Үй құстарының кросстары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 Әдебиеттерге шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 5
2 Жобалау бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 12
2.1. Тауықтың кросстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 12
2.2 Күрке тауықтардың кросстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.3 Үйректер кросстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 21
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 24
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 27
Өндірістік құс шаруашылығы нарық сұранысын жеңіл диеталық тағамдармен қамтамасыз етуге өзінің сүбелі үлесін қосатын, аграрлық кешеннің үдемелі, әрі жедел өзгеріп тез дамитын саласы болып табылады.
Келешекте жұмыртқа және құс етін өндіру технологияларын жетілдіру және әр шаршы метр жерден өнім шығымын көбейтіп, оның өзіндік құнын төмендетуді қарастырады. Бұл жағдайдағы негізгі мақсат және міндет бүкіл шығынды барынша азайту болып табылады. Құсты дұрыс та тиімді пайдалануға бағытталған ортаның жан-жақты көрсеткішлерін, құстың тұқымдық ерекшеліктерін түгел қамтитын технологиялық прогрестің басты мақсаты – құстың күнделікті тіршілігіне қажет жем мөлшерін барынша азайтып, адамға қажет өнімдер алуға (жұмыртқа, ет, мамық) пайдалану.
Қазіргі уақытта дүние жүзінде тауықтың 100-ден астам, үйрек пен күрке тауықтың 20-ға жуық және қаздың 40 тұқымы бар деп есептелінеді. Қоршаған ортаның алуан түрлі жағдайларында жабайы түрлері үйге үйретудің нәтижесінде құстың көптеген тұқымдары пайда болды. Тұқым өрбіту процесі қазіргі тұқымдар мен қажетті белгілері бар жаңа тұқым өсіру жолымен бүгінде одан әрі жағаса түсуде.
Тұқым туыстық қосақтауды қолданбастан өзін-өзі көбейтуге мүмкіндік беретіндей санға ие болуы тиіс. Жаңа тұқымды қалыптастыру процесінде олар тұқымдық топ стадиясынан өтеді. Тұқымдық топ құсы (әсіресе оны өсірудің алғашқы кезеңінде) кереғар тұқым қуалаушылыққа ие бола алмауы ықтимал.
Өнімділік бағыты, шаруашылыққа пайдалануы және конституциялық (дене құрылысы) белгілері бойынша тұқымдар топқа бірігеді.
Соңғы жылдардағы ғылым мен алдыңғы қатарлы тәжірибелер өндірістік құс шаруашылғын дамытудың шешуші шарты селекция мәселелері, жоғары өнімді құс кросстарын құрып, өндіріске енгізу екендігін дәлелдеді.
Асыл тұқымдық шаруашылықтардың мәліметтері бойынша жұмыртқа бағытындағы кросстардың әр түрлі тізбегінің жұмыртқалағыштығы 275-290 дана, жұмырта салмағы 55-63 г деңгейінде.
Жұмыртқалағыштың бұл деңгейі пайданалып жүрген кросстардың генетикалық мүмкіндігінің өте жоғары екенін көрсетеді. Алайда құстарың өнімділігі неғұрлым жоғары болған сайын, келешекте селекциялық шектеуді қамтамасыз ету де соғұрлым қиынға түседі. Шетелдік және отандық зерттеулер бойынша жұмыртқа бағытындағы тауықтар үшін аралас генерациядағы селекцияның тиімділігі бір ұрпақтың жұмыртқалағыштығы бойынша 0,5-тен 3 жұмыртқаға дейін және жұмыртқа салмағы 0,3-0,6 г құрайды.
1 Тәжиева, А. Қ. «Арман» кроссындағы А-2 тізбек үйректері жұмыртқасының салмағын ықшамдау / А.Қ. Тәжиева және И.В. Ильницкая // Жаршы. – 2008. - №3. – 57 б.
2 Біләлов, Е.С. Солтүстік Қазақстанның өндірістік жағдайында әр түрлі жұмыртқалағыш кросстарды пайдылынуы мен салыстырмалы тиімділігі / Е.С. Біләлов, Ш.Ә. Әлпейісов, А.Ү. Рамазанов // Жаршы. – 2006. - №2. – 42 б.
3 Ахметжанов, Д.Қ. Үйрек балапандарын сулы серуендеу алаңы бар жеңіл қалқаның астында өсіру тәжірибесі / Д.Қ. Ахметжанов // Жаршы. – 2006. - №9. – 25 б.
4 Ицьницкая, В.И. Шаруа қожалықтары жағдайындағы асыл тұқымды «Арман» кросты үйректердің өнімділік қасиеттері / И.В. Ильницкая, Ш.К. Серікбаева, Қ.Г. Нұрсапинова // Жаршы. – 2004. - №5. – 46 б.
5 Тулебаев, Б.Т. «Құс шаруашылығы, құс өнімдерін өндіру технологиясы « пәні бойынша курстық жұмысты орындаудың әдістемелік нұсқаулары / Б.Т. Тулебаев – Орал : БҚАТУ, 2012. – 5 б.
6 Кочиш, И.И. Птицеводство // И.И. Кочиш, М.Г. Петраш, С.Б. Смирнов. Москва : КолосС, 2007. - 21 б.
7 Фисинин, В.И. Промышленное птицеводство / В.И. Фисинин, Г.А. Тардатьян. – Москва : Агропромиздат, 1985. – 184 б.
8 Киселов, Л.Ю. Породы, линии и кроссы сельскохозяйственной птицы / Л.Ю. Киселов, В.Н. Фатеев. – Москва : КолосС, 2005. – 93 б.
9 Әкімбеков, Б.Р. Ауыл шаруашылық құстарының түрлері мен кросстары / Б.Р. Әкімбеков, М.Қ. Байбатшанов, Р. Қадыкен. - Алматы : Нурпринт, 2009. – 21 б.
10 Степанов, Ю.М. Экономика и резервы птицеводства / Ю.М. Степанов. – Москва : Колос, 1986. – 73 б.
11 Рубан, Б.В. Птицы и птицеводство / Б.В. Рубан. – Харьков : Эспода, 2002. – 79 б.
12 Бессарабов, Б.Ф. Птицеводство и технология производства яиц и мяса птиц. / Б.Ф. Бессаррбов, Э.И. Бондарев, Т.А. Столияр. – Санкт-Петербург-Мосвка-Краснодар, 2005.- 45 б.
13 Киселев, Л.Ю. Практикум по организации и технологии работ в птицеводстве. / Л.Ю. Киселев. – Москва : Агропромиздат, 1989. –154 б.
14 Боголюбский, С.И. Селекция сельскохозяйственной птицы. / С.И. Боголюбский. – Москва : Агропромиздат, 1991.- 79 б.
15 Таңатаров, А.Б. Түйеқұс шаруашылығы. / А.Б. Таңатаров. – Алматы : Нур-Принт, 2009. – 46 б.
16 Таңатаров, А.Б. Құс шаруашылығы. / А.Б. Таңатаров, Ш.Ә. Әлпейісов, С.Т. Дабжанова. Алматы : Нур-Принт, 2005. – 55 б.
17 Мымрин, И.А. Бройлерное птицеводство. Москва : Росагропромиздат, 1989. – 117 б.
18 Третьяков, Н.П. Переработка продуктов птицеводства. / Н.П. Третьяков, Б.Ф. Бессарабов. Москва : Агропромиздат, 1985.- 26 б.
19 Божко, П.Е. Производство яиц и мяса птицы на промышленной основе. / П.Е. Божко. Москва : Колос, 1984. – 18 б.
20 Есімсеитова, Г.Б. Африкалық қара түйеқұстар жұмыртқалағыштығының ерекшеліктері / Г.Б.Есімсеитова, Д.Қ. Ахметжанов // Жаршы. – 2008. - №12. – 42 б.
21 Төреханов, А.Ә. Асыл тұқымды түйеқұстарды селекциялық ұяларда бағудың қолайлы шеңберлері / А.Ә. Төреханов, Д.Қ. Ахметжанов, Г.Б. Есімсеитова // Жаршы. – 2008. - №6. – 55 б.
22 Ахметжанов, Д.Қ. Қазақстанда жерсіндірілген түйеқұстар / Д.Қ. Ахметжанов, Қ.А. Молдажанов // Жаршы. – 2006. - №1. – 38 б.
23 Махатов, Б.М. Бөдене жұмыртқасының қасиеті / Б.М. Махатов, В.И. Абрикосова, М.Х. Байбашанов // Жаршы. – 2008. - №2. – 39 б.
24 Сәбденов, А.Қ. Ет-жұмыртқа беретін тауықтар және олардың ұрпақтарының бес буындық тұқымдастықтарын бағалау / Ә.Қ. Сәбденов, В.И. Абрикосова // Жаршы. – 2004. - №5. – 45 б.
25 Дабжанова, С.Т. Жұмыртқалағыш тауықтардың жасына байланысты инкубациялық жұмыртқасының сапасы / С.Т. Дабжанова // Жаршы. – 2005. - №9. – 31 б.
26 Үй құстары / Kk.wikipediа.org
27 Тауық кроссы / www.mtrk.kz
28 Жергілікті үйрек тұқымы «Бескөл құс фабрикасы» ЖШС-де шығарылды / А.Жүнісов // Kk.Soltustikkaz.kz
29 Третьяков, Н.П. Куры, утки, гуси и индюшки / Н.П. Третьяков, Ростов на Дону : 2010.- 171 б.
30 Нұрғазы, Қ. Ш. Мал шаруашылығының негіздер / Қ.Ш. Нұрғазы. Алматы: Қайнар, 2008 .-56 б.
        
        Үй құстарының кросстары  (курстық жұмыс)
Мазмұны:
|Кіріспе................................................................|3 |
|.................................................... | |
|1 ... |5 ... ... | |
|2 ... ... ... | ... ... ... ... | ... ... ... ... ... | ... ... ... ... |
|.................. | ... | ... ... ... ... | ... құс шаруашылығы нарық сұранысын жеңіл диеталық тағамдармен
қамтамасыз етуге өзінің сүбелі үлесін ... ... ... ... ... ... тез ... саласы болып табылады.
Келешекте жұмыртқа және құс етін өндіру технологияларын жетілдіру және
әр ... метр ... өнім ... ... оның ... ... төмендетуді
қарастырады. Бұл жағдайдағы негізгі мақсат және ... ... ... ... болып табылады. Құсты дұрыс та тиімді пайдалануға
бағытталған ... ... ... ... ... ... ... технологиялық прогрестің басты ... ... ... тіршілігіне қажет жем мөлшерін барынша ... ... ... ... (жұмыртқа, ет, мамық) пайдалану.
Қазіргі уақытта дүние жүзінде ... ... ... ... пен күрке
тауықтың 20-ға жуық және қаздың 40 тұқымы бар деп есептелінеді. Қоршаған
ортаның алуан түрлі ... ... ... үйге үйретудің нәтижесінде
құстың көптеген тұқымдары пайда ... ... ... ... қазіргі
тұқымдар мен қажетті белгілері бар жаңа ... ... ... ... ... ... түсуде.
Тұқым туыстық қосақтауды қолданбастан өзін-өзі көбейтуге мүмкіндік
беретіндей санға ие болуы ... Жаңа ... ... ... ... топ ... өтеді. Тұқымдық топ құсы (әсіресе оны өсірудің
алғашқы кезеңінде) кереғар тұқым ... ие бола ... ... ... ... ... және ... (дене
құрылысы) белгілері бойынша тұқымдар топқа бірігеді.
Соңғы жылдардағы ғылым мен ... ... ... өндірістік құс
шаруашылғын дамытудың шешуші шарты селекция ... ... ... ... ... ... енгізу екендігін дәлелдеді.
Асыл тұқымдық шаруашылықтардың мәліметтері бойынша ... ... әр ... ... ... 275-290 ... ... 55-63 г деңгейінде.
Жұмыртқалағыштың бұл деңгейі пайданалып жүрген кросстардың генетикалық
мүмкіндігінің өте жоғары екенін көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... селекциялық шектеуді қамтамасыз ету
де соғұрлым қиынға түседі. Шетелдік және ... ... ... ... ... үшін ... ... селекцияның
тиімділігі бір ұрпақтың жұмыртқалағыштығы бойынша 0,5-тен 3 жұмыртқаға
дейін және жұмыртқа салмағы 0,3-0,6 г ... ... ... селекциялық прогресс қарқынының баяулауы
алдыңғы генерациядағы іріктеудің жоғары қарқынымен ... ... ... ... ... байланысты.
Сондықтан жұмыртқа бағытындағы құс шаруашылығы дамуының қазіргі
кезеңінде бастапқы популяцияның генетикалық ... ... ... ... құс ... түр аралық селекция тәсілі кең тараған.
Мұнда генетикалық құбылмалылығы үлкен бастапқы түр шығарып, кейін оларды
шағылыстыру арқылы гетерозистің ... ... ... ... жоғары екендігі байқалады.
Кейбір авторлар құс шаруашылығында гетерогенді популяция жасау тектік
қорды ... және ... ... ең ... жолдарының бірі деп
есептейді.
Жұмыртқа бағытындағы ... ... ... ... ... ... ... салмағын арттыру және жұмыртқа
шығымын (57 г жоғары) 80 пайызға дейін көтері ... ... ... ... ... ... ... салмағы 60-64 г деңгейінде
болатынын атап көрсеткен жөн.
Қазіргі кросстардың барлығы жақсы, жоғары жұмыртқалағыштығымен ... 310-325 ... ... ... ... (60 г және одан ... және ... сапалық көрсеткіштерінің тәуірлігімен ерекшеленеді.
Шетелдік ең ... ... ірі ... шығымы 79-91,4 пайыз
құрайды.
Торда күтіп-бағылған жұмыртқа ... ... ... ірі
жұмыртқа бергіштігі бойынша бағалау және ... осы ... ... ... тиімділігін көрсетеді. Аралас генерациядағы
селекция тиімділігі 0,6 граммнан 3,5 г ... ... ... ... ... қасиеттерін
танытуы генотипке, құс тобының мөлшеріне, тор пішіні мен көлеміне ... ... ... ... ... болады. Торда күтіп-бағылатын
құстардың экономикалық тұрғыдан ... ... ... ... ... мүмкіндігі туралы дәлелдер бар.
Курстық жобаның мақсаты: үй ... ... ... ... ... жобаның құрылымы: кіріспе, әдебиеттерге шолу және 4 тараулы
негізгі бөлімнен, қорытынды және қолданылған ... ... ... ... 4 ... 3 ... 2 ... және 30 әдебиет қолданылды.
1. Әдебиеттерге шолу
А.Қ. Тәжиева және И.В. Ильницкаялардың [1] ... ... ... ... өнім беру ... ... шығарылған
"Медеу" жоне “Арман” кросстары құрайды. ... әр ... ... ... бейімдігі, бұл құстың еліміздегі турлі өңірлерде
кең ... оң ... ... ... оларға селекцияіық жұмыстар
жүргізілгенмен, оның нәтежелігі ... және ... ... ... және ... ... ... Өне бойы жан-
жақты іс-шаралар жасаудың нәтижесінде балапандар өсіруді дұрыс ұйымдастыру,
азықтандыру және бағу, жағдайларын жасау және ... топ ... ... ... үшіші ұрпағының инкубациялық кроссында А-2 аналық
тізбектің уш микротізбектерінде әр ... ... ... ... ... ... ... көбейту үшін жұмыртқалардың салмағын
ықшамдау.
Е.С. Біләлов, Ш.Ә. Әлпейісов және А.Ү. Рамазановтардың [2] ... құс ... ... ... өлшемі болып жұмыртқа
өнімділігі мен салмақ қосуы емес, ... ... мен ... ... бағалайтын уақыт жетті. Осыған байланысты 2002-2003
жылдары “Бескөл құс ... ... ... ... Қазақстан жағдайының экономикалық тиімділігін анықтау үшін әр
түрлі жұмыртқа бағытындағы кросстармен зерттеу жұмыстары ... ... біз ... құс ... үшін ... тиімділігі барлығы жөнінде зор өндірістік қызығушылық туғызған
жұмыртқалаштық, ... ... бір ... ... алатын жалпы
жұмыртқа салмағы, азықтық ... жөне ... ... ... ... бар “Ақ ... “Ақ ... және “Қоңыр хайсекс”
жұмыртқалағыш кросстарының будандары зерттелуге таңдалып ... ... [3] ... ... ... суда жүзетін құстар
жеке меншік шаруа қожалықтарында өсіріле бастады. Елімізде өндірілетін құс
етінің 47-50 пайызы осыларда өндіріледі. Алайда бұл са- ланы ... ... ... ... өнім ... деңгейі әлі де
төмендеуге болады. Мәселен, ... ... бағу ... ... ... ... ... кұрлымдарды, көк және сулы жайылымдарды, күннің
жарығын пайдалануга байланысты нақты әдіс-төсілдер жоқтың қасы. Сондықтан
баланандарды үйрек еті мен ... ... ... ... және сулы ... ... бар ... қалқаны қолдану арқылы, өсіру
тәсілін ... үшін ... ... ... Алматы облысы
Еңбекшіқазақ ауданының “Альбина” жеке шаруашылығында пекин ... ... ... ... И. Ильницкая, Ш.К. Серікбаева және Қ.Г. ... ... ... ... көп ... ... нәтижесі үйректің
өнімділігі және бейімделу қасиеттері жоғары болып ... ... ... бүл ... жоғары көрсеткіштерін сақтау және онан әрі жетілдіру
үшін көп жүмыс жасау керек.
Үйректердің шаруашылыққа өте ... ...... тез ... өнімділігі, сақталуы және қайта өндіруіне байланысты жинақталган
тізбектеріне мақсатты селекция жасау ... ... ... кезде ғалымдар пекин үйректерінің “Арман" кросының ... ... екі ... ... ... ... жұмысын
жүргізуде. Зерттеу жүмысы Алматы облысының Еңбекшіқазақ ауданының “Альбина"
биологиялық ерекшеліктерін зерттеу, қолда бар құстардың ... ... ... ... ... үшін ... сслекция әдісі таңдап
алынды. Құстармен жұмыс жасау ... ... ... ... ... салмағы, жұмыртқалағыштығы, жұмыртқа салғыштық қарқыны,
жұмыртқа салмағы, жұмыртқаның ұрықтануы, дені сау өсімтал ... ... ... ... ... өнімділік кезендегі құстардың
сақталынуы, жемді пайдалануы.
Б.Т. Тулебаевтың [5] әдістемесінде құс ... ... ... ... ... ... бірі ... табылады делінген. Құс
шаруашылығы пәні студенттердің нақты шаруашылық жағдайында технологиялық
жобалау жұмыстарын әзірлеуі, өндіріске пайдалы нақты ... мен ... ... ... мен ... ұштастырып, болашақ мамандығын жан-
жақты меңгеруіне мүмкіндік береді.
И.И. Кочиш, М.Г. Петраш және С.Б. Смирнов [6] ... ... құс ... ... ... ... қамтамасыз ету
ғалымдардың елеулі мақсаты. Қазірдің өзінде осы мәселенің шешімін табу
жолында ... ... ... ... Авторлардың айтуынша бүгінгі күні
құс шаруашылығына пайдаланып отырған құс тұқымдарының бәрі шет ... ... құс ... өнімділік қасиеттері шетелдік
фирмалар үсыныстарына негізделіп, бағаланылып сатып алынған, осыған орай
ғалымдар ... ... ... құс ... ... салыстырып, зерттеп, тиімділігін немесе ... ... мен Г.А. ... [7] ... ... тез дамыту мақсатымен тез өнім беретін құс ... ... ... ... ... ... ... өздері сатып алуы
қажет. Құс кросстарының түп тізбектерін пайдаланып жүргізілген асылдандыру
жүмысы 2-3 жылда өз нәтижесін бере бастайды және 5-6 жыл ... ... ... мүмкіндік бар.
Л.Ю. Киселов пен В.Н. Фатеевтің [8] деректерінде түйеқүс ...... бір ... бір ... өте ... жұп- ... жазылған.
Б.Р. Әкімбеков, М.Қ. Байбатшанов және Р. Қадыкен [9] деректерінде
тауықтардың қазіргі заманғы кросстары ... ет, ... ... төбелескіш секілді түрлерге бөлінеді. Қазіргі ... ... ... ... мен кросстарды шектеп өсіреді. Жұмыртқалағыштың бұл
деңгейі пайданалып жүрген кросстардың генетикалық мүмкіндігінің өте жоғары
екенін ... ... ... ... ... ... болған сайын,
келешекте селекциялық шектеуді қамтамасыз ету де ... ... ... және ... ... ... ... бағытындағы тауықтар үшін
аралас генерациядағы селекцияның тиімділігі бір ... ... ... 3 ... ... және ... салмағы 0,3-0,6 г құрайды.
Ю.М. Степановтың [10] ... ... ... ... ... түрде жүргізіледі: инкубация ... ... ... ... жолымен олардың құрғап кетуі анықталады,
эмбриондардағы жанданған жұмыртқаларды ашып ... ... ... талдау жүргізіледі, инкубацияның нәтижелері талданып,
тәуліктік балапандар бағаланады. Тауық ... ... 6,11 ... үйректер мен күрке тауықтар жұмыртқалары 8,19 және 25- күндері,
ал қаз жұмыртқалары 9,15 және 28- ... ... ... өткізіледі.
Құрғақ жұмыртқалары бар қайықшаларды бақылау, таразылау арқылы анықталады.
Б.В. Рубанның [11] дерегінше инкубациялаудың алғашқы күндері жоғары
температура (37-38°С) ... ... мен ... ... ... пен ... ... сіңіруіне, жүйелер мен органдардын тездете ... ... ... Э.И. ... пен Т.А. Столияр [12] мәліметінше
құсты жүмыртқа сапмагы бойынша сұрыптаудың ең ... оның ... ... ... болуында. Мысалы, жұмыртқа салмағы
мен жұмыртқалағыштық ... ... ... болады да, жұмыртқа
салмағы мен балапан салмағы арасында оң ... ... ... [13] деректерінше бөдене шаруашылығы құс шаруашылығының
пайдалы, ... ... ... ... Бір ... ... ... бір жылда 300 жұмыртқа алуға болады. Жас шамасы 45-50 күн болғанда
олар жыныстық жетілу ... ... ... ... ... ... 120-140 г ... тартады. Тордағы күтімдегі әр құс жылына салмағы
10-12 г келетін 250-300 ... ... ... тез ... оны екі
айлығында етке сояды.
С.И. Боголюбскийдің [14] ... ... ... ... 2,0-2,5 ... жұмыртқа сала бастайды, ал қораздары үш жылда
жыныстық жағынан жетіледі. Түйеқұстардың өнімділік мерзімі ... ... ... ... ... ... Ұрғашы құстың бір мерзім ішіндегі
жүмыртқалағыштығы 40 дана жұмыртқадан асады. ... ... ... ... фарфорға ұксас. Оның салмағы 1100-1800 г тартады.
А.Б. Таңатаровтың [15] пікірінше ... ... ауыл ... ... ... ... түйеқұс нанду және эму ... ... ең ... африкалық түйеқұс. Олардың тірілей салмағы
жоғары, жұмыртқалағыштығы көп, олардың салмағы ... мен ... ... жоғары. Бұл құстың жұмыртқалағыштығы жыл бойы 2 рет қайталанылады.
Қабыршақтың аз ... ... ... ... бақылау жүргізуді
оңайлатады, ал эмудің кара-көкшіл түсі бұл істі қиындатады. Қолға үйрету
арқылы бұл ... ... ... өзгереді. Агрессивтік қасиеті
төмендеген, өміршеңдігі жоғарылатады, күтіп-бағушы құсханашылдарға,
күнделікті рационға тез ... ... сол ... ... ... ... әртүрлі. Сондықтан өсіріп-бағу кезінде осыған көп көңіл
бөлінуі қажет.
А.Б. Таңатаров, Ш.Ә. ... пен С.Т. ... ... ... ... ... селекциясындағы басты міндет
жұмыртқалаудың бастапқы кезеңіндегі жұмыртқа салмағын арттыру және жұмыртқа
шығымын (57 г жоғары) 80 ... ... ... ... табылады. Құстың
тірілей салмағы төмендегенде жұмыртқаның орташа салмағы 60-64 г ... атап ... ... ... ... жақсы, жоғары жұмыртқалағыштығымен (бір
мекиенге 310-325 дана), жұмыртқаның орташа салмағымен (60 г және одан ... және ... ... ... ... ... ең таңдаулы кросстардың ірі жұмыртқалар шығымы 79-91,4 пайыз
құрайды.
И.А. ... [17] ... ... бройлерлі балапандарын жеңіл
лапас астында, шектелген қүрғақ алаңды жене су ... ... ... Судың бетіне екінші аптадан шығарылған балапандар тез ... ... ... және ұсақ ... ... ... құрама жем шығыны
азаяды. Сонымен қатар бұл төжірибе отырғызу тыгыздығын ... ... ... ... ... ... ... Қарапайым брудер
ретінде шойын темірден немесе кірпіштен жасалған пешті, болмаса сумен
жылытатын орталық жүйені ... ... пен Б.Ф. ... [18] ... ... ... қай түрін болсын, әдетте, олардан ет және жұмыртқа өндіру үшін
өсіреді. Сондықтан селекция тәжірибесінде ... баға ... ... негізгі екі өнімдік қасиетіне мән беріледі. Нақтылы ... ... ... ... қою ... отырған құстың өнім бағытына байланысты
болады. Құстың еті де, жұмыртқасы да қоректік қасиеті өте ... ... ... Адам ... ... негізінен тауықтың жұмыртқасын
пайдаланады.
П.Е. Божконың [19] ... құс ... 16 ... ... қаз) ... ... ... дейін, ал жұмыртқаларында 13-14 пайыз құнды
белок болады. Сонымен қатар ... ... ... ... ... амин ... 30-ға жуық минералды элементтер ... ... өте ... 97 пайызға жетеді. Жұмыртқа құрамындағы темір мен Д
витамині сиыр сүтіндегіден де жоғары. Ал таза тығыз ... ... ... ... ... Қаз майы дәрігерлік мақсатта қолданылып, бауыры
диеталық тағам болып табылады.
Г.Б.Есімсеитова және Д.Қ. ... [20] ... ... ... 2 топтағылардан 1-топта - 23%, 2- топта - 16% төмен
болып шықты. Осы жағдайларға байланысты 2-топтағы ... ... ... ... ... Бұл жағдайда инкубатордың ішіндегі
температураның орта есеппен 36,5 ° С , ... 25% ... ... ... ... ... ... температура 35° С, ал ылғалдылық
50% деңгейінде болуы тиіс.
А.Ә. Төреханов, Д.Қ. Ахметжанов және Г.Б. ... ... ... ... ... қолайлы және болашағы үлкен африкалық қара
түйеқұс, өйткені олар фермаларда бағуға дағдыламғап. Бұл құс ... ... ғана ... ... олар ... мәліметтер аз. Сондықтан,
бұл құстардың маңыздылығы Қа- зақстанның табиғи жағдайына ... ... ... жөне асылдандыру технологиясын анықтауды талап ... ... қара ... екі ... дейінгі өспірім
балапандарына жүргізілді. Өспірімдер шеңбері 80x18 м болатын құсханада
бағылды. Бұл ... ... ... ... ... 25x30 м ... ... мүмкіндігі бар бөлімшеге бөлінді. Түйеқұстың жүгіру
қашықтығы 40 ... кем ... ... Ахметжанов пен Қ.А. Молдажановтың [22] пікірінше соңғы кезде
фермерлер арасында түйекұс қожалықтарын құруға ... туа ... ... ... ... және ... өсімшелерінің өте жоғары
бағалануымен байланысты. Сондықтан өзіміздің іскер ... ... ... елдерінен түйекұстардың африкалық қара және австралиялық
Эму түрлерін әкеліп, фермалар құрды. Сонымен, ... ... ... және ... ... қожалыгы”, ал Қостанай облысында “Қара
батыр” түйекұс ... ... ... ... ... ... саны 700-ге ... оның ішінде 65 басы Эму түйеқұсы.
Б.М. Махатов, В.И. Абрикосова мен М.Х. Байбашановтардың ... ... ... - ... ... ... толы, оларды әртүрлі дертке
қарсы емдік ретінде пайдаланады. Бөдене ... ... ... ... ... заттарымен анагұрлым жоғары, А витамині, ... ... және мыс, ... және өзге де ... ... ... Бөдене жұмыртқаларының басқада қасиеттерін атауға ... ... ... про- ... ... фосфордың 15%-ға,
кальцидің-46%-ға, калийдің-5 есе; ... 2,8 есе, ... ... ... ... 4,9%- ға кем, ... реакция болдырмайды; өсуі
мен ... ... ... ... ... ұзақтығы 15-18 тәулік,
жыныстық жетілу жасы 35-45 тәулік құрайды, ... ... 3-5 ... алуға
мүмкіндік береді деген сөз; ... ... ... ... 250- 300 жұмыртқа).
А.Қ. Сәбденов пен В.И. Абрикосовалардың [24] айтуынша аз жұмыртқалы
және көп ... ... ... ... ... ... кросстердің барлық ұрғашы тауықтардың орташа деңгейдегі қалыпты
сипатталады. Үйірді ... үшін ... оның ... ... ... ұрғашы ұрпағы бар тұқымдасты қатарларды пайдалану ұсынылады.
С.Т. Дабжанованың [25] мәліметтерінде құстардың өнімділігі ... ... ғана ... ... қатар ортаның факторына, ең
алдымен азықтандырылуына ... ... ... ... ... күтіп-бағу жағдайының сәл бұзылуына өте сезімтал келеді. Олардың
өнімділігінің төмеңдеуі 50% дейін жетеді.
Құстардың өсу ... ... ... ... ... ... қажетті сұранысқа сай болуы қажет. «Бент» АҚ ... құс ... ... ... көп ... бөлінеді.
Шаруашылықта ветеринарлық бакылау өте қатаң түрде, құстарды вакцинациялау
аркылы жүргізіледі. Қауырысынын шұқу және ... ... ... тұмсықтарын кесу шарасы жүргізіледі. ... ... ... ... отырғызылуының тығыздығын және
жарықтың факторын сақтаудың да маңызы зор. Құс тобының бағытын белгілеу ... ... ... ... ... ... жүмыргқамен қамтамасыз ету
екені белгілі. "Бент” АК, асыл түқымды құс зауытына әкелінген инкубациялық
жұмыртқалар мен ... ... ... ... ... қазақ құс шаруашылығы зерттеу институты қолда бар ауыл
шаруашылық линияларын ... және жаңа ... ... құс ... ... жасаумен айналысады. Институтта
жұмыртқа өндіру бағытында өсірілетін тауықтың «Алатау», ... ... ... ... ... құс фабрикасының мамандары мен өңір ғалымдары үй
құстарының жаңа тұқымдарын шығарды. ... ... асыл ... 7 ... 4 кг-ға дейін салмақ қосады. Тұңғыш жоғары өнімді отандық
үйректер қалың жұртқа 2012 жылы ... ... ауыл ... ... ... құс ... серіктестігінде тауықтың жұмыртқалағыштық
бағыттағы «Родонит-2», «Ақ түсті хайсекс» кросстары, қаздардың қытай және
итальян ... ... ... және ... ... түсті»
кросстары, мәскеулік, израильдік күркетауық тұқымдары өсіріледі.
Н.П. Третьяковтың [29] жазуынша инкубация процесінде ... ... ... ... инкубация кезінде овоскоптағы
жұмыртқалар тексеріледі, өлшеу жолымен олардың құрғап ... ... ... ... ашып ... ... ... талдау жүргізіледі, инкубацияның нәтижелері талданып,
тәуліктік балапандар бағаланады. Тауық жүмыртқалары ... 6,11 ... ... мен күрке тауықтар жұмыртқалары 8,19 және 25- күндері,
ал қаз жұмыртқалары 9,15 және 28- ... ... ... өткізіледі.
Құрғақ жұмыртқалары бар қайықшаларды бақылау, таразылау ... ... ... [30] ... ... арналған азықтар
килоджоулдармен белгіленген қуат ... шикі ... ... ... ... ... бойынша бағаланады.Азықтардың белоктық бағасы тек
шикі протеині бойынша ғана емес, сонымен бірге оның ... ... ... амин ... мөлшері бойыншада
анықталады.Құстарды құрғақ құрама жеммен ... ... ... ... ... ... береді, мұның өзі еңбек шығынын едәуір қысқартады.
2 ... ... ... ... қазіргі заманғы кросстары жұмыртқа, ет, ... және ... ... ... ... Қазіргі таңда сәндік және
төбелескіш тұқымдар мен кросстарды шектеп өсіреді.
«Алатау» кроссы – ол Қазақстанда ... ... ... Бұл ... ... құс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты ғалымдары
және тәжірибе шаруашылығы мамандарының еңбегімен көп жылдар бойы ақ ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан жеріне
бейімделген, жұмыртқасы ірі, жұмыртқалағыштығы және ... ... ... ... Бұл ... ... ақ ... тауығының екі
тізбегі: А (1)-атылық, А (2)-аналық кіреді.
1-сызба. Өнімді будандар алу үшін тізбектерді шағылыстыру жүйесі.
Түп ... және ... ... ♂ А-1 х ♀ А-1 ♂ А-2 ... ... түрлері ♂ А-1 х ♀ ... ... ...... А-1- ... ... ол ... ... ... ... тауық, түрі ақ леггорнға ұқсайтындығы жәй көзбен-ақ көрініп
тұрады. Бұл тізбек аналық А-2 тізбегімен жақсы ... және ... ерте ... Оның ... ... ... ... басталады, ал жұмыртқалағыштың шыңына 28-30 апталық жасында жетеді.
Орташа мекиен санына шаққанда олар 72 ... ... ... 250 ... ... ... кросы тауығы
А- 2 аналық тізбектің ... ... ... ... ... және ... шығым салмағы жоғары, балапандар мен тауықтардың
тіршілік ... ... ... өте мол. ... мекиеннің
жұмыртқалағыштығы 72 апта ішінде 248 дана жұмыртқа.
♂ А-1 мен ♀ А-2-ні шағылыстыру ... ... ... ♂ А-1 х ♀ ... ірі және ол ... жағынан басқа кросстардын 3,7 пайызға жоғары.
Қорыта келе айтқанда «Алатау» кроссы азығы жоғары ... әрі ... ... ... ... уақытында орындап тұрған ... ... және ... да ... ... ... кросстардан кем түспейді. Оның үстіне бұл кросс Қазақстанның
ауа райына, климаттық жағдайына үйренген әрі ... ... ... тұқымы
болып табылады.
«Ломани Браун» кроссы 1989-1992 жылдары Германиядан әкелінген. Төрт
тәзбекті АВ – ... ... СД – ақ ... ҰС – ... ... Д – тізбегі баяу қауырсынданатын, құс жынысын анықтау 98-
99 ... ... 50 ... жету ... 23-24 ... деңгейі (26-32 апта) 86-90 пайыз, 72 ... ... ... шаққандағы жұмыртқалағыштығы 265-295 дана жұмыртқа.
Бастапқы мекиенге шаққандағы инкубациялық жұмыртқаның шығуы 230-240 ... құс ... 81-83 ... ... ... ... ... 96-98 пайыз, ал ересек құстардың сақталынуы 94-96 пайызды құрайды.
Етті-жұмыртқалы коңыр кросстар селекциясы бастапқы ... ... ... ... (75-78 ... кезеңінде 290-315 дана);
тауықтардың тірілей салмағын азайтуда жемді пайдалану тиімділігін ... ... ... 1,3 кг және 70 ... ... 1,8 ... 50 пайызға ерте жеткізуге ( Ломанн-Тирцухт” ... күн); 9-15 апта бойы ... ... ... сақтауға
(90 пайыздан артық); тауықтарды пайдаланудың барлық кезеңінде (76-78
апталық кезең) ... ... ... (80-85%) және ... ... 60 пайыздан төмендетпеуге бағытталған.
Жұмыртқа қабығының сапасына, ... ... ... сапасына (ұрықтану және шығымдылық), ... көп ... ... ... ... мына ... ... бағалайды:
ұрықтанғыштығы және балапан шығарғыштығы, өспірім балапандар шығымы, оның
сапасы, ... ... ... мен ... ... ... ... тектік қор үшін), құс бітімі, жұмыртқа қабығының ... ... ... ... жем ... тиімділігі. Будандарды
бағалауда жыныстық жетілу, белгілі жасқа дейінгі туылған ... ... ... жұмыртқалағыштығы, жұмыртқа салмағы, мекиеннің сақталынуы
есепке алынады.
Өнімділікті арттыру ... көп құс ... ... ... саны 1000-нан астам (“Хай-Лайн”, “Шевер” және т.б. фирмалар).
Популяция саны ... көп ... оның ... ... ... де
мүмкіншілік мол. Тексерілген құстардан әрі қарай өсіру үшін тек қана
таңдаулылары қалдырылады.
Өнімділікті ... ... тек ... заңдылық негізінде ғана
шешіледі. Популяциялық генетика әдістері тізбектердің, ... ... ... осы ... ... ... селекцияның
көп түрлі әдістерін дамытуға, құстардың гендік түрлерін бағалаудың неғұрлым
дәл тәсілдерін жасауға мүмкіндік ... ... мен ... ... тәсілдерді жаңарту
кейбір жеке организмдердің гендік түрмен, ... ... ... ... ... жасайтыны анық.
Етті-жұмыртқа бағытындағы тауықтардың генетикалық қуатын жүзеге асыру
оны азықтандыру, күтіп-бағу және ветеринарлық қорғау жағдайына байланысты.
Біздің зерттеулеріміздің ... ... ... ... ... ... оларды нышандарына орай іріктеу болды.
«Родонит» кроссы. Төрт ... ... ... ... генетикалық
өнімділік потенциалымен сипатталады. Р1- аталық түрдің аталық тізбегі, Р2-
қоңыр қауырсынды аталық түрдің аналық тізбегі. Р3- ... ... ... Р4- ақ ... ... ... ... тізбегі.
1 кесте - «Родонит» кросстарының өнімділігінің көрсеткіштері
|Көрсеткіштер ... ... ... будан құстардың бастапқы |315-330 ... ... | ... дана | ... ... ... г: (30 |58,2 ... | ... ... ... г: (52 |68,8 ... | ... аптадағы жұмыртқа массасы, кг: |18,9 ... ... ... | ... ... шаққанда |19,2 ... ... ... |95 ... ... пайыз |93 ... құс ... ... |98 ... аптаға дейінгі сақталыну, пайыз |97 ... ... 68 ... дейін |98 ... ... кг: (10 ... |1,54 |
|1 кг ... ... |2,29 ... ... ... ... жұмыртқа алу үшін де, жақсы
сіңімді де жұмсақ ет алу үшін де ... ... ... ... ... де, ... шет елдерде де ... ... ... ... 2 ... – смена кроссы негізінде ... ... ... генетикалық материалдарын 1 рет пайдаланып, келешекте алынған соңғы
будандарды, олардыңы тіршілікке бейімділігіне, өсімділігіне және ... ... ... ... өте ... түрде іріктеу арқылы
шығарылған. Бұл ... ... ... ... ... ... - ... -2 кроссы бройлерлерінің тірідей салмағы мен 1 кг
өсімге азық шығындарының жастарына қарай өзгеруі.
|Тіршілік ... ... г ... |1 кг ... | ... ... |
|тәулігі | ... г ... |
| | | ... кг |
| ... |Мекиендер |Орташа | | |
|1 |175 |165 |170 |18,6 |1,23 |
|2 |410 |390 |400 |32,9 |1,38 |
|3 |800 |700 |750 |50 |1,63 |
|4 |1250 |1050 |1150 |57,1 |1,66 |
|5 |1750 |1450 |1600 |64,2 |1,86 |
|6 |2250 |1850 |2050 |64,3 |1,98 |
|7 |2700 |2260 |2480 |61,4 |2,24 |
|8 |3150 |2650 |2900 |60 |2,34 ... ... ... корниш тұқымының с2, с6-екі тізбегі,
плимутроктің с3 және с4 ... екі ... ... кросс тұқымдарын өндірісте пайдаланғанда бройлердің 42 ... тірі ... ... г, ал тәуліктік өсімі 48-51 г деңгейінде
болып тұқым өсімге 1,9-2,0 кг азық шығындайды. Құс ... ... ... пайыз, ал әкелік –аналық топтағы 60 апталық тауық жұмыртқалағыштығы 164-
166 данадан кем болмайды.
«Титан» кроссы. Бұл ... ... 2001 жылы ... ... Бұл кросс төрт тізбекті болып табылады. Құстардың ... ... ... мекиенге шаққандағы инкубациялық жұмыртұа саны – 171
дана;
- Орташа шығымдылығы 84 пайыз;
- 23 ... ... тірі ... 2,6 ... 66 ... кезіндегі тірілей салмағы 3,73 кг;
Қазіргі уақытта бұл кросспен Алматы облысы «Бент-Анак» асыл ... ... ... жүргізілуде.
Голландияның «Еврибид» фирмасыныкі «Хайсекс белый» кроссының А7 (С2)
және А8 (Л4) ... ... ... ... ... мақсат
еткен.
Ақ леггорн нәсілді А7 және А8 тізбектерінің екі ұрпағына зерттеу
жүргізілді. ... ... ... және ... ... реттеліп
отырылатын жағдайда өсіріліп, күтіп-бағылады.
Құстарды жемдеу және суару, орналастыру, тығыздығын зоотехникалық
талапқа сай болған. ... ... ... бір ... Р-15 торлы
батареяларды 135-140 күнге дейін көшіп-қондырылусыз өсірілген. Тауықтардың
140 күннен 475 күнге дейінгі өнімділігіне тәжірибе ... жеке жеке ... ... КБН-1 батареясында жүргізіді.
Қолдан ұрықтандыру үшін пайдаланылатын асыл тұқымды әтештері арнайы
рецепт бойынша жемделді.
Резервті тізбектің мекиендері полиспермамен ... ... ... күтіп баққанда ... ... ... тұқымдық құстарды сибс және полисибс бойынша бағалау, ... ... ... асыл ... ... тездетіп және құстардың толық
циклдегі өнімділігін бағалау.
Әр тізбектегі селекциялық ... ... ... ... ... ала ... ұрпақтардың сапасына орай қораздарды дұрыс
бағалауға әсер ... ... ... тізбектерімен жұмыс
жасағанда кеңінен пайдаланылады.
А7 және А8 тізбек тауықтарының резервті тектік қорын ... ... ... ... ... және ортаңғы мекиенге шаққанда
(219,4-205,8 және ... ... ... жоғары
жұмыртқалағыштығымен, оның жоғары шыңымен (92,5-93,4 пайыз) және қарқынының
ұзақтығымен ерекшеленеді.
Екі аралас ұрпақтың шаруашылыққа пайдалы ... даму ... ... екі ... де ... ... ... А8 тізбегіне биологиялық цикл бойы жұмыртқа салудың
айнымалылығы тән. Бұл әр ... ... түр ... қоршаған орта
жағдайының түрліше әсер ететінінен болса керек.
Екі тізбектің де екінші ... ... ... ... ... г, 360+5 ... 0,2-0,4 г (тиісінше 48,04-60,03 г
және 47,21-58,71 г) артқаны байқалады.
Тауықтардың қазіргі тұқымдары, жұмыртқа, ет, ... ... ... ... ... бөлінеді.Қазіргі уақытта сәндік және төбелескіш
тұқымдарды шектеп ғана өсіреді.
Тауықтардың ... ... Осы ... ... ... ... алу. ... жұмыртқалайтын тауықтың негізгі шару ашылық
белгілері көптеп жұмыртқалауды және дене салмағының жеңілдігі ... ... ... ... ... ... процестерін
қолдауға жұмсалатын азық шығынын айтады.Құстың тірілей салмағы неғұрлым
жеңіл болса, жұмыртқа өндіруге жұмсалатын азық ... да ... ... Жұмыртқалағыш тұқымды тауықтар жынысының ерте жетілетіндігімен және
ұзақ мерзімде үздіксіз өнімділік қабілетімен ерекше көзге түседі.
Ақ леггорн- дүние ... ... ... ... ... ... Ол XIX ... Америка Құрама Штаттарында Италиядан
жеткізілген жергілікті құс базасында өсірілді. Осы ... ... ... ... Бас ... орташа, ақ немесе крем
түсті, құлақ жарғақтары және ... ... ... ... ... ... жетілген, дөңгеленіп, томпайып тұрады. Қалың ... ... ... ... ... ... кең, денесіне тығыз жабысып тұрады,
құйрықтары ... ... ... ... жетілген бұрымыболады,
Тұмсығы, табан сүйектері мен бақайлары сары болады. Құс ауа ... ... тез ... жіне ... ... ... ... Балапандар
тез жетіліп, қанаттанып кетеді.
Ақ тауықтан басқа сондай ақ құр текті, сұрғылт, қара және ... ... ... ... бұл ... ... мәні ... орта есеппен 2,7 кг, тауықтар -1,8-2,0 кг салмақ тартады. Жылына
әрқайсысының салмағы 57-60 кг ... 220-240 ... ... ... ақ, ... сапасы жоғары болады. Жұмыртқаның ұрығы
95-95,8 пайызға жуықтайды, инкубацияға салынған жұмыртқалардан 80 ... ... өсіп ... Балапан тез өседі.
Бұрынғы Кеңес Одағына леггорн тұқымды ... АҚШ пен ... ... ... ... ... ... 1962-1968 жылдары
леггорн тұқымды тауықтарды мамандандырылған жүйелері мен жоғары өнімді
тектеті. Канададан, ... ... және ... ... ... ... тәжірибе станциялары мен асыл тұқым
зауыттарда осы тұқымды құс тегі мен отандық мамандандырылған жүйелерін ... ... ... ақ ... ... тұқым. Оны өсіру жөніндегі жұмыс шамамаен
үстіміздегі ғасырдың 20- шы жылдарында ... ... үшін ... тауық жергілікті тұқымды тауықпен будандастырылды. Тұқым 1953 жылы
бекітілді.
Қауырсыны ақ, тығыз, тұмсығы мен сирақтары сары ... ... ... ... ... жақсы тауықтардың айдары салбырап ... ... 2,0 кг ... ... ... 200 және одан да ... ... ... ... орта ... 60 г ... ... мөлдір. Жұмыртқалардың инкубациялық сапасы жоғары.Бүкіл репродуктивті
циклдің өн бойындағы ... ... 92-97 ... ... салынған жұмыртқалар саны 80-86 пайыз. Қазақстанда шығарылған
жұмыртқалағыш тауық кроссы, ол «Алатау» ... ... ... 1988 жылы ... ... ... ... қауырсындарының өсу жылдамдығына қарай тез
ажыратылады. Тәуліктік балапандарды ... ... бөлу ... ... ... «Мәскеулік» тұқымы К.А Тимирязев атындағы ауыл шаруашылық
академиясының құс шаруашылығы кафедрасында және ... құс ... ... бірлесе отырып өсірді. Едәуәр ауқымды,жалпақ айдары бар
қомақты басымен, томпайған ... ... кең де ... жатық
жауырынымен ерекше көзге түседіү Қауырсын түсі қара немесе желке тұсының
қауырсыны ... қара ... ... иық және бел ... ... болып келеді. Ересек тауықтар 2,4-2,6 кг, ал
әтештері- 3,5-3,7 кг ... ... 200 және одан ... ... ... салмағы 58-60 г болады. Жұмыртқасының ұрығы 89,4 ... ... өсіп ... 92 ... ... ... АҚШ- та Род – Айланд штатында XIX 40-50 жылдарында
сұрғылт кохинхиндері малай қызыл – қоңыр тауықтармен будандастыру ... ... ... де кең ... ... айдары, қызыл құлақ
жарғақтары болады, құйрығы біршама қысқа келеді. Олардың бастары жұмыртқа
бағытындағы ... ... ... жалппақтау келеді.
Мойын ұзындығы орташа, төсі томпақ әрі кең ... ... ... түсі ... Тек ... ұшы, жалы мен ... түсі ... қоңыр , кейде қара болады.
Сонымен қатар, тауықтардың «Беларусь-9», «Яффа», «Бованс», «Хай Лайн ... ... және етті ... кросстары бар.
2.2 Күрке тауықтардың кросстары
Солтүстік және орталық Американың ... ... ... ... ... ... тауықтарды ет алу үшін ғана өсіреді.
Сондықтан оларды өнім бағыты жөнінен ... ... ... ... 12 ... ... ... семіртеді. Ол
кезде тірілей салмағы 2,5 кг болады, ал қосқан 1 кг салмағына 2,6 кг ... ... ... ... ... ... 5,3 кг-ға жетеді, 1
кг қосқан салмағына 3,1 кг жем жұмсайды.
2-сызба. Будандардың жеңіл түрін алу схемасы
♂ С х ♀ Н ♂ ORBR x ♀ ... х ... ... ... аналық түрі нағыз жұмыртқалағыш екі тізбектен тұратын күрке
тауықтар құрық болмайды десе де болады. 21 апта ... ... ... ... шығымдылығы 65-70 пайыз. Аталық түрі С және Н деген ... ... ... ... салмағы ауыр болғанымен жұмыртқа
түріндегі өнімділігі төмен. 17 апталық ... ... ... 8,6 ... ал ... 6 ... ... жетеді. Бес ай ішінде 40-50 жұмыртқа табады,
ал балапандар шығымы 50-55 ... Бұл ... ... ... ... ... ... төрт тізбекті буындарының ұрғашыларын 13-16
аптаға, еркектерін 16-18 аптаға дейін өсіреді. Күркетауықтың тірі ... ... 3,6 кг ... 16 ... 4,5 кг ... ... тиісінше 4,5 және 6,4 кг болады. 1 кг қосқан салмағына 2,4-2,7 азық
жұмсайды.
Әкелік түрі С және Н ... ... ... тұрады. Аналық
түрі ОR және JR тәзбектерден тұрады. 13 ... ... ... 4,1 кг, ... 2,9 кг ... 17 апталығында тиісінше 6,5
және 4,3 кг болады. Бес ай ішінде бұл тауықтар шығымы 60-65 ... ... ... ... ... ... ... етке өсіретін будандар алуға пайдаланылады.
Еркектерін 18-35 аптаға, ал ... 14 ... ... ... 20
апталық қораздардың тірілей салмағы 10 кг, тауықтары 7 кг-ға ... ... кг ... ... 2,9-3,3 кг жем ... 17 ... будандардың
орташа салмағы 7,6 кг, ал сақталғыштығы 90-93 пайыз.
Бұл кросстың барлық күрке тауықтарының тірі салмақтары жоғары ... ... ... 30 ... қораздарының тірілей салмақтары 16-
17 кг, тауықтары 9-10 кг, ... 50-55 ... ... шығымы
45-50 пайыз.
3-сызба. «350 ауыр» будандар алынатын ... х ♀ JR ♂BZ х ♀ ... X ... ... ... ... кроссы «Еврибрид» фирмасының ақ түсті кең
кеуделі күркетауық тұқымы. ... 1980 жылы ... ... ... 16-24 ... ... 12-14 ... дейін өсіреді. Айтылған
мерзімге дейін тауықтар 4,1 кг, қораздар 8,9 кг тартады. Әрбір кг ... ... 2,4 кг және 2,9-3,3 кг жем ... ... ... алу ... А х ♀ В ♂ С х ♀ ... АВ х ♀ ... ... ... бес ай ... ... 90-93 дана,
ұрықтанғыштығы 86 пайыз, балапан шығымы 72 пайыз. Бұл топтағы ... ... ... ... ... ... кросстары
ХІ-ші кросс үйректері 1971 жылы Англияның ... ... ... екі ... (аталық 151, аналық 102) тұрады. Аталық тізбектің
өнімділік көрсеткіштері: 49 күндік ... ... 3584г, ... ... г. 36 апта ішінде 100 жұмыртқа туады, балапан шығымы 57 ... ... ... 49 ... 3,4 кг ... ал 1 кг салмақ қосу үшін
2,56 кг жем жұмсайды.
Қазақ құс ... ... ... ... мен ... ... осы аталық (151) және аналық (102) тізбектерді
сұрыптау ... мол ... жаңа ... (М1 және М2) ... ... ... ... 40 апта ішінде 165-175 жұмыртқа табады.
Жұмыртқасының ұрықтанғыштық қабілеті 85-90 ... ... ... 63 ... ... ... осы уақыт ішінде 175-194 ... ... 88-94 ... ... ... 67-68 ... ... кежектер мен М2 үйрегін шағылыстырғанда 7 апта ішінде
салмағы 3,0-3,2 кг болатын, 1 кг ... ... 3,1 кг жем ... ... 98 ... ... ... үйректер алынады. Ата-аналық
топта әрбір аналық үйрек басынан орта есеппен шаққанда 316 кг ет алынады.
Бұл үйрек тұқымдары Қазақстанның ... ... және орта ... ... кейбір аймақтарына таралып кеткен.
2-сурет. Медеу корсы үйрегі
Екі тізбекті үйрек кроссы «Арман» Қазақ құс ... ... ... ... ғылымдары мен мамандарының еңбегінің
нәтижесінде ... ... қай ... ... ... ... тікелей
байланысты жоне селекциялық негізгі нышандарымен сәйкес болуы қажет (2,3).
Етті құстармен жұмыс жургізу ... ... ... ... ... инкубациялық қасиеттерімен жұмыртқа және морфолоялық
корсеткіштері бойынша ұялық, селекция жүргізу, тұқым қуалау қабілетіне ... ... ... гөрі ... ... ... анықталды.
Жұмыртқа салмағын жоғарылатуға немесе белгілі деңгейде ұстауға
багытталган селекциялық ... ... ... майдаланып кетуіне
әкеп согады. Кептеген зерттеулердін нәтижелері жұмыртқа ... ... ... ... жұмыртқа салмағы бойынша сұрыптаудың ең қиыншылығы, оның ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы корреляция
теріс болады да, жұмыртқа салмағы мен балапан салмағы арасында ... ... ... ... ... өмірінің орташа
ұзақтыгы, екіншіде - жұмыртқалағыштықтың қарқындылығы, үшіншіде - жұмыртқа
салудың әр циклының ... ... ... ... Құс қадағалау
тобына, оның инкубациялық жұмыртқаларының шығымын ескермей, жалпы өдістеме
бойынша ... ... Бұл ... үш ... бойы ... салмағының біркелкілігі бойынша іріктеу әдістемесін
қолдану, аналық ... ... ... ... ... ... сай болған, бастапқы ұрпақ керсеткіштері ... ... ... ... ... үйректің аталық (А1) және аналық (А2) тізбектерінен шыққан.
Будандар алу үшін белгілі бір схема бойынша тізбектер ... ... ... ... – А1, ... ... тізбегінің (М1) тұқымдарын
пайдалану арқылы шығарылады. Оның экстерьерінен, конституциясынан етті құс
тұқымы екендігі ... ... ... ... жұмыртқалағыштығы 170 дана,
жұмыртқа салмағы 97-98 грамм.
3 ... - ... ... ... ... салмақтары (г)
|Топтар |F0 |ҒЗ ... ... |6,5 |7,6 ... |6,6 |8,0 | |1 ... |4,8 ... |4,2 |4,8 | |2 |85,3±0,4 |5,1 |6,2 ... |4,4 |5,5 | ... |4,5 |5,4 ... |4,1 |4,9 | ... ... жұмыртқа салмағының өзгерімділік Cv ... 0,4-0,7 %-га ... ... Бұл ... ҒЗ және ... арасындагы жұмыртқа салмақтарының айырмашылықтары 1,2- 2,7 г (1,4-
3,3%) болса, ... ... ... ... 0, 4% ... бойы жан-жақты іс-шаралар жасаудың нәтижесінде балапандар өсіруді
дұрыс ұйымдастыру, азықтандыру және бағу, жағдайларын жасау және біркелкі
топ ... ... ... ... ... ... ... шығымын көбейтуге болатындығы дәлелденді. Үшінші ұрпақтың,
тізбектер бойынша жиналған барлық ... ... ... бастапқы
ұрпақтікімен салыстырғанда, оның 0,6-2,2% ескенін берілген диаграммадан
көруге ... ... ... микротізбектерінің инкубациялық жұмыртқа шығымы
бақылау тобына ... 1,2- 4,5% ... ... тізбегі А2 «Медеу» кроссының екінші тізбегінің (М2) тұқымдарын
сұрыптау арқылы шығарылған. Бұның еттілігі ... ... ... ... ... ... 86-87 грамм 177 жұмыртқа береді. Сонымен ... жаңа ... ... ... 7 ... ... тірі ... 3,3 кг
жетеді, сақталушылық қабілеті 98,8 пайызға, ал 1 кг өсу ... ... 3 кг ... ... Сондықтан тез өнім, жоғары сапалы ет беретін
құс тұқымы ретінде үйректің «Арман» кроссын бағып ... ... ... ... ... ... фермерлік және үй шаруашылықтарында
көбейгені байқалады. Соған байланысты республикада ауыл ... осы ... ... ... ... ... ... өнімдерін өндіруді одан әрі ... әp ... ... ... ... ... жаңа ... және бұрыннан бар жоғары өнімді тізбектерді жақсартуға бағытталған
құс тұқымын ... ... ... ... көп ... еңбегінің нәтижесі — үйректің
өнімділігі және ... ... ... болып саналатын “Арман” кросы.
Дегенмен бұл кростың жоғары көрсеткіштерін ... және онан әрі ... көп ... ... керек.
Қазіргі кезде ғалымдар пекин үйректерінің “Арман" кросынын ... ... екі ... ... ... ... жұмысын
жүргізуде. Зерттеу жұмысы Алматы облысының Еңбекшіқазақ ... ... ... ... ... бар ... өнімділігін қолдау
мақсатында қорды тиімді пайдалану үшін құрам ... ... ... ... ... ... жасау барысында мынандай өнімділік көрсеткіштер
ескеріледі: тірілей ... ... ... ... ... жұмыртқаның ұрықтануы, дені сау өсімтал құстың шығуы, үйрек
балапандарының тірілей салмағы, өнімділік ... ... ... ... ... ... жоғарыда көрсетіп өткеніміздей, құс ... ... ... ең ... ... ... елімізде өндірілетін құс еті мен жұмыртқасының
1/3 бөлігі дербес ... ... ... Бұл ... бағдарламасын
орындауға елеулі септігін тигізеді. Медициналық нормалар бойынша адамды
жылдық ет және ет ... ... ... ... ... ... қорытылатын, диеталық, емдік қасиеті жоғары құс еті толықтыруы қажет.
Құс жұмыртқасы да тіршілікке қажеті барлық амин қышқылдарымен толықтырылған
өте құнарлы ... ... тез ... ... ... бағытындағы
тауықтар 5 айлық жасынан ... сала ... ... ... ... 2-2,5 кг ... жетеді, ал 10 жұмыртқаға 1,4-1,6 кг, ал 1 кг
салмақ ... 2,0-2,2 кг азық ... ... ... өте ... ... дәмді, сапалы. Тауық
жұмыртқасының құрамында көп мөлшерде адамға қажетті витаминдер, ферменттер
және басқа биологиялық белсенді заттар ... ... де ... ... және ... қоса олардан өте
жеңіл де жылы қауырсын, ал қалдықтарынан қорыққа өте ... ... ... ... – үй ... ... ... өсіруге
өте қажетті де, пайдалы екеніне көзіміз әбден жетеді. ... ... ... қораны да жеңіл, қолда бар ... ... ... ... ... де ... ... Бала-шаға – ақ күте береді. Басқа
малдай өнімін де жылдың белгілі мерзіміне қарамай, жыл бойы біркелкі алып
тұруға ... еті өте ... ... ... ... ... Ет құрамында
толық құнды ақуыздар, майлар, минералды заттар және витаминдер мол. Құс
етінің биологиялық ... зор, яғни ... ... ... ... құнды алмастырылмайтын аминқышқылдарының мөлшері
оңтайлы қатынаста болады ... ... ... ... ... т.б.).
Құс шаруашылығын интенсивті технология жолына ... ... ... өнім ... ... технология дегеніміз – құсты дұрыс өсіру, азықтандыру,
күтіп-бағу – барлық технологиялық параметрлерін сақтау.
Келешекте ... және құс етін ... ... жетілдіру,
әрі шаршы метр жерден өнім шығымын ... оның ... ... ... Бұл ... ... мақсат және міндет, бүкіл шығынды барынша
азайту болып ... ... ... та тиімді пайдалануға бағытталған
ортаның жан-жақты көрсеткіштерін, құстың тұқымдық ерекшеліктерін ... ... ... ... ... – құстың күнделікті
тіршілігіне ... жем ... ... ... ... ... қажет өнімдер
алуға (жұмыртқа, ет, мамық) пайдалану.
Алға қойылған мақсатқа жету ... ең ... ... ... қажет: бірнеше бағыттағы құс шаруашылықтары мен ... ... ... ... ауыстыруды, құсты
инфекциядан қорғауды қамтамасыз ететін ... ... ... жаңа ... ... ... және құс клеткаларын пайдалану
мерзімін ... ... ... ... ... жасау, құсты
клеткалық батареяда ұстағандағы ... және ... ... қатар, көліктің және басқару міндеттерін ... ... ... ... ... ... ... құс фабрикаларын құру мәселесі шешіледі. ... ... ... жүйесін дайындап, оны өндіріске енгізудегі ең
басты талап.
Келешекте құс шаруашылығының ... ... өте ... әрі ... мол өнімді будан ... ... мен ... ... ғана ... ... ... негізгі мақсаты – құстардың басты әрі үйлесімді
тізбектерін шығарып, олардан ... алу. Бұл ... шешу ... ... ... биохимиктер, зоогигиенистер, технологтар
және ветеринарлық қызметкерлердің қатысуы қажет. Сонда ғана генетикалық
мүмкіншіліктері толық ... құс ... ... құс шаруашылығында дұрыс
пайдалануға болады.
Ауыл шаруашылығының ең жаңа және ең қарқынды дамып келе жатқан саласы.
Өнімнің қысқа ... ... ... ... ... ұстауға
мүмкіндік береді. XX ғасырдың екінші жартысынан ... ... ... Батыс Еуропа елдерінде бройлер балапандарын өсіретін ірі құс өсіру
кешендері қалыптаса ... ... ... ... саны жөнінен Қытай, АҚШ,
Ресей, ал жұмыртқа өндіруден ... АҚШ, ... ... және Үндістан
ерекше көзге түседі.Тауарлы құс шаруашылығы, ... қала ... Ал ... жылдары жоғары маманданған құс шаруашылықтары арзан
жұмысшы күші жеткілікті климаты қолайлы аудандарға ауысуда.
Асыранды құстарды қолда ... құс ... деп ... ... мал шаруашылығының тиімді саласының бірі. Адамзатты нәруызды
тағаммен қамтамасыз етуде құстай алынатын ... мен ... ... ... ... ... ... де пайдаланылады.
Ал құс саңғырығы - сапалы тыңайтқыш. Созылған ... ішкі ... үй ... қорек ретінде пайдаға асады. Қолға үйретілген
асыранды құстардың да арғы тегі ... ... ... ... ... ... үйретілген құстардың 10-нан ... түрі ... ... ... ... ... ... пен қаз да ақолға үйретілген құстарға ... ... ... ... ... үйретілгені – көгершін.
Құс шаруашылығын дамытудағы басты мақсат — ... ... мен ... ... ... ұзын болып келетін тауықтың - феникс қолтұқымы бар.
Тауыс, көгершін және баққунақ (канарейка) әсемдік үшін арнайы торла қолдан
өсіріледі. Үй құстарынан ең ... ... ... — асыранды қаз.Бұдан 7
мың ... ... ... ... ... қу тұмсық қаз бір мезгілде
қолға үйретілген. Асыранды қаздың жабайы арғы тегі сұр қаз бен қу ... Олар ... дене ... ... түсі ... ... олар өзара жүптасып, ұрпақ бере алады.Асыранды қазды
негізінен еті үшін ... құс ... ... ... Асыранды қаз
жылына орта есеппен 30-50 жұмыртқа береді. Арнайы шаруашылықтарда жылына 50-
80 ... ... ... ... ... атақаздардың орташа салмағы 5 -
8 килограмм. ... ... 4 - 7 ... ... ... Қаз ... 2,5-3 ... қаздарды союға жібереді, оның әрқайсысы 3,5-4,5
килограмм ет ... бұл ... ... ... ... ... өте жоғары екенін көрсетеді. Алайда ... ... ... ... ... ... ... шектеуді қамтамасыз ету
де соғұрлым қиынға түседі. ... және ... ... ... ... ... үшін аралас ... ... бір ... ... ... 0,5-тен 3 жұмыртқаға
дейін және жұмыртқа салмағы 0,3-0,6 г құрайды.
Қазіргі кросстардың барлығы жақсы, жоғары жұмыртқалағыштығымен ... 310-325 ... ... ... ... (60 г және одан да
жоғары) және ... ... ... ... ... ең таңдаулы кросстардың ірі жұмыртқалар ... 79-91,4 ... ... тізімі:
1. Тәжиева, А. Қ. «Арман» кроссындағы А-2 ... ... ... ... / А.Қ. ... және И.В. ... Жаршы. – 2008. - №3. – 57 б.
2. Біләлов, Е.С. Солтүстік Қазақстанның өндірістік жағдайында әр түрлі
жұмыртқалағыш кросстарды пайдылынуы мен салыстырмалы ... ... ... Ш.Ә. ... А.Ү. Рамазанов // Жаршы. – 2006. -
№2. – 42 б.
3. Ахметжанов, Д.Қ. Үйрек ... сулы ... ... бар ... ... ... тәжірибесі / Д.Қ. Ахметжанов // Жаршы. –
2006. - №9. – 25 б.
4. Ицьницкая, В.И. Шаруа ... ... асыл ... ... ... ... қасиеттері / И.В. Ильницкая, Ш.К.
Серікбаева, Қ.Г. ... // ... – 2004. - №5. – 46 ... ... Б.Т. «Құс ... құс ... өндіру технологиясы
« пәні бойынша курстық жұмысты орындаудың ... ... ... ... – Орал : БҚАТУ, 2012. – 5 б.
6. Кочиш, И.И. Птицеводство // И.И. Кочиш, М.Г. Петраш, С.Б. ... : ... 2007. - 21 ... ... В.И. ... птицеводство / В.И. Фисинин, ...... : ... 1985. – 184 ... ... Л.Ю. Породы, линии и кроссы сельскохозяйственной птицы /
Л.Ю. Киселов, В.Н. ...... : ... 2005. – 93 ... Әкімбеков, Б.Р. Ауыл шаруашылық құстарының түрлері мен кросстары /
Б.Р. Әкімбеков, М.Қ. ... Р. ... - ... : ... – 21 ... ... Ю.М. Экономика и резервы птицеводства / Ю.М. Степанов. –
Москва : Колос, 1986. – 73 ... ... Б.В. ... и ... / Б.В. Рубан. – Харьков : ... – 79 ... ... Б.Ф. ... и ... ... яиц и мяса
птиц. / Б.Ф. Бессаррбов, Э.И. Бондарев, Т.А. Столияр. – ... 2005.- 45 ... ... Л.Ю. ... по ... и ... ... в
птицеводстве. / Л.Ю. Киселев. – Москва : Агропромиздат, 1989. –154
б.
14. Боголюбский, С.И. ... ... ... / ...... : ... 1991.- 79 б.
15. Таңатаров, А.Б. Түйеқұс шаруашылығы. / А.Б. Таңатаров. – Алматы :
Нур-Принт, 2009. – 46 ... ... А.Б. Құс ... / А.Б. ... Ш.Ә. ... Дабжанова. Алматы : Нур-Принт, 2005. – 55 ... ... И.А. ... ... ... : Росагропромиздат,
1989. – 117 б.
18. Третьяков, Н.П. Переработка продуктов ... / ... Б.Ф. ... ... : ... 1985.- 26 ... ... П.Е. Производство яиц и мяса птицы на ... ... ... Божко. Москва : Колос, 1984. – 18 б.
20. Есімсеитова, Г.Б. ... қара ... ... / ... Д.Қ. ... // ...
2008. - №12. – 42 б.
21. Төреханов, А.Ә. Асыл тұқымды түйеқұстарды селекциялық ... ... ... / А.Ә. ... Д.Қ. Ахметжанов, Г.Б.
Есімсеитова // Жаршы. – 2008. - №6. – 55 б.
22. Ахметжанов, Д.Қ. Қазақстанда жерсіндірілген ... / ... Қ.А. ... // Жаршы. – 2006. - №1. – 38 ... ... Б.М. ... ... ... / Б.М. Махатов, В.И.
Абрикосова, М.Х. Байбашанов // Жаршы. – 2008. - №2. – 39 б.
24. ... А.Қ. ... ... тауықтар және ... бес ... ... ... / Ә.Қ. ... Абрикосова // Жаршы. – 2004. - №5. – 45 б.
25. Дабжанова, С.Т. Жұмыртқалағыш тауықтардың жасына ... ... ... / С.Т. ... // Жаршы. –
2005. - №9. – 31 б.
26. Үй құстары / Kk.wikipediа.org
27. Тауық кроссы / www.mtrk.kz
28. Жергілікті ... ... ... құс ... ... ... ... // Kk.Soltustikkaz.kz
29. Третьяков, Н.П. Куры, утки, гуси и индюшки / Н.П. ... на Дону : 2010.- 171 ... ... Қ. Ш. Мал ... ... / Қ.Ш. ... ... 2008 .-56 б.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биология пәні бойынша есеп шығарудың жолдары59 бет
Валюталық шоттарды ашу тәртібі30 бет
Жартышарлардың ассиметрия мәселесі. Cөйлеу кезіндегі сол (доминант) және оң (субдоминант) жартышарлардың рөлі3 бет
Ислам діні, ислам дінінің негізгі ағымдары8 бет
Пролог негіздері7 бет
Психогенетиканың генетикалық негіздері5 бет
Тіркесіп тұқым қуалау және кроссинговер11 бет
Тіркесу және кроссинговер3 бет
Хромосомалық аномалиялардың қой шаруашылығындағы құнды көрсеткіштерге әсерін зерттеу83 бет
Этнопсихологиядағы эксперименталды және кроссмәдени зерттеулер: тарих және қазіргі заман тарихы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь