарым-қатынастарынының сальдосы да ... бұл ... ... ... ... ... ... түрлі нысандарының кәсіпорындарында жасалынады. Егер ... ... ... ... ... ... ... түгелдей
мемлекет қарамағына берілсе, мемлекеттік ... таза ... ... аударылатын аударымдар тек ішінара ғана беріледі.
Қосымша өнімнің және тиісінше таза табыстың аса ... ... ... ... таза табысы болып табылады. Онда
кәсіпорыннның шаруашылық қызметінің барлық ... ... ... ... таза табыс өндіріс ... ... ... бірі ... ... табыс өсуінің басты факторы мыналар болып табылады.
- еңбек ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
ететінжәне өнім өлшеміне жұмсалатын еңбек шығындарын төмендететін);
- өнім өндіруге жұмсалатын матриал және ақша ресурстарын үнемдеу;
- ... және ... ... ... пайдаланудың тиімділігін
арттыру;
- табиғи өндіріс жағдайлары.
Практикада кейбір шаруашылық жүргізуші субъектілер табысты, ... ... ... ... ... бұл ... тұтынушыларының
табыстылығын азайтуға әкеліп соғады.
ІІ Мемлекет кірістерін қалыптастыру мен жұмсау механизмі
2.1 Салықтар – мемлекет кірістерінің негізгі ... ... ... ... ... ... көзі – ... және оның басты функцияларының бірі болып табылатын халыққа және
шаруашылық қызме тетуші ... ... тура және ... ... мен ... ... ... кезде Қазақстан Республикасының мемлекеттiк бюджетiндегi
салықтық төлемдердiң үлесiн келесi 1-шi кестеден көре аламыз.
Кестеден ... ... ... келе, қазiргi кезде
елiмiздiң бюджетiнiң кiрiс көзiнiң 90%-ы салықтардан тұратыннын ... Ел ... ... ... ... кiрiс көзi ... ... түсiмдердiң де өсiп отырғаны байқалады. Себебi, салықтың
экономикалық табиғаты өндiрiске байланысты. Өндiрiс бар ... ... та ... ... салықтар да бар. Сондықтан салық өндiрiстiң дамуына барынша
өз ықпалын тигiзiп, ... ... ... жағай жасауы қажет.
Кесте1 - Қазақстан Республикасы мемлекеттiк бюджетiнiң ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... |279,4 |304,1 |393,0 |587,0 |746,9 ... ... теңге) | | | | | ... ... ... |204,1 |215,6 |330,3 |524,1 |670,0 ... | | | | | ... ... |73,0 |70,9 |84,0 |89,3 |90,2 ... | | | | | ... ... | | | | | ... орай ... кездегі салық салу жүйесіндегі заңнамаларға сәйкес
салықтар фискалдық, реттеу, бақылау, бөлу сияқты негізгі функцияларды
атқаратындығын еске ... ... ... ... функцияның мақсаты
жалпыға ортақ немес мақсатты мемлекеттік бағдарламаларды орындау үшін қаржы
құралдарын бюджетке ... ... ал ... ... осы ... ... алады. Яғни, салықтардың реттеу қызметі мемлекеттің салық
механизмі арқылы белгілі бір ... ... ... ұдайы
өндірістік) мақсаттарға қол жеткізуге ... ... ... көрсеткіштері мен мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... бағалау мақсатында кәсіпорындар
мен халықтың қаржы – ... ... ... ... ... ... бөлу функциясы халықтың түрлі әлеуметтік
топтарының арасында әлеуметтік тепе-теңдікті сақтау ... ... ... бір әлеуметтік топтан алып, әдетте әлеуметтік аз қамтылған
тұрғындар ... деп ... ... ... ... беру ... ... қайта бөлуге бағытталған.
Салық Кодексіндегі 9 салық түрінің ... яғни ... ... ... ... ... ... түрлеріне жатады.
Қазақстанда мынадай салықтар енгiзiлдi:
- корпорациялық табыс салығы;
- жеке табыс салығы;
- қосылған құн ... ... жер ... ... салықтар мен арнайы төлемдерi;
- әлеуметтiк салық;
- жер салығы;
- көлiк құралдары салығы;
- мүлiк салығы.
Салықтардың экономикалық мәні олардың ... ... ... ... ... үшін ... ... ұлттық табыстың бір
бөлігі болып табылады. Салықтар өз кезегінде қаржының бастапқы ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалардан
белгiлi бiр ... және ... ... ... төлемдер болып
табылады. Салықтар – шаруашылық жүргiзушi ... жеке ... екi ... мемлекеттiк орталықтандырылған қаржы көздерiн
құруға байланысты туындайтын қаржылық қатынастарды сипатайтын экономикалық
категория. Салықтардың экономикалық мәнi ... ... ... ... жүргiзушi субъектiлер мен халық
табысының қалыптасуындағықаржылық қатынастардың бiр бөлiгiн ... ... ... ... ... мен ... табысының
белгiлi бiр мөлшерiн мемлекет үлесiне жинақтап, жиынтықтардың ... ... ... шығу тегi ... ... ... ... өмiр
сүруi мен дамуының негiзгi қаржылық көзi болып табылады. ... ... оның ... ... бiрге қалыптасады. әрбiр
мемлекетке өзiнiң iшкi және сяртқы ... ... үшiн ... ... қаржының көздерi керек екенi ... Ал ... ... ... қаржысының негiзгi қайнар көзi. Мемлекет салықтарды экономиканы
дамытуға, ... және ... ... ... ... ... қолдау құралы ретiнде пайдаланылады.
Осы салық салуға байланысты әр ... ... ... философтар, аңгерлер көптеген еңбектер ... ... ... ... ... ... нысаны” ретiңде анықтаса,
салық салу теориясының негiзiн салушылардың бiрi А.Смит ... ... ... емес, бостандықтың белгiсi” деп тұжырымдаған.
“Салық” ұғымы әр түрлi ... ... әр ... Негiзiнен көптеген экономикалық әдебиеттерде “салық” ұғымы
бюджет ... ... бiр ... белгiлi бiр уақытта түсетiн мiндеттi
төлем ретiнде қарастырылады.
Салықтардың ... ... ... үшiн ... ... ... ... Ал салықтардың экономикалық маңызы олардың атқаратын
қызметiне тiкелей қатысты.
Сонымен, салықтардың жалпы ... ... ... ... ... ... Фискалдық;
• Рететушiлiк;
• Бақылаушылық.
Салықтардың бiрiншi қызметi – фискалдық немесе бюджеттiк қызмет ... Бұл ... ... ... мемлекеттiк бюджеттiң кiрiс бөлiмi
құрылып, салықтардың қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... отырып, әлеуметтiк, әскери,
қорғаныс, қоршаған ортаны қорғау және тағы басқа да ... iске ... ... ... ... кiрiс ... құрайтын негiзгi
қаржылық көздер – салықтар ... ... ... 2001 жылы ... ... әділеттілікті, оның
тұрақтылығы және ... ... ... барлық категориясына
қатысты салық жүктемесініңбаланстылығын және салық жүйесінің экономикалық
процестерге қатысты бейтараптылығын ... ... ... негізгі
құжат – Салық Кодексі пайда болды.
Аталған ... ... ... мен басқа да міндетті төлемдер
санының қысқартылуы және салық салу механизмінің оңайлатылуы, ... ... ... ... көшірілуі, салық жүйесінің
экономика талаптарына сәйкестендірілуі елдегі ... ... ... субъектілерінің қызметінің тұрақталуына ... ... ... ... ... ... жасады.
Оны келесі 1-ші кестеден көре аламыз:
Салықтардың екiншi маңызды қызметi ол реттеушiлiк қызмет. Реттеушiлiк
қызметi салық механизмi ... iске ... Оның ... ... ... ... мен салық жеңiлдiктерi. Салықтық ... тек қана ... ... реттеп қана қойиай, сонымен қатар ақша
және баға саясаты, шетелдiк инвесторларды ынталандыру, шағын және ... ... және ... ... мемлекттiк маңызы бар өндiрiстер
мен өнеркәсiп салаларын қолдау мақсатында ... ... ... ... ... ... ... қызмет атқару үшiн ... ... ... ... және ... ... байланыста болуы қажет.
2-кесте. 2003-2007 жж. Мемлекеттік бюджет кірістері %
|Табыстар |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... |89,3 |88,9 |93,5 |92,1 |92,5 ... ішінде: | | | | | ... ... ... |27,9 |29,1 |28,8 |26,6 |29,3 ... ... салығы, | | | | | ... |8,7 |8,4 |9,1 |9,1 |7,5 ... ... |19,6 |19,6 |20,8 |22,6 |18,6 ... |16,9 |15,3 |15,8 |15,4 |12,8 ... ... |3,3 |2,7 |3,0 |2,6 |2,3 |
| |3,6 |5,7 |4,8 |0,4 |0,8 |
| | | | | | ... бөлу функциясы арқылы түрлі субъектілер табысының бір ... ... ... Бұл ... іс-әрекетінің ауқымы жалпы
ішкі өнімде салықтардың алатын үлесі арқылы анықталады.
Бұл қызметтiң iс-әрекетiнiң көлемiн жалпы iшкi ... ... үлес ... ... ... ... Соңғы жылдардағы мәлiметтер
бойынша Қазақстанның ЖIӨ-гi салықтардың үлес салмағы 20% ... ... ... ... ... салық ставкаларын шектен тыс жоғары
деңгейде белгiлеу өндiрiстiң тоқтауына, өндiрушi кәсiпкердiң өз iсiне ... ... және ... ... ... әкеледi. Мысалы,
әлемдiк тәжiрибе бойынша табыс салығын салғанда ... ... ... пайыздан аспауы қажет.
Салық механизмiмiн, оның iшiнде салық ставкаларының ... ... ... ... ... Егер төленетiн салық мөлшерi салық төлеушi табысының 50%-нан асып
кетсе, онда ол ... ... ... ... ... ... кәсiпорындар өздерiнiң өндiрiс шығындарын жаба алмай
қалады.
• Ешер салық мөлешi салық төлеушi табысының ... ... ... жай ұдайы өндiрiске әкеледi.
• Егер салық ... ... ... табысының 35-40%-ы мөлшерi
аралығында болса, онда ... ... ... ... ... ... табыс салығының қазiргi кездегi
ставкасы 30%, а ауылшаруашылығындағы өндiрiс оырндары үшiн ол шама 10% ... ... ... мен ... ... бiр ... ... қаржы көздерiне айналдыру салықтардың ұдайы өндiрiстегi
қызметiн көрсетедi.
Салықтардың экономикадағы келесi негiзгi қызметi ол ... яғни ... ... ... ... қызметi арқылы
салық механизмiнiң қызмет етуiнiң ... ... ... ... ... iсi ... ... жүйесi мен бюджет
саясатының жетiлдiру жолдары қарастырылады. Салықтық бақылауды тиiмдi
жргiзу арқылы ... ... ... ... ... ... заңға
сәйкес төлейтiн салықтары мен алымдарын толық және уақтылы бюджетке төлеп
отыруы қамтамасыз ... ... ... ... ... пен ... ... маңыздылығы
Қаржылық байланыстардың орасан зор әр ... жеке ... ... ... ... ... ... көрсетуге
болады. Мәселен, мемлекеттің ... ... ... ... қалыптасатын қаржы қатынастары ... ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ақша қорын қалыптастырумен
және пайдаланумен байланысты болады. Қаржы қатынастарының бұл ... ... ... ... ... ... Бюджет -
мемлекеттiң мiндеттерi мен функцияларын iске ... ... ... арналған орталықтандырылған ақша қоры.
Мемлекеттiк бюджет - араларындағы өзара өтелетiн операцияларды ... ... және ... бюджеттердi бiрiктiретiн,
талдамалы ақпарат ретiнде пайдаланылатын және ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің
объективті сипаты бар. Бөлудің дербес сферасы ретіндегі оның өмір ... ... ... ұдайы өндірістің қажеттіліктерімен,
мемлекеттің табиғатымен және ... ... Бұл ... ... қажет етеді. Ақша ... ... ... ... ... ... ауыспалы
айналымды ұйымдастыру үшін, жалпы экономиканың жұмыс ... ... ... ... объективті бөлгіштік қатынастардың экономикалық нысаны бола
отырып, құндық бөліністің ... ... ... ... ... ... арналымды орындайды – ... ... ... ... ... ... көрінеді.
Мемлекеттік органдардың өздерінің функцияларын орындауы үшін
басқарудың ... ... ... ... ... ... ... Осы
мақсатпен әр елде ... ... ... сферасын, әрбір
әкімшілік-аумақтық бірліктерді ұйымдастыруды, заң шығарушы билікті, басқару
апаратын ұстауды және басқа ... ... үшін ... ... ... ... ететін бюджеттер тармақтарының желісі
құрылады. Бюджеттердің жекелеген ... ... мен ... ... ... ... ... реттеліп отыратын
белігілі бір қаржылық өзара ... ... ... ... ...... ... ұйымдастыру мен құрудың қағидаттары,
оның буындарының өзара қатынастары мен байланысының ұйымдық нысандары
бюджет құқықтарының ...... ... ... және ... да ... есебiнен қалыптастырылатын және
орталық мемлекеттiк органдардың, оларға ведомстволық бағынысты мемлекеттiк
мекемелердiң мiндеттерi мен функцияларын ... ... ... ... саясаттың жалпыреспубликалық бағыттарын iске асыруға арналған
орталықтандырылған ақша қоры республикалық бюджет болып табылады.
Салықтық және басқа да ... ... ... ... ... ... ... органдардың, республикалық
маңызы бар қаланың, астананың, оларға ведомстволық бағынысты мемлекеттiк
мекемелердiң мiндеттерi мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк саясатты iске асыруға
арналған орталықтандырылған ақша қоры облыс ... ... ... ... ... бюджетi болып табылады.
Салықтық және басқа да түсiмдер ... ... және ... маңызы бар қаланың) жергiлiктi мемлекеттiк органдарының, оларға
ведомстволық бағынысты мемлекеттiк мекемелердiң мiндеттерi мен ... ... ... және ... ... ... маңызы бар
қаладағы) мемлекеттiк саясатты iске асыруға ... ... қоры ... ... маңызы бар қала) бюджетi болып табылады.
Мемлекеттің орталықтандырылған ақша ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасауы ерекше
экономикалық нысандар – ... ... мен ... ... ... Олар ... бөліністің жеке көздерін білдіреді. Категориялардың
екеуі де бюджеттің өзі ... ... және ... өзгеше қоғамдық
арналымы болады: кірістер мемлекетті қажетті ақша қаражаттарымен ... ... ... ... ... ... бөледі.
Бюджет кірістерінің негізгі көзі салықтар немесе оларға ... ... ... ... Республикасы мемлекеттік бюджеті
кірістерінің құрамы салық төлемдерінің ... ... ... ... сипаттағы салықтық емес қаражаттардың түсімдерімен
айқындалады.
Бюджет жүйесі туралы заңға ... ... ... ... ... кiрiстер:
• салықтық түсiмдер;
• салықтық емес түсiмдер;
• негiзгi капиталды ... ... ... ... ... ... кiрiстерi салық және басқа да ... ... ... ... ... негiзде берiлетiн, қайтарылатын сипатта
болмайтын және мемлекеттiң қаржы активтерiн сатуға байланысты ... ... және ... ... басқа да заң актiлерiне сәйкес
бюджетке eceптелуге тиiстi ақша бюджет кiрiстерi болып ... ... - ... ... ... ... белгiленген салықтар
және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдерден тұрады.
Жаңа бюджеттік ... ... ... енді төрт ... ... ... ... сынып, ішкі сынып, ерекшелік. ... ... мына ... ... ... түсімдері; салыққа
жатпайтын түсімдер; капиталдармен жасалатын операциялардан алынатын
кірістер; алынған ... ... ... ... ... ... қаржыландыру; бюджеттің қаражаттары қалдықтарының қозғалысы. Сонымен
қатар, салық түсімдеріндегі сынып – салық тобын, ішкі ...... ...... ... ... немесе салық объектісін білдіреді.
Қазақстан Республикасының Бюджеттік кодексінде түсімдерді ... ... және ... ... деңгейлері арасында
өкілеттікті шектеуге сәйкес барлық түсімдер ... ... ... ... ... деңгейлері арасында түсімдерді шектеу негізіне
келесі принциптер жатады:
• кірістердің тиянақтылығы, яғни бюджет ... ... ... ... ... тиісті түсімдер бекітіледі және бюджеттік субвенциялар мен
алымдардың көлемі орта ... ... ... Бұл ... ... ... ... потенциалды ұлғайту мен жергілікті
бюджет шығындарын объективті жоспарлау жөніндегі құштарлықтарын қамтамасыз
етеді;
... ... яғни ... ... ... деңгейінде
мемлекеттік қызмет көрсетуді толығымен қамтамасыз ететін қаржы ... ... ... ... ... ... үлкен саралаулы
болғандықтан, араларындағы салықтық база орналасуы бір қалыпты еместігіне
байланысты тұрғындарға мемлекеттік қызмет көрсетудің ... тең ... ... ... ... пайдалану арқылы іске асырылады;
• кірістерді реттеу формалары мен ... ... яғни ... ... деңгейіне қосымша кірістер беру бірыңғай негізде болуы
тиіс. Мұндай жағдай ресми трансферттер мен ... ... ... іске ... ал ... ... сонымен бірге кірістер бөлу
нормативтер пайдалану арқылы. ... ... ... анықтау
барысында әрбір бюджет деңгейінің салықтық потенциалы мен ... ... ... ... ... ... есептеу және
бекітілген натуралды нормаларды, яғни қажетті материалды және материалды
емес байлықты пайдалану немесе ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі, яғни бюджет жүйесінің әрбір
деңгейі мемлекеттік ... ... мен ... ... ең жоғары нәтижені
қамтамасыз етуі тиіс. Мұндай ... ... ... ... ... ең төменгі деңгейіне бекіту арқылы іске асады, себебі олар сол
қызмет алушылардың нақты қажеттіліктерін есептей және ... ... ... ... ... алады.
Аймақтық бюджеттер кірістерін мемлекеттік реттеудің ... ... ... буындары арасында түсімдерді бөлу. Мұндай бөліс осы
буындардың әрбірі бойынша заңды ... ... ... ... кепілді және олардың арасында қосымша қаржылық құралдарды бөлу
қажеттілігі минималды болуына жеткізіуі тиіс. Ол үшін ... ... ... ... ... ... органдары бақылауға тиісті,
яғни жергілікті салықтар аркылы қалыптасуы.
Бюджеттен тыс қорлар арқылы қаржы ресурстарының ... ... ... ... ... ... бөлудің ауқымы елдің ішкі
өнімінің 10-12% пайызын құрайды.
Кәсіпорындардың ... ... ... ... ... мен ... да ... төлегеннен кейін қалатын кешенді қорлар –
тұтыну және қорлану қорлары болып табылады. Тұтыну қоры ... ... мен ... ... ... және ... әлеуметтік төлемдер үшін ... ... ... ... бір ... ... ... Қордың қаражатттары қызметкерлердің
жеке тұтынуына жұмсалады.
Қорытынды
Қорыта келгенде, мемлекеттің кірістерінің экономикалық маңыздылығы
оның ... ... ... ... құрауында болып табылады. Себебі,
мемлекеттің қаржысы мемлекеттің экономикалық, ... ... ... үшін және ... ... ... тұрақты дамуын
қамтамасыз ету үшін жұмсалып отырылады. Мемлекеттің әр түрлі кірістерінің
негізінде құралған ... ... ... пен ... ... ... әр саласына бөлініп, қаржының басты қызметтері болып
табылатын бөлу, қайта бөлу және ... ... ... ... ... ... деп экономикалық ... ... ... ... ... ... істеуінің
материалдық базасын жасау үшін мемлекеттің меншігіне түсетін қаражаттардың
жиынтығы құралады.
Мемлект кірістерінің көзі ... ... ... ... ал ... жалпы қоғамдық өнімнің барлық ... бөлу және ... ... ... ... кірістердің қалыптастырудың жұмыс барысында негізгі
үш әдісін ... ... ... салықтық түсімдер, мемлекеттік қарыздар және
мемлекеттің эмиссиялау ... ... ... Осы ... мемлекет
кірістерін қалыптастыру барысында оларды ... ... ... ... ... отыру маңызды мәселелердің бірі ... ... ... ... ... ... экономика салалары дамуына
кері әсер етпеуін және мемлекетке түсетін салықтар мен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ете алмай
отырған жағдайда мемлекеттік қарыздар тартудың жолдарын қарастыру, бұл
жерде ең ... ... ... ... ... ету ... Ал осы аталған салықтар мен ... ... ... мен ... қаржылардың қажеттілігін қамтамасыз ете алмаған
жағдайдағы мемлекеттің эмиссиялау қызметі өз кезегінде елде инфляцияның
қарқынды ... ... алып ... Міне ... ... ... ... түсімін қамтамасыз ету мен оларды ... ... ... талдау барлық мемлекеттер үшін басты
мәселелердің бірі ... ... ... ... ... келетін болсақ бүгінгі
таңдағы жағдайда ... ... ... отыр. Ол ең біріншіден
мемлекеттік бюджеттің жыл сайынғы ... ... ... ... қарыздарының шамадан тыс көбеюі, елге келген шетелдік қаржы
ағымдарының басым ... ... ... саласына бағытталуы және
отандық қаржы нарықтарының экономиканы ... ... орын алып ... ... бұл ... ... және әлі ... тауып отырған бүкіл әлемдік қаржы дағдарысы кезінде нақты ... ... Оның бір ... 2007 жылы Қазақстанның инфляция деңгейі ... ... елде ... ... ... орындарының қысқаруы мен
жалақылардың азаюы орын алды, дағдарысқа ұшыраушы ... ... ... қаржы-қаражаттарын қайтаруын өтіне бастауы, сонымен
қатар ... банк ... ... ... ... себеп болған
сыртқы қарыздардың әсеріне көзіміз жетіп отыр.
Осы ... ... ... алдағы уақытта экономиканың ... ... ... үшін ең ... ... ... ... дамытудың, соның
негізінде өндірістің шикізаттық бағытынан ... ... ... ... ... шетелдерден тарта бермей, ... ... ... ... ... ... ... Республикасының “Салық және бюджетке төленетiн ... ... ... ... ... ... ... – Алматы, 2002ж.
2. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. ... ... ... ... 1995. ... Худяков А.И., Наурызбаева Н.Е. Налог: понятие, элементы, установление,
виды. Алматы: - ТОО Баспа, 1998 – ... ... Б.Ж. ... және ... салу: Оқу құралы – Алматы: -
2003. – 131 бет.
5. Ермекбаева Б.Ж. Жалпы мемлекеттiк ... ... ... ... ж.-158 ... ... Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – ... 2003. – 448 ... ... В.Д. Ли В.Д. ... курс ... ...... развития Казахстана, 2001. – 285с.
8. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: ... Ком, 1999. – 784 ... ... ... ... әсер ету тұрғысындағы Қазақстанның
қазіргі кездегі салық жүйесінің ... // ... ... 22-25 ... ... Н.Г. ... экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
11. Шарп У. ... Г. ... Дж. ... – М: ... 1998 ... ... М.Т. Иностранный капитал и инвестиции. – ... 1997 ... ... Б.Ж. ... және ... ... Оқу ... – Алматы: -
2003. – 131 ... ... Л.А. ... ... для ...... ... Құлпыбаев С. Қаржы. Оқу құралы. – Алматы: Мерей, 2000. – 154 бет.
16. Статистический ежегодник. Алматы. – 2007г. №5

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекет қаржысы жайлы71 бет
Әлемдік сауданың құрылымы және қазақстанның әлемдік саудадағы болашағы26 бет
Мемлекет кірістері11 бет
Мемлекеттік кірістер мен түсімдерге талдау жасау23 бет
Мемлекеттік кірістердің экономикалық мазмұны25 бет
Қазақстан Республикасының Республикалық бюджет кірістерінің жүйесі112 бет
Бюджет жүйесі және бюджет кірістерінің теориялық мәні мен мазмұны26 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь